اولین موضوعی که پس از تهیه و تنظیم موضوع تحقیق ذهن پژوهشگر را به خود معطوف می­ کند انتخاب روش تحقیق می­باشد. دلیل این امر این است که روش تحقیق مشخص می­ کند که برای بررسی موضوعی خاص چه روش تحقیقی لازم است و پژوهشگر باید چه روش و شیوه­ای را اتخاذ نماید تا بتواند با بالاترین دقت و سرعت ممکن به پرسش یا پرسش­های تحقیق مورد نظر پاسخ دهد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

دستیابی به اهداف علمی یا شناخت علمی میسر نخواهد بود مگر زمانی که پژوهش با روش شناسی^[۱۵۰] درست صورت پذیرد. به عبارت دیگر تحقیق از حیث روش است که اعتبار می­یابد نه موضوع تحقیق (خاکی،۱۳۸۷،ص ۱۵۵).
به طور کلی روش­های تحقیق در علوم رفتاری را می­توان با توجه به دو ملاک: الف) هدف تحقیق؛ ب ) نحوه گردآوری داده ­ها تقسیم کرد.
الف- دسته بندی تحقیقات بر حسب هدف
تحقیقات علمی بر اساس هدف تحقیق، به سه زیر دسته تقسیم می­ شود: بنیادی؛ کاربردی؛ تحقیق و توسعه.

• • تحقیق بنیادی: هدف اساسی این نوع تحقیقات آزمون نظریه ­ها، تبیین روابط بین پدیده ­ها و افزودن به مجموعه دانش موجود در یک زمینه خاص است. تحقیقات بنیادی، نظریه ­ها را بررسی کرده و آن­ها را تایید، تعدیل یا رد می­ کند. با تبیین روابط میان پدیده ­ها، تحقیق بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی می ­پردازد. با این اهداف، تحقیقات بنیادی درصدد توسعه مجموعه دانسته ­های موجود درباره اصول و قوانین علمی است.

• • تحقیق کاربردی: هدف از تحقیقات کاربردی، توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است. به عبارت دیگر تحقیقات کاربردی به سمت کاربرد عملی دانش هدایت می­شوند. نتایج این نوع تحقیقات در تعلیم و تربیت، مثلاً در طراحی برنامه ­های درسی و کمک به اتخاذ تصمیمات مربوط به نظام آموزشی به کار می­روند.

    • • تحقیق و توسعه: فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرآورده آموزشی (طرح­ها؛ روش ها و برنامه ­های درسی) انجام می­ شود. هدف اساسی این نوع تحقیقات، تدوین یا تهیه برنامه­ ها؛ طرح­ها و امثال آن است، به طوری که ابتدا موقعیت نامعین خاصی مشخص شده و بر اساس یافته­های پژوهشی، طرح یا برنامه ویژه آن تدوین و تولید می­گردد.

     

ب- دسته بندی تحقیقات بر حسب نحوه گردآوری داده ­ها(طرح تحقیق)
تحقیقات علمی را بر اساس چگونگی به دست آوردن داده ­های مورد نیاز (طرح تحقیق) می­توان به دسته­های زیر تقسیم کرد:
- تحقیق توصیفی (غیر آزمایشی): تحقیق توصیفی شامل مجموعه روش­هایی است که هدف آنها توصیف کردن شرایط یا پدیده ­های مورد بررسی است. اجرای تحقیق توصیفی می ­تواند صرفاً برای شناخت بیشتر شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم ­گیری باشد.
تحقیق توصیفی را می­توان به دسته­های زیر تقسیم کرد:

• • تحقیق پیمایشی

• • تحقیق همبستگی

• • اقدام پژوهی

• • بررسی موردی

• • تحقیقات پس-رویدادی (علّی- مقایسه­ ای)

- تحقیق آزمایشی: به منظور برقراری رابطه علّی-معلولی میان دو یا چند متغیر از طرح­های آزمایشی استفاده می­ شود. برای این منظور، گروه ­های آزمایشی و گواه، مورد نظر قرار می­گیرند و از طریق آنها تفاوت­های میان آزمودنی­ها کنترل می­ شود. این کنترل را می­توان از طریق یکی از شیوه ­های ذیل به عمل آورد:
الف: انتساب تصادفی؛
ب: همتا کردن تصادفی؛
ج: انتخاب همگن؛
د: تحلیل کواریانس؛
ه: استفاده از آزمودنی­ها به عنوان کنترل خودشان (سرمد، بازرگان و حجازی،۱۳۸۵،ص ۱۰۴).
با توجه که به تعاریفی که پیشتر ارائه شد می­توان به این نتیجه رسید که تحقیق حاضر از منظر هدف، جزء تحقیقات کاربردی است و از نظر روش، این تحقیق در زمره تحقیقات توصیفی قرار دارد.

• • 1. 1. جامعه آماری

     

جامعه آماری را می‌توان اینگونه تعریف نمود:
“جامعه آماری عبارتست از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیائی مشخص دارای یک یا چند صفت مشترک باشند"(سرمد، بازرگان، حجازی،۱۳۸۵، ص ۷۷).
جامعه آماری این تحقیق مشتریان فروشگاه­های زنجیره­ای شهر تهران می­باشند. فروشگاه­های زنجیره­ای که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته­اند، عبارتند از فروشگاه­هایی که تحت نظر یکی از سازمان­ها و یا ارگان­های دولتی (وزارت صنعت؛ معدن وتجارت؛ ارتش؛ شهرداری) قرار داشته باشند. این تحقیق در فروشگاه­های رفاه، شهروند، سپه و اتکا که در پنج منطقه شمالی، جنوبی، شرقی، غربی و مرکزی شهر تهران قرار داشته اند، انجام پذیرفته است. برای جمع آوری اطلاعات تحقیق در دو روز هفته (یک روز تعطیل و یک روز غیر تعطیل) به هر یک از این فروشگاه­ها مراجعه شده است.

• • 1. 1. نمونه آماری

     

از آنجا که جوامع آماری از حجم و وسعت جغرافیائی زیادی برخوردار می­باشند و امکان مراجعه محقق به تمام آنها میسر نمی ­باشد، ناگزیر به انتخاب جمعی از آنها به عنوان نمونه و تعمیم نتایج آن به جامعه مورد مطالعه هستند. بنابراین محقق راه نمونه‌گیری را انتخاب می‌کند.
نمونه عبارتست از تعدادی از افراد جامعه که صفات آنان با صفات جامعه مشابهت داشته، معرف جامعه بوده و از تجانس و همگنی با افراد جامعه برخوردار باشند. لذا محقق برای گردآوری داده ­ها جهت تصمیم ­گیری در خصوص فرضیات تحقیق، اقدام به نمونه گیری کرده و سپس نتایج حاصله را با سطح اطمینان ۹۵ درصد به جامعه تعمیم داده است.
تعیین حجم نمونه یکی از اساسی­ترین و مشکل‌ترین گام­های هر تحقیق میدانی بوده و دقت در تعیین حجم نمونه متضمن صحت تعمیم و نتیجه‌گیری می‌باشد. در این تحقیق برای محاسبه حجم نمونه از فرمول زیر استفاده شده است. برای تعیین حجم نمونه مورد نیاز، جهت اطمینان از اینکه بیشترین حجم نمونه محاسبه می­گردد، P یا نسبت موفقیت در جامعه )۵۰/۰( در نظر گرفته شد بدین ترتیب تعداد کل نمونه با فرض جامعه آماری نامحدود، در سطح اطمینان ۹۵% به صورت زیر محاسبه گردید.
که در این فرمول:
n = حجم نمونه

نظریه­ های روانکاوی^[۹۴]
در این دیدگاه علت اختلالات اضطرابی به تعارض های درونی و تکانه های ناخودآگاه منتسب می شود. فروید^[۹۵]، اضطراب روان­رنجور (نوروتیک) را نتیجه ی یک تعارض ناهشیار که بین تکانه­های نهاد^[۹۶] (عمدتاً، تکانه­های جنسی و پرخاشگری) و محدودیت هایی که خود^[۹۷] و فراخود^[۹۸] اعمال می­ کنند، می­دانست. از آنجا که بسیاری از تکانه­های نهاد که با ارزش­های اجتماعی یا شخصی در تضاد هستند، آدمی را دستخوش تهدید می­ کنند(۶).
همچنین، فروید اضطراب را جزء مهمی از نظریه­ شخصیت خود ساخت و تأکید کرد که اضطراب اساس ایجاد رفتار روان رنجور و روان پریش است. بر اساس این دیدگاه، جنین در رحم مادر در محیط بسیار پایدار و امنی قرار دارد، جایی که هر نیاز او بدون تأثیر ارضاء می شود. اما هنگام تولد این ارگانیزم به محیط بیرون پرت می­ شود و ناگهان ضرورت می یابد تا سازگارشدن با واقعیت را شروع کند. اما سیستم عصبی نوزاد که نارس است آمادگی لازم را ندارد ناگهان با انواع محرک های حسی بمباران می­ شود. درنتیجه، نوزاد جنبش­های حرکتی زیاد می کند و تنفس و ضربان قلب او افزایش می­یابد. این ضربه­ی تولد همراه با تنش و ترس از اینکه غرایز نهاد ارضاء نخواهند شد، توسط فروید اولین تجربه اضطراب نامیده شد. از این تجربه، الگوهای واکنش­ها و ترس­هایی به وجود می ­آید که هروقت در آینده با تهدیدهایی مواجه شود، اتفاق می افتند. فروید، همچنین سه نوع اضطراب را مطرح کرد. اضطراب واقعی، اضطراب روان رنجور، و اضطراب اخلاقی که هریک منشاء خاصی دارد.
الف- اضطراب واقعی یا عینی^[۹۹]: اولین نوع اضطرابی که سایر اضطراب ها از آن ها حاصل می شود
“اضطراب واقعی یا عینی” است. این نوع اضطراب حاصل ترس از خطرات ملموس در زندگی عملی است. این اضطراب، رفتار را برای گریختن از خطرهای واقعی و محافظت از خودمان هدایت می­ کند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

ب- اضطراب روان رنجور^[۱۰۰]: اضطراب روان رنجور، ترس ناهشیاری است که در کودکی ریشه دارد. بدین معنی که در تعارض ارضای غریزی با واقعیت است.
ج- اضطراب اخلاقی^[۱۰۱]: که از تعارض بین نهاد و فراخود ناشی می شود و در واقع ترس از وجدان است. اضطراب اخلاقی نیز مانند اضطراب روان رنجور مبنای واقعی دارد و احساس شرم و گناه از در درون فرد نشأت می گیرد. از نظر فروید، اضطراب روان رنجور و اخلاقی برای سلامت روانی ما مشکل آفرین هستند. به طور خلاصه، سه نوع اضطرابی که «خود» با آنها برخورد دارد، عبارت از: ترس از دنیای خارج، ترس از نهاد و ترس از فراخود است. برای رهایی از این اضطراب نیز، مکانیسم­های دفاعی به کار می­افتند. مکانیسم های دفاعی مانند سرکوبی^[۱۰۲]، انکار^[۱۰۳]، واکنش­معکوس^[۱۰۴]، دلیل­تراشی^[۱۰۵]، جابه­جاسازی^[۱۰۶]، تصعید^[۱۰۷] و غیره راه ­هایی هستند که به طور ناخوآگاه و بدون تحریک فراخود^[۱۰۸]. ارضاء نهاد را ممکن می­سازند(۹۳).
نظریه­پردازان جدید روانکاوی بیشتر از فروید به تأثیرات اجتماع تأکید داشته و در نظریه­ های روانی- اجتماعی علت اضطراب را ترس جدایی از والدین، احساس تنهایی، نگرانی خانواده در مورد اعمال و رفتار و آینده فرزندان، وجود مادران مضطرب، انتظارات بیش از حد کودک از محیط خانواده، سابقه­ بیماری جسمانی حاد، و غیره عنوان کرده ­اند(۱۳).
نظریه­ های رفتاری^[۱۰۹]
صاحب نظران این دیدگاه، اختلالات اضطرابی را نتیجه ی یادگیری غلط و شرطی شدن می­دانند. در دیدگاه رفتارگرایی و طرفداران اسکینر^[۱۱۰]، اضطراب عکس­العمل­های بدنی یا رفتارهای پاسخگر فرد در هنگام برانگیختگی نظام عصبی خودمختار است. برانگیختگی نظام عصبی خودمختار در پاسخ به یک محرک یا موقعیت خطر یا تهدید غیرواقعی است. شیوه های کاهش ترس و اضطراب در چارچوب رفتاری نیز براساس اصول «شرطی شدن کنشگر^[۱۱۱]» و «شرطی شدن پاسخگر^[۱۱۲]» بنا نهاده می­ شود.
از نظریه های رفتاری برای کاهش اضطراب استفاده می­گردد. انواع شیوه های تغییر رفتار که از نظریه­ های رفتاری نشأت گرفته در درمان اضطراب کاربرد گسترده­ای دارد. این شیوه ها شامل تنش زدایی، حساسیت زدایی منظم، و حساسیت زدایی در زندگی واقعی است که براساس اصول شرطی شدن پاسخگر پاولف^[۱۱۳] یا شرطی شدن کنشگر اسکینر (۱۹۷۱)یا ترکیبی از آن دو بنا نهاده شده است. طرفداران دیدگاه رفتارگرایی معتقدند که اصول کلی یادگیری می­توانند برای فهم کلیه رفتارها، از جمله اختلالات اضطرابی به کار گرفته شوند. طبق نظر نظریه­پردازان یادگیری، اضطرابی که به حد بالینی می رسد پاسخی آموخته شده یا اکتسابی است، یا علامتی است که بوسیله شرایط محیطی و اغلب در خانه شکل می­گیرد (۲۶).
در این دیدگاه همچنین، ارائه­ الگوهای نادرست توسط والدین به نوجوانان و توقعات نابجای آنها از فرزندان خود به عنوان علت اضطراب مورد توجه است. رویکرد رفتاری در پی آن است که وابستگی­های^[۱۱۴] بیرونی مربوط به ایجاد، حفظ و تغییر جنبه­ های شناختی؛ فیزیولوژیکی، و رفتاری آن الگوی پیچیده پاسخی را که سهواً «اضطراب» نام گرفته است، تعیین کند.
نظریه های شناختی^[۱۱۵]
این دیدگاه، اختلالات اضطرابی را نتیجه ی افکار و باورهای نادرست، غیرواقعی و غیرمنطقی به ویژه اغراق آمیز می­داند. از دیدگاه شناخت گرایان، آنچه مسؤل هیجان­های منفی از قبیل اضطراب است، خود رویدادها نیست، بلکه انتظار و تفسیر افراد از آن رویدادهاست. بک^[۱۱۶](۱۹۷۶) استدلال می­ کند که در حالت های اضطرابی افراد مرتباً خطر متعلق به موقعیتی خاص را بیش از آنچه واقعاً وجود دارد برآورد می کنند. البته در مدل های شناختی، اختلال های هیجانی در دو سطح مختلف در تفکر اختلال یافته قابل تشخیص است(۶۲).
الف- افکار خودآیند منفی^[۱۱۷]: افکار خودآیند منفی شامل افکار و یا تصاویر ذهنی هستند که هنگام مضطرب شدن فرد در موقعیت خاصی خود را نشان می دهد.
ب- فرض­ها و قواعد ناکارآمد: عبارتند از باورهای کلی که افراد در باره خود و جهان دارند. این اعتقادات و باورها فرد را آماده می سازند تا موقعیت های خاصی را به روالی بیش از حد منفی و ناکارآمد تعبیر کنند.
شناخت درمانی^[۱۱۸] بر پایه این عقیده قرار دارد که مشکلات روانی در درجه اول از فرایندهای معمول و رایجی مانند فراگیری ناقص، استنتاج های غلط براساس اطلاعات نابسنده و برداشت های غلط از رفتار، شکل یافته است. بنابراین، شناخت درمانگر، به مراجعان برای ایجاد تمایزات دقیق تر، تصحیح مفاهیم نادرست و فراگیری برداشت های صحیح­تر یاری می­ کند(۶۲). در دیدگاه شناختی، کوشش می­ شود از طریق راه هایی که فرد به اطلاعات موجود توجه می­ کند و آنها را مورد تعبیر و تفسیر قرار می­دهد و به کار می­بندد، علت اختلالات اضطرابی جستجو گردد. دیدگاه شناختی، برخلاف دیدگاه روانکاوی به طورکلی به افکار و راه­های حل مسأله­ فعلی مشخص، بیش از تاریخچه­ فردی توجه دارد. بدین معنی که تاریخچه شناختی فرد، نگرش­ها، و حال و اکنون به عنوان علل اختلالات اضطرابی مورد توجه واقع می­ شود (۲، ۲۷).
رویکرد انسان­گرایی و اصالت وجود^[۱۱۹]
در دیدگاه انسان­گرایی، که توسط مازلو^[۱۲۰] و راجرز^[۱۲۱] ارائه گردید، انسان را موجودی آزاد و بااراده و
آگاه می­داند و بر کشش ذاتی او به رشد و شکوفا نمودن پتانسیل­هایش تأکید دارد. طرفداران این نظریه، ماهیت انسان را مثبت می­دانند و معتقدند که هر فردی صرفنظر از شرایط محیطی و خصوصیات مثبت و منفی که دارد یک موجود ارزشمند و منحصر به فرد است. لذا هیچ کس دیگری به جز خود فرد نمی­تواند در مورد او قضاوت کرده و برایش تصمیم بگیرد (۲۷). مازلو (۱۹۷۰) معتقد است که همه انسان­ها به وسیله­ نیازهای ذاتی یعنی نیازهای فیزیولوژیک^[۱۲۲]، نیاز به امنیت^[۱۲۳]، نیازهای مربوط به تعلق و عشق^[۱۲۴]، نیازهای مربوط به احترام ^[۱۲۵] و نیاز به خود­شکوفایی^[۱۲۶] که سلسله مراتبی هستند، برانگیخته می­شوند(۳۲). بنابراین، افراد نوروتیک یعنی آنهایی که مبتلا به اختلالات اضطرابی هستند، کسانی هستند که از دستیابی به نیازهای اساسی خود، چه توسط خودشان، چه توسط دیگران، محروم شده ­اند و از کوشش آنان برای رسیدن به کمال و تحقق خویش جلوگیری شده است. در نتیجه، آنان احساس تهدید و عدم امنیت می­ کنند(۲).
به اعتقاد راجرز ، وقتی بین خودپنداره^[۱۲۷] و تجارب فرد ناهمخوانی عمیقی موجود باشد، حالتی از اضطراب به وجود می ­آید. این حالت اضطراب با در نظر گرفتن خودآرمانی^[۱۲۸] و خودواقعی همان شخص بهتر قابل فهم است. وقتی فاصله­ی این دو خود بیشتر شود، فرد هر چه بیشتر افسرده می­ شود و از این نگران می­گردد که دیگران او را فردی نالایق بدانند. بنابراین، چون اضطراب، ناشی از ترس از حقیر شدن توسط دیگران است. برای کاهش دادن اضطراب، خودپنداره باید با تجارب واقعی فرد هر چه بیشتر همخوان گردد. به بیان دیگر، خودواقعی و خودآرمانی افراد باید به یکدیگر نزدیک شوند(۳۲).
مفهوم مرکزی نظریه ی وجودی نیز این است که شخص از «پوچی» عمیق در زندگی خود آگاه می­گردد، که ممکن است حتی از پذیرش مرگ غیرقابل اجتناب خود نیز برای او دردناکتر باشد. اضطراب، واکنش شخص به این پوچی وسیع وجود و معنا است(۲۵).
۲-۲-۷٫ ماهیت و فرایندهای بروز اضطراب
ماهیت اضطراب این است که سلامت روان را تهدید کرده و بر کارآمدی، شکل­ گیری شخصیت و هویت اجتماعی اثر سوء می گذارد. در واقع اضطراب نوعی اشتغال به خود می­باشد که با خودکم­انگاری و تردید درباره توانایی­های فردی مشخص می­ شود و غالباً به ارزیابی شناختی منفی، عدم تمرکز حواس، واکنش فیزیولوژیک نامطلوب مثل بالا رفتن ضربان قلب، سردی انگشتان و اُفت فشار خون و اُفت تحصیلی در دانش آموزان منجر می­گردد (۸۳).
بروز نشانه های جسمی اضطراب ممکن است از فشار روانی مزمن نتیجه شود. وقتی فشار روانی به طور ثابت و به مقدار­کم در طول روز به فرد وارد شود یا یک فشار روانی ناگهانی ناشی از یک ترس خاص یا مسأله و رویداد اساسی در زندگی فرد دیده می­ شود، نشانه­ های اضطراب بروز می­ کند.
ماهیت فشار روانی از فردی به فرد دیگر با توجه به پاسخ خاص نشانه ای متفاوت است. ترس­های افراد و یا هر رویداد اساسی زندگی فشارزا می باشد و نخستین نشانه های اضطراب را آشکار می­سازد. در این زمینه، برخی افراد نوعی اضطراب عمومی را نشان می­ دهند. این افراد به نظر می­رسد همیشه مضطرب بوده اند. چنین افرادی برای نگرانی دارای آمادگی مفرطی هستند. همچنین، در برخی افراد نخستین تجربه نشانه های اضطراب از راه هیچ رویارویی با تهدیدی خاص شکل نگرفته است. بلکه، به طور تدریجی میزان فشارهای روانی افزایش یافته و وقتی از آستانه استاندارد سطح فشار روانی فرد فراتر رفت، این پیام به بدن داده می شود که تحت فشار روانی قرار دارد و زمینه های بروز اضطراب مهیا می گردد.
براساس پژوهش های بارلو^[۱۲۹] و همکاران (۱۹۸۶) دو نوع مختلف در حالت های اضطرابی تشخیص داده شده، در نوع اول، حالات اضطرابی ممکن است غیر منتظره باشند و تقریباً در هر موقعیتی اتفاق بیفتند. این نوع حالت اضطرابی با دامنه­ وسیعی از ناراحتی­های جسمی همراه است. این ناراحتی ها عبارت است از: تنگی نفس، درد سینه، تپش قلب، احساس خفگی، سرگیجه، احساس خارش در دست و پا، احساس داغی و سرما، عرق­کردن، احساس ضعف، لرزش و احساس غیرواقعی بودن. ماهیت غیر منتظره و شدید این احساسات فرد را به این فکر می کشاند که در معرض یک فاجعه جسمی یا روانی مثل غش کردن، از دست دادن کنترل یا حمله ی قلبی قرار دارد.
در نوع دوم حالت اضطرابی، مسأله مسلط، اضطراب و تشویش غیرواقع نگرانه یا شدیدی است که به شرایط مختلف زندگی مربوط می شود. در این نوع اضطراب، دامنه وسیعی از نشانه های جسمی ممکن است مشاهده شود. این نشانه ها فراوان است و شامل تنش عضلانی، حرکت های غیرارادی و تکان، بی قراری، خستگی پذیری سریع، نفس نفس زدن، تپش قلب، تعریق، خشکی دهان، سرگیجه، حالت تهوع، اسهال، احساس گرگرفتگی، یا سرما، تکرار ادرار، اشکال در بلعیدن، احساس ناشکیبایی، اشکال در تمرکز، بی خوابی می باشد.
تحریک پذیری افکار مربوط به این شکل از اضطراب کاملاً متنوع اند، اما همگی برحول محور موضوع هایی مانند عدم توانایی در مقابله با انتظار ارزیابی منفی از جانب دیگران، ترس از انجام کارها و شکایت های مبهم جسمی دور می زند (۶، ۲۵).
۲-۲-۸٫ فاکتورهای مثبت اضطراب
اضطراب اگر بهینه باشد در یادگیری نقش بسیار مهمی دارد. اضطراب، ذکاوت و هوش را فعال
می­سازد و راه حل محکمی برای تمرکز و رسیدن به نتیجه و پاداش رضایتبخش است. یعنی رهایی یافتن از خود اضطراب و به دست آوردن چیزی لذت بخش، ناراحتی منتج از اضطراب متوسط فرد را وادار می کند تا راه های مختلف دوری از اضطراب را کشف کند. این امر خود یک فرایند یادگیری محسوب می گردد. با وجود این، ارتباط بین اضطراب و یادگیری، ارتباط پیچیده ای است که ممکن است به سطح بهینه ی عملکرد فرد منجر گردد(۲). همچنین، اضطراب می تواند عامل دقت باشد و فرد را وادار نماید که همواره در ذهن خود این تشویش را داشته باشد که کدام نکته ی کار ناقص است. و لذا با ظرافت و دقت بیشتری به عمل یپردازد. نظم و ترتیبی که آدمی در زندگی روزمره، غذا، لباس و یا قراردان هرچیزی در جای خود دارد، ناشی از اضطراب متعادل و عملکرد مثبت اضطراب در زندگی است. همچنین، اضطراب در حد متعادل، عامل سرعت و شتاب در امور می­ شود و فرد را وادار می کند که کار خود را با سرعتی بیشتر انجام دهد و سعی کند که در زندگی از دیگران عقب نماند(۳۱).
به عنوان یک علامت هشدار، اضطراب را می­توان اساساً هیجانی نظیر ترس شمرد. اضطراب در مورد یک تهدید درونی یا برونی هشدار می­دهد و ویژگی نجات دهنده زندگی دارد. در سطحی پایین­تر، اضطراب از تهدیدهای آسیب جسمی، درد، درماندگی^[۱۳۰]، تنبیه احتمالی و ناکامی^[۱۳۱] در نیازهای اجتماعی یا جسمی هشدار می­دهد، یا از جدایی افراد مورد علاقه، از تهدید موفقیت یا موقعیت و سرانجام تهدید تمامیت و کمال، خبر می­دهد. به این طریق اضطراب، ارگانیسم را به اتخاذ تدابیر ضروری برای مقابله باتهدید یا حداقل کاستن از نتایج آن برمی­انگیزد. اضطراب با آگاهی دادن به شخص برای انجام اعمال خاص به منظور رفع خطر، از آسیب جلوگیری می­ کند. چون در بعضی مواقع تهدیدآمیز، واکنش دادن با اضطراب به­ وضوح به نفع شخص است، می­توان از اضطراب طبیعی در مقابل اضطراب غیرطبیعی یا بیمارگونه سخن گفت. اضطراب، برای بچه­ای شیرخوار که جدایی از والدین یا از دست دادن محبت او را تهدید می­ کند، برای کودک در روز اول مدرسه، برای بالغ موقع اندیشیدن به پیری، مرگ و برای هر کس که مواجه با بیماری است، طبیعی شمرده می­ شود. اضطراب از همراهان طبیعی رشد، تغییر، تجربه به چیزی تازه و تجربه نشده و یافتن هویت شخصی و معنی زندگی است(۲۵). علاوه براین، هر فردی به طرق مختلف از خودش در مقابل اضطراب محافظت می­ کند. مانند گریختن از موقعیت تهدید کننده، جلوگیری از نیاز تکانشی که علت خطر است، یا اطاعت­کردن از احکام وجدان و اگر هیچ یک از این روش­های منطقی مؤثر نباشد فرد ممکن است به مکانیزم­ های دفاعی که راهبردهای غیر­منطقی برای دفاع کردن از خود است روی آورد(۲۷).
۲-۲-۹٫ اضطراب دوران نوجوانی
دوران نوجوانی به جهت ویژگی­ها و مسایل دوران بلوغ از مهمترین و در عین حال پیچیده­ترین
مراحل حیات است که با آرزوی عدم وابستگی، جستجوی هویت، و در عین حال دوره ای مناسب برای تجربه آموزی و کسب مهارت های گوناگون مشخص می شود. اکثر نوجوانان نیز هنگام روبرو شدن با موقعیت های تهدیدآمیز یا فشار، احساس اضطراب و تنش دارند. چنین احساساتی با واکنش های نابهنجار و با فشار روانی مانند عدم اطمینان، درماندگی، برانگیختگی فیزیولوژیکی و تحریک پذیری توأم می­گردد(۶). با این وجود، فقدان مهارت ­ها و نیز موقعیت­های زندگی و تحصیلی فشارزا عمدتاً منجر به بروز اضطراب در نوجوانان می­گردد. مسأله­ اضطراب در دانش آموزان تا آن حد جدّی است که تحمّل آن برای بسیاری از افراد دشوار می باشد و حتی برخی از آنان، ممکن است اقدام به خودکشی کنند(۱۳). اضطراب در دوران نوجوانی همچنین، منجر به اختلال در عملکرد و توانایی­های یادگیری، کاهش تفکر انتزاعی، و عدم موفقیت تحصیلی می­ شود(۱۳). تحقیقات انجام شده در این زمینه حاکی از آن است که در عصر تغییرات همه جانبه، اضطراب عامل عمده­ای در بروز مشکلات برای دانش آموزان است. به ویژه که در حین تحصیل دانش ­آموزان رخ می­دهد و سلامت­روان دانش ­آموزان را تهدید کرده و بر کارآمدی و شکوفایی استعدادها، شکل­ گیری شخصیت و هویت اجتماعی آنان تأثیر سوء می­ گذارد.
با وجود این، از نظر صاحب­نظران، اضطراب به عنوان یکی از مؤلفه های تشکیل دهنده ساختار شخصیت فرد شناخته می­ شود. پاره­ای از اضطراب­های افراد را می توان بهنجار تلقی کرد و تأثیر مثبت آنها را بر فرایند تحول پذیرفت. زیرا این فرصت را برای افراد فراهم می آورد که مکانیزم­ های سازشی خود را در جهت مواجهه با منابع اضطراب­آور گسترش دهند. به رغم این موارد، ساراسون^[۱۳۲](۱۹۸۸) طرّاح تست اضطراب امتحان، معتقد است که اضطراب با کاهش مهارت و کارآمدی تحصیلی همراه است. اضطراب اگر بهینه نباشد، تجربه­ای ناخوشایند است که حیطه­های شناختی، فیزیولوژیکی و عاطفی دانش ­آموزان را تحت تأثیر قرار داده و نوعی احساس است که فرد در باره توانایی خود تردید داشته و منجر به ارزیابی منفی، عدم تمرکز حواس، واکنش­های فیزیولوژیکی نامطلوب و افت تحصیلی آنها می­ شود(۲۶، ۹۴). تحقیقات اخیر نیز حاکی از آن است که داشتن اضطراب یکی از فاکتورهای پیش­بین در افت فعالیت­های یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش ­آموزان بوده و در واقع نوعی اضطراب عملکردی در دوران نوجوانی است(۷۱).
از نظر محققان، ترکیبی از عوامل فردی، آموزشگاهی، خانوادگی و فرهنگی در بروز اضطراب دانش آموزان می تواند نقش داشته باشد. در تبیین و ارائه ی راهکارهای درمانی برای اضطراب نیز معمولاً بر عوامل فردی، خانوادگی، آموزشگاهی، و محیطی تکیه می شود. نتایج برخی پژوهش ها نشان می­ دهند که از بین عوامل چهارگانه ی بالا عوامل فردی تأثیر بیشتری دارند. در میان عوامل فردی نیز ویژگی های شناختی و شخصیتی زیادی از جمله جنسیت (مؤنث بودن)، عزت نفس پایین، خودکارآمدی پایین، منبع کنترل بیرونی، حواس پرتی، انتظارات نامعقول شخصی، و احساس درماندگی به عنوان علل اضطراب گزارش شده اند. (۴۶، ۳۹).
از نظر سبب شناسی، زمینه های بروز اضطراب دانش آموزان متعدد و متنوّع هستند مثلاً برخی افراد استعداد بیشتری برای اضطراب نشان می دهند، درحالی که منشأ اضطراب در افراد دیگر ممکن است محیطی و بیرونی باشد. از این جهت اضطراب یک پدیده ی چند عاملی است و عوامل شخصیتی، خانوادگی، و غیره می تواند درآن تأثیرگذار باشد. از نظر غالب کارشناسان برخی عوامل مانند عدم آمادگی جسمی و روانی، عوامل شخصیتی و به ویژه عامل رشد نقش مهم تری دارند. بخصوص رشد در سنین نوجوانی و بلوغ با اضطراب ارتباط تنگاتنگی دارد. همچنین، ترشح غدد جنسی در دوران رشد جنسی در نوجوانی و آغاز دوران بلوغ، زمینه ساز تحول و دگرگونی ها در رفتار ها و فعالیت های فرد و بروز اضطراب می گردد.
۲-۲-۱۰٫ شیوه ­های مقابله با اضطراب
با توجه به شیوع اضطراب در نوجوانان، تاکنون مداخله های گوناگونی در کنترل و کاهش آن صورت گرفته است. برای نمونه، در میانه های دهه­ شصت، پژوهشگران برای درمان اضطراب دانش ­آموزان از روش های تن­آرامی استفاده می­کردند. در دو دهه­ اخیر از روش­های شناختی در کاهش اضطراب بیشتر استفاده می­ شود. اخیراً مداخله های شناختی– رفتاری در کاهش اضطراب بسیار مؤثر واقع شده ­اند. چندین مطالعه که با روش فراتحلیل انجام شده ­اند، نشان می دهند که روش­های شناختی– رفتاری در کاهش اضطراب و افزایش عملکرد دانش آموزان مؤثرترند(۵). از جمله روش های درمانی متعددی که برای درمان اختلالا ت اضطرابی بکار می­روند، عبارت از: دارودرمانی^[۱۳۳]، روان­تحلیل­گری^[۱۳۴]، رفتاردرمانی^[۱۳۵]، شناخت­درمانی^[۱۳۶]، درمان مراجع­محوری^[۱۳۷] می باشد. برای نمونه، در دیدگاه روان تحلیلی، به فرد مضطرب کمک می شود تا با تجزیه و تحلیل رفتار خود و عوامل درونی آن بپردازد و با شناخت چهره ی حقیقی خود، به سمت اصلاح پیش برود(۳۲). یا در شناخت درمانی، با بهره گرفتن از فنون بازسازی شناختی بر اصلاح تفکر و تعبیر و تفسیر رفتار از طریق ایجاد تفکر عقلانی و استدلال های منطقی اقدام می شود. همچنین، در رفتاردرمانی با شیوه های مواجهه و حساسیت زدایی و غیره، در پی ایجاد عادات و یادگیری های جدید و در مراجع محوری بر تجزیه و تحلیل تجارب گذشته و درک و مسایل ایجاد کننده ی اضطراب تأکید می گردد(۶).
از روش های جسمانی کنترل اضطراب، آرام سازی تدریجی، کنترل تنفس و بازخورد زیستی است. از روش های عمده ی شناختی اضطراب نیز تصویر سازی، هدف گزینی و زمان بندی، گفتگوی درونی، مراقبه یا مدیتیشن، پاسخ آرمیدگی و تمرینات خودزا است(۵۳).
به رغم روش های درمانی، غالب روان شناسان برای مقابله و کاستن از اضطراب توصیه می کنند که آگاهی از روش های مقابله و کنترل اضطراب مانند مکانیسم­های خودآگاه و دفاعی و ناخوآگاه برای همه ی افراد ضروری است. در این زمینه، عده ای زیادی به منظور موفقیت بیشتر در سازگاری و تطابق، به فعالیت های جسمی و ورزش روی می آورند. از نظر صاحب نظران و درمانگران، برای کنترل تنش های فکری و حل مشکلات اضطرابی، لازم است موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:
- ضربه زدن بر افکار منفی یک مبارزه ی مثبت است. بنابراین، از موقعیت های نگران کننده دوری و همیشه با آن مقابله کنید.
- به جای ترس بر روی حقایق تمرکز داشته باشید. نگرانی فقط یک احساس است. آنچه مهم است حقیقت و واقعیت است.
- وقتی با یک موقعیت نگران کننده روبرو هستید، آنقدر مقاومت کنید تا برآن غلبه کنید.
- از تصویر سازی در مقابله با موقعیت­های اضطراب زا بروید. و در صورت موفقیت به خود پاداش بدهید.
- اهداف بزرگ را به اهداف کوچک­تر و واقعی تبدیل کنید.
- مهارت های زندگی اجتماعی را یادبگیرید و اعتماد به نفس خود را تقویت کنید(۲۷).
۲-۲-۱۱٫ نقش ورزش در پیشگیری از اضطراب
تحقیقات بسیاری نشان داده­اند که ورزش علاوه بر اینکه ابزار ارزشمندی برای حفظ سلامت جسمانی است، رابطه­ نزدیکی با سلامت روانی و به ویژه پیشگیری از بروز ناهنجاری‌های روانی مانند اضطراب و افسردگی دارد. براساس نتایج این مطالعات هیجانات خوشایند و مثبت،کاهش اضطراب و سطوح خوش بینی بالاتر، از منافع هیجانی فعالیت جسمانی منظم است(۶۱). در این رابطه، اسکات و همکارانش^[۱۳۸](۲۰۰۷) دریافتند که دانش آموزانی که به فعالیت جسمانی منظم می­پردازند، کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی عمومی و وضعیت سلامتی بهتری دارند. همچنین، افراد فعال، میزان کمتری ترس و اضطراب داشته و خیال پردازی منفی می کنند(۹۵). در همین راستا، آمادگی جسمانی که دستاورد فعالیت بدنی و ورزش است به عنوان زمینه ای برای دستیابی به شرایط روانی مناسب مورد تأکید قرار گرفته است. یافته های مشابه دیگر نیز نشان می­ دهند که تمرینات ورزشی در بهبود شرایط روانی از جمله حالت افسردگی، اضطراب و اعتماد بنفس موثر است(۱۶). ورزش، از اینکه اعتماد به نفس را افزایش می‌دهد و خودپنداره را تقویت می‌کند، به ویژه در سنین کودکی و نوجوانی مفرّ سالمی برای آرامش بخشی و آزاد کردن انرژی‌های اندوخته شده است. ضمن اینکه، شرکت در فعالیت‌های ورزشی به اجتماعی شدن و کسب مهارت و کفایت و همچنین دوست‌یابی و ارتباط سالم با همسالان کمک می‌کند. در این رابطه، نتیجه­ تحقیقات نشان می دهد که سازگاری بهتر با محیط نیاز به تعادل آمادگی جسمانی و ترکیب بدنی مناسب در فرد دارد، چنانچه افراد از نظروضعیت جسمانی و ترکیب بدنی شرایط مطلوبی نداشته باشند، معمولأ گوشه گیر، بدبین و منزوی شده و از تعادل روانی مناسبی برخوردار نخواهند بود(۷۵).

فرضیه اول :
بین خلاقیت و سطح بهره ورذی کارکنان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۴۱۴/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و نسبتاً قوی است و از لحاظ آماری معنادار است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سورانی (۱۳۸۵) در تحقیق خود به بررسی رایطه بین فرهنگ سازمانی با بهره وری کارکنان معاونت صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. در این تحقیق بین خلاقیت و نوآوری و ریسک پذیری کارکنان با بهره وری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد که با تحقیق حاضر همسویی دارد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که متغیر خلاقیت با تمام متغیرها بجز هویت ارتباط مثبت و معناداری دارد. بیشترین همبستگی بین متغیر خلاقیت با ریسگ پذیری به میزان ۴۶۹/۰ می باشد.
فرضیه دوم :
بین میزان ریسک پذیری کارکنان و افزایش سطح بهره وری آنان رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۶۲۶/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و شدید است و از لحاظ آماری معنادار است.
احمدی (۱۳۹۰). در پژوهشی به بررسی رابطه بین فرهنگ مدرسه و بهره وری مدرسه پرداخته است. نتیجه این تحقیق نشان داد که بین ریسک پذیری و بهره وری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد، که با نتایج تحقیق حاضر همخوانی دارد. متغیر ریسک پذیری با تمامی متغیرهای این تحقیق ارتباط مثبت و معناداری دارد بجز متغیرهای هویت و رهبری، که همبستگی بین ریسک پذیری با هویت و رهبری بصورت معکوس می باشد.
فرضیه سوم :
بین سبک رهبری و میزان بهره وری کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۰۰۹/۰- است که نشان دهنده همبستگی معکوس و ضعیف است و از لحاظ آماری معنادار نیست.
دهقان و همکاران (۱۳۹۰) در تحقیقی به بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بهره وری در سازمانهای خدمات دهی عمومی تهران پرداخته اند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که بین متغیر رهبری با بهره وری ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد که این نتیجه با تحقیق حاضر مغایرت دارد. دلیل این امر می تواند تفاوت در سبک مدیریتی در دو سازمان باشد.
فرضیه چهارم :
بین هماهنگی و انسجام درکارها و افزایش سطح بهره وری ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۶۲۰/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و شدید است و از لحاظ آماری معنادار است.
نتیجه تحقیق های رضایی (۱۳۹۲) و احمدی (۱۳۹۰) مبنی بر ارتباط مثبت و معنی دار بودن هماهنگی و انسجام در کارها با بهره وری با نتیجه حاضر همسویی دارد. همبستگی بدست آمده نشان می دهد که این متغیر با مؤلفه های الگوهای ارتباطی و ریسک پذیری و حمایت مدیران و پاداش بیشترین همبستگی و ارتباط مثبت را داشته است.
فرضیه پنجم :
بین مساعدت و حمایت مدیران از کارکنان و افزایش سطح بهره وری آ؛نان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۴۱۴/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و نسبتاً قوی است و از لحاظ آماری معنادار است.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۵۰۶/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و شدید است و از لحاظ آماری معنادار است.
حدادی (۱۳۸۵) در تحقیق خود به بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی با بهره وری در آموزش و پرورش منطقه ۴ تهران پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که بین مساعدت و حمایت مدیران از کارکنان و افزایش سطح بهره وری ارتباط ضعیفی وجود دارد که با نتایج تحقیق حاضر مغایرت دارد.بیشترین همبستگی بین متغیر حمایت و انسجام می باشد که نشان دهنده این موضوع است که هرچه حمایت مدیران از کارکنان بیشتر باشد انسجام در کارها بیشتر است.
فرضیه ششم :
بین برقراری یک سیستم کنترل مناسب و افزایش سطح بهره وری کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۳۱۸/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و نسبتاً قوی است و از لحاظ آماری معنادار است.
هدایتی و دیگران (۱۳۸۸) در تحقیقی به بررسی رابطه فرهنگ اخلاق کار با بهره وری کارکنان حوزه سلامت بیمارستان های عمومی علوم پزشکی ایران پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که این متغیر ارتباط مثبت و معناداری با بهره وری دارد که با نتایج تحقیق حاضر همسویی دارد. همچنین نتایج این تحقیق نشان می دهد که بین سیستم کنترل با سایر متغیرها این پژوهش رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
فرضیه هفتم :
بین تعیین هویت کارکنان و افزایش سطح بهره وری ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۲۳۶/۰- است که نشان دهنده همبستگی معکوس و ضعیف است و چون سطح معنی داری آن ۰۰۳/۰ و از ۰۵/۰ کمتر است از لحاظ آماری معنادار می باشد.
رضایی (۱۳۹۲) و دهقان و همکاران (۱۳۹۰) به این نتیجه رسیده اند که بین هویت و افزایش سطح بهره وری ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد که با نتیجه تحقیق حاضر از لحاظ همبستگی معکوس و از لحاظ آماری معنی دار می باشد. البته این اختلاف در نتایج ممکن است از تفاوت در نوع مسئولیت و وظایف کارکنان، سبک رهبری، محیطی که کارکنان در آن کار می کنند و مؤلفه های بهره وری استفاده شده در این تحقیق ها باشد.
فرضیه هشتم :
بین یک نظام تخصیص پاداش بر مبنای عملکرد و سطح بهره وری کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۵۵۶/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و نسبتاً قوی است و از لحاظ آماری معنادار است.
در این رابطه رضایی (۱۳۹۲) و احمدی (۱۳۹۰) و دهقان (۱۳۹۰) به این نتیجه رسیدند که بین یک نظام تخصیص پاداش شغلی بر مبنای عملکرد و بهره وری کارکنان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد که با نتیجه تحقیق حاضر همسویی دارد. این متغیر همچنین با سایر متغیرها بجز متغیر هویت ارتباط مثبت و معناداری دارد.
فرضیه نهم :
بین سازش با پدیده تعارض و افزایش سطح بهره وری کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۵۲۳/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و نسبتاً قوی است و از لحاظ آماری معنادار است.
نتایج تحقیق هایی که توسط رضایی (۱۳۹۲) و احمدی (۱۳۹۰) و راستی (۱۳۸۶) انجام گرفته است نشان می دهد بین سازش با پدیده تعارض و افزایش سطح بهره وری ارتباط مثبت ومعناداری وجود دارد که با نتایج تحقیق حاضر همسویی دارد. این همسویی ممکن است بخاطر شبیه بودن جامعه آماری، محیط سازمانها، سبک مدیریتی، نحوه برخورد افراد با تعارض و … باشد.
فرضیه دهم :
بین الگوهای ارتباطی موجود در سازمان و افزایش سطح بهره وری کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
ضریب همبستگی محاسبه شده برای این متغیرها ۶۰/۰ است که نشان دهنده همبستگی مستقیم و شدید است و از لحاظ آماری معنادار است.
نتایج تحقیق های راستی (۱۳۸۶) و احمدی (۱۳۹۰) نشان می دهد که الگو های ارتباطی با بهره وری رابطه مثبت و معنی داری دارد که با نتیجه تحقیق حاضر همسویی دارد. همچنین نتایج این تحقیق نشان می دهد که الگوهای ارتباطی با تمام متغیرهای این تحقیق ارتباط مثبت و معناداری دارد بجز دو متغیر هویت و رهبری که در آن همبستگی بصورت معکوس می باشد و بیشترین تأثیر آن بر روی متغیر انسجام می باشد.
۵-۴ پیشنهادهای کاربردی :
۵-۴-۱ پیشنهاد کاربردی برای فرضیه اول (خلاقیت):
از آنجایی که فرض H1 تأیید گردید، برای افزایش خلاقیت فردی در بین کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه توصیه می گردد؛ مدیریت ابتدا موانع اصلی خلاقیت را برطرف کنند و سپس آزادی عمل بیشتری نسبت به انجام وظایف شغلی خود به کارکنان داده شود. البته ابتدا باید افراد مسئولیت پذیر شناسایی شوند.
برخی از موانع اصلی خلاقیت عبارتند از :
فقدا ن اعتماد به نفس
ترس از انتقاد و شکست

۱-۳-روش های تهیه نانوذرات……………………………………………………………………………. ۶
۱-۴-توزیع نانوذرات در سیال پایه………………………………………………………………………۹
فصل ۲: مروری بر پیشینه تحقیق
۲-۱-مقدمه………………………………………………………………………………………………۱۲
۲-۲-مطالعات عددی انتقال حرارت جابجایی در مقیاس نانو………………………………………..۱۲
۲-۳- مطالعات تجربی انتقال حرارت جابجایی در مقیاس نانو……………………………………..۱۵
۲-۴-تحقیقات انجام شده در زمینه ضریب هدایت حرارتی…………………………………………۱۹
۲-۵-نتیجه گیری………………………………………………………………………………………۲۲
فصل ۳: مبانی تحلیل
۳-۱-مقدمه…………………………………………………………………………………………….۲۴
۳-۲- انتقال حرارت جابجایی در جریان داخلی درون کانال………………………………………..۲۴
۳-۳-معادلات حاکم بر جریان سیال در یک کانال…………………………………………………..۲۴
۳-۴-شرایط توسعه یافتگی در کانال…………………………………………………………………۲۶
۳-۵-روش های مدلسازی جریان نانوسیال……………………………………………………………۲۷
۳-۶-بیان مساله……………………………………………………………………………………….۳۳
۳-۷-روش حل…………………………………………………………………………………………۳۴
فصل۴: نتایج
۴-۱-استقلال شبکه……………………………………………………………………………………۳۷
۴-۲-صحت سنجی……………………………………………………………………………………۳۷
۴-۳- بررسی اثر نانوسیال بر میزان سرعت و افت فشار جریان…………………………………۴۶
۴-۴-نتایج……………………………………………………………………………………………..۶۴
فصل ۵: جمع­بندی و پیشنهادها
۵-۱-مقدمه………………………………………………………………………………………….۷۰
۵-۲-روش تکفاز………………………………………………………………………………………..۷۰
۵-۳- اثر تغییر قطر نانوذرات بر میزان انتقال حرارت…………………………………………..۷۰
۵-۴- اثر تغییر کسرحجمی نانوذرات بر میزان انتقال حرارت……………………………………۷۰
۵-۵- تاثیر نانوسیال بر میزان افت فشار در طول کانال…………………………………………..۷۱
۵-۶- تاثیر نانوسیال بر میزان ماکزیمم سرعت جریان در مقطع توسعه یافته…………………….۷۱
۵-۷-جمع بندی………………………………………………………………………………………….۷۲
۵-۸-پیشنهادها……………………………………………………………………………………………۷۲
مراجع…………………………………………………………………………………………………….۷۳
فهرست جداول
صفحه

• • 1. 1. جدول: مقایسه خواص میکرو سیالات با نانو سیالات ۴

     

۴-۱- جدول: ضریب انتقال حرارت جابجایی و عدد ناسلت در حالت شارثابت ۳ وجه
برای سیال آب خالص ۴۴
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۲- جدول: ضریب انتقال حرارت جابجایی و عدد ناسلت در حالت شارثابت ۳ وجه
برای نانوسیال باکسر حجمی ۱% ۴۵
۴-۳- جدول: ضریب انتقال حرارت جابجایی و عدد ناسلت در حالت شارثابت ۳ وجه
برای نانوسیال باکسر حجمی ۲% ۴۶
۴-۴- جدول: ضریب انتقال حرارت جابجایی و عدد ناسلت در حالت شارثابت ۳ وجه
برای نانوسیال باکسر حجمی ۴% ۴۷
۴-۵- جدول: ضریب انتقال حرارت جابجایی و عدد ناسلت بر روی صفحه داغ(وجه کف
با دمای ثابت)، در حالت r_q=1 و d_p=80 برای سیال آب خالص ۵۸
۴-۶- جدول: ضریب انتقال حرارت جابجایی و عدد ناسلت بر روی صفحه داغ(وجه کف با دمای ثابت)، در حالت r_q=1 و d_p=80 برای نانوسیال با کسرحجمی ۴% ۵۹
فهرست اشکال
صفحه

«یَا حَارِثُ إِنَّکَ نَظَرْتَ تَحْتَکَ وَ لَمْ تَنْظُرْ فَوْقَکَ فَحِرْتَ إِنَّکَ لَمْ تَعْرِفِ الْحَقَّ فَتَعْرِفَ أَهْلَهُ وَ لَمْ تَعْرِفِ الْبَاطِلَ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ»^[۲۶۸]
ای حارث، تو به زیر پای خود نگریسته ای نه به بالای سر،از این رو حیران وسر گردان مانده ای! تو حق را نشناخته ای تا حق گرایان را بشناسی، و باطل رانشناخته ای تا باطل گرایان را بشناسی.
در جریان جنگ جمل، حارث گفت: «من با سعد بن مالک و عبد اللّه عمر، گوشه‏اى را اختیار مى‏کنم.» امام علی× در جواب فرمود: «سعد و عبد اللّه نه حقّ را یارى کردند و نه باطل را فرو گذاشتند.»
بعضى دربارۀ عبارت «انک نظرت تحتک و لم تنظر فوقک» گفته‏اند یعنى تو تنها به اعمال بیعت­شکنان ـ ناکثین ـ از اصحاب جمل که فقط به ظاهر اسلام عمل مى‏کردند و از نظر اعتقادى از تو پایین‏تر بودند، به دلیل این که آنان بر امام حق شوریدند. نگریستى، در نتیجه، فریب شبهۀ آنان را خوردى و از آنان پیروى کردى و به
بالاتر از خودت، یعنى امامت که اطاعتش واجب بود و مهاجرین و انصار که همراه او بودند نگاه نکردى و به نظر آن­ها گوش، ندادى. به دلیل این­که روى باطل با آن­ها دشمن بودى و این باعث سرگردانى و حیرت تو شد.^[۲۶۹]
یک­جانبه­گری، یکی دیگر از موانع آرمان­گرایی به شمار می­رود؛ به این معنا که در نظرگیری پیوستۀ آرمان مستلزم اشراف و احاطۀ کامل و همه­جانبه است. لذا یک­جانبه­نگری باعث سوگیری ذهنیت انسان نسبت به آرمانش شده و انحراف از آرمان اصلی را درپی دارد. به عبارتی وقتی مصادیق جای معیارها را بگیرند، معیار اصلی که همان امامت ـ ملاک شناخت حق و باطل ـ است، مغفول می­ماند.

خود محوری
یکی دیگر از موانع آرمان­گرایی خودمحوری است. این افراد خودرأی در امور مهم، اهل مشورت نیستند به همین دلیل منزوی بوده و اتحاد جامعۀ مسلمانان را به هم می­زنند. از این جهت مانع رسیدن به اهداف آرمانی در جامعه می­شوند. امام علی × در­بارۀ این اشخاص چنین می­فرمایند:
«… مَفْزَعُهُمْ فِی الْمُعْضِلَاتِ إِلَى أَنْفُسِهِمْ وَ تَعْوِیلُهُمْ فِی الْمُهِمَّاتِ عَلَى آرَائِهِمْ کَأَنَّ کُلَّ امْرِئٍ مِنْهُمْ إِمَامُ نَفْسِهِ قَدْ أَخَذَ مِنْهَا فِیمَا یَرَى بِعُرًى ثِقَاتٍ وَ أَسْبَابٍ مُحْکَمَاتٍ»^[۲۷۰]
… در مشکلات به خود پناه می­آورند و در مهمات بر رأی و نظر خویش تکیه می­ کنند؛ گویی هر کدامشان پیشوای خویش است در آن­چه درست بیند از سوی خود دستاویزهای محکم و اسباب استوار می­تراشد و به آن­ها می ­آید.
امام علی × در توصیف افراد خودمحور این­گونه می­فرمایند در گرفتاری­ها و مشکلات به خودشان پناه مى‏برند و در مسائل مبهم و غیرمعلوم به رأى خود تکیه مى‏کنند. این بیان حضرت کنایه از این است که در تمام امور دشوار و دستورات و احکام شرعى، پیرو هواى نفس هستند و به قوانین شرعى اعتنایى ندارند و در نتیجه به خواسته‏هاى نفس امّاره که جز به بدى‏ حکم نمى‏کند، عمل مى‏کنند با وجودى که هواى نفس سرچشمۀ مخالفت با شریعت و پیشوایان بر حقى است که در فراگرفتن احکام و دستورات دین باید به آن­ها مراجعه کرد. ولى بر خلاف حقیقت هر کسى خود را پیشوا مى‏داند و درک خود را، ملاک حق قرار مى‏دهد، هر چیزى را که هواى نفسش صلاح بداند به کار مى‏بندد و به رأى خود عمل مى‏کند. گویا اندیشه‏اش، محکم‏ترین وسیله‏اى است که هر کس بدان چنگ زند، هرگز گمراه نمى‏شود و دربردارندۀ اسباب استوارى است که انسان را از خطا باز مى‏دارد بدین معنى که دستورات عقل فرامین آشکار و ادلّه‏اى واضح‏اند که اشتباهى در آن­ها نیست.^[۲۷۱]
درنتیجه، این افراد عقید­ۀ خود را به واسطۀ کوته­نگری که دارند، امری قاطع و صحیح می­پندارند و این امر خود موجب انحراف آن­ها از مسیر نیل به آرمان­های مطلوب می­گردد.

تفرقه
تفرقه در امور نیز یکی از موانع آرمان­گرایی است؛ زیرا سبب بی ­اعتمادی و سستی در اجرای اوامر الهی می­ شود. امام علی × زمانی که مردم را برای لشکرکشی به شام فرا می­خوانند و آنان سرباز می­زدند، خطاب به مردم کوفه می­فرمایند:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

«ایُهَا النَّاسُ الْمُجْتَمِعَهُ أَبْدَانُهُمْ الْمُخْتَلِفَهُ أَهْوَاؤُهُمْ کَلَامُکُمْ یُوهِی الصُّمَّ الصِّلَابَ وَ فِعْلُکُمْ یُطْمِعُ فِیکُمُ الْأَعْدَاءَ تَقُولُونَ فِی الْمَجَالِسِ کَیْتَ وَ کَیْتَ فَإِذَا جَاءَ الْقِتَالُ قُلْتُمْ حِیدِی حَیَادِ مَا عَزَّتْ دَعْوَهُ مَنْ دَعَاکُمْ.»^[۲۷۲]
ای مردمی که بدن ها تان در کنار هم است و خواسته هاتان از هم دور! سخنانتان سنگ سخت را خرد می­ کند و کردارتان دشمن را در شما به طمع می­افکند. در انجمن­ها لاف و گزاف می­زنید و چون جنگ فرا می­رسد فریاد دور باش دور باش سر می­دهید! دعوت کسی که شما را بخواند به نتیجه نرسد.
مقصود حضرت از بیان این خطبه آن بود که کوفیان را به امورى که در دیانت زشت و نابه­جا است، آگاه نماید و به آن­ها رعایت نیک سیرتى را در احوال و گفتار و رفتارشان بیاموزد.
امّا در این که چگونه آن­ها در احوالشان رعایت جنبه‏هاى دیانت را نمى‏کردند؛ بدین­سان که در گردهمایى جسمانى اجتماعشان شایان توجه، امّا رأى و اندیشه‏هایشان پراکنده بود و همین پراکندگى اندیشه موجب خوارى و ذلت آن­ها مى‏گردید. آن­ها را از دفاع از دین بازمى‏داشت و این امر مصالح اجتماعى آن­ها را بر هم مى‏زد.
امّا به لحاظ گفتار سخنان اغراق‏آمیز و گزاف آن­ها چنان بود که شنیدن آن­ها دل­هایى را که در سختى و نیرومندى هم­چون سنگ­هاى محکم و بى‏نفوذ و غیر قابل تأثیر بود از هم مى‏شکافت و کسى که این سخنان را از آنان مى‏شنید، مى‏پنداشت که تنها حرف نیست؛ بلکه از پشتوانه قوى، ثبات و مقاومت نیز برخوردار است؛ زیرا در اجتماعات که با هم مى‏نشستند، مى‏گفتند: «دشمنان ما، توان دستیابى بر ما را ندارند، نسبت به آن­ها چنین و چنان خواهیم­کرد. و جز این­ها.» حضرت دو لفظ “صمّ” و “الصلّاب” را که از اوصاف سنگ­هاى سخت است، براى دل­هایى که از شنیدن سخنان آن­ها ضعیف مى‏شد، استعاره آورده­است. یعنى دل­هایى که همانند سنگ خاراست از گفتار غلوآمیز شما مردم کوفه سست و کم ­توان مى‏شود، امّا در عمل هیچ اثرى دیده­نمى‏شود.
نتیجه این کلام این است که دعوت کننده شما به جنگ، به دلیل سستى و سهل‏انگارى شما خوار و ذلیل مى‏شود.^[۲۷۳]
۴.۶.۵. سستی وتنبلی
یکی از موانع مهم که ما را از دستیابی به اهداف الهی باز می­دارد، تنبلی است؛ زیرا این­گونه افراد به هیچ وجه حتی برای آسایش خودشان حاضر نیستند خود را به زحمت بیاندازند. چون اهالی بصره دارای این اوصاف بوده ­اند، امام در مذمت آنان می­فرمایند:
«أرْضُکُمْ قَرِیبَهٌ مِنَ الْمَاءِ بَعِیدَهٌ مِنَ السَّمَاءِخَفَّتْ عُقُولُکُمْ وَ سَفِهَتْ حُلُومُکُمْ فَأَنْتُمْ غَرَضٌ لِنَابِلٍ وَ أُکْلَهٌ لِآکِلٍ وَ فَرِیسَهٌ لِصَائِلٍ»^[۲۷۴]
زمین شما به آب دریا نزدیک واز آب باران آسمان دور است.سبک مغزید و نادان خرد. از این رو آماج تیر انداز،لقمه هر خورنده وشکار هر دام گسترید.
بعضى از علما گفته‏اند کلام امام علی × در این­جا براى نکوهش است و نظر به معناى ظاهر ندارد. چون اهل بصره داراى اوصاف نکوهیده‏اى بوده‏اند که امام علی × دربارۀ آن­ها برشمرد، از نزول رحمت آسمان وجود الهى به دورند و مستحقّ نزول عذاب الهى‏اند. در عرف نیز صحیح است به کسى که داراى اوصاف پست باشد گفته­شود که از آسمان به دور است.
فرموده­است: «خَفَّتْ عُقُولُکُمْ»
اشاره به این است که استعداد مردم بصره براى درک انواع مصالح خود اندک و عقلشان در نظم امور ضعیف است. غفلتشان از کارهاى لازم، موجب مى‏شود که در کارهاى غیر لازم عجله کنند و این باعث وصف آن­ها به کند فهمى شده­است.
فرموده است: «سَفِهَتْ حُلُومُکُمْ» بیان­گر توصیف مردم بصره به کم­خردى، سبکى و کم­صبرى است.
فرموده است: «فَأَنْتُمْ غَرَضٌ لِنَابِلٍ وَ أُکْلَهٌ لِآکِلٍ وَ فَرِیسَهٌ لِصَائِلٍ»
صفات سه­گانۀ فوق نتیجه سبک­مغزى و کم­ثباتى آنان است و به همین دلیل به دنبال دو جملۀ قبل آورده­است؛ زیرا هرکس قصد اذیّت آن­ها را داشته­باشد، با آگاهى به کم­خردى آن­ها در فهم مصالحشان، با نقشۀ صحیح بدان کار دست مى‏زند.
این که امام فرمود: «شما هدف هر تیرى هستید»، کنایه از این است که هدف هر کسى که بخواهد آن­ها را اذیّت کند واقع مى‏شوند.^[۲۷۵]
به واسطۀ تنبلی و سستی­، تحمل مشکلات و سختی­ها را برای رسیدن به آرمان­های الهی ندارند و در صورت حملۀ دشمن توان رویارویی با او را نداشته و به­راحتی اموال و دارایی­هایشان به غارت دشمن می­رود.
۴.۶.۶. پیروی ازهواهای نفسانی
پیروی از هو­ای نفسانی یکی از ­مهم­ترین موانع دستیابی به آرمان­هاست؛ زیرا خواهش­های نفسانی دشمن درونی انسان است و باعث زایل­شدن عقل که نیروی هدایت به سوی کمال در وجود اوست، می­ شود. در نتیجه، از مسیر رشد و تعالی منحرف شده، در ضلالت و گمراهی می­افتد. از این رو، امام علی × در ماجرای خانۀ شریح قاضی می­فرمایند:
«شَهِدَ عَلَى ذَلِکَ الْعَقْلُ إِذَا خَرَجَ مِنْ أَسْرِ الْهَوَى وَ سَلِمَ مِنْ عَلَائِقِ الدُّنْیَا »^[۲۷۶]
شاهد این داد وستد خردی است که از بند هوی وهوس برهد واز وابستگی های دنیا سالم بماند.
آخرین نکته‏اى که در نسخۀ امام راجع به قبالۀ خانل شریح قاضى وجود دارد آن است که عقل هرگاه از بند هوا و هوس رها شود و از وابستگی­هاى دنیا دور باشد، به آن­چه در این نسخه از معایب این معاملۀ ذکرشده گواهى مى‏دهد؛ چراکه عقل هنگام خالى بودنش از این وابستگی­ها، از کدورت باطل پاک است و حق را چنان که شایسته است، مى‏بیند و بر طبق آن حکم مى‏کند. اما اگر اسیر دست هوس­ها و مقهور سلطۀ نفس اماره باشد، با دیدۀ سالم به حق نمى‏نگرد؛ بلکه با چشمى بر آن نگاه مى‏کند که پردۀ تاریکی­هاى باطل روشناییش را از بین برده­است. پس به دلیل آن­که حقیقت را به­ طور خالص نمى‏بیند گواهى خالصانه هم بر آن نمى‏دهد؛ بلکه شهادت
به حقانیت امرى مى‏دهد که در ظاهر حق است اگر چه در باطن امر، باطل مى‏باشد؛ مثل گواهى دادن به این که در طلب مال و منال دنیا مصلحت­هایى وجود دارد که از جمله، پرهیز از تنگ­دستى آیندۀ خود و باقى گذاشتن براى فرزندانش و جز این­ها از امورى که در ظاهر شرع، دلیل بر جواز به­دست­آوردن دنیا و تعلقات آن مى‏باشد و اگر با دیدۀ حق­بین بنگرد، مى‏داند که جمع­آورى ثروت براى اولاد وظیفۀ او نیست؛ زیرا روزى­دهندۀ فرزند، خداى آفرینندۀ او مى‏باشد و به­دست آوردن مال و منال به دلیل ترس از تنگ­دستى، خود تعجیل در فقر و موجب انصراف از امر واجب و توجه به غیر آن مى‏باشد. توفیق از خداست.^[۲۷۷]
پیروی از هواهای نفسانی، عقل انسان را به بند کشیده، آدمی دیدۀ حق­بین خود را از دست می­دهد و موجب وابستگی او به مادیات می­گردد و در نهایت از مسیر حرکت به سوی دستیابی به آرمان­ الهی باز می­ماند.
۴.۶.۷.عصبیّت:
یکی دیگر از موانع آرمان­گرایی تعصب خشک و بی­جا است که سبب تکبر و فخرفروشی می­ شود. تعصب­های خشک جاهلی سبب به­وجودآمدن تفرقه و دشمنی می­ شود که انسان را از رسیدن به آرمان­های الهی باز می­دارد. امام علی × در این مورد می­فرمایند:
«فَاللَّهَ اللَّهَ فِی کِبْرِ الْحَمِیَّهِ وَ فَخْرِ الْجَاهِلِیَّهِ فَإِنَّهُ مَلَاقِحُ الشَّنَئَانِ وَ مَنَافِخُ الشَّیْطَانِ… »^[۲۷۸]
خدارا ! خدارا ! که از تکبرهای غرورانگیز و افتخارهای جاهلی دست بردارید! که آن تولیدکنندۀ بغض و دشمنی و کورۀ وسوسه­های شیطانی است …
از ظاهر عبارت برمى‏آید روى سخن حضرت با پیروان معاویه است که به جنگ با آن حضرت و یاران او و خدا و تمام اولیایش برخاسته­بودند و به­ طور مکرر جامعه را در مورد صفت ناپسند خودپسندى و برخود بالیدن از خداوند و عقوبت او برحذر داشته­است و این­که در فرمایش خود دو صفت، «کِبْرِ الْحَمِیَّهِ» و «فَخْرِ الْجَاهِلِیَّهِ» را به طریق اضافه ذکر فرموده و اشاره به کبر و فخر ناپسند کرده؛ زیرا گاهى این دو صفت ممدوح و پسندیده‏اند مثل تکبر فقرا و بینوایان در برابر اغنیا و ثروتمندان و به منظور ایجاد نفرت بیشتر از این خصلت ناپسند آن را تولیدکنندۀ دشمنی­ها نامیده­است.
واژه “مَلَاقِحُ” که به معناى حیوان‏هاى نر آبستن­کننده است؛ استعاره از کبر و نخوت­هاى برجسته‏اى است که آدمى را به شدت دچار خودبزرگ­بینى مى‏سازد و بدیهى است که این ویژگی­ها، همه را به او بدبین مى‏کند و باعث ایجاد دشمنى و کینه مى‏شود. جمع آوردن “مَلَاقِحُ” به دلیل کثرت معناى کبر در اذهان متکبّران است.
“مَنَافِخُ الشَّیْطَانِ"، “مَنَافِخُ” جمع “منفخ” مصدر میمى و به معناى دمیدن مى‏باشد. انواع کبر و خودپسندى که در روحیۀ انسان به ­وجود مى‏آید، از وساوس و دمیدن­هاى ابلیس است و در عرف متداول به کسى که خود را از دیگران بلندمقام‏تر مى‏داند، مى‏گویند شیطان باد به دماغ وى انداخته است. سپس مى‏فرماید که این نفخه‏هاى شیطانى ملت­هاى گذشته را فریب داد به این دلیل که امور باطل را در نظر آنان حق نمایش داد از باب مثال خوى ناپسند تکبر و آن­چه را که لازمۀ آن است براى آنان خوب جلوه داده و چنان وانمود مى‏کرد که از صفات نیکوتر و سودمندتر مى‏باشد. بالاخره این ظاهرفریبی­ها چه بسا که سبب افتادن آن­ها در تاریکی­هاى نادانى و چاه­هاى هولناک گمراهى بوده ­است.^[۲۷۹]
عصبیت از جهل انسان ناشی می­ شود و سبب می­گردد که دیده ی دل حق­بین انسان، کور شده و او را از راه حق و رسیدن به قلۀ کمال و سعادت منحرف می­سازد. از این جهت ضروری برای دستیابی به آرمان­ها انسان این صفت را از وجود او دورنماید.
۴.۶.۸. تقلید کورکورانه از نیاکان
پیروی کورکورانه از نیاکان یکی از اساسی­ترین موانع آرمان­گرایی در طول تاریخ بوده ­است. امام علی × خطاب به معاویه، بزرگ­ترین رهبر اهل باطل زمان خود، در نامه­ای می­فرمایند:
«أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ آنَ لَکَ أَنْ تَنْتَفِعَ بِاللَّمْحِ الْبَاصِرِ مِنْ عِیَانِ الْأُمُورِ فَقَدْ سَلَکْتَ مَدَارِجَ أَسْلَافِکَ بِادِّعَائِکَ الْأَبَاطِیلَ وَ اقْتِحَامِکَ غُرُورَ الْمَیْنِ وَ الْأَکَاذِیبِ… .»^[۲۸۰]
اما بعد، همانا وقت آن رسیده که با دیدۀ تیز و باز از آن­چه عیان است بهره­مند شوی؛ زیرا تو به همان راهی که گذشتگانت رفته­اند، قدم نهاده­ای با دعوی­های باطلی که کرده­ای و در وادی اکاذیب و دروغ­های فریبنده درآمدی …
از باب پندگیرى و برحذر داشتن معاویه از ادعاى چیزى که حق او نیست، هشدار به اوست. مقصود آن است که هنگام سود گرفتن تو از کارهاى واضح و مشاهدۀ آن­ها با چشمانت فرارسیده­است.