قضیه ١.٣.۵. (قضیه تیخونوف ^[۹] ) حاصلضرب تعداد متناه از مجموعه های فشرده، فشرده است.
برهان. برای اثبات به [١٧] مراجعه شود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

قضیه ١.٣.۶. فضاهای ((Σ_m,d و ((Σ⁺_m,d فضاهای متری فشرده م باشند.
برهان. م دانیم که مجموعه {A_m = {۱,۲,…,m ی مجموعه فشرده است و  حاصلضرب ازA_m است، بنابراین با توجه به قضیه تیخونوفΣ_m وΣ⁺_m فشرده م باشند.
گزاره ١.٣.٧. فرض کنیدω,ω′ ∈ Σ⁺_m)ω,ω′ ∈ Σ_m ) وn ∈ N .
، و بر ع سd(ω,ω′) ≤ ۲−ⁿ آن اه، (ω[۱,n] = ω′[۱,n])ω[−n,n] = ω′[−n,n] اگ
اگر ^۱−d(ω,ω′) ≤ ۲−ⁿ، آن اه [ω[۱,n] = ω′[۱,n])ω[−n,n] = ω′[−n,n) .برهان. ١) طبق تعریف داریم
d(ω,ω′) = ۲−^l s.t. l = ^min{ | ⁱ |: ω_i ̸= ^ω_i^′}.
.d(ω,ω′) = ۲−^l ≤ ۲−ⁿ در نتیجهmin{ | i |: ω_i ̸= ω_i^′} ≥ n پس باید،ω[−n,n] = ω′[−n,n] از طرف چون
٢) اگر وجود داشته باشدn ≤ j ≤ n − ^{بهطوریکه} ′ω_j ̸= ω_j، در اینصورت |d(ω,ω′) ≥ ۲−|^j. از طرفj ≤ n لذا ^۱−d(ω,ω′) ≥ ۲−|^j| ≥ ۲−ⁿ و این با فرض در تناقض است.
تعریف ١.٣.٨. ن اشتσ _{: Σm} → Σ_m را که بهصورت زیر تعریف شده است را ن اشت انتقال دوطرفه م نامیم.
σ((ωi)i∈Z)j = ωj+1.
ن اشت انتقال ی طرفه نیز بهطور مشابه تعریف م شود.
σ  + → +
١.٣. دینامی نمادین ۵١گزاره ١.٣.٩. ن اشتσ ی ن اشت پیوسته رویΣ⁺_m م باشد. بهعلاوه ن اشتσ رویΣ_m ی همیومورفیسماست.
برهان. برای اثبات به [١] مراجعه شود.
تعریف ١.٣.٠١. سیستم دینامی ₍(Σ⁺_m,σ را فضای انتقال ی طرفه و ₍(Σ_m,σ را فضای انتقال دوطرفه م نامیم.نمادگذاری: اگرω ∈ Σ⁺_m)ω ∈ Σ_m ) از ت رار ی کلمه تش یل شده باشد، یعن کلمهای مانندω_۱,ω_۲,…,ω_n
موجود باشد بهطوریکه …ω = …ω_۱ω_۲…ω_nω_۱ω_۲…ω_n، آن اه بدیه است کهσⁿ(ω) = ω . یعن اعضای که از
ت رار ی کلمه به دست م آیند، نقاط تناوب سیستمهای ₍(Σ_m,σ و ₍(Σ⁺_m,σ را تش یل م دهند. در این حالتω را بهصورت زیر نمایش م دهیم
ω = ω_۱,ω_۲,…,ω_n.
قضیه ١.٣.١١. ن اشت انتقال ی طرفهσ : Σ⁺_m → Σ⁺_m دارای خواص زیر م باشد.
ن اشتσ دارایmⁿ نقطه تناوب با تناوبn م باشد.
مجموعهی نقاط تناوبσ درΣ⁺_m چ ال م باشد.
یω ∈ Σ⁺_m وجود دارد بهطوریکه (Σ⁺_m = O(ω,σ.
برهان. ١) اثبات این قسمت واضح است.
فرض کنیدω ی عضو دلخواه از مجموعهΣ⁺_m باشد و ۰r > . همسای (B(ω,r را در نظر ب یرید.هن ام که _۰r > باشد، م توانیمl ∈ N را طوری اختیار کنیم که^l _{< r} −۲. اکنون نقطه تناوب ′ω را بهصورت زیرم سازیم
ω′ = ω_۱,ω_۲,…,ω_l.
بدیه است کهd(ω,ω′) < ۲−^l < r . یعن
ω^′ ∈ B(ω,r) ⇒ σ^l(ω′) ∈ B(ω,r).
چون همسای ₍B_(ω,r دلخواه بود، پس نقاط تناوب ن اشتσ درΣ⁺_m چ ال م باشند.
مجموعهی تمام کلمههای متناه را در نظر م گیریم. از چسباندن این کلمه ها کنار هم ( یعن از قراردادن این کلمه ها پشت سر هم ) بدون اتخاذ هرگونه ترتیب خاص ، عنصری که بهدست م آید دارای مداری پیشروچ ال م باشد. زیرا اگر مانند آنچه در اثبات قسمت (٢) بیان گردید، همسای دلخواه ₍B_(ω,r ازω را در نظرب یریم، هن ام که _۰r > باشد، م توانیمl ∈ N را طوری اختیار کنیم که^l _{< r} −۲. واضح است که زمان مانند
t م رسد که در این زمان ت رارl - امω تحتσ ، شامل کلمهیω_۱ω۲…ωl است که بهترتیبω_i ها پشت سر همقرار م گیرند و ازω_l بهبعد، هر کلمهای با هر ترتیب م تواند باشد. لذا طبق گزاره ٧.٣.١ داریم
∃t s.t. σ^l(_lω) = ω_۱ω_۲…ω_l…,
⇒⇒ ωd(l[0ω,σ,l] =_l(ωσ))(<ω)[۰۲−,l_l ]_<, _r,
⇒ σ (ω) ∈ B(ω,r).
١. خلاصه مباحث از سیستمهای دینامی ۶١
یعن ت رار مثبت ازω تحتσ پیدا کردیم که در ی همسای دلخواه مانند ₍B_(ω,r قرار گرفت و این نشان
م دهد که (Σ⁺_m = O(ω,σ.
فصل ٢

سیستمهای دینامی زمانپیوسته

١ . ٢ سیستمهای دینامی و دست اههای معادلات دیفرانسیل خط
٢ . ٢ بررس هندس نقاط جاذب و دافع ی سیستم دینامی

١.٢ سیستمهای دینامی و دست اههای معادلات دیفرانسیل خط

از آنجاکه نحوهی رفتار نقاط ی سیستم دینامی در اطراف نقاط جاذب و دافع آن حائز اهمیت است، لذا در اینفصل با به تصویر کشیدن حالتهای مختلف منحن های فازی ی دست اه معادله دیفرانسیل خط ، م توان حرکتنقاط به سمت نقاط جاذب و دافع ی سیستم را شبیه سازی نمود. برای این منظور از [۵] بهره م گیریم.
همانطور که در فصل قبل مشاهده کردیم، سیستم دینامی چیزی جز اثر ی نیم گروه یا گروه تولید شدهتوسط ی ن اشت روی فضای توپولوژی یا متری نم باشد. اکنون نمایش دی ر برای ی سیستم دینامی ارائهخواهیم کرد که این نمایش ما را از سیستمهای دینامی زمانگسسته به پیوسته م رساند.
فرض کنید (X,d) ی فضای متری وf : X → X ی ن اشت پیوسته رویX باشد، سیستم دینامی
_(X,f) را م توانیم با ن اشت زیر نمایش دهیم
φ : N0 × X → nX ;N0 = N ∪ {۰}
(n,x) 7→ f (x)که در شرایط زیر صادق است
١. برای هرφ(۰,x) = x ،x ∈ X ، و
٢.برای هرx ∈ X و ۰φ(s,φ(t,x)) = φ(s + t,x) ،s,t ∈ N.اگرf مع وسپذیر باشد م توانیم به جای ۰N ازZ استفاده کنیم، یعن

۱۹۴- سر کردن راه: یافتن راه، روان شدن در راه.
پر کردن چاه از اشک: کنایه ای اغراق آمیز از گریستن بسیار است.
قاصد با نامه محبوب روان شد و آرزوی تو ای کبوتر که پیام آوری از جانب معشوق بوده نصیب دیگری شد، حسرت خوردن و بسیار گریستن بی فایده است. معمول است که کبوتران در چاه مأوا می گیرند.
۱۹۹- معنی بیت: در راه وفا اگر بی وفایی کنی هیچ عذری پذیرفته نیست پس با امید پذیرفته شدن عذرت در این راه قدم نگذار بلکه به اخلاقیّات پایبند باش و وفاداری پیشه کن.
۲۰۰- معنی بیت: دل من مانند صورت زیبارویان باصفا و زیباست و این گونه به نظر می رسد که وجود مرا از آب و آینه که صفابخش است سرشته اند، بدین سبب دارای زیبایی روح و دل گشته ام.
۲۰۱- معنی بیت: چنان اسیر فکر و خیال و آرزوی گیسوی یار شده ام که گویی جز زنجیر گیسوی او منزل و مأوایی ندارم.
۲۰۲- معنی بیت: از بس که در فکر و خیال چهره زیبای او فرو رفتم [در این خیال عمرم به سر آمد.] و مدفون خاک شدم، سزاست اگر گل خورشید از خاکم بروید.
۲۰۳- در آفتاب افکندن: قرار دادن چیزی در مقابل آفتاب تا در معرض نور قرار گیرد.
اشاره دارد به این باور دینی که آفتاب تطهیردهنده اشیاء نجس است.
۲۰۴- معمول است که هر کس رو به آفتاب برود چشمش دچار خیرگی می شود و دیگر به راحتی قادر به دیدن نخواهد بود.
۲۰۵- موهوم: توهّم شده . خیال شده . تصوّرشده . گمان شده . || هرچیزی که وجود خارجی نداشته باشد. (ناظم الاطباء(
سراب: زمین صاف و هموار که در اثر گرمای زیاد، از فاصله دور به نظر آب می نماید. (فرهنگ فارسی معین)
معنی بیت: همانطور که عکس آیینه در سراب که عبارت از وجود آیینه است غرق می شود و آن در واقع آب نیست بلکه ظاهراً آب است؛ هستی موهوم تو نیز این چنین است که حقیقی نیست و تو آن را به غلط هستی پنداشته ای.
۲۰۶- معنی بیت: از شدّت گرمای آفتاب محشر دامن تر و آلوده من که نشان گناهکاری است همچون ابر رحمت در حقّ گناهکاران شد.
مفهوم بیت: بیانگر شدّت گناه کاری است.
۲۰۷- تشبیه سایه به فرش از جهت گسترده شدن آن روی زمین پذیرفتنی است و چون وجود سایه به واسطه آفتاب آشکار می شود به همین علّت به آفتاب فرّاش سایه گفته است.
دو پارادوکس زیبا در بیت مشهود است.
۲۰۹- الفاظ و کتاب و خامه با هم تناسب دارند.
۲۱۰- سیاه کاسه: کنایه از خسیس ، بخیل.
۲۱۱- خامی : بی تجربگی، پخته و خام تضاد دارند.
۲۱۲- مفهوم کلی بیت: تاکید بر بی تعلّقی و تجرید.
۲۱۳- گل: در اینجا به معنی داغ بسیار ، خال ها و لکّه های رنگی در یک زمینه مشخّص.
گل چشم: سفیدی کوچک که بر سیاهی پیدا آید. (غیاث ). داغی که در سیاهی چشم گل کند. (آنندراج.(آنچه به صورت آبله از چشم بیرون می آید و منجر به نابینایی می شود .
معنی بیت: دختر رز از نگاه گرم آفتاب محجوب و مستور می شود کاش قطعه ابری پیدا شود تا گل چشم آفتاب شود و سبب کوری و نتابیدنش شود. بدین ترتیب با پنهان شدن آفتاب در برابر ابر باده نوشی میسر می شود.
۲۱۴- پان: اسم هندی تنبول است . تامبول . تامول . تنبول . تنبُل . شاه صینی . (دمشقی). و آن برگی باشد از قسمی فلفل که آنرا در هندوستان با آهک و فوفل خایند تا لب ها را سرخ گرداند. (برهان ). مخلوطی از تانبول و فلفل و توتون که هندوان در دهان گیرند و آب آن بیرون کنند. معجونی از برگ تانبول و آهک و فوفل که هندوان همیشه در دهان دارند و آب آن بیرون کنند : در این حکم چنان مستقیم شد که خوطان را قدرت خوردن پان نبود تا به سوار شدن چه رسد. (تاریخ فیروزشاهی ).» ( دهخدا، ۱۳۸۵: ۵۵۰) «برگی باشد که آن را در هندوستان با آهک و فوفل خورند تا لب­ها را سرخ گرداند. » (برهان قاطع، ۱۳۶۲: ۳۶۰)
آب دادن: کنایه از پروردن.
معنی بیت: محبوبان زیباروی هند آن چنان با رغبت تمام پان می خورند،گویی پانی که می خورند از خون عشّاق پرورش یافته است .
مفهوم بیت: تمایل معشوق به هلاک شدن عاشق.
۲۱۵- فانوس حباب به سبب تر دامنی از نور شمع هیچ بهره ای نمی برد.
۲۱۶- به خواب دیدن چیزی : کنایه مبالغه آمیز است از نایاب بودن آن چیز.
سواد( سیاهی) و بیاض( سفیدی) تضاد دارند.
۲۱۷- معنی بیت: در فصل بهار کسی که ساغرش خالی از شراب است مانند نرگس سرش را از خجالت بالا نمی آورد .
زیبایی گل نرگس در این است که سر افکنده باشد.
۲۱۸- موج حصیر: کنایه از سطح ناصاف حصیر بافته شده که دارای پیچ و شکن و چین خوردگی است.
معنی بیت: زاهد به درجه ای از بی آبرویی رسیده است که از شومی قدمش موج آب دریا به موج حصیر تبدیل می شود؛ یعنی، بر خلاف عادت و انتظار ، دریا به خشک می شود .
مفهوم بیت: مبالغه در خشکی زهد زاهد.
۲۱۹- رباب : نام سازی است تاردار که نام دیگرش طنبور (تنبور) است . (فرهنگ نظام ) از آلات موسیقی زهی ، مانند طنبور که با دست یا آرشه نواخته می شود.( فرهنگ فارسی معین ( دهخدا، ۱۳۷۳: ۱۰۴۵۵)
رشته گلدسته عیش شدن: واسطه عیش گشتن.
۲۲۰- سرد مهری: بی الفتی و نامهربانی.
۲۲۱- نشئه: سرخوشی ، حالت خوشی و کیفی که بر اثر استعمال مواد مخدر یا مشروبات الکلی به وجود می آید. ( دهخدا، ۱۳۷۳: ۱۹۸۸۳)
ای غنی، همین که بیخودی و بیهوشی از شراب خواران دفع شد ، عقل ما هم مثل نشئه در شراب محو و پنهان شد .
مفهوم بیت: شراب نوشی واسطه هوشیاری است.
۲۲۳- به زمین نرسیدن پا : کنایه از داشتن شوق بسیار و کمال خوشی.
۲۲۴- آتش به زیر پا بودن: کنایه از بسیار مضطرب و بیقرار بودن.
۲۲۵- به رنگ: ادات تشبیه به معنای به مانند.
جای گرم شدن بلبل در آشیان: کنایه از آشیان نشینی یا تخم گذاشتن بلبل است .
معنی بیت: وقتی گل، بلبل را آشیانه نشین یافت برای محفوظ داشتن خود را ازچمن بیرون رفت ؛ اشاره دارد به ایام خزان و عدم توجه گل به خاطر بی پروایی و بی توجهی بلبل به آن .
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲۲۶- دمیدن: کنایه از ظاهر شدن.
۲۲۷- خنده گل: استعاره مکنیه (تشخیص) از شکفتن گل.

از طرفی این نکته قابل تامل است که سبب چیست که این فرزند نیکو نهاد ، در هیچ یک از آثار وی نام پدری چون رضا عباسی را که شهره خاص و عام بوده و عالی ترین اتکا شهرت و غرور برای فرزندش نیز محسوب می شده کوچکترین یادی نکرده و نسبت خود را باوی ذکر نکرده است و حتی در اثر ی که این هنرمنداز روی کارهای رضا عباسی کپی کرده ، نام استاد مزبور را با لفظ ساده ای در عبارت ( مغفرت پناهی آقا رضا ) ذکر کرده و نسبت پدری و فرزندی را که اگر حقیقت می داشت و بهترین محل برای ارائه آن بود فراموش کرده است . با این مختصر می شود پذیرفت ، شفیع عباسی هیچگونه نسبت سببی و نسبی با رضای عباسی نداشته و در نسبت شاگردی و استادی و مرید و مرادی ارادت خالصانه داشته و از محضر پر بار استاد مستفیض می گشته است .
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این هنر مند عاشق طبیعت و زیبایی های افسانه ای آن بود و در بیشترین آثار خود از حلاوت گل ها و پرندگان بتردستی تمام هنر ها آفریده و به نازک قلمی و قدرت تمام از عهده بر آمده و با رنگ های چشم نواز و پر آذین جلوه گر ساخته است .(تصویر۳-۴) در چند اثر استادانه که از چهره های گوناگون و مجالس مختلف چهره پردازی کرده ، مبین استادی و قدرت نقاش است که بیننده را به تحسین وا می دارد . از ارقام ذیل آثارش معلوم می گردد محمد شفیع در خط نسخ و رقاع و نستعلیق نیز استادی شیرین قلم و پر قدرت بوده است . و به روایات مختلف گویا او به هند رفته و در حدود سال ۱۰۸۵ هـ . ق . در شهر آگره فوت کرده است . شفیع عباسی یک پسر هنرمند به نام محمد تقی داشت که در یک اثر به جا مانده اش صراحتا خود را فرزند نقاشی معرفی کرده و چنین رقم زده است . (محمد تقی بن شفیع عباسی ۱۰۵۶)^[۱۸]
تصویر۳-۴-نمونه اثرشفیع عباسیکتاب آقالطفعلی صورتگرشیرازی،سازمان میراث فرهنگی
محمد زمان
نقاشانی که به شیوه ی گل و مرغ نقاشی می کردند، نقاشی گل و مرغ را ابداعش منتسب می دهند به “محمد زمان” که آثارش به طور ثابت از کیفیت عالی برخوردار بوده است . آقای کریم زاده تبریزی در کتاب خود این گفته را که"محمد زمان"نگار گر دوره صفوی به ایتالیارفته و مسیحی شده و مترجم کتاب تاریخ چین است مردود می داند و ضمن توضیحاتی مفصل در رد این نظریات با توجه به آثار موجود اشاره می کند که پنج نگار گر با نام محمد زمان و سجع و رقم و یا صاحب الزمان وجود دارد .
تصویر۳-۵-دسته گلی ازیاسمن،اثررقم دارمحمدزمان،برگرفته ازکتاب آقالطفعلی صورتگر،سازمان میراث فرهنگی کشور
محمد زمان اول
پسر حاجی یوسف قمی که بنا برآثارموجود از سال ۱۰۷۰تا ۱۱۱۱ هجری قمری در خدمت سه پادشاه صفوی یعنی شاه عباس دوم ، شاه سلیمان وشاهدسلطان حسین فعالیت هنری داشته است .
محمد زمان دوم
به غیر از محمد زمان اول نقاش معروف دوران صفوی است که با سجع ( یا صاحب الزمان ) خود را شناسانده و در اغلب آثار خود ، از آن سجع استفاده برده است . این هنرمند نیز ، به عیار انتخاب سجع « یا صاحب الزمان » گویا نامش محمد یا محمد زمان یا محمد مهدی و یا تنها زمان بوده ، که به حرمت نام شریف حضرت مهدی قائم علیه السلام ، از سجع « یا صاحب الزمان » امداد جسته و از کمک غیبی وی طلب معاضدت کرده است ، بدین جهت ما نیز او را محمد زمان دوم و یا « صاحب الزمان دوم » انتخاب کرده و در محل خود ، بدین نام معرفی کرده ایم .
آثار این استاد بین سنوات ۱۱۲۶ تا ۱۱۳۵ هـ . ق . اجرا شده و همچنین چند اثر بی رقم دیگری که به احتمال زیاد از کار های این هنرمند می باشند ، مبین این نکته است که این نقاش به مدت بیست سال و اندی فعالیت های هنری داشته که متأسفانه آثار رقم دار دیگرش به دست ما نرسیده است .
تصاویر این نقاش بسیار شیرین و با امتیاز بوده و در ترسیم گل و مرغ و تذهیب و تشعیر و انتخاب رنگ ها و در بعضی موارد ارائه مجالس شیوا ، سلیقه استادانه ای داشته است .
این هنرمند اغلب آثار خود را گل و مرغی انجام می داد و سعی می کرد دنباله رو ، شیوه گل سازی محمد زمان اول باشد ،ولی در ارائه طرح و انتخاب رنگ ها ، شیوه بخصوصی داشت و همین اختلافات چشم گیر است که کارهای وی را با استاد محمد زمان مشخص می سازد و ضعف وی را عریان می نماید .(تصویر۳-۶)
عمده کارهای این هنرمند ، جلد های گل و مرغی است که هم بستر نسخه های ذیقیمت شده و همچنین قاب آیئنه های ظریف هشت ضلعی می باشند که آن زمان ها باب روز بوده و بیشترین آثار این نقاش را تشکیل می دهند .
عمده ارقام این هنرمند ، به خط نسخ و رقاعی مخصوصی بود که به هیچ وجه با ارقام سایر نقاشان هم نام و هم سجع خود مطابقت نداشت .
محمد زمان دوم ، تذهیب و حل کاری و تشعیر و سایر آرایش طلا کاری را استادانه می ساخت و مخصوصا در آرایش و پیرایش البسه نفرات ، دست با حلاوت داشت .
این هنرمند در گل و بوته سازی که عمده آثار وی را تشکیل می داد ، نقاشی توانا بود و در تصویر سازی و مجلس آرایی نیز قلم شیرینی داشت . (تصویر۳-۷)اسب ها را متناسب و موزن می کشید و با سایه های پرداز ،حالت طبیعی به آن ها می داد . در ارائه و پیرایش البسته ،وسواس داشت و آن ها را چشم نواز و مزین عمل می آورد . در رویه قلمدانی که در ویکتوریا آلبرت لندن دیده می شود ، گویا این هنرمند از مدل های مذهبی مسیحی سود می جسته ، کما اینکه تصویر حضرت مریم و یوسف نجار را به تردستی عمل آورده و شبیه نقاشان اروپایی به سامان رسانده است . به طور کلی می شود گفت که این استاد ، در کار های روغنی « قلمدان و جلد سازی » و آبرنگ ، دست دلفریب و متینی داشته ولی عمده کارهای وی جلد سازی ، با نقش گل ها بوده است .
از آثار بی تاریخ این هنرمند که رقم یا صاحب الزمان را به خط رقاعی درج کرده و در شیوه همین قاب آیینه نقش کرده است ، دو جلد قرآن کریم که هر دوی آن ها ، به شیوه گل و مرغی انجام یافته و در حد خود ستودنی اند .
تصویر۳-۶-نقاشی جلدلاکی،محمدزمان(دوم)،قرن۱۳،ه،ق،برگرفته ازکتاب جهانگیرشهدادی
تصویر۳-۷-نقاشی گل وپرنده،جلدلاکی،محمدزمان(دوم)،قرن ۱۳ه.ق،برگرفته ازکتاب منتخب آثارنقاشی های لاکی-موزه عباسی
۳-۳-ویژگی های زیباشناختی مکتب افشاریه
در جو نا آرام زمان نادر شاه نقاشی درباری از تحول باز ماند و فقط نقاشی های دیواری بزرگ مقیاس که احتمالا″ رابط میان نمونه های اواخر قرن یازدهم / هفدهم و اواخر قرن دوازدهم /هجدهم در سبک زند و شامل چند پرتره از نادر شاه هستند ، موجود است . گاه گفته می شود که هنر ها در آشفتگی های سیاسی نمو می یابند و البته این امر در مورد دوره تیموری صادق است ؛ اما قرن دوازدهم / هجدهم یکی از آشفته ترین دوره های سیاسی –تاریخی ایران ، دست کم در نقاشی است و شاید عقیم ترین و غیر خلاقانه ترین زمانهاست که شاهد خرد شدن سبک بومی در طوفان اندیشه ها و اصول اروپایی بود .
از مهم ترین ویژگی های نقاشی ایران در قرن دوازدهم /هجدهم ، زوال و کاهش تذهیب کتب است . هنرمندان به جای تذهیب کتاب ، هنر خود را صرف نقاشی رنگ روغن و هر چه بیشتر تزیین اشیاء کوچک ( قلمدان ، آیینه دان ، صندوقچه و لفاف و جلد کتاب ) با خمیر کاغذ لاکی یا چوبی می کردند . در دوره افشاریه ، شیوه درباری صفویه و عوامل اروپایی و مغولی آن از طریق روابط شاگر د و استادی تشخیص داده می شود . به طور کلی ویژگی های اروپایی نسخه مصور این دو ره ، همچون سایه اندازی رنگ ، برجسته نمایی ، جامه سازی و ژرف نمایی ، همه سطحی است و ادراک تصویری و مضمون کار به طور خطا ناپذیری ماهیت ایرانی خود را محفوظ داشته است .
بیشتر نقاشی این دوره در قالب مرقع می باشد ؛ مجموعه ای از نقاشی و خوشنویسی که گاهی اوقات در قالب های پر شکوه و بعضی اوقات در قالب های کسل کننده ظاهر می شود . نقاشی دوره افشاریه ، تأثیر شیوه نقاشی اروپایی را تصدیق کرد ، ضمن اینکه قوانین و اصول نقاشان نسل گذشته را حفظ نمود و تنها تفاوت موجود ، تغییرات در جزئیات لباس است . در ضمن ، نارضایتی و خیزش مردم در زمینه هنر ها در تلاش برای ایجاد نوعی سبک نسبتا رئالیستی متجلی شد ، گو اینکه در گیر قرار داد های بی روح و سر آکادمیک بود . برخی از عناصر جدید رئالیسم (واقع گرایی ) مردمی و عامیانه در چهره نگاری های متعدد نادر شاه آشکار است . ^[۱۹]
۳-۳-۱هنرمندان دوره افشاریه
علی اشرف
ظهور هنری « علی اشرف » از اواسط قرن دوازدهم هجری است ، یعنی در حدود ۱۱۴۰ و ۱۱۵۰ هجری .
بنابراین باید تولد او را در حدود سال ۱۱۲۰ هجری احتمال داد . علی اشرف در نقاشی گل و بلبل سازی و صورت سازی استادی ماهرو زبردست مسلم بود . علی اشرف آثارش را با سجع « زبعد محمد ، علی اشرف است » رقم می زد و بنابراین احتمال دارد او شاگرد محمد زمان یا محمد علی بوده باشد .(تصویر۳-۸) بیشتر آثار وی به سال های ۱۱۴۷-۱۱۷۳ق . /۱۷۳۴ -۱۷۵۹ م . تعلق
تصویر(۳-۸)سجع یاامضای علی اشرف،ازکتاب کارهای لاکی،ناصرخلیلی
دارد .علی اشرف عمدتا″ به موضوع گل و مرغ می پرداخت . از ویژگی های کارش این بود که انبوه گل های ریز و رنگارنگ را با اسلوب پرداز بر زمینه تیره نقاشی می کرد . در زمینه نقاشی های زیر لاکی ، در اواسط قرن دوازدهم / هجدهم ، آیینه دان ها و صندوقچه های زیبا و دلنشینی از صادق و علی اشرف در دست است . به طور کلی علی اشرف منحصرا در عرصه نقاشی زیر لاکی فعالیت می کرد .(تصویر۳-۹)
تصویر(۳-۹)قلمدان،نقاشی لاکی،علی اشرف،۱۱۵۲ه.ق،برگرفته ازکتاب کارهای لاکی،ناصرخلیلی
او به انضمام آنکه شاگردان بسیاری داشت ، ذوق هنری خویش رابه برادر و پسرش نیز،انتقال داد از میان شاگردانش می توان به محمد هادی و آقا باقر و آقا صادق اشاره کرد که هر سه استادانی نامدار شدند .علی اشرف برای احمد خان دنبلی کار می کرد که فرماندار قدرتمندی در منطقه سلماس در شمال غربی ایران بود .
چنانکه"آقا صادق ” در بیشتر آثار خود چنین رقم زده است « صادق از لطف علی اشرف شده » است . بوده است . چنانکه نوشته اند،اللهوردی نقاش ،برادر او می باشد از “علی اشرف” آثار گرانبهایی دیده می شود و با آنکه دست مرور زمان بیشتر آثار او را ازمیان برده با این وصف نقاشی های او بیشتر از اکثر نقاشان معاصرش دیده را روشن می سازد .
علی اشرف تا پایان قرن ۱۲ هجری می زیسته و وفاتش که به درستی معلوم نیست در همین زمان اتفاق افتاده است .
علی اشرف را می توان بزرگترین گل و مرغ کار ایران نامید کارهای او تماما ایرانی است در کارهای او اوج عرفان و شعر ایرانی را می توان دید . او در حالی که در کارش گلها و پرندگان را طبیعی کار می کرد ولی گل آرائی او ایرانی بوده و به صورتیکه حتی از یک شاخه چندین گل متنوع در می آمد . شیوه او به صورتی بود که کل کار را با گل ها و پرندگان مختلف کار می کرد و او ریز ترین و دقیق ترین پرداز ها را در کارش میزد و در پرداز کارهایش هیچ همتایی نداشته است . استفاده از گلهای مختلف و به جا در کل کار و استفاده درست از رنگ ها و زمینه سازی های مناسب و تذهیب و جدول کشی مناسب اطراف کار و عوامل هنری گل آرایی و غیره از شیوه های مخصوص او بوده است . او هیچ نکته ای را فراموش نمی کرد .پرندگان در کارهای او معمولا در حال جست و خیر بوده است ، او فندق را در اوج حالت و با پردازی پر حلاوت کار می کرد ، نمونه کار آورده از او قاب آئینه زیباست که اوج کار گل و مرغ او را نشان می دهد .
۳-۴-ویژگی های زیبا شناختی نگار گری در دوره زندیه ، شیراز
هنرمندان عهد زندیه با تأکید مضاعف و مورد نظرشان بر سه بعد در صدد بر آمدند تا ترکیب بندی اثر را با وارد کردن عناصر عارضی تزئینی نظیر دسته ای از گلهای دل انگیز و رنگارنگ بر روی ردای پیکرده ها ، پارچه ها ، پرده ها ، چهار چوب ها و کف اتاق ها تا حدودی روشن و دلچسب سازند .^[۲۰]
نقاشی زیر لاکی عهد زندیان به لحاظ سبک با نقاشی رنگ روغنی و دیوارنگاری آن زمان پیوند داشت ؛ درست همان گونه که نگار گری و دیوار نگاری سده یازدهم با یکدیگر مرتبط بود . در شیوه فارسی زیر لاکی ، مواد اصلی با لایه نازکی از گچ زیبا یا بتونه گچی پوشانده می شد و سپس تزیین روی آن نقش می بست و بعد کل آن با پوشش جلای طلایی ، نقاشی لاکی می شدهوروی این کاررنگمایه های نقاشی را غنی و پخته می کرد . ^[۲۱]
به طور کلی صحافی های نقاشی شده و جلادار و جعبه ها و قلمدان ها تغییر و توسعه هنر نقاشی مینیاتور سنتی است و جلوه گاه یا ظرفی مهم را در اغلب نقاشی های این دوره فراهم می کند .^[۲۲]
طراحی های آن دوره یا دارای پیکره (افسانه ای ، مذهبی و روستایی ) یا تک چهره های نیم تنه ای و یا انواع مضامین گل و بلبل بود که در آن پرندگان اغلب با جلوه ای مسطح و بی جنب و جوش در لا به لای گل ها تصویر می شدند . در این دوره سبک خلاقی را که هنرمندان درباری اواخر صفویه در اصفهان معرفی کردند و عبارت بود از آمیزه ای نه همیشه موفق اما زیبا،از سنت اروپایی پس از رنسانس و برداشت های مغولی از آن و ارزش های سنتی ایران ، هنوز هم سبک غالب در قرن دوازدهم / هجدهم محسوب می شد . این سبک را فرزندان و نوه های این مبتکران – حتی تحت حمایت کاهش یافته سلطنتی یا غیر سلطنتی در شماری از مراکز ایالتی –پیگیری کردند .
شیراز در دوره زندیه شاهد گرایش به تلفیق و ترکیب قالب های صفوی ، سبک اساسا چهره نگاری درباری اروپایی ، و ذوق و سلیقه عامیانه بود ؛ نتیجه این تلفیق خامدستانه و خشن بود .^[۲۳]
۳-۴-۱-آثار نگار گری دوره زندیه
در این دوره بیشتر فعالیت نگار گران در زمینه قلمدان نگاری بوده است .
۳-۴-۲-گل و مرغ دوره زندیه
هنر گل و مرغ به شکوفایی رسیده بود در این دوران نقوش به زیبایی پرداز و بسیار پر طراوت کار می شد در این دوران نقوش کاملا ایرانی بروی کار می آمد و از پرندگان هندی و چینی کمتر استفاده می شد . لازم به توضیح است بعلت تعداد زیاد هنرمندان گل و مرغ کار و کپی برداری کارهای اساتید در این دوران کار هنرمندان به سختی قابل شناسایی است ، به هر ترتیب نقوش در این دوران به صورت پرداز ریز و گل آرائی به صورت ایرانی بود ، یعنی یک صحنه با گل های مختلف کار می شد به صورتیکه شاید در طبیعت یافت نمی شد . این گل ها و پرندگان به صورت طبیعی ولی به صورت رمز گونه و نمادین در نقش و نگاره ها می آمد در این دوران کار ها بیشتر به صورت لاکی است و هنرمندان جلد کتاب ها از جمله قرآن یا قلمدان یا قاب آئینه یا کار هائیکه در معماری کار برد دارد را کار می کردند از کار های متداول نقاشی پشت شیشه و نقاشی دیواری و کاشی هفت رنگ با نقوش گل و پرنده که در این دوران به تجلی رسیده است .^[۲۴]

T-W

۳-۶-۱-۱-نحوه طراحی جدول EFE
الف ) پس از شناسایی عوامل محیط خارجی و تهیه لیستی از این عوامل به کمک نقطه نظرات خبرگان ، عوامل کلیدی موفقیت را از حداقل ۱۰ تا حداکثر ۲۰ عامل فهرست نمایید . این عوامل باید حتی الامکان متکی بر واقعیات بوده و دقیق باشد ، نه ذهنی . سپس آنها را به دو دسته فرصتها و تهدیدها تفکیک نمایید . نخست عواملی گه موجب فرصت و موقعیت می شوند و بعد آن عواملی که سازمان را تهدید می کنند را بنویسید .
ب ) به هر عامل یک ضریب وزنی بین صفر ( بی اهمیت ) تا یک ( بسیار مهم ) اختصاص دهید . جمع ضرایب وزنی اختصاص داده شده باید مساوی یک شود . ( جهت انجام این کار پیشنهاد می شود به هر عامل عددی بین ۱ تا ۵ را اختصاص داده سپس ستون را نرمالیزه نمایید تا وزنهای بین صفر تا یک برای هر عامل بدست آمده و مجموع اوزان نیز یک شود . )
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ج ) برای هر یک از عوامل یک امتیاز بین یک تا چهار بر حسب میزان تطابق سازمان وبا فرصتها و تهدیدها بنویسید . این امتیاز بیانگر میزان اثربخشی استراتژی های کنونی سازمان در نشان دادن واکنش نسبت به عوامل مزبور میباشد . عدد ۴ به معنی این است که واکنش عالی بوده است و عدد ۱ بدین معنی است که واکنش بسیار ضعیف میباشد . امتیازات در محدوه سازمان تعیین میشوند . تعبیر هر یک از امتیازات میتواند بدین ترتیب باشد : ۴ فرصت طلایی (واکنش بسیار عالی) – ۳ فرصت قابل اعتنا (واکنش خوب) – ۲ تهدید قابل اعتنا (واکنش بد و منفی) – ۱ تهدید جدی (واکنش خیلی بد)
د ) امتیاز وزن دار هر عامل را محاسبه نمایید . بدین منظور ضریب درجه اهمیت هر عامل را در امتیاز حاصل از متوسط نقطه نظرات خبرگان ضرب نموده و برای هر یک از سطرهای جدول در ستون امتیازات موزون ثبت نمایید .
ه ) جمع امتیاز وزن دار سازمان را محاسبه نموده که حداقل ۱ و حداکثر ۴ میباشد و امتیاز متوسط برای سازمانها ، ۵/۲ می باشد .
امتیاز ۴ نشان می دهد که سازمان در میان نهادهای مشابه دارای موقعیتی برجسته است . بعبارت دیگر نشان دهنده واکنش عالی سازمان در استفاده از فرصتها و به حداقل رساندن اثر تهدیدها می باشد . امتیاز ۱ هم نشان می دهد که استراتژی های موزون سازمان در استفاده از فرصتها و پرهیز از تهدیدات توانمند نبوده است (خوشنام،صص۲۰-۲۳).
جدول۳-۳- جدول EFE سازمان(خوشنام،ص۲۳)

عوامل خارجی

امتیاز وضع شده

وزن یا رتبه

امتیاز وزن دار

ارزیابی

فرصتها :
۱-
۲-
۳-
۴-
تهدیدها :
۱-
۲-
۳-
۴-

جمع

۱

۳-۶-۱-۲-نحوه طراحی جدول IFE
الف ) پس از شناسایی عوامل داخلی ، نقاط قوت و ضعف سازمان را مشخص نمایید . ( بین ۱۰ تا ۲۰ عامل ) ، نخست نقاط قوت و سپس نقاط ضعف را لیست نمایید .
ب ) به هر عامل یک ضریب وزنی بین صفر ( بی اهمیت ) تا ۱ ( بسیار مهم ) اختصاص دهید . در اینجا هم می توان از نرمالیزه کردن جهت وزن دهی استفاده نمود . در این صورت جمع ضرایب وزنی اختصاص داده شده باید مساوی یک شود . برای تعیین وزن هر یک از عوامل و تصمیم گیری پیرامون عوامل با اهمیت تری که خوبست در جدول IFE بیایند می توان از نظرات خبرگان بهره جست و سپس وزن عوامل با اهمیت تر را بین صفر تا ۱ نرمالیزه نمود .
ج ) وضع موجود هر عامل را با امتیازی بین ۱ تا ۴ با توجه به محور ذیل مشخص نمایید . همانگونه که در شکل نشان داده شده است ، نقاط ضعف فقط امتیاز ۱ یا ۲ را دریافت می نمایند . نقاط قوت نیز فقط نمرات ۳ و ۴ را می توانند به خود بگیرند

فصل ۵- عوامل تأثیر گذار در انتخاب/عدم انتخاب رشته باستان شناسی توسط زنان در ایران
۵-۱- مقدمه
این فصل به صورت پرسش نامه تدوین گردیده است^[۴۷]. هدف بررسی عوامل تأثیر گذار در انتخاب /عدم انتخاب رشته باستان شناسی توسط زنان می باشد. سوالات این بخش به طور تصادفی در بین دانشجویان دختر/پسر رشته باستان شناسی دانشگاه تربیت مدرس و موسسه آموزش عالی مارلیک مطرح گردید.از بین دانشجویان دانشگاه های فوق، فقط ۲۰ نفر به این سؤالات پاسخ داده اند . بدلیل اینکه درآماری کردن داده ها مشکل وجود داشت،درصد های این بخش به طور تقریبی بیان خواهد شد. بخش دوم به صورت پرسش های چهار گزینه ای، شامل تعداد دانشجویان دختر در رشته باستان شناسی در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، درصد مجوزها و پست های مدیریتی و اجرایی متعلق به زنان و… می باشد.سوالات این بخش توسط اعضای موسسه پژوهشکده باستان شناسی کامل شده ، که از این اعضای محترم، فقط ۱۴ نفر به سؤالات پاسخ داده اند.بعد از تجزیه وتحلیل آماری نتایجی که در بخش دوم خواهد آمد،حاصل شد.
لازم به ذکر است که تمام نتایج این فصل از طریق سوالات تشریحی و چهار گزینه ی که بین دانشجویان رشته باستان شناسی دانشگاه تربیت مدرس ،موسسه آموزش عالی مارلیک و اعضای پژوهشکده باستان شناسی مطرح گردیده، بدست آمده است(آمارها حاصل پژوهش شخصی بنده می باشد).
۵-۲- عوامل مؤثر در انتخاب رشته باستان شناسی توسط زنان
برای گرایش به رشته باستان شناسی دلایل مختلفی می توان ذکر کرد؛ از بین سؤالات مطرح شده تقریباً بیشتر از ۵۰درصد دانشجویان ، داشتن همه زمینه های علمی و عملی مورد علاقه فردی در این رشته را بیان کرده اند. جذابیت و تنوع شغلی و محیطی موجود در آن، پی بردن به هویت فرهنگی اقوام مختلف و چگونگی ارتباط و تبادل فرهنگی بین این اقوام و درک ناشناخته های گذشته از دیگر دلایل گرایش به این رشته می باشد،که توسط دانشجویان ذکر شده است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۵-۳- عوامل بازدارنده از انتخاب رشته باستان شناسی توسط زنان
با توجه به فرهنگی که بر جامعه ما حاکم است، زنان با مشکلاتی در این رشته مواجه هستند اما با این حال این مشکلات قابل حل می باشند. حدوداًًًً ۵۰ درصد مشکل، نگاهی است که به زنان در جامعه می شود و محدود به این رشته نمی باشد. اما به طور خاص در این رشته، تقریباً ۲۰ درصد از این ۵۰ درصد مشکل، به دلیل شرایط دشوار در زمینه فعالیت های میدانی و همچنین عدم اعتماد بسیاری از آقایان سرپرست هئیت های کاوش و بررسی به توانایی های زنان در کنار آمدن با شرایط سخت و طاقت فرسا می باشد که به زنان به عنوان یک موجود ضعیف نگریسته می شود. عدم درک درست از جایگاه افراد و دخیل نمودن امور شخصی در مباحث علمی ، درک نادرست بعضی از خانواده ها از رشته باستان شناسی و شغل آنها باعث می شود که بسیاری از فرصت های شغلی مناسب از دسترس زنان خارج شود.
بدلیل درک نادرست اکثریت مردم و جامعه از رشته باستان شناسی و اهمیت آن، محدودیت های هم در زمینه کاری و هم از طرف خانواده ها ایجاد می شود و این باز هم به نگاه و دیدگاهی که در جامعه حاکم می باشد بر می گردد.
۵-۴- محیط فعالیت های باستان شناسی و زنان
در ارتباط با متناسب بودن محیط فعالیت های باستان شناسی با زنان می توان گفت که ذات فعالیت های باستان شناسی با حضور زنان در این عرصه هیچ منافاتی ندارد. آنچه هست عدم درک درست از حضور زنان در این رشته می باشد.تمام محیط های کاری برای مردان و زنان یکسان می باشد.در اینجا پایبندی به اصول اخلاقی و شخصیت طرفین مطرح می شود نه مناسب بودن محیط فعالیت های باستان شناسی و در برخی موارد هم شرایط فرهنگی و سنتی جامعه، عرصه را برای حضور زنان در فعالیت های باستان شناسی تنگ کرده و موجب حضور کمرنگ زنان در کارهای میدانی و محدود شدن آنها به انجام فعالیت های کتابخانه ای و اداری شده است.
نتایج موارد فوق مؤید این مطلب است که تقریباً بیش از ۵۰ درصد پاسخ دهندگان، برای حضور زنان در این رشته هیچگونه معایبی و محدودیتی در نظر نگرفته اند و برای پیشرفت کار همانطور که حضور مردان محسوس است، حضور زنان نیز مکمل فعالیت آنها می باشد؛از مزایای حضور زنان دقت و حوصله بیشتر آنها در برخورد با آثار و اشیاء تاریخی، باستانی و ثبت و ضبط آنها در مقایسه با مردان می باشد.
۵-۵- حوزه های پژوهشی باستان شناسی و زنان
دیدگاه مرد محورانه حتی در حوزه های پژوهشی و مطالعاتی نیز به طرز پررنگی نمود می یابد.یک پژوهش تحلیلی خوب عموماً کار یک مرد ارزیابی می شود. واقعیت این است که کارهای پژوهشی باستان شناسان زن، فرصت کمتری برای ارائه دارد. به نظر می رسد در باستان شناسی کنترلی درون ساختاری برای جلوگیری از پیشرفت زنان وجود دارد.باستان شناسان زن خود را در صنف خود به شکلی متفاوت می بینند: زن به مثابه دیگری(دژم،۱۳۹۱-۱۱).
بخش اعظم پژوهش های میدانی باستان شناسی توسط مردان انجام می شود(برای مثال شاید ۱۰ درصد فعالیت های میدانی به سرپرستی زنان انجام شود).مردان معمولاً در گرفتن بودجه و مجوز کاوش شانس بیشتری دارند. متأسفانه در زمینه اعتمادبه کیفیت انجام کار هم عموماً مردان ترجیح داده می شوند.
۵-۶- بررسی جواب سوالات بخش بعدی به صورت نموداری
نمودار ۵-۶-۱-
(تعداد دانشجویان دختر در مقطع کارشناسی در رشته باستان شناسی)
نمودار شماره یک، تعداد دانشجویان دختر در مقطع کارشناسی در رشته باستان شناسی را نشان می دهد. با توجه به بررسی های انجام شده،اکثریت(۵/۷۱درصد) پاسخ دهندگان به گزینه الف، که ۵۰ درصد دانشجویان رشته باستان شناسی را زنان تشکیل می دهند، پاسخ داده اند.
نمودار ۵-۶-۲-
(تعداد دانشجویان دختر در مقطع کارشناسی ارشد در رشته باستان شناسی)
نمودار شماره دو، تعداد دانشجویان دختر در مقطع کارشناسی ارشد در رشته باستان شناسی را نشان می دهد. بررسی ها حاکی از آن است که اکثریت(۵۰درصد) پاسخ دهندگان به گزینه الف، که ۵۰ درصد دانشجویان کارشناسی ارشد رشته باستان شناسی پژوهشکده باستان شناسی را زنان تشکیل می دهند، پاسخ داده اند.
نمودار ۵-۶- ۳
(تعداد زنان اعضای هئیت علمی در پژوهشکده باستان شناسی)
نمودار شماره سه، تعداد زنان اعضای هئیت علمی در موسسه پژوهشکده را نشان می دهد. با توجه به بررسی های انجام شده، اکثریت(۵/۷۱درصد) پاسخ دهندگان به گزینه د، که ۳۰ اعضای هئیت علمی در پژوهشکده را زنان تشکیل می دهند،پاسخ داده اند.
نمودار ۵-۶-۴-
(درصد مجوز فعالیت های میدانی مربوط به زنان)
نمودار شماره چهار، درصد مجوز فعالیت های میدانی مربوط به زنان را نشان می دهد. با توجه به . با توجه به نتایج سوالات مطرح شده در پژوهشکده باستان شناسی،اکثریت(۷/۸۵درصد)پاسخ دهندگان به گزینه د، که فقط ۲۰ درصد مجوزها(در سال های قبل) متعلق به زنان می باشد، پاسخ داده اند.
نمودار ۵-۶-۵-
(درصد پست های مدیریتی زنان در پژوهشکده باستان شناسی)
نمودار شماره پنج، درصد پست های مدیریتی که توسط زنان در موسسه اجراء می شود را نشان می دهد. بررسی سوالات مطرح شده در پژوهشکده باستان شناسی، مؤیدآن است که،اکثریت(۸۶درصد)پاسخ دهندگان به گزینه د، که فقط ۳۰ درصد پست های مدیریتی در این پژوهشکده دراختیار زنان می باشد، پاسخ داده اند.
نمودار۵-۶-۶-
(حوزه مناسب برای زنان شاغل، در این رشته)
نمودار شماره شش، حوزه مناسب برای زنان شاغل در این رشته را نشان می دهد. ۵۰ درصد جواب ها بیانگر آن است که کارهای اداری/موزه داری برای زنان مناسب می باشد. (لازم به توضیح می باشد که نمودار فوق، دیدگاه مردمحورانه را منعکس می کند، یعنی کارهای اداری و موزه داری از دیدگاه مردان برای زنان مناسب بوده در حالیکه زنان می توانند در همه حوزه ها فعالیت نمایند).
متأسفانه نگاه از بالا و قضاوتگری که باستان شناسان زن را همپایه همکاران مردشان نمی داند فضای کلی باستان شناسی را برای مشارکت زنان به عنوان بخشی از بدنه تخصصی و کارشناسی به شدت محدود کرده و بیشتر پژوهشگران مرد نیز این برتری را «حق طبیعی» خود قلمداد می کنند و جالب آن که پتانسیل های پژوهشی و توانایی همکاران زن را در مقایسه با خود کمتر برآورد می کنند.
مشکل پژوهشگران زن امروز گرفتن مجوز یا امکان مشارکت در فعالیت ها نیست مشکل به هدر رفتن بخشی از نیروی تخصصی یک جامعه به علت پیش داوری ها و پیش فرض های منفی است. پبش فرضی که اجازه اعتماد به زنان را نمی دهد.
در دهه ۱۳۴۰ باستان شناسی جهان تکان خورد. باستان شناسان خود و کارشان را در بوته نقد گذاشتند. یکی از مواردی که به عنوان یک اصل در باستان شناسی جدید مطرح شد این بود که پژوهش های علمی باید بر اساس محتوایشان ارزیابی شوند و نه اسم و رسم پژوهشگر. باستان شناسی ایران سنت های خودش را دارد، هنوز هم جامعه به کار زنان با شک می نگرد(دژم خوی،۱۳۹۱-۱۱).
نگاهی به پژوهشها و تفاسیر باستان شناسی از منظر مطالعات جنسیت و زنان
۵-۱- مقدمه
این فصل به بررسی پژوهش ها و تفاسیر باستان شناسی از منظر جنسیت و زنان می پردازد. در ابتدا به فرایند شکل گیری مطالعات زنان در باستان شناسی و بعد تقسیم کار جنسیتی در جوامع گذشته ، و در نهایت به نقش زنان در جوامع گردآورنده و کشاورز پرداخته می شود.
۵-۲- فرایند شکل گیری مطالعات زنان در باستان شناسی
در دهه هشتاد میلادی هم گام با اوج گیری جنبش های مبارزات زنان، باستان شناسی نیز به مطالعات زنان روی آورد (جانسون۱۹۹۹؛ سورنسن، ۲۰۰۴)^[۴۸]. در این زمان زنان نسبت به جایگاه اجتماعی فروتر خود واقف و خواهان برابری در دست یابی به فرصت های برابر شدند. اولین متون باستان شناسی جنسیت در اعتراض به تفاسیر باستان شناختی به ویزه ارائه تصاویر کم رنگ یا حذف زنان، غلبه تمایلات مردانه که بر پررنگ نمودن نقش مردان در پویایی جوامع گذشته متمرکز بود، پدیدار شدند. «تاریخ های گذشته عموماً توسط مردان درباره ی مردان نوشته شده و زنان کم و بیش نامریی مانده اند. نقش زنان، مشارکت و دست آوردهای شان یا به حداقل رسانده شده یا کاملاَ ً نادیده گرفته شده اند.» (سائگیت،۱۴۹:۱۳۷۹).
این زنان بیش از هر چیز به رویکرد مردانه در آغاز پژوهش های میدانی معترض بودند. در این پژوهش ها نه فقط صرفاً مردان شرکت داشتند، بلکه این مردان تنها بر مردانی دیگر در جوامع مورد مطالعۀ خود پژوهش می کردند. اطلاع رسان ها تقریباً به طور انحصاری مرد بودند و جامعۀ خود را از دید یک مرد تعریف و تشریح می کردند. از آنجا که مطالعه بر مردان انجام می شد، فعالیت ها، اشیا، پدیده ها، مناسک و… نیز صرفاً یا عمدتاً در حوزه مردانۀ آن ها بررسی می شدند.
از منظر تئوریک، اولین پژوهش های زنان بر پایه مطالعات جنس شناسی^[۴۹] شکل گرفتند که بر نقش ویزگی های بیولوژیک جنسی در تعیین نقش و جایگاه افراد تأکید می نمودند. بر اساس این رویکرد، باستان شناسان زن مدعی بودند که زنان در جوامع گذشته نیز مانند جوامع معاصر در شرایط دشواری می زیسته اند و در طول تاریخ همواره مورد بهره کشی و موقعیت فروتری قرار داشته اند و نقش آنها به تولید مثل و فعالیت در حوزه ی خصوصی تقلیل یافته بوده است. در واقع شرایط نامطلوب زنان در جوامع معاصر، پزوهشگران این حوزه را به سمت این پیش داوری سوق داد که در گذشته زنان همواره موجوداتی زیردست بوده اند.
پژوهشگران ریشه ی این سیر تاریخی را در تفاوت های جسمی میان زن و مرد می دانستند، بدین معنی که ویژگی های بیولوژیک زنان مانند توانایی تولید مثل یا مراقبت از کودکان، در طول تاریخ برای همه ی زنان موقعیتی فرودست را به دنبال داشته است. در نظر گرفتن ویژگی های بیولوزیک به عنوان مبنای تقسیم کار اجتماعی در جوامع گذشته از مهم ترین دغدغه های پژوهشگران این مطالعات بود (گرت،۱۳۸۰)^[۵۰]. روابط قدرت نابرابر میان دو جنس، نتیجه اجتناب ناپذیر تفاوت های بیولوژیک به شمار می رفت (ووس،۲۰۰۴)^[۵۱]. مردان به عنوان نیروی غالب در محیط های اجتماعی و خارج از خانه مورد توجه قرار داشتند در حالی که به حاشیه راندن زنان و محصور کردن آن ها در محیط های خانگی امری جهان شمول و طبیعی به شمار می رفت که پیامد ضعف های زیست شناختی آن ها محسوب می گردید. در نظر این گونه پژوهشگران، تفوق نظام های پدرسالار و تقسیم کار جنسی بر مبنای ویژگی های زیست شناختی به مثابه قانونی جهان شمول، شکل غالب جوامع گذشته به شمار می رفت.
امروزه تحقیقات قوم نگاری و انسان شناسی که در اقصی نقاط جهان صورت گرفته، مشخص می کند که نقش های جنسیتی یعنی اهداف و اعمالی که فرهنگ به صورت عقاید جنسیتی ـ یا عقاید بیش از حد ساده که به شکل قوی در ذهنیت مردم در مورد مشخصه های زن یا مرد بودن در اذهان جوامع مختلف نقش بسته است ـ به عهده جنس ها اعم از زن و مرد گذاشته است، بر اساس عواملی مختلف از قبیل وضعیت اقتصادی، محیط زیست، استراتژی های سازگاری و درجه پیچیدگی جوامع است که تعیین ، تعریف و تبیین می شود.
به غیر از نقش های جنسیتی دیدگاه دیگری تحت عنوان قشر بندی جنسیتی در جوامع مختلف وجود دارد. قشربندی جنسیتی منتج از توزیع نابرابر پاداش، به معنی توزیع نابرابر منابع ارزشمند موجود در جامعه از قبیل وجهه، قدرت و آزادی های شخصی در بین اعضای جامعه از آن جمله مرد و زن است که هر کدام در هرم سلسله مراتب جامعه موقعیت متفاوتی را به خود اختصاص می دهند.
۵-۳- نظریات مربوط به تقسیم کار جنسیتی در جوامع گذشته
معمولاً به این دلیل که در بیشتر جوامع امروزین مردها تولید کننده عمده هستند، تصور بر این است که در گذشته نیز همواره چنین بوده است. پژوهش های باستان شناختی در خصوص دوران جمع آوری و شکارورزی تا حدودی در رد این مدعاست. بی تردید زنان در تمام دوره های زندگی بشر نقش مهمی داشته و در برخی نقاط جغرافیایی و تاریخی دوشاش مردان در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی شرکت داشته اند. در دوران های پارینه سنگی به احتمال زیاد کشف منابع و انواع تازه ای از غذاها و کسب آگاهی در رابطه با حفظ و ذخیره آنها نتیجه کوشش های زنان بوده است. تجربه ممتد در کند و کاو زمین احتمالا باعث شد که زنان با کشت و زرع آشنا شوند. علاوه بر این به نظر می رسد جمع آوری حشرات و جانوران کوچک و بعضاً نگهداری از آن ها توسط زنان باعث شد که تجربیات اولیه در رابطه با اهلی سازی حیوانات ایجاد شود و زنان در کنار فعالیت های کشت موفق می شوند گام های اولیه در رابطه با اهلی سازی را بردارند. در مرحله بعد مردان با تکیه بر تجربیاتی که زنان کسب کرده بودند موفق شدند کشاورزی و اهلی سازی را کامل کرده و به این ترتیب نخستین گام ها در زمینه تولید غذا برداشته شد. بنابراین در دوران اولیه سهم بزرگتر کارها به عهده زنان بوده است.
۵-۴- جنسیت در بین گردآورندگان
بررسی ها نشان داده است که نقش های اقتصادی بر قشربندی جنسیتی تأثیر می گذارد. قشربندی جنسیتی وقتی کاهش می یابد که زن و مرد به صورت مساوی برای به دست آوردن معاش فعالیت کنند. در جامعه گردآورنده نیز قشربندی جنسیتی با مشارکت مرد در رژیم غذایی و به دست آوردن غذا مشخص می شود. گردآوری عمدتاً توسط زنها صورت می گیرد.
انسانها و نیاکان انسان نمای شان بیش از چهار میلیون سال است که روی کرۀ زمین زندگی می کنند و در بیش از ۹۹ درصد این زمان هیچ گونه محصولی را کشت نکردند. در این مدت، انسانها با شکار جانوران ، گردآوری گیاهان خودرویی که در زیست بوم هایشان می روییدند، زندگی می کردند. امروزه تمهید معیشتی مبتنی بر شکار و گردآوری به نسبت کمیاب است. شکارگران و گردآورندگان بیشتر معاش شان را از حیوانات وحشی و گیاهان خودرو تأمین می کنند. برای رژیم غذایی شکارگران و گردآورندگان بیشتر از هر قوم دیگری، زیستبوم آنها تعیین کننده می باشد. آنها معمولاً در گروه های کوچک و انعطاف پذیری زندگی می کنند که در مواقع کمیابی منابع طبیعی پراکنده می شوند و در زمان فراوانی منابع گردهم می آیند.
سبک های زندگی کونگ های معاصر شگارگر و گردآورنده، شاید همانند زندگی دیرین ترین انسان های ماقبل تاریخ باشد. از جمله به همین دلیل است که این قوم برای باستان شناسان و انسان شناسان اهمیت دارد. کونگ های با بهره برداری از انواع گوناگون منابع، توانسته اند در صحرای کالاهاری نیازهایشان را برآورده سازند. آنها به خاطر نوسان در دسترسی پذیری منابع آب، ناچار به کوچ های فصلی اند.
هرچند گوشت ناشی از شکار مردان یک منبع غذایی دلپذیر برای کونگ ها به شمار می آید، ولی میوه ها و سبزیجات خودرو که زنان کونگ گردآوری می کنند، مواد غذایی اصلی این مردم را تشکیل می دهد. لی نشان می دهد که خوراک های گیاهی که زنان گردآوری می کنند، بیشترین وزن را در رژیم غذایی کونگ ها دارد؛ گوشتی که مردان به اردو می آورند، ۲۰ تا ۲۵ درصد مواد غذایی آنها را تشکیل می دهد. بنابراین، گوشت برای کونگ ها نه یک مادۀ اصلی غذایی بلکه تنها یک غذای لذیذ به شمار می آید. دلیل این قضیه روشن است؛ هر مرد کونگ طی چهار ساعت شکار ممکن است یک حیوان بکشد، حال آنکه یک زن کونگ که برای گردآوری خوراک های گیاهی از اردو خارج می شود، همیشه چیزهای برای خانواده اش به اردو می آورد. غذا نه گوشت بلکه خوراک گیاهی است که مبنای رژیم غذایی کونگ ها را می سازد و این نه مردان بلکه زنان هستند که نان آوران اصلی جامعۀ کونگ به شمار می آیند.