۲- گزارش های درون سازمانی معمولا بطور تفصیلی تهیه می گردد. مثلا، در گزارش های داخلی، جزئیات بهای تمام شده هر یک از محصولات تولیدی محاسبه می شود، در صورتی که در گزارشهای برون سازمانی، بهای تمام شده کلیه محصولات تولید شده معمولا بطور یکجا ارائه می گردد.

۲-۱-۴۵ تصمیم گیرندگان درون سازمانی

تصمیم گیرندگان درون سازمانی عمدتا مدیران اجرایی هستند که اطلاعات مالی را برای برنامه ریزی، کنترل، هماهنگی و تصمیم گیری های بی شمار در باره عملیات روزانه سازمان مورد استفاده قرار می دهند. گستردگی فزاینده و پیچیدگی فعالیت های اقتصادی موجب شده است که مدیران دیگر نتوانند بر کلیه عملیات واحد های اقتصادی، نظارت مستقیم داشته باشند و تنها بر مشاهدات خود به عنوان وسیله ای برای ارزیابی نتایج عملیات و وضعیت مالی اتکا نمایند و از این رو، ناگزیرند اطلاعات و گزارش های مالی را در ارزیابی های خود مد نظر قرار دهند. اطلاعات منعکس در این گونه گزارش ها به مدیریت امکان می دهد که برای اداره و هدایت موسسه، از اعمال خط مشی ها، رعایت قوانین و مقررات، وضعیت مالی و نتایج عملیات و وجود هماهنگی بین قسمت های مختلف آگاه شوند. اکثر تصمیماتی که توسط مدیران موسسات اتخاذ می شود، براطلاعات حسابداری مبتنی است، نگاهداری مدارک حسابداری، حفاظت دارائی ها، جلو گیری از اشتباهات و تخلفات و کشف به موقع آنها و تهیه صورت های مالی قابل اعتماد که محصول نهایی عملیات حسابداری است، جز مسئولیت های مدیریت محسوب می شود.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تصمیم گیری درست و به موقع رمز موفقیت هر سازمان است. آن قسمت از فرایند حسابداری که به ارائه اطلاعات لازم برای تصمیم گیری مدیران اجرائی واحد های اقتصادی منجر می گردد، حسابداری مدیریت نامیده می شود. نمونه هایی از موارد کاربرد اطلاعات مالی توسط مدیران اجرایی به شرح زیر است:

۲-۱-۴۶ برنامه ریزی(planning)

مهمترین وظیفه مدیران هر سازمان برنامه ریزی فرایند تصمیم گیری نسبت به نحوه استفاده از منابع موجود است. مدیران حرفه ای، هر مرحله از عملیات واحد خود را از قبل به دقت برنامه ریزی و با اعمال روش های کنترل، از نحوه اجرای دقیق و به موقع آن اطمینان حاصل می کنند. اجرای وظایف برنامه ریزی و با اعمال روش های کنترل، از نحوه اجرای دقیق و به موقع آن اطمینان حاصل می کنند. اجرای وظایف برنامه ریزی نیز با تقسیم کار و ارجاع مسئولیت ها به دوایر و بخش های مختلف انجام می پذیرد. به منظور دستیابی به هدف های تعیین شده و اجرای طرح ها، لازم است که در کلیه مراحل، اطلاعات مالی مورد نیاز فراهم شود و در اختیار مدیران مسئول قرار گیرد.

۲-۱-۴۷ تهیه بودجه(budgeting)

مهمترین بخش از وظیفه مدیران برنامه ریز است. بودجه یک طرح مقداری مشروح و کامل به منظور استفاده سازمان در دوره ای معین است و به زبان ساده برنامه مالی دوره آتی است. ضمنا بودجه مشتمل بر جریان ورود درآمد ها به واحد اقتصادی و جریان خروج منابع مالی می باشد. دوره بودجه معمولا یک سال است و بر اساس اطلاعات کسب شده از کلیه قسمت های سازمان تهیه می شود. اساس تهیه بودجه،اسناد و مدارک حسابداری سال جاری و سالهای قبل و پیش بینی عملیات آتی است. بنابراین، بودجه فقط تعدادی رقم و عدد نیست، بلکه از یک نقطه نظر، خط مشی فعالیت و هدف سازمان را تعیین می کند و از سوی دیگر، در جریان اجرا از همان بودجه به صورت ابزار کار مدیران برای کنترل استفاده می شود.

۲-۱-۴۸ کنترل (controlling)

یکی دیگر از وظایف مدیریت است که با وارسی عملیات روزمره سازمان برای جلو گیری از انحرافات غیر اصولی از عملیات برنامه ریزی شده و انجام اقدامات ضروری برای سوق دادن عملیات در جهت اجرا و انجام پروژه ها صورت می گیرد. کنترل، مهمترین ابزار برای دستیابی به هدف های تعیین شده سازمان است. به تناسب وسعت و پیچیدگی تشکیلات واحد های اقتصادی، نیاز به کنترل افزایش می یابد. عنصر اولیه فرایند کنترل، گزارش های خاصی است که از طریق سیستم حسابداری برای هر یک از مدیران مسئول تهیه می شود.این گونه گزارش ها برای تامین نیاز های اطلاعاتی مدیران و مسئولان درون سازمان، طرح ریزی شده و شامل اطلاعاتی است که ارقام بودجه بندی را با نتایج واقعی عملیات مقایسه می کند و در نتیجه مدیریت را قادر می سازد تا کنترل های لازم را اعمال نماید. به عبارت دیگر، حسابداران از طریق گزارش نتایج واقعی طرح ها به مدیریت هشدار می دهند که برای حفظ چارچوب طرح ها، برنامه ها و بودجه کدام اقدامات اصلاحی باید به عمل آید.
برنامه ریزی به تدوین برنامه و صدور یک سلسله دستورات اجرای کار منجر میگردد. سپس نتایج کار که مطابق برنامه انجام می گیرد با هدف های برنامه ریزی شده مقایسه می شود. برای تعیین اقدامات اصلاحی مناسب، انحرافات از برنامه، تعبیر و تفسیر می شود. اقدامات اصلاحی مستلزم تغییر در طریقه اجرای برنامه است در صورتی که اقدامات تعدیلی، مستلزم تجدید نظر در برنامه ریزی است. هریک از این اقدامات باعث برگشت به مرحله قبلی و تکمیل مدار می گردد.

۲-۱-۴۹تصمیم گیری در مورد قیمت های فروش(pricing decisions)

تصمیم گیری های اقتصادی نیاز به اطلاعات مالی دارد. تصمیم گیری در مورد قیمت های فروش یکی دیگر از مهمترین و جالب ترین فعالیت های مدیریت است که با توجه به بهای تمام شده محصولات تولیدی تعیین می شود. حسابداری بهای تمام شده فرایند محاسبه بهای تمام شده محصولات است و اطلاعات آن در گزارش های درون سازمانی و برون سازمانی مورد استفاده قرار می گیرد. گزارش های بهای تمام شده به صورت تفصیلی در بسیاری از گزارش های درون سازمان و به شکل خلاصه در گزارش های برون سازمانی ارائه می شود.

۲-۱-۵۰ مدیریت موجودیها(inventory management)

طرح ریزی کلی عملیات موسسات تجاری و تولیدی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، زیرا در بسیاری از این موسسات بخش عمده ای از سرمایه در گردش، صرف موجودی ها می شود. بنابر این حصول اطمینان از مصرف موثر و کارآمد موجودی ها، اعم از کالای ساخته شده یا مواد اولیه از ضروریات است. تصمیم گیری در مورد انواع موجودی ها، با صرفه ترین مقدار سفارش و تعیین حد تجدید سفارش، نمونه هایی از انواع تصمیمات متداول در مورد موجودی ها است. علاوه بر تصمیمات مزبور مدیران ناگزیرند که به طرح ریزی برای تدوین روش های موثر انبار داری و جابجایی و مصرف این موجودی ها به پردازند. مدیریت موجودی ها یکی از فعالیت های مهم است که در آن مهندسان سیستم، مهندسان صنایع، مدیران مالی و حسابداران مشارکت دارند. وظیفه اصلی حسابداران در این فعالیت، فراهم اوردن اطلاعات لازم برای کمک به تصمیم گیری های مدیران مسئول است.

۲-۱-۵۱ بودجه بندی سرمایه ای(capital budgeting)

مدیریت نیز مستلزم تصمیم گیری برای تعیین مخارج سرمایه ای در دوره بودجه است. بودجه بندی سرمایه ای فرایند تشخیص، ارزیابی، طرح ریزی و پشتیبانی پروژه های عمده سرمایه گذاری در کلیه واحد های اقتصادی بزرگ است. تصمیمات مربوط به توسعه تسهیلات تولیدی، خرید ماشین آلات جدید، تعمیرات اساسی و نوسازی و مرمت اموال نمونه هایی از تصمیات بودجه بندی سرمایه ای است. در تمام این تصمیم گیری ها، مدیران علیرغم داشتن اطلاعات ذهنی زیاد، از گزارش هایی که توسط کادر حسابداری تهیه می شود، استفاده می کنند و کمتر سازمانی پیدا می شود که بتواند بدون داشتن اطلاعات قابل اتکای حسابداری به فعالیت خود ادامه دهد و یا در بازارهای جهانی و پر رقابت امروز پیشرفت کند.
بطور کلی مدیران یک واحد اقتصادی باید از وجود یک سیستم حسابداری موثر که گزارشهای مالی را به موقع و صحیح ارائه دهد، مطمئن شوند. همچنین مدیران مسئولیت دارند که در عمل از گزارش های مالی که در باره فعالیت های واحد اقتصادی برای آنان ارسال می شود استفاده کنند. تجزیه و تحلیل درست این گونه گزارش ها، کارآیی مدیران را در امر کنترل فعالیت های جاری، تصمیم گیری و برنامه ریزی آتی افزایش می دهد (علی مدد و ملک آرایی،۱۳۷۵،ص ۲۳).

۲-۱-۵۲ تصمیم گیرندگان برون سازمانی

تصمیم گیرندگان برون سازمانی اشخاصی هستند خارج از واحد اقتصادی که اطلاعات مالی را مورد استفاده قرار می دهند. این اشخاص دسترسی مستقیم به مدارک مالی سازمان ندارند. بنا براین، برای تصمیم گیری های خود باید بطور منظم و به موقع از امور مالی واحد اقتصادی مطلع شوند. حسابداری مالی گزارش های مورد نیاز گروه های خارج از سازمان مانند: سهامداران، سرمایه گذاران بالقوه، بستانکاران، بانک ها و موسسات اعتباری، تحلیل گران مالی، اقتصاد دانان، اتحادیه های کارگری و مراجع مالی و اقتصادی دولتی را تهیه می کند. گزارش های برون سازمانی ممکن است برا مقاصد خاص یا عام تهیه شود. برخی از استفاده کنندگان برون سازمانی و نحوه تصمیم گیری و ارزیابی آنها به شرح زیر است:
سرمایه گذاران، در پی کسب اطلاعاتی هستند که به اتکای آن بتوانند توان مالی و توانایی سود آوری واحد های اقتصادی را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند. سرمایه گذاران اشخاص و گروههایی هستند که از طریق فراهم آوردن سرمایه برای واحد اقتصادی، ادامه فعالیت و رشد آن را امکان پذیر می سازند. این اشخاص با سرمایه گذاری خود در تقسیم سود سهیم می شوند و معمولا سالانه مبلغی به عنوان سود دریافت می کنند. بانک های سرمایه گذاری، سرمایه داران، شرکت های بیمه، موسسات آموزشی یا سایر سازمان هایی که علاوه بر تامین وجوه لازم برای مخارج روز مره خود، وجوه نقد اضافی در اختیار دارند می توانند از محل این وجوه، در واحد های تجاری سرمایه گذاری کنند و با این سرمایه گذاری در شمار مالکان واحد های مزبور در آیند. پاسخ به سوالات زیر می تواند در تصمیم گیری آنها نسبت به سرمایه گذاری در یک واحد تجاری تعیین کننده باشد:
آیا واحد تجاری مورد نظر سابقه عملیات سود آور دارد؟
واحد تجاری چقدر وجه نقدر در اختیار دارد؟
میزان مطالبات واحد تجاری چقدر است؟
بهای تمام شده کالای فروش رفته واحد تجاری چه مبلغ است؟
حجم فروش با چه روندی افزایش یافته است؟
میزان دیون واحد تجاری چقدر است؟
سود آوری واحد تجاری در مقایسه با سایر واحد ها به چه میزان است؟
میزان بازده سرمایه گذاری در مقایسه با سود مورد انتظار از سایر راه های استفاده از وجوه اضافی چقدر است؟
مبنای اساسی برای تصمیم گیری در مورد سرمایه گذاری در واحد های تجاری، اطلاعات مندرج در گزارش های مالی واحد های مزبور است.
اعتبار دهندگان، اشخاصی هستند که از طریق اعطای وام یا معاملات اعتباری، بخشی از نیازهای مالی واحد های تجاری را تامین می کنند. مثلا، بانک ها با اعطای وام و فروشندگان با فروش نسیه کالا جز و بستانکاران قرار می گیرند. اگر چه بستانکاران در زمره صاحبان سرمایه موسسه ای که به آن قرض داده اند قرار نمی گیرند، اما پاسخ به سوالات زیر می تواند در تصمیم گیری آنان نسبت به اعطای وام اثر تعیین کننده داشته باشد:
آیا سرمایه گذاری آنها از خطر مصون است؟
آیا پول کافی برای واریز مطالبات آنان در سررسید، موجود خواهد بود؟
بسیاری از اطلاعات مورد نیاز استفاده کنندگان برون سازمانی از طریق تهیه صورت های مالی تامین می شود. این گزارش های مالی که نتیجه ثبت و ضبط حساب هاست وضعیت مالی، تغییرات در وضعیت مالی و نتایج عملیات(سودآور) یک موسسه را نشان می دهد. غالب موسسات صورت های مالی خود را به شکل گزارش های سالانه منتشر می کنند. اطلاعات مندرج در صورتهای مالی مربوط به گذشته می شود و در واقع، صورت مالی گذشته نماست. برای اینکه مقایسه اقلام مندرج در صورتهای مالی با اقلام مشابه دوره های قبل همان واحد یا اقلام مشابه سایر واحد هایی که در آن رشته فعالیت می کنند، امکان پذیر باشد، صورت های مزبور باید مطابق اصول یا استانداردهای خاصی که پذیرفته شده حسابداری نامیده می شود، تهیه گردد.

۲-۱-۵۳ آشنایی با مفاهیم حسابداری در صنعت برق

به عبارتی ساده و کلاسیک میتوان حسابداری را ” فن ثبت، طبقه بندی، تلخیص فعالیتهای یک موسسه در قالب اعداد قابل سنجش به پول و تفسیر نتایج حاصله از بررسی این اعداد ” تعریف نمود.
وقایع مالی: هر گونه فعالیتی که در یک موسسه انجام می شود دارای آثار مالی است از جمله معاملات، تصمیمات و اتفاقات و غیره.
۲- ثبت: به منظور جمع آوری و تمرکز اطلاعات مربوط به وقایع مالی لازم است تا کلیه داد و ستدها و فعالیتهای موسسه به نحو مناسبی ثبت گردند.
۳- سند حسابداری: وقایع مالی را نمی توان به همان صورت که اتفاق می افتد و بدون مدرک، سند، ضابطه و قاعده ثبت کرد، بلکه این وقایع ابتدا در فرم خاصی بنام سند حسابداری بر اساس ضوابط، قواعد و مجوزهای تعیین شده ثبت می شوند تا پس از تایید مقامات مجاز در سازمان، در دفاتر قانونی به ثبت برسند.
۴- دفتر روزنامه: پس از ثبت وقایع مالی در فرم های سند، آنها را به ترتیب وقوع در دفتری بنام دفتر روزنامه ثبت می نمایند تا مراجعه به آنها جهت پیگیری های بعدی به سهولت انجام گیرد. اما این دفتر فقط وقایع را به ترتیب وقوع و مبلغ نشان می دهد، لذا اطلاعات تفصیلی و دقیق از یکایک حسابها را به سادگی نشان نمی دهد.
۵- طبقه بندی: برای اینکه بتوان به سادگی به اطلاعات دقیق تری از وقایع مالی دسترسی پیدا کرد لازم است وقایع مالی را بر حسب انواع مختلف حساب طبقه بندی و در دفتر دیگری بنام دفتر کل ثبت نمود.
۶- دفتر کل: دفتری است که کلیه عملیات ثبت شده در دفتر روزنامه بر حسب سر فصل های مشخصی در این دفتر ثبت میگردد. مثلا بدهکاران، بستانکاران، موجودی نقد، موجودی انبار و یا سرمایه شرکت که به تفکیک مشخص شده و استخراج اطلاعات از آن برای تنظیم حساب سود و زیان و ترازنامه امکان پذیر می باشد. اما این دفتر هم جوابگوی همه اطلاعات نیست. مثلا تعداد بدهکاران یا بستانکاران و وضعیت هر کدام را نشان نمی دهد به همین لحاظ از دفتر دیگری بنام دفتر معین استفاده می شود.
۷- دفتر معین: دفتری کمکی است و در صورتی که اجزا تشکیل دهنده هر کدام از حساب های دفتر کل زیاد باشد برای دستیابی به اطلاعات بیشتر میتوان از آن استفاده نمود.
۸- تلخیص: یا خلاصه کردن نتایج فعالیتهای مالی یک واحد اقتصادی، عبارتست از ترکیب و تنظیم نتیجه حسابهای دفتر کل به نحوی که این ترکیب حداکثر اطلاعات مورد نیاز را بطور خلاصه و ساده در دسترس طالبان آن قرار دهد. فرمی که این اطلاعات را بدست می دهد صورتهای مالی می نامند که عبارتند از: ترازنامه، صورت سود و زیان و…
۹- ترازنامه یا بیلان: عبارتست از صورتی که وضع مالی یک موسسه را در یک تاریخ معین نشان می دهد. به عبارت دیگر ترازنامه مانند یک عکس از وضع مالی یک موسسه در یک لحظه و در تاریخ معین است.
۱۰- صورت سود و زیان: صورتی است که چگونگی و نتیجه فعالیتهای مالی یک موسسه را از نظر سود یا زیان طی یک دوره مالی نشان می دهد.
۱۱- تفسیر: آخرین بخش از تعریف حسابداری تفسیر صورتهای مالی است که عبارتست از تجزیه و تحلیل و تفسیر اعداد و ارقام مندرج در صورتهای مالی و رابطه آنها با یکدیگر.

۲-۱-۵۴ تهیه صورتهای مالی شرکت توانیر

یکی از مهمترین مولفه های ارزیابی عملکرد شرکتها، صورتهای مالی تایید شده پایان دوره مالی است که ضرورت دارد بطور دقیق، منظم و بر اساس اصول پذیرفته شده حسابداری و سایر قوانین و ضوابط و مقررات در فرصت قانونی تعیین شده تهیه گردند (آیین نامه متحدالشکل مالی وزارت نیرو).

ویژگی های مشتریان در صنعت برق

در حسابداری عمومی، مفهوم ترویج فروش و پذیرش هزینه های آن رایج است. در نمودار معمولی بازاوری، فضای بین قیمت فروش و هزینه متغیر، نشان دهنده زیربنای مالی برای پذیرش هزینه های ترویج فروش محصول است، ولی در صنعت برق این نگرش مالی کاربرد اندکی دارد.
ویژگی عمده استفاده کنندگان از خدمات صنعت برق، علاقه زیاد انان به استمرار بدون وقفه دریافت خدمات است.گرچه انان ممکن است عرضه نشدن مقطعی برخی از کالاها را به سهولت بپذیرند و حتی وقفه موردی در دریافت خدمات مخابراتی و مراسلاتی و مانند آنها را تا حدودی تحمل کنند ولی طاقت وقفه در عرضه خدمات انرژی برق را ندارند. بنابراین تنظیم روش های مالی به منظور اندازه گیری و کنترل فعالیت هایی که منتج به تداوم روند عرضه خدمات برق می شود ارزش زیادی دارد.
به دیگر سخن، به جای برخی روش های مالی مرسوم در سایر موسسات، می باید نظام های بهینه ای در ارزیابی های مالی و گزارشگری حسابداری به کار بست. به نحوی که این سیستم ها در خدمت اهداف صنعت برق در جهت استمرار خدمات مربوط قرار گیرند (آیین نامه متحدالشکل مالی وزارت نیرو).

۲-۵-۱-۹-۱- عوامل برون سازمانی

• • قوانین و مقررات وضع شده توسط سازمان های نظارتی مانند بانک مرکزی ، شورای پول و اعتبار و …

به عنوان مثال با افزایش نرخ سپرده قانونی توسط بانک مرکزی ، وجوه آزاد در اختیار بانکها جهت کسب درآمد کاهش می یابد که برای جبران آن بایستی نرخ سود تسهیلات اعطایی افزایش یابد ( دیوید لیبگ، ۲۰۰۷، ص ۱۰۷) .

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

• • ساختار رقابتی بازار پول

بطوری که با کاهش سطح رقابت ، نرخ بهره افزایش خواهد یافت( همان منبع ) .

• • ریسک اعتباری مشتریان

بطوری که با افزایش ریسک اعتباری مشتریان ، بانک ها برای تحمل این ریسک نرخ بهره بیشتری را در نظر می گیرند ( همان منبع ) .

• • سطح انتظار صاحبان سرمایه( سهامداران ) بانکها از بازدهی سهام

از آنجای که بخش قابل توجهی از درآمد بانکها از محل تسهیلات می باشد ، افزایش سطح انتظار صاحبان سرمایه بانکها ممکن است منجر به افزایش نرخ تسهیلات اعطایی شود( همان منبع ) .
۲-۵-۱-۹-۲- عوامل درون سازمانی

• • هزینه سود پرداختی به سپرده های افراد

بطوری که با افزایش نرخ سود سپرده ها ، بهای تمام شده پول بانک ها افزایش می یابد که اثر مستقیمی بر نرخ تسهیلات اعطایی دارد ( همان منبع ) .

• • هزینه های اداری ، پرسنلی و عمومی

بطوری که با افزایش هزینه های بانک ها ، نرخ بهره نیز افزایش خواهد یافت ( همان منبع ) .
۲-۵-۲- سرمایه گذاری
۲-۵-۲-۱ ماهیت سرمایه گذاری
واژه «سرمایه‌گذاری»^[۲۷] می‌تواند دامنه‌ی وسیعی از فعالیتها را شامل شود. این واژه می‌تواند شامل سرمایه‌گذاری درگواهی سپرده، اوراق قرضه، سهام عادی یا صندوقهای مشترک سرمایه‌گذاری باشد. اگر چه کسانی که به صورت حرفه‌ای به سرمایه‌گذاری می‌پردازند از دارایی‌های دیگری، از قبیل گواهی خرید اسناد^[۲۸]، برگ اختیار خرید و فروش سهام^[۲۹]، اوراق قابل تبدیل و دارایی‌های مشهود مانند طلا و اشیاء قیمتی برای انجام سرمایه‌گذاری استفاده می‌کنند. سرمایه گذاری می‌تواند دارای درجات مختلف ریسک‌پذیری باشد( تهرانی ، ۱۳۸۶، ص۱۰).
۲-۵-۲-۲- تعریف سرمایه گذاری
سرمایه‌گذاری^[۳۰] عبارت است از تبدیل وجوه مالی به یک یا چند نوع دارایی که برای مدتی در زمان آتی نگهداری خواهد شد. بنابراین سرمایه‌گذاری مستلزم مطالعه فرایند سرمایه‌گذاری است( همان منبع ).
۲-۵-۲-۳-فرایند سرمایه گذاری
بیان فرایند سرمایه‌گذاری در یک حالت منسجم، مستلزم تجزیه و تحلیل ماهیت اصلی تصمیمات سرمایه‌گذاری است. در این حالت، فعالیت‌های مربوط به فرایند تصمیم‌گیری تجزیه شده، عوامل مهم در محیط فعالیت سرمایه‌گذاران که بر روی تصمیم‌گیری آنها تاثیر می‌گذارد مورد بررسی قرار می‌گیرد.
در سالهای اخیر سهام عادی نسبت به پس‌انداز و اوراق قرضه از بازده بالایی برخوردار بوده است. بنابراین، اولین کار، بررسی رابطه میان ریسک و بازده سرمایه‌گذاری و تعیین روابطی است که میان آنها وجود دارد. فرایند تصمیم‌گیری به طور سنتی در یک فرایند دو مرحله‌ای صورت می‌گیرد: «تجزیه و تحلیل اوراق بهادار» و «مدیریت پرتفلیو»( تهرانی ، ۱۳۸۶، ص ۱۴).
«تجزیه و تحلیل اوراق بهادار» شامل ارزشیابی اوراق بهادار است، در حالی که «مدیریت پرتفلیو» شامل مدیریت مجموعه‌ی سرمایه‌گذاری یک سرمایه‌گذار در قالب پرتفلیو (مجموعه دارایی‌ها) با ویژگی‌های منحصر به خودش می‌باشد. آخرین مرحله، بررسی عوامل مهم بیرونی که بر تصمیمات سرمایه‌گذاران تأثیر می‌گذارد( همان منبع).
تجزیه و تحلیل اوراق بهادار:^[۳۱] این مرحله اولین قسمت فرایند تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری است و شامل ارزشیابی و تجزیه و تحلیل اوراق بهادار به صورت جداگانه است که به آن تجزیه و تحلیل اوراق بهادار گفته می‌شود. تجزیه و تحلیل‌گران حرفه‌ای اوراق بهادار، معمولاً توسط مؤسسات سرمایه‌گذاری به کار گرفته می‌شوند. البته، میلیونها نفر به صورت غیر حرفه‌ای در خصوص سرمایه‌گذاری انفرادی به تجزیه و تحلیل می‌پردازند( همان منبع).
ارزشیابی اوراق بهادار کار وقت‌گیر و دشواری است. برای این کار ابتدا باید ویژگی‌های اوراق بهادار مختلف و عوامل تأثیرگذار بر آنها را شناسایی کرد. در مرحله‌ی بعد، به منظور برآورد و تخمین قیمت یا ارزش این اوراق بهادار باید یک مدل ارزشیابی را به کار گرفت. ارزش اوراق بهادار تابعی است از بازده‌های مورد انتظار آتی اوراق بهادار و ریسک آن. هر یک از این دو پارامتر (بازده مورد انتظار و ریسک) باید برآورد شده، سپس با هم در مدل آورده شود( همان منبع).
فرایند ارزشیابی اوراق قرضه معمولاً آسان‌تر است برای اینکه بازده‌ی آن مشخص است و ریسک آن را می‌توان از طریق داده‌ها و اطلاعات موجود برآورد کرد. فرایند ارزشیابی سهام عادی پیچیده‌تر از اوراق قرضه است. برای اینکه در این حالت سرمایه‌گذار با کل اقتصاد، صنعت مربوطه و شرکت خاص سر و کار دارد. در فرایند ارزشیابی سهام عادی هم بازده مورد انتظار و هم ریسک آن باید برآورد شود.
مدیریت پرتفلیو: دومین جزء مهم فرایند تصمیم‌گیری «مدیریت پرتفلیو»^[۳۲]است. بعد از اینکه اوراق بهادار مورد ارزشیابی قرار گرفتند بایستی یک پرتفلیو (مجموعه سرمایه‌گذاری) انتخاب شود.
یک سرمایه‌گذار موفق و هوشیار همیشه به دنبال اصلاح پرتفلیوی خود است. این کار باعث مطرح شدن سؤالات مهمی می‌شود. اگر سرمایه‌گذار یک استراتژی فعالانه‌ای را در پیش بگیرد( همان منبع).
۲-۵-۲-۴ساختار دارایی های مالی
اوراق بهادار قابل معامله می‌تواند به دو گروه ابزارهای پولی و ابزارهای بازار سرمایه تقسیم شوند. سرمایه‌گذاران می‌توانند به دو طریق عمل کنند: سرمایه‌گذاری مستقیم ویا سرمایه‌گذاری غیر مستقیم (یا ترکیبی از دو نوع سرمایه‌گذاری). وقتی سرمایه‌گذاری به صورت مستقیم صورت می‌گیرد، سرمایه‌گذاران می‌توانند اوراق غیر قابل معامله، بازار پول، بازار سرمایه و یا سایر اوراق بهادار را به صورت برگ اختیار معامله یا پیمانهای آتی انتخاب کنند( تهرانی ، ۱۳۸۶، ص ۳۱ ).
۲-۵-۲-۴-۱-دارایی های غیر قابل معامله
سپرده های مدت دار و پس انداز بانکی
سپرده پس انداز از قابلیت نقدینگی بالایی برخوردار است. دارایی هایی که با کمترین تغییرات قیمتی سریعا قابل تبدیل به وجه نقد باشند از نقدینگی بالایی برخوردارند.معمولا نرخ بهره ای که به حسابهای پس انداز پرداخت میشود از طریق بانک مرکزی تعیین میشود( همان منبع ).
گواهی سپرده
بانکهای تجاری و سایر مؤسسات، گواهی‌های پس‌انداز مختلفی را ارائه می‌کنند که با نام گواهی سپرده^[۳۳] شناخته شده‌اند. این گواهی‌ها با سررسیدهای مختلف در بازار موجود است به نحوی که هر چه زمان سررسید افزایش می‌یابد نرخ بهره آن نیز افزایش می‌یابد.
مؤسسات مختار هستند نرخ گواهی سپرده خود و شرایط آن را تعیین کنند. به خاطر رقابتی که در این مؤسسات وجود دارد موسسات در تعیین شرایط گواهی سپرده خود آزاد هستند. اگرچه برخی از منتشرکنندگان گواهی سپرده سعی می‌کنند جریمه‌های مربوط به برداشت سریع سپرده را کاهش دهند و حتی از آن چشم‌پوشی کنند. با این حال کسانی که سپرده‌های خود را زودتر برداشت می‌کنند با جریمه‌هایی مواجه می‌شوند. بنابراین سرمایه‌گذاران قبل از سرمایه‌گذاری باید به دقت شرایط سرمایه‌گذاری در گواهی سپرده مؤسسات را مطالعه کنند( همان منبع ).
۲-۵-۲-۴-۲- سرمایه‌گذاری‌های بازار سرمایه
میزان ریسک در این بازارها بیشتر از بازار پول است. در این نوع بازار، قابلیت فروش در برخی موارد ضعیف‌تر است. بازار سرمایه شامل اوراق بدهی و سهام است. سهامی که در این بازار وجود دارد بدون تاریخ سررسید است.
اوراق بهادار با سود ثابت
اوراق بهادار با سود ثابت اوراقی هستند که تاریخ پرداخت و مبلغ پرداخت آنها مشخص است. در بیشتر موارد مقدار و زمان هر پرداخت از قبل مشخص شده است. معروف‌ترین این اوراق، اوراق قرضه‌ و مشارکتی است که در آن وام‌دهنده (که اوراق مشارکت را منتشر می‌کند) قبول می‌کند اصل بدهی را در تاریخ سررسید مشخص بازپرداخت نماید و هم چنین بهره‌ی تعیین شده را در فواصل معین پرداخت نماید( همان منبع ).
اوراق بهادار صاحبان سهام
بر خلاف اوراق بهادار با سود ثابت، اوراق بهادار صاحبان سهام^[۳۴] نشانگر مالکیت صاحبان سهام در شرکت منتشر کننده‌ی سهام است. سهام عادی نشان دهنده مالکیت شرکت است.
دارنده سهام عادی به عنوان مالک قسمتی از شرکت، حق انتخاب هیأت مدیره و حق رأی در مسائل عمده شرکت را دارد. هر یک از سهامداران می‌توانند به تعداد سهامی که دارند به هر یک از اعضای هیأت مدیره رأی بدهند. سهام عادی دارای بازده مشخصی نیست و دارای ریسک ذاتی است. همین طور قیمت سهام عادی دارای نوسانات سریعی است و می‌تواند افزایش یا کاهش یابد( همان منبع ).
سایر انواع اوراق بهادار

۲قلب کوره پیرولیز، کویل تشعشعی است که یک راکتور Plug Flow می باشد که در آن پیرولیز هیدروکربنها انجام می‌شود. با توجه به ماهیت گرماگیر واکنش، واکنش‌های پیرولیز توسط گرمای نسبتاً بالایشان مشخص می ‌شوند.
برای فراهم کردن گرمای واکنش، کویلهای تشعشعی در معرض تشعشع حاصل از سوختن گاز درون محفظه آتش (Fire Box) قرار گرفته‌اند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

کوره‌های واحد برای کراکینگ‌های گاز اتان با راندمان تبدیل %۶۵ با نسبت بخار آب به هیدروکربن ۳.۰ طراحی شده‌اند. هر کوره به ۳۶ مشعل دیواره‌ای و ۳۶ مشعل کف مجهز شده است. پنجاه درصد از گرمای مورد نیاز توسط مشعل های دیواره‌ای و پنجاه درصد توسط مشعل های کف تأمین می‌شود.
گازهای حاصل از کراکینگ حرارتی در کوره ها از طریق تماس با جریان سیر کوله Quench Water در برج ۲۰۱ـT سرد می‌شوند. قسمت عمده بخار آب رقیق‌ساز شارژ شده بدرون کوره‌های کراکینگ همراه با مقدار کمی قیر، آروماتیک‌های سنگین و ذرات کک در این برج میعان و جدا می‌شود. گازهای خروجی از T-201 پس از جداسازی آب همراه و میعانات سنگین به کمپرسور اصلی واحد برای افزایش فشار فرستاده می شود. این کمپرسور گریز از مرکز پنج مرحله‌ای، سه پوسته (case)وبیست ایمپلر دارد که توسط توربین بخار با بهره گرفتن از بخارVHP تولید شده در کوره‌ها کار می‌کند. توربین دارای دو قسمت می‌باشد. قسمت اول بعنوان یک توربین بخار بدون کندانسور که بخار خروجی آنHPS است،عمل می کند وقسمت دوم توربینی است که دارای کندانسور در خروجی است و برای موازنه قدرت مصرفی از بخار خروجی از قسمت اول استفاده می‌کند.
گازهای حاصل از کراکینگ از T-201 محتوی دی‌اکسید کربن و سولفید هیدروژن (که بعنوان گازهای اسیدی شناخته می شوند) می‌باشد. این ترکیبات باید قبل از فرایند سردسازی در دمای بسیار پایین (cryogenic) از سیستم خارج شوند. دی‌اکسید کربن ممکن است تبدیل به یخ خشک شود و سولفید هیدروژن سم کاتالیست است. همچنین مقدار دی‌اکسید کربن در محصول اتیلن نهایی باید به ۰٫۱ ppm حجمی محدود شود. دفع گازهای اسیدی در T-301، برج شستشو با کاستیک انجام می‌شود. که بین مرحله چهارم و پنچم کمپرسور واقع شده است. بنابراین گاز فشرده شده از مرحله چهارم به قسمت دفع گازهای اسیدی برای حذف دی‌اکسیدکربن و سولفید- هیدروژن فرستاده شده و پس از زدودن و حذف گازهای اسیدی به کمپرسور برگشته و در مرحله پنجم تا فشار نهایی ۲۵٫۳۳ بار فشرده می‌شود.
پس از فشرده سازی و افزایش فشار برای خالص سازی و جداسازی محصولات تولیدی از عملیات سرد سازی استفاده می شود . گازهای حاصل از کراکینگ پس از افزایش فشار با دمای Cْ۱۵ به قسمت سرد سازی واحد وارد می‌شود. در این بخش اتیلن و هیدروکربن‌های سنگین‌تر توسط سردکردن مرحله‌ای تا Cْ۱۳۵ ـ ، میعان می‌شوند. ] ۳ [
در بخش اول جداسازی ترکیبات سبک (متان و سبکتر) در برج عریان‌سازی(Stripping)، جدا می‌شوند.
محتویات پایین برج متان‌زدا با جریان پروپیلن پیش‌گرم و بطور جزیی بخار می‌شود و به برج اتان‌زدا فرستاده می شود،این برج (T-402 ( یک برج سینی‌داراست که از بخار فشار پائین ((LPS درریبویلر آن استفاده می‌شود. فشار عملیاتی بصورتی تعیین می شود که دمای سینی پایین برای حداقل کردن آلودگی ناشی از پلیمریزاسیون بوتا‌دی‌ان به اندازه کافی کم باشد. علاوه براین، بــرج به یک ریبویلر یـدکی مجهز شده است و سیستم تــزریق بازدارنده پلــیمریزاسیون (W-402)پیش‌بینی شده است. تــزریق بازدارنده ، دوره‌های طولانی کاری بین Shut Downهای برنامه‌ریزی شده را مطمئن می‌سازد.
جریان بالا سری اتان زدا به سیستم هیدروژناسیون استیلن فرستاده می‌شود. .محصولات پائین برج اتان زدا ((C3+ تحت جریان کنترل شده با کنترل لول برج به بیرون واحد برای ذخیره یا بهره برداری فرستاده می‌شود.
برشهای دوکربنه هیدروژنه به T-403 فرستاده می‌شود. این برج به ۱۱۷ سینی با ظرفیت بالا، ۱۰۸ سینی جدا سازی ( Fractionation ) و ۹  سینی Pasteurisationمجهز شده است.
اتیلن خالص از سینی شماره ۹ بدست می‌آیدو به چرخه تبرید اتیلن فرستاده می‌شود، جائیکه قبل از فرستادن آن به خطوط ، بخار می‌شود و یا بعد از سرد کردن در E-507 A/B/C با دمای بسیار پایین ذخیره می‌شود. ] ۳ [
۲-۵ بخش دی اتانایزر

محتویات پایین برج متان‌زدا با جریان پروپیلن پیش‌گرم و بطور جزیی بخار می‌شود. و به برج اتان‌زدا فرستاده می شود،این برج(T-402 (یک برج سینی‌داراست که از بخار فشار پائین ((LPS درریبویلرآن استفاده می‌شود، وارد می‌شود. فشار عملیاتی بصورتی تعیین می شود که دمای سینی پایین برای حداقل کردن آلودگی ناشی از پلیمریزاسیون بوتا‌دی‌ان به اندازه کافی کم باشد. علاوه براین، بــرج به یک ریبویلر یـدکی مجهز شده است و سیستم تــزریق بازدارنده پلــیمریزاسیون (W-402)پیش‌بینی شده است. تــزریق بازدارنده ، دوره‌های طولانی کاری بین Shut Downهای برنامه‌ریزی شده را مطمئن می‌سازد.
جریان بالا سری اتان زدا به سیستم هیدروژناسیون استیلن که در بند بعدی توصیف می‌شود، فرستاده می‌شود.برشهای دو کربنه هیدروژنه در E-421 توسط جریان پروپیلن در°C36- بصورت جزئی میعان می‌شود. Green-Oilهای تشکیل شده در راکتورها ،درD-406جداو همراه باجریان برگشتی T-402 از طریق پمپ P-403 A/B به اتان زدا فرستاده می شود.
تنظیم شدت جریان پروپیلن به E-421 لول رادر درام جریان برگشتی اتـــان زدا ((D-406 کنترل می کند.محصولات پائین برج اتان زدا((C3+ تحت جریان کنترل شده با کنترل لول برج به بیرون واحد برای ذخیره یا بهره برداری فرستاده می‌شود.
فشار برج توسط Reset کردن جریان مایع خروجی از D-406 به برج ، کنترل می‌شود. در Start-Up یا در صورتیکه درصد استیلن خارج از محدوده مشخص باشد، برشهای دو کربنه می توانند تحت فشار کنترل شده به فلر فرستاده شوند. همچنین برای کاهش جریانهای فلر، برشهای دوکربنه می تواند به کمپر سورC-301 برگردانده شوند.
برشهای دوکربنه هیدروژنه از D-406 به خشک کن اتیلن D-408، برای حذف آبی که ممکن است در راکتورهای هیدروژناسیون تشکیل شده باشد، فرستاده می‌شود. درام یدکی در نظر گرفته نشده است. برشهای دو کربنه سپس به T-403 فرستاده می‌شود.

هیدروژ ناسیون استیلن موجود در برشهای دوکربنه روی تمام جریان گاز بالا سری اتان زدا انجام می‌شود. امتیاز افزایش تدریجی دما روی بسترکاتالیست این است که یک بستر کافی است.
استیلن به کیفیت مورد نظر می‌رسد بدون اینکه اتیلن هیدروژنه شود( بدون افت اتیلن).
در واقع در حدود۲۰% استیلن به اتیلن تبدیل می‌شود.
سیستم راکتور هیدروژ ناسیون آدیاباتیک ،بدلیل قابلیت ومسائل سرمایه ای انتخاب شده است. مراحل( Arrangement ) اجازه می‌دهد که Green-Oilهــای تولید شده در راکتورها از خوراک C2-Splitter جدا و همراه با جریان برگشتی به اتان زدا فرستاده شود. آب تشکیل شده یا روغــــن با قی مانده در EthaneVaporiser خارج می‌شود.
دو راکتور R-401 A/B، یکی برای عملیات و دیگری برای احیاءیا Stand-by نصب شده اند.
برش های دوکربنه درE-423 مبدل Feed/Effulent (که جریانات آن جریان بالا سری و پائینی راکتور می‌باشند) ودر پیش گرم کن شماره یک هیدروژ ناسیون C2مبدل E-424 با Quench- Water پیش گرم می‌شود. دمای ورودی راکتور توسط بخارLP پیش گرم کن شـــــــماره دو هیدروژ ناسیون C2 (E-433) که با ۴۲۴ E- بطور سری است، کنترل می شود. در خروجی راکتور، گازها ابتدا توسط آب خنک کننده (CW ) (درE-425 ) و سپس در E-423 مبدل Feed/Effulent سرد می‌شود.
هیدروژن خالص از واحد PSA با جریان Off-Gas برای نگهداشتن مقدار CO در خوراک راکتوردر حدود ۰٫۵ ppm برای بهبود کارایی کاتالیست مخلوط می‌شود.
درحین Start-Up یا در هنگام بهم خوردگی شرایط راکتور، گاز از E-425 می‌تواند تحت جریان کنترل شده به ورودی مرحله اول کمپر سور C-301 فرستاده شود.
سیستم هیدروژناسیون برشهای دوکربنه توسط کنترل تبدیل مشخص شده، کنترل می‌شود و یک سیستم Safety Interlock دارد.
شدت جریان برشهای دوکربنه ومقدار استیلن موجود در آن در ورودی راکتور اندازه گیری می‌شوند وبه عنوان پارامترهای تبدیل استفاده می شوند. سیستم کنترل تبدیل ، شدت جریان تزریق هیدروژن را تنظیم می‌کند. یک High Temperature Switches فراهم شده است. دو سطح دمایی وجود دارد:در دما های بالا در حدود (C ْ۱۵۰ ( تزریق هیدروژن قطع می‌شود. در دمـــای خـــیلی بالا( Cْ ۱۸۰) راکتور ایزوله می‌شود و گــازهای موجود، فشار آن کاسته مــی‌شود و به فلـر فرستاده می شود.
By-Pass راکتور با شیر های جداکننده کننده (Isolation Valves) همراه با یک مسیر تخلیه Line) (Bleed برای اجتناب از هر گونه آلودگی برشهای دوکربنه هیدروژنه با محصولات غیر- هیدروژنه ،مجهز شده است.

۱-۲-۲- صلاحیت ترافعی و کشورها
کشورهایی که می توانند به دیوان رجوع نمایند به سه دسته تقسیم می گردند.
۱-۱-۲-۲- دولت های عضو ملل متحد
بند ۱ ماده ۳۵ اساسنامه مقرر می دارد « دولت های امضاء کننده این اساسنامه حق رجوع به دیوان بین المللی دادگستری را دارند» وچون طبق بند ۱ ماده ۹۳ منشور ملل متحد تمام اعضای ملل متحد به خودی خود قبول کنندگان اساسنامه دیوان هستند لذا هر دولتی که عضو ملل متحد باشد حق رجوع به دیوان را دارد. تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۰۴، تعداد ۱۹۱ کشور از جمله ایران عضو سازمان ملل متحد
می باشند.^[۱۵۳]
۲-۱-۲-۲- دولت های غیرعضو ملل متحد که اساسنامه دیوان را قبول کرده باشند.
بر اساس بند۲ ازماده ۹۳ منشور هر کشوری عضو ملل متحد نیست می تواند با قبول شرایطی که در هر مورد بر حسب توصیه شورای امنیت توسط مجمع عمومی معین می گردد اساسنامه دیوان
بین المللی دادگستری را قبول نماید.
دولت سوئیس در ۲۶ اکتبر ۱۹۴۶ از دبیرخانه سازمان ملل متحد شرایطی را که به موجب آن
می توانند امضاء کننده اساسنامه محسوب گردد استعلام کرده بود مجمع عمومی در تاریخ ۱۱ دسامبر ۱۹۴۶ بنابر توصیه ای که از طرف شورای امنیت شده بود شرایط مندرج در بند دوم ماده ۹۳ منشور را طی قطعنامه (۱) -۹۱ به شرح ذیل معین نمود که در همه موارد اعمال خواهد شد.
الف- قبول مقررات اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری.
ب- قبول کلیه تعهدات یک عضو سازمان ملل متحد که بموجب ماده ۹۴ منشور مقرر شده است.
ج- تعهد برای شرکت در پرداخت مخارج دیوان به میزان عادلانه ای که مجمع هرچند یک بارو پس از مشورت با دولت سوئیس معین می کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

از جمله مواردی که در قطعنامه آمده بود اینکه دولت سوئیس باید ضمن اینکه سندی که از طرف آن دولت امضاء گردیده و به تصویب مراجع ذیصلاح داخلی مطابق با قانون اساسی رسیده است شرایط فوق را قبول نماید و سند مزبور را به دبیرخانه سازمان ملل تسلیم نماید.^[۱۵۴]
۳-۱-۲-۲- سایردولت ها
مطابق بند دوم ازماده ۳۵ « شرایطی که به موجب آن سایر دولتها می توانند با رعایت مقررات خاص عهدنامه های جاری به دیوان مزبور رجوع کنند، از طرف شورای امنیت معین خواهد شد بدون اینکه در هیچ مورد در آن شرایط برای طرفین دعوی یک عدم تساوی در مقابل دیوان تولید گردد.^[۱۵۵]
منظور از سایر کشورها، با توجه به بند یک همین ماده، کشورها غیرقبول کننده اساسنامه دیوان
می باشند که بدیهی است عضو ملل متحد نیز نمی باشند. شورای امنیت در این خصوص قطعنامه
شماره ۹ را در تاریخ پانزدهم اکتبر ۱۹۴۶ به شرح زیر صادر نمود:
شورای امنیت در ۱۵ اکتبر ۱۹۴۶ قطعنامه ای را صادر کرد که شرایط مقرر در بند دوم ماده ۳۵ اساسنامه را اینگونه بیان می دارد: دیوان برای کشوری که جزء قبول کنندگان اساسنامه دیوان
نمی باشد طبق شرایط آتی مفتوح است: آن کشور قبلاً اعلامیه ای به دفتر دیوان داده و به موجب آن صلاحیت دیوان را طبق منشور ملل متحد و در حدود اساسنامه و آیین دادرسی دیوان قبول کرده باشد و تعهد کند که با حسن نیت تصمیم یا تصمیمات دیوان را اجرا و تمام تعهدات اعضای ملل متحد را به موجب ماده ۹۴ منشور تقبل کند. این اعلامیه ممکن است خاص یاعام باشد اعلامیه خاص آن است که صلاحیت دیوان را فقط دریک یا چند اختلافات معین که قبلاً بروزکرده است، قبول کند. اعلامیه عام آن است که صلاحیت دیوان را به طور کلی در مورد کلیه اختلافات یا در مورد یک یا چند نوع مخصوص از اختلافات که بروز کرده یا ممکن است در آینده بروز کند قبول نماید، هر کشوری در ضمن دادن اعلامیه عام ممکن است طبق بند ۲ ماده ۳۶ اساسنامه دیوان صلاحیت اجباری دیوان را به خودی خود و بدون قرارداد خاص قبول کند، با این قید که در هر صورت این قبول صلاحیت هنگام طرف دعوی شدن با کشورهایی که مطابق بند ۲ ماده ۳۶ اساسنامه اعلامیه
داده اند بدون موافقت نامه صریح قابل استناد نمی باشد.
اعلامیه هایی که به موجب این قطعنامه صادر می شوند، اصل آنها در بایگانی دبیرخانه دیوان طبق معمول ضبط خواهد شد و نسخه های مصدق آنها از طرف دیوان برای کشورهای قبول کننده اساسنامه دیوان و برای کشورهای دیگر که مطابق این قطعنامه اعلامیه داده اند و برای دبیر کل
ملل متحد ارسال خواهد شد.
شورای امنیت حق الغاء یا اصلاح این قطعنامه را به وسیله یک قطعنامه دیگر که به موقع خود برای دیوان ارسال خواهد شد، برای خود حفظ می کند. با وصول قطعنامه موخر اعلامیه های موجود تا جایی که قطعنامه موخر مقرر بدارد از اثر خواهد افتاد مگر در مورد اختلافاتی که قبلاً در دیوان طرح شده باشد. کلیه مسائل مربوط به تشخیص اعتبار یا اثر هر اعلامیه ای که طبق این قطعنامه صادر شود تابع تصمیم دیوان خواهد بود.^[۱۵۶]
۲-۲-۲- صلاحیت ترافعی و سازمان های بین المللی
همان گونه که ذکر شد رجوع به دیوان در یک اختلاف منحصر به دولت ها می باشد ولی این بدین معنا نیست که در یک پرونده مطرح در دیوان سازمانها هیچ نقشی نداشته باشند. مطابق بندهای ۲ و ۳ از ماده ۳۴ اساسنامه، دیوان می تواند طبق شرایط مقرر در آیین نامه خود در مورد دعاوی که به آن رجوع شده است از موسسه های بین المللی عمومی اطلاعات بخواهد و اطلاعات آنها را که بدون درخواست دیوان ارائه شده دریافت نماید. نکته قابل توجه این است که سازمانی اطلاعاتش مورد قبول است که بین المللی عمومی باشد یعنی در زمره تابعان حقوق بین الملل عمومی باشد.
بعد از ذکر این کلیات سئوالی که مطرح می گردد این است که با توجه به رأی مشورتی دیوان در قضیه جبران خسارت برای صدمات وارده به مأمور ملل متحد^[۱۵۷] که طبق آن دیوان برای سازمان
ملل متحد قائل به شخصیت حقوقی شد که بتواند علیه دولت ها اعم از اعضاء یا غیراعضای ملل متحد اقامه دعوی نماید آیا سازمان ملل متحد حق رجوع به دیوان را دارد یا خیر؟
به عقیده برخی از حقوق دانان^[۱۵۸] سازمان ملل بر اساس رأی مشورتی ۱۱ آوریل ۱۹۴۹ در صورت اجتماع شرایط چهارگانه مندرج در رأی یعنی اولاً خسارتی به نمایندگی ملل متحد یا به سازمان ملل متحد وارد شده باشد، ثانیاً خسارت در اثنای انجام وظیفه باشد، ثالثاً حادثه موجب خسارت متضمن مسئولیت یک دولت باشد رابعاً مبنای ادعای خسارت نقض یک تعهد نسبت به سازمان ملل باشد
حق اقامه دعوی دردیوان را خواهد داشت که این امر از طریق یک موافقت نامه^[۱۵۹] می تواند صورت گیرد هرچند این حق را نمی توان برای دیگر سازمان ها پذیرفت و حتی چنین حقی برای دولت ها نیز وجود ندارد که بخواهند علیه سازمان ملل در دیوان طرح دعوی نمایند.
اما به نظر می رسد به این نظریه اشکالاتی وارد است زیرا اولاً صرف دارا بودن شخصیت حقوقی موجب نمی گردد که سازمان ملل متحد بتواند به دیوان رجوع نماید آن هم با توجه به صراحتی که ماده ۳۴ اساسنامه دارد ثانیاً اگر ملاک شخصیت حقوقی باشد نباید فرقی بین سازمان ملل و دیگر سازمان ها وجود داشته باشد ثالثاً تجربه هایی که از سال ۱۹۴۶ تا به امروز به دست آمده این ایده را تقویت و تشویق نمی کند که سازمان های بین المللی نیازی به دست یابی به دیوان از راه صلاحیت ترافعی برای اجرای بهتر وظایف خود، داشته باشند.^[۱۶۰]
نتیجه اینکه در شرایط فعلی همانگونه که اساسنامه مقرر می دارد حق مراجعه به دیوان منحصر به دولت ها می باشد و برای اینکه حق رجع برای سازمان بین الملل یا دیگر سازمان ها شناخته شود نیاز به اصلاح اساسنامه وجود دارد.
۳-۲-۲- صلاحیت ترافعی و افراد
صلاحیت ترافعی دیوان به طورمستقیم هیچ رابطه ای با افراد ندارد ولی افراد برای احقاق حق خود می توانند به دولت متبوع خود متوسل گردند و آن دولت از طریق حمایت سیاسی می تواند علیه کشوری که تبعه او در آن کشور و به وسیله آن دولت متضرر گردیده است در دیوان اقامه دعوی نماید. درحمایت سیاسی هم درصورتی کشوری می تواند به دیوان رجوع کند که اختلاف نتیجه عملی باشد که تخلف از قراردادهای بین آن دو دولت محسوب شود^[۱۶۱]» برخلاف دیوان دائمی بین المللی دادگستری که خود را در قضیه ای که حمایت از تبعه بدون تخلف از یک قرارداد صالح دانست دیوان فعلی در قضیه ما ورماتیس^[۱۶۲] وجود تخلف از قرارداد را لازم دانست.
در دعوی بین یونان و انگلیس درمورد ماوروماتویس که او قرارداد امتیازی با دولت فلسطین تحت قیمومت دولت انگلیس منعقد کرده بود و دولت مزبور قرارداد را لغو کرد، پس از مراجعه یونان در بی حمایت سیاسی به دیوان انگلیس ادعا کرد که این اختلاف در صلاحیت دیوان نمی باشد زیرا مربوط به منافع عادی است اما دیوان این اعتراض را وارد ندانست و اعلام کرد که منشاء اختلاف رویه دولت فلسطین( انگلیس) نسبت به صاحب امتیازیونانی است که تخلف از پروتکل ضمیمه قرارداد لوزان و در نتیجه تعدات بین دو دولت است.^[۱۶۳]
علت اینکه دیوان شرط تخلف از قراردادی را که لازم می داند این است که اگر تخلف صورت نگرفته باشد هر چند تبعه دولت خاصی از دولت دیگری متضرر شده باشد، اختلافی بین دو کشور رخ نداده است و جایی هم که اختلاف نباشد اگر چه یک دولت بخواهد به دیوان رجوع کند، دیوان بر اساس تناسب قضایی ^[۱۶۴] دعوی را رد می کند تنها فرضی که ممکن است مراجعه بدون وجود تخلف از قرارداد خاصی صورت گیرد این است که بعد از اینکه تبعه دولتی در کشور دیگر متحمل خسارتی گشت و راه های مقرر در حمایت سیاسی را هم طی نمود، همین مسئله باعث بروز اختلاف بین دو کشور گردد که البته معمولاً در این گونه موارد اختلافات صبغه سیاسی دارد ولی اگر اختلاف حقوقی شد- هرچند بروز چنین اختلافی بدون وجود مقررات و عهدنامه های خاصی بعید به نظر
می رسد- دو کشوری می توانند با انعقاد یک موافقت نامه به دیوان مراجعه نمایند.
تا حال معلوم شد که شرط استفاده از حق حمایت سیاسی در رجوع به دیوان وجود تخلف از یک قرارداد می باشد اما با وجود چنین مسئله ای احتمال دارد دیوان از ورود به ماهیت دعوی خودداری نماید ویا دعوی را رد کند به دلیل اینکه امکان آن وجود دارد که تخلف از قراردادی صورت گرفته باشد و دولتی که می خواهد حمایت سیاسی انجام دهد شرایطی که برای اعمال این حمایت وجود دارد را مدنظر قرار نداده باشد مثلاً یکی از شرایط استفاده از این حق رعایت قاعده «طی مراحل مراجع داخلی»^[۱۶۵] است که در قضیه اینترهاندل دیوان به دلیل مراعات این شرط از دادن رأی امتناع نمود که برای روشن شدن مسئله اجمال قضیه ذکر می گردد.
- قضیه اینترهندل^[۱۶۶]
در سال ۱۹۴۲ دولت ایالات متحده ۹۰% از سهام شرکتی را که طبق قانون این کشور، یک شرکت سوئیسی بود و به وسیله یک شرکت آلمانی کنترل می باشد ضبط کرد در ۲۵ می ۱۹۴۶ دولت سوئیس موافقت نامه ای با امریکا پادشاهی متحده و فرانسه منعقد نمود به نام موافقت نامه واشنگتن ^[۱۶۷] که در آن مقرراتی برای تسویه حساب و توقف اموال آلمان در سوئیس و آزاد کردن دارایی های سوئیس در امریکا مندرج بود متعاقب عدم آزادی دارای سوئیس در آمریکا در اکتبر ۱۹۴۸ اینترهندل به دادگاهی در ایالت متحده مراجعه می کند که دعوی او سرانجام در سال ۱۹۵۷ به وسیله دادگاه استیناف رد می شود و دیوان عالی کشور هم به وسیله قراری که صادر نمود از رسیدگی به تقاضای او امتناع کرد، هرچند به او این اجازه را داد که یک درخواست دیگری را مجدداً شروع نماید.
دولت سوئیس هم پیشنهاد کرد به ایالات متحده تا قضیه به داوری رود که مورد قبول واقع نشده لذا در دوم اکتبر سال ۱۹۵۷ به دیوان مراجعه کرد. در حالیکه سوئیس در حال دنبال مسئله در دیوان بود اینترهندل در ۱۴ اکتبر همان سال موافقتی را از دیوان عالی گرفت تا آن نهاد تصمیم دادگاه استیناف را بررسی نماید که متعاقب آن با نقض حکم دادگاه استیناف قضیه را به دادگاههای پایین‌تر ارجاع داد.
در سوم اکتبر ۱۹۵۷ دولت سوئیس درخواست صدور قرار موقت تأمینی می کند که در ۱۱ اکتبر آمریکا به صلاحیت دیوان اعتراض می کند مبنی بر اینکه این مسئله یک مسئله داخلی است و طبق اعلامیه کونالی از صلاحیت دیوان خارج است واعلام می کند که قصد ندارد اقداماتی را برای فروش سهام شرکت اینترهاندل انجام دهد. دیوان درخواست سوئیس را برای صدور قرار موقت نپذیرفت. دولت ایالات متحده چهار اعتراض دیگر را به دیوان ارسال داشت که اعتراض سوم او مربوط
می شود به طی نشدن مراحل دادرسی در مراجع داخلی، دیوان هم در حکم ۲۱ مارس ۱۹۵۹ ^[۱۶۸] با
رد سه اعتراض آمریکا و احراز صلاحیت خود اعتراض سوم آمریکا را موجه دانست و به همین دلیل و طبق قاعده فوق درخواست سوئیس را غیر قابل پذیرش اعلام کرد.^[۱۶۹]
علاوه بر قضیه فوق دیوان در قضایای شرکت نفت ایران و انگلیس^[۱۷۰]، آمباتیلوس^[۱۷۱]، سیکل الکترونیک^[۱۷۲] به عرضی بودن در قاعده «طی مراحل رسیدگی داخلی » اشاره کرده است.
در پایان لازم به ذکر است متعاقب این صلاحیتی که دیوان دارد رأیی که صادر می کند رأی ترافعی است که زیر عنوان حکم^[۱۷۳] قرار می گیرد.
۳-۲-مبانی صلاحیت
۱-۳-۲- مبانی صلاحیت ترافعی دیوان بین المللی دادگستری
بعد از ذکر کلیاتی در مورد دیوان و صلاحیت آن باید دید که صلاحیتی که دیوان دارد چگونه به فعلیت می رسد و راه های آن کدامند. شالود اعمال صلاحیت دیوان بر رضایت دولت ها است. لذا عمده بحث در این مورد به راه های ابراز رضایت بر می گردد. از طرف دیگر نسبت به ضمانت اجرای آرای دیوان، آنچه اساس این تضمین است رضایتی است که کشورها به حضور خود در دیوان داده اند، هرچند تعهدی از طریق منشور برعهده آنها دراجرای آرای دیوان است ولی آنها موقعی موجه به نظر می رسند که رضایت قبلی دولت ها محرز شده باشد بنابراین مبحث اختصاص به راه های اعطای رضایت به دیوان دارد ولی دیوان معیار خود را در رسیدگی وصدور رأی نسبت به یک پرونده صرف رضایت نمی داند یعنی احتمال دارد دو کشور با رضایت خود خواستار اعمال صلاحیت دیوان باشند اما دیوان بنا به دلایلی وارد ماهیت دعوی نگردد که معیار دیوان در این موضوع تناسب قضایی می باشد درنتیجه آنچه که باعث می گردد دولتی ملزم به اجرای یک رأی شود در این دو مسئله نهفته است یعنی رضایت آن دولت از یک طرف و روند صحیح قضایی از طرف دیگر؛ به عبارت دیگر هر چه دیوان در دایره تناسب قضایی انجام می دهد مکمل رضایت یک طرف است تا ازاین راه برای محکوم علیه هیچ عذری در عدم اجرای آراء نماند و اگر در منشور ماده ای همانند ماده ۹۴ وجود دارد هر چند بند دوم آن برای ضمانت اجرای حکم دیوان می باشد ولی مبنای این تضمین در بند اول است که اعضاء را ملزم به اطاعت از آرای دیوان می کند و این الزام در صورتی قابل پذیرش است که اولاً رضایتی در صلاحیت دیوان برای صدور رأی اعلام شده باشد و ثانیاً دیوان از یک شیوه صحیحی برای دادرسی استفاده کرده باشد.^[۱۷۴]
به طور کل می توان بیان کرد که اصولاً اساس صلاحیت دیوان «رضایت» دولت هاست. احراز رضایت دولت ها، یک «امر مقدماتی» است که معمولاً دیوان رأساً بدان رسیدگی می کند و عموماً خوانده دعواست که با طرح ایرادات مقدماتی، زمینه این امر را فراهم می کند و به موجب بندهای ۱ و ۲ ماده ۳۶ اساسنامه، صلاحیت ترافعی دیوان مبتنی بر رضایت کشورهای طرف دعوی است. بدین منظور، دولت ها، ضمن عضویت، در منشور ملل متحد و اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری، که خود یک نوع رضایت به طور عام است، نیز باید مبتنی بر اساسنامه، به یکی از صور زیر رضایتمندی خود را اعلام دارند^[۱۷۵]. اساساً رضایت کشورها، ممکن است به یکی از مجاری زیر اظهار شود: بعد ازبروز اختلاف (صلاحیت اختیاری) و یا قبل از بروز اختلاف (صلاحیت اجباری).^[۱۷۶]
۲-۳-۲- راه های ابراز رضایت نسبت به صلاحیت دیوان
برای اینکه کشور رضایت خود را مبنی بر ارجاع قضیه ای به دیوان ابراز نماید اساسنامه، مقرراتی را در نظر گرفته است که در ماده ۳۶ متجلی می باشد در این ماده به سه طریق اشاره شده است که عین ماده ذیلاً ذکر می گردد و با انضمام قاعده دکترین موجل ^[۱۷۷] طرق مزبور به چهار طریق منحصر

در کتاب مقدس به خصوص در بخشهای اولیه سعی می شود از یهوه یک خدای قهار و جبار و ابر قدرت نشان داده شود که با کوچکترین انحراف شلاق عذاب خود را فرود می آورد گویی فقط ترس و هراس است که بنی­اسرائیل را مجبور به اجرای شعائر معبدی می سازد تا شریعت خدا نزد آنان حفظ شود. حتی موسی بزرگترین شخصیت قوم یهود که بنا به موقعیت، نبوت و رسالت خویش باید بزرگ مردی با فضیلت باشد تحت تاثیر هیبت بزرگ و مخوف یهوه به مردی خشن و زود رنج و پر قساوت مبدل می شود^[۶] ظاهراً این دیدگاه در بین بنی اسرائیل از آنجا سرچشمه می­گیرد که فقط ترس از خدا ضامن بقای آنان است. مثلاً در تورات موسی مردی تند و خشن نمایان می شود که یوشع را شماتت می کند که چرا زنان و بچه ها را با خود به اسارت آورده و همه را از دم تیغ نگذرانده است و همانجا دستور قتل عام همه آن اسرا یا زنان و کودکان را می دهد (تثنیه، باب ۱۲). یا در بازگشت از کوه سینا وقتی موسی می بیند که قوم بت پرست شده اند خشمگین شده دستور قتل عام همه را می دهد و پس از کشتار۳۰۰۰ نفر آرام می شود. اما در واقع این موسی نیست که این کار را کرده بلکه یهوه است که به نبی خود دستور این کار را داده است و موسی فقط مجری اوامر اوست. در بسیاری از روایات موسی در حضور یهوه با ناله و التماس تقاضای بخشش گناهان بنی اسرائیل را می کند و با صبر و تحمل بهانه گیریهای آنها را بر خود هموار می کند.
حتی گاه موسی از خداوند تقاضا می کند که در خشم و غضب عمل نکند (مزامیر ۶؛ خروج ۳۳: ۱۱) اما در حقیقت دستور قتل و غارت و کشتن و سوزاندن به یهوه نسبت داده می شود. او خدایی است که حتی دستور می دهد که اسرائیلیان را چون مرغ بریان به سیخ بکشند و در مقابل خورشید سوزان کباب کنند و یا به خاطر خطایی کوچک خطاکار سنگسار شود و همسر و کودکان خطا کار به آتش کشیده شوند. اوست خدای جبار، قهار، متعصب، حسود، خود خواه و منتقم، مکارتر از همه مکر کنندگان، کینه جویی که گاه گناه پدر را بر دهها نسل دیگر منتقل می کند. خشمگین و جبار بی رحمی که گناهکاران و نافرمایان را در آتش غضب خود خواهد سوزاند (آشتیانی، ۱۳۶۸: ۲۶۹-۲۷۱).
چنین شرایطی را در برخی از آیات تورات هم می توان دید مثلاً هر زمان که قوم بنی اسرائیل در مسیر حرکت به مصر از سختی و مشکلات راه شکایت می کنند خداوند بر ایشان غضب می کند. «و قوم شکایت کنان در گوش خداوند بگفتند و خداوند این را شنیده غضبش افروخته شد وآتش خداوند در میان ایشان مشتعل شده در اطراف اردو بسوخت. » (اعداد۱: ۱۱) یا وقتی که قوم از خوردن «منّ» (نان آسمانی) خسته شده و شکایت کردند و گریستند که گوشت می­خواهند خداوند از این رفتار خشمگین شد. حتی این رفتار برای خود موسی هم گران آمد و به خداوند گفت: «که چرا به بنده خود (موسی) بدی کردی و بار همه قوم را بر دوش من گذاردی مگر من این قوم را زائیده ام که می گویی همه قوم را در آغوش گیر و به سرزمین که برای پدرانشان قسم خورده ایی ببر» (اعداد۱۰: ۱۱- ۱۲). خداوند در پاسخ به موسی می گوید که به مردم فقط گوشت خواهم داد نه یک روز و دو روز و یک هفته که مدت یک ماه تا کاملاًً آن نزد آن قوم مکروه شود و «هنوز گوشت در میان دندان های ایشان می بود پیش از آن که خائیه شود غضب خداوند بر ایشان افروخته شده خداوند قوم را به بلای بسیار سخت مبتلا ساخت. » (اعداد ۳۳: ۱۱). چنانکه در این آیات مشاهده گردید نه قوم بنی اسرائیل در برابر سختی ها و مشکلات صبوراند و نه یهوه در برابر شکایت قوم خود صبور است و هر ناله و شکایتی را با شدیدترین بلاها پاسخ می دهد. مشابه این شرایط در همان سفر اعداد و در باب ۲۱ مشاهده می­گردد: در جنگ بین کنعانیان و بنی اسرائیل که در آغاز این جنگ بنی اسرائیل شکست خوردند و بنی اسرائیل برای خداوند نذر کردند که اگر خداوند آن قوم را تسلیم ایشان نماید شهر های آنها را بالکل هلاک خواهند ساخت و خداوند دعای ایشان را استجابت کرد و آنها نیز پس از پیروزی تمام شهرهای کنعانیان را هلاک کردند و در مسیر کوه موبر براه بحر قلزوم کوچ کردند تا شهر ادوم را دور بزنند و در طی مسیر بخاطر سختی راه بر خدا و موسی شکایت کردند که چرا ما را از مصر بیرون آوردی که در بیابان بمیریم زیرا که نان نیست و آب هم نیست و دل ما از این خوراک کراهت دارد. پس خداوند مارهایی آتشی در میان قوم فرستاد که آنها تعداد کثیری از قوم را گزیدند و گروه کثیری مردند و قوم نزد موسی آمدند گفتند گناه کردیم که بر خداوند و تو شکایت کردیم پس نزد خداوند دعا کن تا مارها را از ما دور کند و موسی نزد خدا برای قوم خود استغاثه می کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

بر خلاف اسفار تورات، خداوند در برخی آیات خود را خدای صبور و دیر خشم معرفی می کند که مانند انسانها زود خشمگین نمی شود و به خاطر گناه قوم بنی اسراییل خود را اسیر خشم خود نمی کند و شهرهای افرایم و صهیون را نابود و یا اسیر دشمنان نمی کند (هوشع باب ۱۱). در برخی دیگر از آیات خداوند بندگان خود را به صبر دعوت می کند و به آنان می گوید که این رنجها برای این است که گناهان آنها بخشیده شود و به کسانی که با سکوت و رضایت این رنجها را تحمل می کنند وعده بهشت می دهد (مراثی ارمیا۳: ۹-۱۰).
در کتاب یونس نبی چهره متفاوتی از یهوه دیده می­ شود که شباهتی به خدای تورات ندارد. در این کتاب به خدایی بسیار مهربان و بخشنده برخورد می­ شود، خدایی که صبورانه از گناهان بندگان خود می گذرد و عذابی را که از سوی پیامبر خود یونس به آنان وعده داده بود به خاطر توبه آنان از گناهانشان، از آنها دور می کند. در این کتاب بیان می شود که خداوند به پیامبر خود یونس می گوید که به مردم بگو خداوند به خاطر گناهانشان بر آنان عذابی سخت نازل خواهد ساخت اما یونس به جای این کار، سوار بر کشتی می شود تا به شهر ترشیش برود و از خدا دور شود. اما در راه کشتی دچار توفان می شود و کشتی نشینان برای رهایی از غضب خداوند یونس را در دریا می اندازند و پس از سه روز ماهی یونس را درساحل غی می کند و او به مردم شهر می گوید که خداوند به خاطر گناهانشان آنها را دچار عذاب خواهد کرد مردم شهر همگی توبه می­ کنند و خداوند عذاب را از آنها دور می کند البته این کار سبب ناراحتی یونس می شود و می گوید که من از اول می دانستم که تو خدایی رحیم و بخشنده و صبوری و از تهدید های خود پشیمان می شوی به همین خاطر به ترشیش فرار می کردم یونس پس از این اتفاق شهر را ترک می کند و در کنار شهر می نشیند تا شب . خداوند به یک بوته کدو امر می کند که رشد کند و بر سر یونس سایه افکند یونس از این لطف خدا خوشحال می شود اما خدا به کرمی دستور می دهد که آن بوته را بخشکاند، یونس از این خشک شدن ناراحت می شود و خداوند به او می گوید تو از خشک شدن یک بوته که برای آن زحمتی نکشیده بودی ناراحت شدی چگونه انتظار داری که من از نابود کردن شهری با صدو بیست هزار انسان ناراحت نشوم و آنها را نبخشم (ر.ک: یونس).
در کتاب نحمیای نبی باب۹، خداوند لطفهایش را به بنی اسرائیل یادآوری می کند که چگونه آنها را از مصر نجاتشان داد و چگونه در طول راه آنها را با نان آسمانی سیر کرد و برای رفع تشنگی شان از میان صخره برایشان آب فرستاد ولی آنها تکبر ورزیدند و اوامر خدارا بجا نیاوردند: «لیکن ایشان و پدران ما متکبرانه رفتار نمودند گردن خویش را سخت نمودند و اوامر تو را عطاعت ننمودند – و از شنیدن ابا نمودند و اعمال عجیبی را در میان ایشان نمودی بیاد نیاوردند بلکه گردن خویش را سخت ساختند و فتنه آمیختند و سرداری تعین نمودند تا به زمین بندگی خود (مصر) مراجعت کننداما تو خدای غفور و کریم و رحیم و دیرغضب و کثیر الاحسان بودی و ایشان را ترک نکردی و باز تمرد نمودند و گردن کشی کردند و شریعت خدا را پشت سر انداختند و انبیای خداوند را کشتند» (نحمیا۹: ۱۶-۱۷).
در جای دیگر از همین کتاب آمده است: «و آنگاه تو ایشان را به دست دشمنانشان تسلیم نمودی تا ایشان را به تنگ آورند و حین تنگی خویش پیش تو استغاثه کردند و ایشان را از آسمان اجابت نمودی و بر حسب رحمتهای عظیم خود نجات دهندگان به ایشان دادی که ایشان را از دست دشمنانشان رهانیدند –اما چون استراحت یافتند بار دیگر بحضور تو شرارت ورزیدند و ایشان را به دست دشمنانشان واگذاشتی که بر ایشان تکبر نمودند و چون باز نزد تو استغاثه نمودند و ایشان را از آسمان اجابت نمودی و بر حسب رحمتهای خود بارهای بسیار ایشان را رهایی دادی- و برای ایشان شهادت فرستادی تا ایشان را به شریعت خود برگردانی اما ایشان مستکبرانه رفتار نموده اوامر تو را طاعت نکردند و به احکام تو که هر کس آنها رابجا آورد، از آنها زنده می ماند خطا ورزیدند و دوشهای خود را معاند و گردنهای خویش راسخت نموده اطاعت نکردند –معهذا سالهای بسیار صبورانه با ایشان مدارا نمودی و به روح خویش به واسطه انبیا ی خود برای ایشان شهادت فرستادی اما گوش نگرفتند لهذا ایشان را به دست قوم های کشورها تسلیم نمودی – اما برحسب رحمتهای عظیمت ایشان را بالکل فانی نساختی و ترک ننمودی زیرا تو خدای رحیم و کریم هستی» (نحمیا۹: ۲۷-۳۱).
در کتاب ناحوم نبی باب ۱، از یک طرف خداوند، خدای غیور و انتقام گیرنده و صاحب غضب معرفی شده است که از دشمنان خود انتفام سختی خواهد گرفت و در عین حال می­گوید: «خداوند دیر غضب و عظیم القوت است و گناه را هرگز بی سزا نمیگذارد راه خداوند در تند باد و طوفان است و ابرها خاک پای او می باشد. » (ناحوم۱: ۳).

• • • • • • 1. 1. صبر انسان در عهد عتیق

             

         

     

در پنج سفر تورات چندان اثری از دعوت مردم به صبر و شکیبایی و از آن مهم­تر اثری از پاداش به صابران وجود ندارد و این دعوت به صبر در برابر مشکلات بیشتر پس از قرن هشتم پیش از میلاد به چشم می خورد جایی که بعد از مرگ سلیمان و در زمان جانشینی پسرش بین بنی اسرائیل اختلاف افتاد و کشور آنها به دو کشور اسرائیل در شمال و یهودا در جنوب تقسیم گردید (قنبری، ۱۳۸۱: ۵۳). و قوم بنی اسرائیل اتحاد خود را از دست داد و چنانکه در کتاب مقدس آمده است پادشاهان اسرائیل از سنت خدا و موسی روی گردان شده و به بت پرستی روی آوردند و وقتی خداوند برای هدایتشان پیامبرانی را فرستاد نه فقط از آنها پیروی نمی کردندبلکه تصمیم به قتل آنان گرفتند و خداوند نیز برای مجازات آنها آنان را تسلیم آشوریان کرد (دوم پادشاهان ۱: ۱۷-۲۳). درباره کشور یهودا که البته بسیار کوچکتر و کم اهمیت تر از اسرائیل بود، زیرا فقط دو سبط ازدوازده سبط بنی اسرائیل که پادشاهی رحبعام پسر سلیمان را پذیرفته بودند این کشور را تشکیل می دادند، و با این که خداوند به داود گفته بود که حکومت را تا ابد به دست فرزندان او می دهد اما آنها نیز همانند مردم کشور اسرائیل از راه خدا منحرف شدند به او شرک ورزیدند و فساد کردند و به گفته کتاب مقدس خداوند پادشاه بابل را برعلیه آنها برانگیخت و تمام مردم یهودا را اسیر بابلیان کرد (دوم تاریخ ایام ۱۴: ۳۶-۲۰). از آن به بعد است که رنج مربّی قوم بنی اسرائیل است و انبیا مردم را به تحمل رنج و صبوری دعوت می کنند که این امر نیز بیشتر بعد از حمله نبوکد نصر شاه آشور به اورشلیم دیده می شود . در برابر این همه رنج و سختی که بعد از حمله نبوکد نصر به اورشلیم بر عبرانیان وارد شد عقاید مختلفی بین آنان رواج یافت . در میان حکما و کاهنان گروهی بر این عقیده متمایل شدند که تمامی رنج های وحشتناک ناشی از عمل یهوه است و او در برابر قوم خویش خودش را تسلیم خشم سرسخت خود کرده است و عامل همه این قتل عام ها و قربانی ها کسی جز او نیست. و سربازان بابل فقط عروسک های خیمه شب بازی در میان دستان قهار او هستند گروهی کوچکی از تبعیدیان هم که هنوز ایمان به یهوه را از دست نداده اند و هنوز به او ایمان داشتند در برابر تمام سختیها فقط به درهم شکستگی روحی رسیده بودند که فقط می توانند ناله و مرثیه سر دهند. پس رنج، عمل یهوه بوده و او همه را از تر و خشک یکجا سوزانده است. زیرا همه در معصیت شریک بوده اند و حتماً در بین اجداد و گذشتگان آنها گناهکارانی وجود نداشته اند «من که یهوه خدای تو می­باشم غیور هستم که انتقام گناه پدران را از پسران تا پشت سوم و چهارم از آنانکه مرا دشمن دارند می گیرم و تا هزار پشت بر آنانکه مرا دوست دارند. احکام مرا نگه دارند رحمت می­کنم» (خروج۵: ۲۰و۶). البته این دیدگاه در زمان حزقیال نبی تغییر کرده است و او اولین کسی بود که این جرات و جسارت را داشت و به تاکید کوشید تا این امر را تفهیم کند که هر کس فقط مسئول خطاهای خویش است و کسی را به خاطر خطای پدر و مادران و یا اجدادشان نه محکوم می کنند نه عقوبت. و این دور از عدالت خداوند است که پسران را به خاطر گناه پدران مجازات کند. این کتاب نشان دهنده میزان لطف و محبت خداوند به بندگان خود و بخشنده بودن و صبوری او در برابر خطاهای بندگان خود است.
شرح حال زندگی ایوب پیامبر در عهد عتیق، نمونه­ بسیار والایی از صبر انسان است. در این کتاب ایوب، پیامبر خداوند نیست اما فردی است که دارای اموال و املاک بسیاری است و در تمام زندگی خود خداوند را سپاسگزار است اما شیطان به خداوند می گوید که چون او دارای اموال واملاک وفرزندان خوبی است به در گاه خداوند شکرگزار است و اگر خداوند آنها را از او بگیرد او نیز بنده سپاسگزاری نخواهد بود. خداوند به شیطان اجازه می دهد که تمام اموال ودارایی های او را از او بگیرد اما ایوب با تمام این حوادث باز خداوند را ستایش می کند. باز شیطان علت سپاسگذاری ایوب را در سلامت جسمی او می­داند. باز خداوند اجازه می دهد که شیطان بر جسم او نیز سلطه یابد اما باز ایوب شاکر خداوند است. این داستان هچنان ادامه می یابد تا شیطان همه اموال دارایی فرزندان و سلامتی ایوب را از او می گیرد اما ایوب همچنان صبوری می کند. و در پایان این کتاب خداوند به خاطر صبردر برابر مصائب و توکل و اعتماد او به خداوند خداوند نیز چند برابر چند برابر داشته های سابق را به او عطا می کند (ر.ک: کتاب ایوب).
در کتاب ایوب، به طور کلی چهار دیدگاه در مورد علت رنج - و به ویژه رنج حضرت ایّوب- مطرح شده است:

1. 1. نظر شیطان: مردم به خدا ایمان نمی آورند جز هنگامی که بدون اینکه درد بکشند رستگار و کامیاب باشند.

1. 1. نظر سه دوست ایوب به نام های الیفاز تیمانی (Eliphaz the Temanite) و بلدد شوحی (Bildad the Shuhite) و سوفر نعماتی (Zophar the Naamathite)، که رنج نتیجه ی عقاب الهی دربرابرخطا است.

1. 1. نظر الیهو: رنج، شیوه ی خداوند در تعلیم وتربیت و ادب و منزّه کردن می باشد.

1. 1. نظر خداوند: رنج ودرد با اتکای به خداوند از بین می رود؛ زیرا این درد از جانب خداست نه به خاطر کاری که ایوب انجام داده است (التفسیر التطبیقی للکتاب المقدس، بی­تا: ۱۱۲۴).

گرچه در روایت ایوب در کتاب مقدس، در برخی جاها انسان احساس می کند که ایوب به کفر گویی نزدیک است اما در این داستان چند نکته اساسی وجود دارد که قابل تامل است اول اینکه این باور یهود را نشان می دهد که سختی و عذاب به دنبال گناه و معصیت است و خداوند هیچگاه بندگان بی گناه را دچار عذاب نمی کند. دوم اینکه پاداش و جزا در همین دنیا به انسان داده می شود و نه در جهان دیگر . سوم اینکه هر کس در برابر رنجها صبر داشته باشد پاداش آن را هم خواهد گرفت (ژان استینمن، ۱۳۷۳).
در دیدگاه علمای یهود تحمل رنج و عذاب گناهان انسان را پاک می کند. انسان باید از رنج وعذابی که بر او وارد می­ شود بیشتر خوشحال باشد تا از یک زندگی لذت بخش زیرا اگر تمام عمر و زندگی انسان در لذت بگذرد گناهانی که مرتکب شده بخشیده نمی شود گناهان انسان چگونه بخشیده می شود؟ به وسیله رنجها و عذابی که بر او وارد می شود انسان باید رنج و عذاب را دوست بدارد. زیرا همان گونه که قربانی ها گناهان شخص را کفاره می شود. همانگونه هم رنج­ها و عذاب ها سبب می شوند که گناهان انسان پاک شود بلکه بهتر است بگوییم رنج ها و عذابها بیشتر باعث پاک شدن گناهان انسان می شود زیرا تقدیم قربانی تنها پول و دارایی انسان را کمتر می کند در حالی که رنج و عذاب جسم و روح انسان را آزار می کند (کهن، ۱۳۸۲: ۱۲۴). و در ادامه در بخشهایی دیگری از تلمود با بیان ارزشمندی صبر به بیان پاداش صبر اشاره می­ شود: «سه طبقه از مردم روی جهنم را نخواهند دید افرادی که از فقر و مسکنت رنج برده اند و صبر کرده اند افرادی که دچار بیماری امعاء بوده و دردهای آن را تحمل کرده اند و آنهایی که گرفتار ظلم و ستم رومیان بوده اند. » زیرا مشقات آنان مجاراتی بوده برای اعمال بد آنها و تلخی هایی که چشیده اند گناهانشان را پاک می کند. البته این اصل کلی که انسان بی گناه رنج و سختی نمی بیند در تلمود نیز مورد اصل اساسی و مورد قبول یهودیان است (همان).
شاید یکی از دلایل توجه نکردن به صبر و تحمل در زندگی دنیوی در بین بنی قوم اسرائیل به این خاطر باشد که اسرائیلیان- حداقل در اوایل رشد دین یهود و در زمان خود موسی- به زندگی پس از مرگ، بهشت و جهنم معتقد نبودند. از بررسی عهدعتیق، خصوصاً بخش اسفارخمسه، چنین برمی­آیدکه این کتاب فاقد هرگونه اندیشه­ی صریح نسبت به عالم آخرت است واکثر وعده­هایی که در آن برانجام واجبات الهی داده شده، مربوط به بازگشت ایشان به زمین مقدس و بهره­مندشدن از نعمت­های بی ­پایان آن می­باشد. این امر موجب گشته که آیین یهود رنگ مادی به خود بگیرد و توجه به امور معنوی در آن اندک باشد (سبحانی، ۱۳۸۷: ۵۰). تنها در بخش­های دیگر این کتاب تعابیری به­کاررفته که به نحوضمنی برعالم پس از مرگ دلالت دارند، لیکن غالباً متفرق، محدودومبهم بوده و تحت عناوین «داوری»، «نجات»، «ابدالآباد»، «پیوستن اسماعیل بعدازمرگ به نیاکان و اجدادخود»و … آمده است (قربانی، ۱۳۷۵: ۵۱).
۴-۲-۲-۳- ویژگی­های صابران در عهد عتیق
صفات و فضائلی که خداوند در عهد عتیق، برای صابران بر می شمارد عبارتند از : ۱-توکل و اعتماد به خداوند ۳- مایوس نشدن از خدا و امید بستن به خداوند و انتظار او را کشیدن. در ذیل برخی از این آیات که متضمن، فضائل مذکور است، آورده خواهد شد.

1. 1. مأیوس نشدن از خدا و اعتماد به او: «انتظار بی شمار برای خداوند کشیده ام، به من مایل شده حرف مرا شنیده است و مرا از چاه هلاکت برآورده و از گل و لجن و پاهایم را بر صخره گذاشت قدم هایم را مستحکم گردانید و سرودی تازه در دهانم گذاشت یعنی حمد خدای ما را، بسیاری چون این را ببینند ترسان شده بر خدا توکل خواند کرد» (مزامیر۴۰: ۱-۳)؛ «ای جان من چرا منحنی شده و چرا در من پریشان گشته ای، بر خدا امیددار زیرا که او را باز حمد خواهم گفت: که نجات روی من و خدای من است» (مزامیر۴۲: ۱۱)؛ در جایی که میکاه نبی بیان می کند که نباید به دوست خالص خود اعتماد کرد چرا که پسر بر پدر خود رحم نمی کند و دختر بر مادر خود. «پسر پدر را افتضاح می­ کند و دختر مادر خود را … و دشمنان شخص اهل خانه او می باشند - من به سوی خداوند نگرانم و برای نجات خود از خداوند انتظار می کشم و خدای من مرا اجابت خواهد نمود -غضب خداوند را متحمل خواهم شد زیرا به او گناه ورزیده ام تا او دعوای مرا فیصل کند و داوری مرا بجا آورد پس مرا به روشنایی بیرون خواخد آورد و عدالت او را مشاهده خواهم نمود» (میکاه۷: ۷-۹).

1. 1. توکل و اعتماد به خداوند: «پیش خشم وی که تواند ایستاد و در حدّت غضب او که تواند برخواست، غضب او مثل آتش ریخته می شود و صخره ها از او خورد می گردد- خداوند نیکواست و در روز تنگی ملجا (پناهگاه) می باشد و متوکلان خود را می شناسد» (ناحوم۱: ۶-۷). در این آیه ناحوم نبی می گوید که خداوند دژ مستحکمی است برای کسانی که از او می ترسند حتی زمانی که موجب رنج و اضطراب بندگانش می شود او باز رحیم است. خدا در حقیقت دژ مستحکمی برای اسرائیلیان است که به او توکل و اعتماد کرده اند حتی در زمان سختی و رنجوری و در روزگار پادشاه آشور زیرا گرچه پادشاه آشور اسرائیل را نابود کرد و آنها را از سرزمینشان تبعید کرد اما خداوند آنها را از ظلم نبو کد نصر رها کرد. و اقتضاء این که به خدا توکل کنیم این است که او را خوب بشناسیم. و تصدیق و اعتراف کنیم که خداوند خوب است و از همه چیزهای دیگر صرف نظر کنیم.