۲۵- ۲۱

افرادی که جهت پاسخگویی انتخاب شده‏اند نیز همگی با فعالیتهای مرتبط به شاخصهای تعیین شده پژوهشی در جامعه ‎آماری ارتباط مستقیم داشتند و بدین ترتیب تلاش شد تا دقت اطلاعات جمع‏آوری شده بیشتر باشد.
۳-۸- روش آماری:
برای تجزیه و تحلیل و تفسیر داده‏ها و آزمون فرضیه های اصلی رساله از آزمون t یک نمونه ای استفاده شده و برای آزمون فرضیات فرعی از ضریب همبستگی های پیرسون و اسپیرمن کمک گرفته شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۳-۹- اعتبار (روایی)^[۶۲] پرسشنامه:
وجود روایی در پرسشنامه به ما این اطمینان را می‏دهد که آیا ابزار اندازه‌گیری، واقعاً آنچه را که برای آن مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرد و باید به اندازه‏گیری آن بپردازد، اندازه گیری می‏کند یا خیر . به عبارت دیگر ، اعتبار آن خصیصه و یا ویژگی است و مقولاتی را تعیین می کند که برای آنها در نظر گرفته شده است . برای بالا بردن اعتبار پرسشنامه باید سؤالات طرح شده بوسیله محقق ،‌ از سوی متخصصان و خبرگان د ر هر زمینه مورد ارزیابی و باز نگری قرار گیرد که هیچ گونه ابهام و نارسائی نداشته باشد درواقع آنچه مورد نظر است بدست آورده شود (شورینی ،‌۱۳۷۸، ۱۳۴)
به منظور بررسی دقیق تر میزان اعتبار پرسشنامه از‏ آزمون استقلال کای دو استفاده شده است. به همین جهت فرضیه تحقیق آزمون فوق به شرح زیر بیان شده‏اند.

فرضیه‏ها:

H₀: سئوالها مستقل هستند.

H₁: بین سئوالها بستگی وجود دارد.

نتیجه آزمون اعتبار

(  ) جدول

(  ) محاسبه شده

نتیجه آزمون

۳/۱۲۴

۴۸/۷۱۴

فرضیه H₀ رد می‏شود.

چون مقدار عددی تابع نمونه آزمون در ناحیه بحرانی قرار گرفت بنابراین فرضیه  Hرد و بنابراین اعتبار پرسشنامه تایید می‏شود.
۳-۱۰- بررسی میزان اعتمادپذیری (پایائی)^[۶۳] پرسشنامه:
پایایی: مقصود آن است که اگر ابزار اندازه‌گیری را دریک فاصله زمانی کوتاه چندین بارو به گروه واحدی از افراد بدهیم نتایج حاصل نزدیک به هم باشد. برای اندازه‏گیری پایایی از شاخص «ضریب پایایی» استفاده می‌کنیم و اندازه آن معمولاً بین صفر تا یک متغیر است. ضریب پایایی صفر معرف عدم پایایی و ضریب پایایی یک معرف پایایی کامل است.(خاکی، ۱۳۷۹، ۲۴۵).
برای سنجیدن اعتبار پرسشنامه تهیه شده از آلفای کرانباخ استفاده کرده ایم.
فصل چهارم:
یافته‌های پژوهشی
برای سنجیدن اعتبار پرسشنامه تهیه شده بوسیله یک تحقیق مقدماتی تعداد ۳۰ نسخه از پرسشنامه طراحی شده، بوسیله کارکنان تکمیل شد سپس پرسشنامه های تکمیل شده با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS به روش آلفای کرانباخ مورد سنجش قرار گرفته و در جدول زیر مقادیر آن آورده شده است.

شاخص ها

مقدا آزمون آلفای کرانباخ

فقدان دانش درکاربران

۸۵.۰۶

حدیث آورده شده، عبارت است از : «إِنَّ اللَّهَ اخْتَارَکُمْ وَ فَضَّلَکُمْ وَ طَهَّرَکُمْ وَ جَعَلَکُمْ أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّهِ وَ اسْتَوْدَعَکُمْ‏ عِلْمَهُ‏ وَ أَوْرَثَکُمْ کِتَابَهُ وَ جَعَلَکُمْ تَابُوتَ عِلْمِهِ وَ عَصَا عِزِّهِ وَ ضَرَبَ لَکُمْ مَثَلًا مِنْ نُورِهِ‏ وَ عَصَمَکُمْ مِنَ الزَّلَلِ وَ آمَنَکُمْ مِنَ الْفِتَنِ فَتَعَزَّوْا بِعَزَاءِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ یَنْزِعْ مِنْکُمْ رَحْمَتَهُ وَ لَنْ یُزِیلَ عَنْکُمْ نِعْمَتَهُ». ^[۳۳۹]همانا خدا شما را برگزیده و برترى داده و پاک نموده وخانواده پیغمبرش قرار داده و علم خود را به شما سپرده، و کتاب خود را به شما به ارث داده و شما را صندوق علم و عصاى عزتش ساخته، و از نور خود براى شما مثل زده و شما را از لغزش محفوظ داشته­ واز فتنه‏ها ایمن ساخته­ پس شما با دلدارى خداتسلیت­­یابید،زیراخدا رحمتش را از شما باز نگرفته، و نعمتش را زایل نفرموده است.‏
علامه براین­عقیده است،که کلمه” تابوت” به معناى صندوق است و این کلمه به طورى که گفته‏اند، صیغه فعلوت از ماده” توب” است، و توب به معناى رجوع است و اگر صندوق را تابوت گفته‏اند، براى این است، که صاحبش همواره و پى­درپى به سراغ او مى‏رود، و به آن رجوع مى‏کند.^[۳۴۰]
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مولف دراطیب­­البیان آورده است،که تابوت صندوقى بوده، که ودایع انبیا در آن بوده است.^[۳۴۱]

۳-۱۵-رسخ

طریحی بیان کرده است، که “رسخ یرسخ” به معنای ثابت شدن و استواری درموضع وجایگاهی است.^[۳۴۲] در ذیل این واژه آیه­­ی آورده شده،عبارت است از:
«هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَهِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِیلِهِ وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما یَذَّکَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ» (آل عمران/۷ )« اوست کسى که این کتاب [قرآن‏] را بر تو فرو فرستاد؛ پاره‏اى از آن آیات محکم [صریح و روشن‏] است؛آنها اساس کتابند و [پاره‏اى‏] دیگر متشابهاتند[که تاویل‏پذیرند]؛ اما کسانى که دردلهایشان انحراف است، براى فتنه‏جویى و طلب تاویل آن [به دلخواه خود] از متشابه آن پیروى مى‏کنند، با آنکه تاویلش را جز خدا و ریشه‏داران دردانش کسى نمى‏داند؛[آنان که‏] مى‏گویند:«ما بدان ایمان آوردیم همه [چه محکم و چه متشابه‏] از جانب پروردگار ماست»و جز خردمندان کسى متذکر نمى‏شود».
حدیث آورده شده، در این قسمت عبارت است از: عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام)قَالَ‏ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّهُ مِنْ بَعْدِهِ. ^[۳۴۳](علیه السلام).
هم چنین حدیث دیگری ذیل آیه آمده است،که عبارت است از:عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام)قَالَ‏ نَحْنُ‏ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ وَنَحْنُ نَعْلَمُ تَأْوِیلَه^[۳۴۴].از ابی عبدالله(علیه السلام) نقل شده، که فرمود:راسخون درعلم ما هستیم و ما تاویل آن رامی دانیم.
راغب براین باور است، که"رُسُوخ‏ الشّی‏ءِ"یعنى ثابت شدن و استوار ماندن آن چیز در نهایت پایدارى.^[۳۴۵]
طبرسی­براین­باوراست،­که­تفسیرمتشابهات­راجزخداوند­­­­­­­­وراسخان­درعلم­کسى نمى‏داندومرادازراسخان­کسانى‏اند،که­­دردانش­خویش ثابت و ریشه‏دار و متقن و محکم‏اند،و بیان­­­می- دارد،که در معنای راسخون درعلم دو قول گفته شده است؛اول اینکه راسخون به وسیله واو به اللَّه عطف شده است؛یعنى تفسیر متشابهات را جز خدا و راسخان درعلم کسى نمى‏داندو راسخان هستند،که آنها را دانسته‏اند، همه قرآن را مى‏دانستند،دوم:اینکه واو در راسخون به جاى عطف نبوده و اول کلام است، بنابراین منظور این است که، تفسیر متشابهات راجز خدا کسى­­­­­­نمى‏داند،بنابراین­­­اینان­مى‏گویندراسخون­­­­درعلم نیزتفسیر متشابهات را نمى‏دانند،چیزى که هست، همگى می گویند:ما به آنها ایمان داریم.^[۳۴۶]

۳-۱۶-دبر

طریحی دراین قسمت، ذیل آیه:«وَ مِنَ اللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ» (ق/۴۰)« و پاره‏اى از شب و به دنبال سجود [به صورت تعقیب و نافله‏] او را تسبیح گوى».
حدیث ذیل راآورده است، که عبارت است از:« ازعَنْ زُرَارَهَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ‏ قُلْتُ لَهُ‏ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الْآخِرَهَ وَ یَرْجُوا رَحْمَهَ رَبِّهِ‏ قَالَ یَعْنِی صَلَاهَ اللَّیْلِ قَالَ قُلْتُ لَهُ‏ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّکَ تَرْضى‏ قَالَ یَعْنِی تَطَوَّعْ بِالنَّهَارِ قَالَ قُلْتُ لَهُ‏ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ‏ قَالَ رَکْعَتَانِ قَبْلَ الصُّبْحِ قُلْتُ‏ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ قَالَ رَکْعَتَانِ بَعْدَ الْمَغْرِب»‏^[۳۴۷] در خدمت ابو جعفر باقر (علیه السلام) این آیه را تلاوت کردم، که مى‏گوید: «کسى که ساعات شب رادر سجده و قیام بسر مى‏برد، تا از کیفر آخرت در امان بماند، و رحمت پروردگارش را دریابد»؛ ابو جعفر گفت: این آیه به نافله شب تشویق مى‏کند؛من آیه دیگرى تلاوت کردم، که مى‏گوید: «و در ساعات روز هم خدا راتسبیح کن باشد،که به خواسته‏هایت برسى»؛ابو جعفر گفت: این آیه به نافله نیم روز فرمان مى‏دهد؛من­­­­آیه دیگرى­تلاوت­­­کردم، که مى‏گوید:«وبه­هنگام فرو رفتن ستارگان خداراتسبیح کن»؛ابوجعفر گفت: این آیه به نافله صبح اشاره مى‏کند؛من­آیه دیگرى خواندم، که مى‏گوید:«ودرپایان همه سجده‏ها،خدا را تسبیح کن»؛ ابوجعفر گفت: این آیه به دو رکعت نافله مغرب اشاره مى‏کند.
مولف دراطیب البیان، براین باور است، که« وَأَدْبارَ السُّجُودِ»به معنای نوافل شبانه روزى ظهر و عصروصبح قبل­الفریضه و مغرب و عشا بعد الفریضه و صلوه لیل و شفع و وتر یا مطلق اذکار در اوقات مذکوره، و« وَ أَدْبارَ السُّجُودِ» یعنى پى­­­­­درپى دردبر یکدیگراست.^[۳۴۸]
علامه بیان داشته است،که معنای آن یعنى درپاره‏اى از شب تسبیح گو، که این نیز مى‏تواند با نمازهاى مغرب و عشاء منطبق باشد، وهم چنین بیان می­دارد، که کلمه” ادبار” جمع” دبر” است، و در عبارت است، از منتهى الیه هر چیز، البته منتهى الیه آن و ما بعدش و گویا مراد از آن تسبیح بعد از همه نمازها باشد،چون سجده در آخر هر رکعت از نماز است و قهرا با تعقیبات نمازهاى پنجگانه منطبق مى‏شود.^[۳۴۹]
مولف درکتاب تبیین قرآن بیان داشته است، که ادبارجمع دبر، به معنای عقب است ومنظور از ادبار سجود، منظور بعد نماز است.^[۳۵۰]
مولف در کتاب الوجیز بیان داشته است، که منظور از ادبار سجود، وتر آخر شب است.^[۳۵۱]
هم چنین مولف، در کشاف براین نظر است،که منظور از ادبار سجود، تسبیح در آخر نماز و وسجده و رکوع که ازآن تعبیر به نماز می شود.^[۳۵۲]
ادبار سجودیعنی، به دنبال آنکه سجده کردی وعبادت نمودی، با دلیل روشن به هنگام اجتماع مردم پروردگارت­را­تنزیه کن، تا باسجده­کردن،هدایت به دنبال سجده،بندگی برای توحاصل شود.^[۳۵۳]

۳-۱۷-شجر

آیه­­ی آورده شده در این قسمت،عبارت است از:« وَ إِذْ قُلْنا لَکَ إِنَّ رَبَّکَ أَحاطَ بِالنَّاسِ وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْیَا الَّتِی أَرَیْناکَ إِلاَّ فِتْنَهً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَهَ الْمَلْعُونَهَ فِی الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما یَزِیدُهُمْ إِلاَّ طُغْیاناً کَبِیراً» (اسرا/۶۰) «و [یاد کن‏] هنگامى را که به­تو گفتیم:«به راستى پروردگارت برمردم احاطه دارد.» و آن رویایى را که، به­­تو نمایاندیم، و [نیز] آن درخت لعنت شده، در قرآن را جز براى آزمایش مردم قرارندادیم و ما آنان را بیم مى‏دهیم، ولى جز بر طغیان بیشتر آنها نمى‏افزاید».
حدیث آورده شده، عبارت است از : فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی کِتَابِهِ- وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْیَا الَّتِی أَرَیْناکَ إِلَّا فِتْنَهً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَهَ الْمَلْعُونَهَ فِی الْقُرْآنِ‏ یَعْنِی بَنِی أُمَیَّهَ.^[۳۵۴] در اینجا بود، که خداوند این آیه را فرستاد، که: «و آن خوابى را که به تو نمودیم و آن درخت نفرین شده در قرآن را جز براى آزمایش مردم نکردیم» و مراد از درخت ملعونه، بنو امیّه است.
علامه­براین باور­ است،که از­­این وحدت­سیاق برمى‏آید، که داستان رویا و شجره ملعونه، دو امرمهمى است، که یا به زودى در بشریت پیدا مى‏شود؛ ویا آنکه در ایام نزول آیات پیدا شده، و مردم را دچار فتنه نموده؛ و فساد را در آنان شایع ساخته و طغیان و استکبار را در آنان پرورش داده، ومعنای آیه این شد، که ما شجره ملعونه در قرآن را (که تو با معرفى ما آن را شناختى و در رویا پاره‏اى از فسادهایش را دیدى) قرار ندادیم، مگر فتنه براى مردم و بوته امتحانى که یک یک مردم، در آن آزمایش گردند، و ما به همه آنان احاطه داریم.^[۳۵۵]
مولف در کتاب بحرالعلوم بیان داشته است،که منظور از شجره ملعونه در قرآن فتنه و امتحان و بلا است.^[۳۵۶]
دربیان حدیث، معنای شجره ملعونه را بنی امیه دانسته است، این معنا، معنای های دیگری رادر خود، وآنچه به تبع آن می ­آید، مانند فساد را در بردارد، چراکه همه این امرها در بنی امیه نمایان ومشهود بوده است.

۳-۱۸ -ترب

مولف واژه ترب را به معنای فقرشدید و خاک نشینی بیان کرده است است^[۳۵۷]. آیه­ی آورده شده،عبارت است از: «وَ یَقُولُ الْکافِرُ یا لَیْتَنی‏ کُنْتُ تُراباً »(نبا/۴۰) «وکافر گوید:کاش من خاک بودم».
حدیثی که در ذیل آیه­­­ی بالا آورده شده، عبار ت استاز:« قال یا لیتنی کنت ترابا یعنی من شیعه علی و ذلک قول الله عز و جل‏ و یقول الکافر یا لیتنی کنت ترابا.»^[۳۵۸]
علامه براین باور است، که کافراز شدت­­­آن روز آرزوی خاک بودن می­­­­­­­­­کند؛چرا که خاک فاقد شعور و ادراک است، و اگر او نیز چنین بود، مجازات نمی­­­شد.^[۳۵۹]
در این­آیه کافرآرزوی خاک بودن می­­­­کند،و در حدیث معنایی تفسیری برای آن میکند ومصداق آن را پیروان ولایت اما م علی (علیه السلام )می­داند.

۳-۱۹-نکث

مولف براین عقیده است،که واژه نکث به معنای شکستن عهد وپیمان می­­­باشد.^[۳۶۰] آیه­­­ی بیان شده،عبارت است از: « وَ إِنْ نَکَثُوا أَیْمانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُوا فی‏ دینِکُمْ فَقاتِلُوا أَئِمَّهَ الْکُفْرِ إِنَّهُمْ لا أَیْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَنْتَهُونَ » (توبه /۱۲)« واگر سوگندهاى خود را پس از پیمان خویش شکستند؛ و شما را در دینتان طعن زدند، پس با پیشوایان کفر بجنگید؛ چرا که آنان را هیچ پیمانى نیست، باشد که [از پیمان‏شکنى‏] باز ایستند».
حدیثی که دربیان آیه­ی بالا آورده شده،عبارت است از:عن علی(علیه السلام) قال: أمرت بقتال الناکثین و القاسطین و المارقین‏».^[۳۶۱]
علامه درتفسیرالمیزان براین باور است، که آیه مورد بحث درمورد قومی است،که با زمام دارمسلمین عهدی داشته اند؛وآن­راشکسته­­اند،وخداوندقسم­هایشان رالغوکرده ودستور کارزارباآنان را می­دهد؛تاازعهدشکنی­دست بردارند،وآنان راپیشوایان کفرنامیده است.^[۳۶۲]راغب اصفهانی آورده است،که نکث به معنای پاره شدن لباس، و هر چیز بافته شده است.^[۳۶۳]
باتوجه به آیه وحدیثی که در ذیل آن آمده است، به واضح روشن است، که این حدیث درجهت­­تعیین معنای واژه است، و نا­کثین در حدیث کسانی بودند،که با امام علی«علیه السلام» عهدی بستند، وآن را شکستند؛ با این کار، این لقب را بر روی خود نهادند؛ این نکث، به طور استعاره نامی برای کسانی است که چنین حالتی دارند.

۳-۲۰-قصد

مولف براین نظراست،که واژه قصدبه معنای اعتدال و میانه­­روی است.^[۳۶۴] آیه­ا­­­ی که در این قسمت آورده شده،عبارت است از :« وَ اقْصِدْ فِی مَشْیِکَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ إِنَّ أَنْکَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِیر» (لقمان/۱۹)«در رفتارت راه میانه را برگزین وآوازت را فرود آر، زیراناخوش‏ترین بانگها بانگ خران است».
حدیثی که طریحی درذیل آیه­ بیان کرده، عبارت است از: «واقتصد یا بنی فی معیشتک و اقتصد فی عبادتک و علیک فیها بالأمر الدائم الذی تطیقه و الزم الصمت تسلم و قدم لنفسک تغنم»^[۳۶۵]-از نشستن درسرکوى و برزن بپرهیز و بحث و جدل رابا کسى­که عقل و دانشى ندارد رها ساز؛ پسرجانم درزندگانى و نیزدرعبادت خودراه اعتدال و میانه روى را پیش گیرو در عبادت به کارى که مداوم و مورد توان توست، بپرداز و پیوسته خاموش باش تا سالم بمانى و کردار نیکى براى خودت پیش فرست،تا غنیمت برى.
این حدیث بیانی­­­­­تفسیری­ وتعیینی دارد، ومعنای قصدرابیان وتفسیرمی­کند،واین میانه روی را درزندگی و عبادت سفارش می­ کند.

۳-۲۱-وقذ

مولف بیان داشته است، که واژه وقذ به معنای زدنی که منجر به مرگ شود، است.^[۳۶۶]
آیه­­­­­­­ی­آورده شده در ذیل این واژه، عبارت استاز: «حُرِّمَتْ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَهُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِیرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَیْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَهُ وَ الْمَوْقُوذَهُ وَ الْمُتَرَدِّیَهُ وَ النَّطِیحَهُ وَ ماأَکَلَ السَّبُعُ إِلاَّ ما ذَکَّیْتُمْ»(مائده /۳)«حرام شدبر شما مردار وخون وگوشت خوک و هرحیوانى که، به هنگام کشتنش نام دیگرى جز اللّه را بر او بگویند، و آنچه­خفه ­شده باشد؛ یا به سنگ­ زده باشند، یا از بالا در افتاده باشد؛ یا به شاخ حیوانى دیگر بمیرد، یا درندگان از آن خورده باشند، مگر آنکه ذبح اش کنید.»
حدیثی که درذیل آیه­­­­ی بالا آورده شده، عبارت است از :«روَى عَبْدُ الْعَظِیمِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِیُّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الرِّضَا (علیه السلام) أَنَّهُ قَال:قال عَزَّ وَ جَلَّ- وَ الْمُنْخَنِقَهُ وَ الْمَوْقُوذَهُ وَ الْمُتَرَدِّیَهُ وَ النَّطِیحَهُ وَ ما أَکَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَکَّیْتُمْ‏ قَالَ‏ الْمُنْخَنِقَهُ الَّتِی انْخَنَقَتْ بِأَخْنَاقِهَا حَتَّى تَمُوتَ‏ وَ الْمَوْقُوذَهُ الَّتِی مَرِضَتْ وَ قَذَفَهَا الْمَرَضُ حَتَّى لَمْ یَکُنْ بِهَا حَرَکَهٌ وَ الْمُتَرَدِّیَهُ الَّتِی تَتَرَدَّى مِنْ مَکَانٍ مُرْتَفِعٍ إِلَى أَسْفَلَ أَوْ تَتَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ أَوْ فِی بِئْرٍ فَتَمُوتُ‏ وَ النَّطِیحَهُ الَّتِی تَنْطَحُهَا بَهِیمَهٌ أُخْرَى فَتَمُوتُ‏ وَ ما أَکَلَ السَّبُعُ‏ مِنْهُ فَمَاتَ‏»^[۳۶۷]- حضرت فرمود:منخنقه آن حیوانیست، که گلو و راه تنفّسش را بفشارندتا خفه شود و بمیرد، و موقوذه آن حیوانیست، که بیمارى پیدا کندکه نتواند از جاى برخیزدیا بجنبد؛ و همچنین بماندتا بمیرد، و متردّیه آنست که از سطح بلندى چون کوه بیفتد، یا در چاهى افتد و بمیرد؛ و نطیحه آنست که حیوان شاخ دارى او را با شاخش زخم زند، و از جراحت آن بمیرد و آنچه درنده‏اى آن را پاره کند، و از آن بخورد‏.
مولف درمجمع­البیان براین باور است،که موقوذه حیوانی است، که از شدت ضرب مرده باشد.^[۳۶۸] مولف اطیب البیان، موقوذه­ را کشتن حیوانات با سنگ وچوب می­داند.^[۳۶۹] علامه براین باور است، که آن حیوانی است، که کتک خورده باشد.^[۳۷۰]
این حدیث معنای­موقوذه رادربیان امام تبیین معنا وتفسیر می­­کند، ومصداق آن رابیان می دارد، آن چنان­که بیان شد، موقوذه به معنای کشتن حیوان به وسیله ضرب است؛ واین حدیث­آن را به معنای حیوانی­که­ مریض­است،طوری­که نتواندازجای برخیزد،بیان می­داردوآن را تعیین معنا می­ کند.

۳-۲۲-شور

طریحی­ براین عقیده است، که کلمه شورکه کلمه مشاوره از این ریشه است، به معنای مشارکت درکلام است،تاحق آشکار شود.^[۳۷۱] آیه­ی آورده شده،دراین قسمت عبارت است از: «فَبِما رَحْمَهٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِین»(آل عمران/۱۵۹)«به سبب رحمت خداست، که تو با آنها این چنین خوش­خوى ومهربان هستى، اگرتندخو و سخت‏دل مى‏بودى، ازگردتو پراکنده مى‏شدند؛پس بر آنها به بخشاى و برایشان آمرزش بخواه و درکارها با ایشان مشورت کن و چون قصد کارى کنى، بر خداى توکل کن، که خدا توکل کنندگان را دوست دارد.»
حدیثی­که درذیل­آیه­ی بالاآورده­شده،عبارت­است از:« قَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) لَا ظَهِیرَکَالْمُشَاوَرَهِ­ وَقَالَ(علیه السلام) لَامُظَاهَرَهَ أَوْثَقُ مِنْ مُشَاوَرَه».^[۳۷۲]
-امیر مومنان(علیه السلام) فرمود:پشتیبانى­چون مشورت کردن نباشد، وفرمود: همیارى کردنى چون هم شورى نیست.
راغب اصفهانی بیان­ کرده است،که مشاوره ومشوره وتشاور از ماده “شرت العسل” است، وقتی­که عسل­را از جایش بیرون می­آوری، رای را نیز از طرف مقابل بیرون می­آوری.^[۳۷۳]
این­ حدیث ­بیانی­تعیینی ­وتفسیری­دارد، که­مشورت­باعث­محکم کردن­کارها­می­ شود،هم چنان­که ­درآیه مشهود است،ابتدا مشورت رادر اولیت انجام کارقرار داده است، و توکل رابعد از آن آورده است، واین پر اهمیت بودن امر مشورت رامی رساند.

۳-۲۳-عبر

جدول۴- نتایج آزمون دو جمله ای
مشاهده می شود که تاثیر تمامی شاخص های ۱۱ گانه بر حکمرانی خوب شهری تایید شده است.
نمره افتراقی و تجزیه و تحلیل شکاف
در این قسمت جهت تحلیل وضعیت شاخص ها از مدل نمره افتراقی استفاده شده است. به منظور انجام این مدل ابتدا سطح معنی داری تفاوت بین میانگین ها از طریق آزمون t همبسته به کمک نرم افزار SPSS و سپس تفریق میانگین اهمیت از عملکرد (P-I) محاسبه گردیده است. در هر شاخص که تفاوت این تفریق منفی باشد و هم چنین سطح تفاوت میانگین ها معنی دار باشد نشانه آن است که عملکرد شاخص ها از وضعیت ایده آل (سطح اهمیت شاخص) فاصله دارد.
فرضیه‌های پژوهشی:
فرضیه صفر: تفاوت بین میانگین اهمیت و عملکرد شاخص ها در سطح معنی دار است.
فرضیه یک: تفاوت بین میانگین اهمیت و عملکرد شاخص ها در سطح معنی دار نیست.
فرضیه‌های آماری:
H₀: Sig < 0.01
H₁: Sig ≥ ۰.۰۱
به دلیل اینکه فاصله اطمینان در این آزمون ۹۹ درصد در نظر گرفته شده است بنابراین سطح معنی داری برابر با ۰.۰۱ می شود. پس از انجام آزمون مشخص گردید که مقدار Sig برای تمامی شاخص ها برابرصفر است. بنابراین برای تمامی شاخص ها در چهار شهر نمونه فرضیه صفر مورد تایید می باشد و تفاوت معناداری بین میانگین اهمیت و عملکرد وجود دارد. حال در جدول شماره۴-۸ نتیجه مدل نمره افتراقی و آزمون t همبسته آورده شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول۴- نتایج تحلیل آزمون t و نمره افتراقی
با توجه به جدول فوق مشخص می گردد که نتیجه افتراق عملکرد از اهمیت (P-I) برای تمامی شاخص ها در تمامی شهرها منفی می باشد و از سوی دیگر سطح معنی داری تمامی میانگین ها تایید شد، بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که در هر چهار شهر مقصد گردشگری مورد بررسی، در زمینه تمامی شاخص های ۱۱ گانه از وضعیت مطلوب فاصله وجود دارد. این در حالی است که بیشترین شکاف برای هر چهار شهر، در شاخص مشارکت شهروندان که سنگ بنای حکمرانی خوب شهری است اتقاق افتاده است. همچنین کمترین شکاف در شاخص امنیت اتفاق افتاده است که نشان می دهد شهر های مورد بررسی در زمینه امنیت از سایر شاخص ها وضعیت بهتری دارند.
تجزیه و تحلیل ماتریس اهمیت - عملکرد

همانطور که در فصل ۳ ارائه گردید پس از محاسبه میزان اهمیت و عملکرد شاخص ها به کمک پرسشنامه، در این مدل به تشکیل ماتریس جهت انجام تجزیه و تحلیل پرداخته می شود. به منظور تشکیل این ماتریس از دو روش مقیاس محور و داده محور استفاده می شود که در روش اول میزان مطلق سطح اهمیت و عملکرد شاخص ها و در روش دوم میزان نسبی این دو مورد بررسی قرار می گیرد. در این تحقیق به منظور انجام تجزیه و تحلیل جامع تر، ماتریس اهمیت – عملکرد شهر های نمونه به کمک هر دو روش ترسیم شده است.
ماتریس اهمیت – عملکرد شهر بابلسر
به دلیل اینکه در پرسشنامه تحقیق حاضر از مقیاس ۹ تایی لیکرت استفاده شده است بنابر این در ترسیم به شیوه مقیاس محور محل تلاقی محور ها نقطه ۵ می باشد. همچنین در ترسیم به شیوه داده محور با توجه به میانگین اطلاعات به دست آمده محور اهمیت در نقطه ۷.۹۷ و محور عملکرد در نقطه ۱.۷۸ واقع شده است. نمودارهای زیر ماتریس های اهمیت – عملکرد شهر بابلسر را نشان می دهد.
شکل۴- ماتریس اهمیت – عملکرد مقیاس محور شهر بابلسر
شکل۴- ماتریس اهمیت – عملکرد داده محور شهر بابلسر

همچنین در جدول شماره۴-۹ موقعیت قرار گیری هریک از شاخص ها در چهار ربع ماتریس اهمیت – عملکرد آورده شده است.
جدول۴- موقعیت قرارگیری شاخص ها در ماتریس اهمیت – عملکرد شهر بابلسر

بر اساس ماتریس مقیاس محور مشخص می گردد که که از ۱۱ شاخص حکمرانی خوب شهری، در حالت مقیاس محور تنها شاخص امنیت در ناحیه Q2 واقع شده است و ۱۰ شاخص دیگر همگی در ناحیه Q1 واقع شده اند. بنابر آنچه در فصل سوم توضیح داده شد شاخص امنیت از وضعیت قابل قبولی در شهر بابلسر برخوردار است و رضایت از این شاخص وجود دارد. در مورد سایر شاخص ها به دلیل قرار گرفتن در منطقه ضعیف، برای رسیدن به حکمرانی خوب شهری نیاز به اقدامات اصلاحی شدیدی احساس می شود.
همچنین با توجه به رویکرد داده محور که شاخص ها را به طور نسبی با یکدیگر می سنجد، مشخص می گردد که دو شاخص مشارکت مردمی و اجماع سازی به دلیل واقع شدن در منطقه Q1 در وضعیت بدتری نسبت به سایر شاخص ها قرار گرفته اند. شاخص ها ی امنیت، کارایی و اثر بخشی و بینش راهبردی با توجه به قرار گیری در منطقه Q2 نسبت به سایر شاخص ها شرایط بهتری دارند. شاخص های واقع شده در منطقه Q3 در اولویت پایین تری نسبت به شاخص های مشارکت مردمی و اجماع سازی می باشند. بنابر این جهت انجام اقدامات اصلاحی، اولویت دار ترین شاخص ها مشارکت مردمی و اجماع سازی می باشند.
ماتریس اهمیت – عملکرد شهر نور
به دلیل اینکه در پرسشنامه تحقیق حاضر از مقیاس ۹ تایی لیکرت استفاده شده است بنابر این در ترسیم به شیوه مقیاس محور محل تلاقی محور ها نقطه ۵ می باشد. همچنین در ترسیم به شیوه داده محور با توجه به میانگین اطلاعات به دست آمده محور اهمیت در نقطه ۷.۹۷ و محور عملکرد در نقطه ۲.۱۳ واقع شده است. نمودار زیر ماتریس های اهمیت – عملکرد شهر نور را نشان می دهد.
شکل۴- ماتریس اهمیت – عملکرد مقیاس محور شهر نور
شکل۴- ماتریس اهمیت – عملکرد داده محور شهر نور

همچنین در جدول شماره ۴-۱۰ موقعیت قرار گیری هریک از شاخص ها در چهار ربع ماتریس اهمیت – عملکرد آورده شده است.
جدول۴- موقعیت قرارگیری شاخص ها در ماتریس اهمیت – عملکرد شهر نور
در شهر نور نیز مانند شهر بابلسر،در حالت مقیاس محور تمامی شاخص ها به جز امنیت در منطقه Q1 واقع شده اند که نشان دهنده این است که در این شهر نیاز نیاز اساسی به بازنگری در سیستم مدیریت شهری احساس می شود. شاخص امنیت به دلیل قرار گرفتن در منطقه Q2 از شرایط قابل قبولی برخوردار است و به عبارتی دیگر در زمینه امنیت رضایت وجود دارد.
در حالت داده محور شاخص های امنیت، بینش راهبردی و کارایی و اثربخشی نسبت به سایر شاخص ها از شرایط بهتری برخوردارند و در منطقه Q2 واقع شده اند. همچنین شاخص های اجماع سازی و مشارکت مردمی به دلیل قرار گرفتن در منطقه Q1 نسبت به سایر شاخص ها جهت رسیدگی و توجه در اولویت بالاتری برخوردارند. شاخص پاسخده بودن در منطقه Q4 واقع شده که نشان می دهد در این شاخص نسبت به سایر شاخص ها، با وجود اهمیت پایین تر عملکرد بهتری وجود دارد. همچنین شاخص های تمرکز زدایی، شفافیت، عدالت، قانون مندی و مسئولیت پذیری در اولویت پایین تری نسبت به سایر شاخص ها (به جز پاسخده بودن) جهت رسیدگی قرار گرفته اند.
ماتریس اهمیت – عملکرد شهر تنکابن
به دلیل اینکه در پرسشنامه تحقیق حاضر از مقیاس ۹ تایی لیکرت استفاده شده است بنابر این در ترسیم به شیوه مقیاس محور محل تلاقی محور ها نقطه ۵ می باشد. همچنین در ترسیم به شیوه داده محور با توجه به میانگین اطلاعات به دست آمده محور اهمیت در نقطه ۷.۹۷ و محور عملکرد در نقطه ۱.۹۱ واقع شده است. نمودار زیر ماتریس های اهمیت – عملکرد شهر تنکابن را نشان می دهد.
شکل۴- ماتریس اهمیت – عملکرد مقیاس محور شهر تنکابن
شکل۴- ماتریس اهمیت – عملکرد داده محور شهر تنکابن

همچنین در جدول شماره۴-۱۱ موقعیت قرار گیری هریک از شاخص ها در چهار ربع ماتریس اهمیت – عملکرد آورده شده است.
جدول۴- موقعیت قرارگیری شاخص ها در ماتریس اهمیت – عملکرد شهر تنکابن

Or>90

>140

Hypertension

>80

>130

Hypertension in diabetics

پرفشاری خون به دو دسته ی اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود. آن دسته از پرفشاری خون، اولیه یا ایدیوپاتیک یا اسانشیال^[۲۱] نامیده می‌شود که عموما علت آنها نامعلوم است. پرفشاری خون اولیه شایعترین شکل پرفشاری خون است که ۹۰ درصد موارد بیماری را شامل می شود. پرفشاری خون ثانویه^[۲۲] هنگامی است که نوعی بیماری یا ناهنجاری دیگر موجب فشار خون شده باشد. از همه بیشتر، بیماریهای کلیه (گلومرولونفرویت مزمن و پلیونفریت مزمن)، تومورهای غدد فوق کلیه، تنگی مادرزادی آئورت و مسمومیت از بارداری در ایجاد فشار خون ثانویه دخالت دارند. برآورد شده است که مجموع همه این حالات در حدود ۱۰ درصد یا کمتر ، پرفشاری خون را شامل می شود. (جی ای پارک^[۲۳] ،۲۰۰۲).
بیماران مبتلا به بیماری­های قلبی - عروقی با عوامل خطرزای قلبی – عروقی را می­توان با غیرطبیعی بودن ساختار و عملکرد عروق شناسایی کرد. اندوتلیوم عروقی، نقش مهمی در تعدیل تون و ساختار عروقی ایفا می­ کند. در مقابل مراحل اولیه پاتوژنیک آترواسکلروز و ترومبوز، تولید فیزیولوژیکی عوامل شل­کنندگی مانند نیتریک ­اکساید، پروستاسیکلین و عوامل شل­کنندگی هایپرپلاریزاسیون (اثرات آنتاگونیستی) از دیواره عروق حفاظت می­ کنند. با آترواسلکروز، شریان­ها به دلیل وجود مواد چربی و کلسیم، ضخیم و باریک می­شوند. شریان­های باریک باعث کاهش جریان خون و افزایش عوامل خطرزای حمله قلبی، سکته و سایر بیماری­ها می­شوند. سلول­های اندوتلیال نیز ممکن است عوامل انقباضی مشتق شده از اندوتلیال را تولید کنند. عملکرد نامنظم اندوتلیال به شدت با فشار خون بالا ارتباط دارد. در تحقیقات، همواره گشاد­کنندگی ناشی از اندوتلیوم به عنوان یک شاخص عملکردی اندوتلیال مورد استفاده قرار می­گیرد. این طور به نظر می­رسد که این شاخص، توانایی شناسایی بیماران پرخطر را دارد. آسیب و اختلال در عملکرد اندوتلیال (تصویر ۱-۱) یکی از مکانیسم­های اصلی برای افزایش خطر بیماری­های قلبی – عروقی مرتبط با افزایش چاقی محسوب می­ شود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تصویر ۱-۱ به دلیل عوامل خطرزای قلبی- عروقی، اختلال در عملکرد اندوتلیال رخ می‌دهد و باعث تنگ شدن شریانی می‌شود.
Hypertension
Obesity
Lipoproteins
diabetes
Cardiovascular risk factors
vasoconstiction
Endothelium dysfunction
تغییرات در عملکرد سلول­های اندوتلیال و سلول­های بنیادی مولد اندوتلیال همراه با افزایش وزن و چاقی، افراد را مستعد آترواسلکروز و ترومبوز می­ کند. با مصرف سیگار، مصرف بیش از حد الکل، عدم فعالیت بدنی، چاقی شکمی، دیابت، فشار خون بالا و کاهش در دفاع آنتی اکسیدان، اختلال در عملکرد اندوتلیال افزایش می­یابد و همگی منجر به کاهش تولید نیتریک اکساید می­شوند. بنابراین در افرادی که اختلال در عملکرد اندوتلیال دارند، فعال­سازی گوانیلات سیکلاز بوسیله نیتریک اکساید دچار اختلال می­ شود. به همین دلیل، تجمع مونو فسفات گوانوزین سیکلاز در اندوتلیوم رخ نمی­دهد و در نتیجه اتساع عروقی وابسته به اندوتلیوم تحت تاثیر آن قرار می­گیرد.
لوک و همکارانش^[۲۴] تاثیر تمرینات ورزشی بر عملکرد اندوتلیال و ظرفیت ورزشی بیماران شریان کرونری در مقایسه با گروه کنترل را مورد مقایسه و بررسی قرار دادند. آنها اظهار داشتند که فعالیت ورزشی می‌تواند باعث بهبود اتساع ناشی از جریان خون و ظرفیت ورزشی در بیماران مبتلا به بیماری کرونری شود که مستقل از تغییرات در التهاب، فشار اکسیداتیو یا سلول‌های مولد اندوتلیال است (دریانوش و همکاران، ۱۳۹۳).
گردش خون عروق کوچک، شامل شبکه‌ای از عروق می‌باشد که از نظر اندازه، از بزرگ‌تر به کوچک‌تر تقسیم می‌شود. عروق کوچک‌تر، در فاصله نزدیک‌تری نسبت به بافت‌ها قرار دارند و ممکن است اتساع این عروق، به واسطه متابولیت‌های اتساع کننده عروق رخ دهد. با این حال طی فعالیت ورزشی، برای حفظ یک فشار کافی خون‌رسانی و تامین جریان خون در عروق کوچک‌تر، مکانیسم‌هایی برای اتساع مناسب عروق بزرگ‌تر بالادست که ممکن است در عضلات فعال قرار داشته باشند، مورد نیاز است. دو مکانیسم برای شروع اتساع عروق بالادست پیشنهاد شده است: اتساع عروقی ناشی از جریان خون و اتساع عروق هدایت شده که در این پژوهش اتساع ناشی از جریان خون مد نظر است.
افزایش جریان خون از طریق افزایش تنش برشی^[۲۵]، باعث اتساع عروقی می‌شود که تابعی از میزان برش دیواره (^۳/r جریان) و ویسکوزیته خون‌رسانی است. باید توجه داشت که اکثر مطالعات برای تعیین مکانیسم‌های درگیر در اتساع عروق ناشی از جریان خون در عروق ایزوله شده یا در پاسخ به پرخونی واکنش پذیر (واکنش‌های جریان خون در پی رفع انسداد) انجام شده است (دریانوش و همکاران، ۱۳۹۲).
۱-۲ ضرورت و اهمیت پژوهش
پرفشاری خون یک چالش مهم از لحاظ سلامت عمومی در هر یک از کشور‌های در حال توسعه و توسعه یافته است. تعداد قابل توجهی از افراد مبتلا به پرفشاری‌خون، از بیماری خود بی‌اطلاع هستند و در این میان، کسانی که پرفشارخونی تشخیص داده شده‌اند نیز از درمان کافی برخوردار نمی‌باشند. اقدامات لازم در این خصوص شامل جلوگیری از پیشرفت پرفشاری‌خون، بالا بردن آگاهی، درمان و کنترل فشارخون در سطح جامعه می‌باشد (کرنی و همکاران^[۲۶] ، ۲۰۰۴)
این بیماری علاوه بر هزینه‌های هنگفتی که از جهت درمان به خود اختصاص می‌دهد در صورت عدم کنترل از عوامل مهم سکته مغزی، نارسایی مزمن کلیه و سکته های قلبی می‌باشد (پروسکو و همکاران^[۲۷]، ۱۹۹۶).
در افراد مبتلا به پرفشارخونی، خطر بروز بیماری‌های قلبی- عروقی دو برابر، نارسایی قلبی چهار برابر و سکته مغزی هفت برابر افزایش می‌یابد (رای، ۱۳۸۲).
ارتباط بین اختلال عملکرد اندوتلیال و پرفشاری‌خون به خوبی اثبات شده است (پانزا^[۲۸]، ۱۹۹۵). داده‌های موجود از مطالعه کوهورت فرامینگهام نشان می‌دهد که شدت پرفشاری‌خون با درجه‌ی اختلال عملکرد اندوتلیال ارتباط مستقیم و مثبتی دارد (بنجامین وهمکاران^[۲۹]، ۲۰۰۴).
این که آیا اختلال عملکرد اندوتلیال یک علت برای پرفشاری خون محسوب می‌شود و یا یک عامل موثر در آن، همچنان مورد بحث است. اطلاعات اخیر، حاکی از ارتباط پیچیده و دو طرفه در این خصوص دارد. شواهدی وجود دارد که اختلال عملکرد اندوتلیال، بالابردن فشارخون را از طریق داده‌های مکانیکی که تزریق مهارکننده‌های مشتق از اندوتلیوم مثل نیتریک اکساید سنتتاز (eNOS) است را در افراد تسریع می‌بخشد (ساندر و همکاران^[۳۰]،۱۹۹۹)
بیماری‌هایی نظیر فشارخون سبب از دست رفتن نیروی کار و هزینه‌های اقتصادی فراوان می‌گردند.
در کشور ما تقریباً یک نفر از هر پنج نفر به فشارخون بالا مبتلا است. درکنار همه موارد موثر در پیشگیری از فشارخون بالا، کنترل فشارخون نیز حائز اهمیت است. از طرفی فعالیت بدنی مناسب، علاوه برکاهش فشارخون، باعث تقویت عضلات، استخوان، بهبود سوخت و ساز، کنترل وزن و کاهش بیماری‌های مزمن می‌شود. بهتر است بدانیم منظور از فعالیت بدنی مناسب، انجام تمرینات سخت ورزشی نیست، بلکه فعالیت‌هایی نظیر انجام کارهای روزمره، پیاده‌روى، دوچرخه‌سوارى و حتی مشارکت فعال در کارهای منزل و بازی با کودکان است. حداقل فعالیت بدنی مناسب، انجام فعالیت‌های روزانه به مدت ۳۰ دقیقه و ۵ روز در هفته است. با نهادینه کردن فرهنگ فعالیت بدنی روزانه در جامعه، می‌توان بسیارى از هزینه‌های درمانی ناخواسته به جامعه را کاهش داد و گامی بزرگ در راستای بهبود سلامت آحاد جامعه برداشت.
تحقیقات مختلف نشان داده‌اند که تحرک و ورزش، عامل پیشگیرى از سکته های قلبی و مغزى، اثر ضدالتهابی بر دیواره عروق، جلوگیری از افزایش وزن و باعث تناسب اندام، خستگی دیرتر و شادابی بیشتر در انجام کارها، افزایش قدرت حل مسئله و کنترل بهتر استرس است. حداقل فعالیت فیزیکی برای یک شخص سالم که تأمین کننده اثرات مفید ورزش باشد ۳۰ دقیقه فعالیت ورزشی متوسط در شبانه روز است ( نشریه روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت،۱۳۹۲).
با توجه به اهمیت پرفشاری‌خون به ­عنوان یکی از عوامل خطر بروز بیماری­های قلبی- عروقی و تاثیر بر عملکرد دیگر دستگاه­های مختلف بدن که در بالا بیان شد و نتایج متناقض تحقیقات انجام شده در این زمینه، به­ نظر می­رسد انجام تحقیق حاضر ضروری می­باشد. در تحقیق حاضر، محققان به ­دنبال پاسخ به این سوالات هستند که آیا تمرینات ایزومتریک هندگریپ، تاثیری بر پرفشاری خون دارد؟ آیا تمرینات ایزومتریک هندگریپ، تاثیری بر اتساع عروقی وابسته به جریان خون دارد؟
۱-۳ اهداف پژوهش
۱-۳-۱ هدف کلی
بررسی تاثیر چهار هفته فعالیت ورزشی ایزومتریک هندگریپ، بر تغییرات اتساع عروقی وابسته به جریان خون و فشارخون در زنان مبتلا به پرفشارخونی
۱-۳-۲ اهداف اختصاصی

• بررسی تاثیر چهار هفته فعالیت ورزشی ایزومتریک هندگریپ، بر تغییرات اتساع عروقی وابسته به جریان خون در زنان مبتلا به پرفشاری خون

• بررسی تاثیر چهار هفته فعالیت ورزشی ایزومتریک هندگریپ، بر تغییرات فشار خون سیستولیک در زنان مبتلا به پرفشاری خون

• بررسی تاثیر چهار هفته فعالیت ورزشی ایزومتریک هندگریپ، بر تغییرات فشار خون دیاستولیک در زنان مبتلا به پرفشاری خون

۱-۴ پرسش‌های پژوهش

• آیا ۴ هفته فعالیت ورزشی ایزومتریک هندگریپ تاثیر معناداری بر اتساع عروقی وابسته به جریان خون در زنان مبتلا به پرفشاری خون دارد؟

*منبع : Raskin, 1992
۱-۹-۷- نیترات پتاسیم
نیترات پتاسیم (KNO₃) پرمصرف ترین ماده شیمیایی برای افزایش جوانه‌زنی بذرها است. استفاده از محلول ۱/۰ تا ۲/۰ درصد نیترات پتاسیم در آزمایش­های جوانه‌زنی معمولی عمومیت دارد و توسط انجمن­های متخصصان رسمی بذر (ASOA) و انجمن بین ­المللی آزمون­های بذر (ISTA) برای آزمایش­های جوانه‌زنی بسیاری از گونه­ ها توصیه شده است. بسیاری از بذرهای حساس به نور به نیترات پتاسیم نیز حساس هستند (Copland & Mc Donald, 1995).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

زمانی تصور بر آن بود که نیترات پتاسیم جایگزین نور شده، اما امروزه عقیده بر آن است که این ماده تنها حساسیت به نور را افزایش می­دهد. از سوی دیگر، نیترات پتاسیم می ­تواند اثر بازدارندگی نور بر جوانه‌زنی بذر شبه برنج (Oryzopsis) را به طور کامل خنثی کند (Copland & Mc Donald, 1995). گاه ممکن است که نیترات پتاسیم و دما بر جوانه‌زنی بذر برخی از گونه­ ها برهم کنش نشان دهند. این امر در یک مطالعه جامع در چندین علف چمنی مرتعی بومی به اثبات رسیده است (Toole, 1938). هم‌چنین وجود اثر تشدیدکننده بین این ماده با اسید جیبرلیک (Hashimoto, 1958) و کینتین (Ogawara & Ono, 1961) در القای جوانه‌زنی در بذرهای توتون مشخص شده است. مطالعات دیگر نشان داده­اند که اثرات تحریک­کنندگی نیترات پتاسیم به شکل مستقیم، سیستم تنفس را متأثر می­سازد (Adkins et al., ۱۹۸۴) و این تأثیر در نور نسبت به تاریکی شدیدتر است (Hilton, 1984). با این وجود، محققان دیگر گزارش کردند که نیترات به عنوان محرکی برای جذب اکسیژن (Hilton & Thomas, 1986) و یا به عنوان یک کوفاکتور فیتوکروم عمل می­ کند (Hilhorst, 1990). این مطالعات نشان می­دهد که نقش دقیق نیترات پتاسیم در تحریک جوانه‌زنی بذر هنوز هم ناشناخته باقی­مانده است.
فصل دوم
بررسی منابع
۲-۱- مروری بر اثرات تنش شوری بر روی شاخص‌های جوانه‌زنی گیاهان
شوری از طریق کاهش پتانسیل آب و سمیت یون­های خاص از قبیل سدیم و کلر و کاهش یون­های غذایی مورد نیاز مثل کلسیم و پتاسیم، بر جوانه‌زدن بذور و رشد آن­ها تأثیر می­ گذارد (Ghoulam & Fares, 2001; Soltani et l., ۲۰۰۱).
یکی از دلایل کاهش طول گیاهچه در شرایط تنش، کاهش یا عدم انتقال مواد غذایی از لپه به جنین است. علاوه بر آن کاهش جذب آب توسط بذر در شرایط تنش باعث کاهش ترشح هورمون­ها و فعالیت آنزیم­ها و در نتیجه اختلال در رشد گیاهچه (شامل ساقه­چه و ریشه­چه) می­ شود (کافی و همکاران، ۱۳۸۴). شوری عمدتاً بر جوانه‌زنی بذر تأثیر می­ گذارد (Misra & Dwivedi, 2004) و باعث کاهش شاخص جوانه‌زنی و استقرار اولیه گیاهچه می­ شود (Almansouri et al., ۲۰۰۱).
مشخص گردیده است که از بین شاخص­ های جوانه‌زنی بذر، درصد و سرعت جوانه‌زنی بذر از مهم­ترین عوامل تأثیر پذیر در شرایط تنش شوری است (Rajabi & Postini, 2005; Maibody & Gharehreyazi, 2002).
محققین ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ واﻛﻨﺶ ﺟﻮاﻧﻪزﻧﻲ ﺑﺬر و رﺷﺪ اوﻟﻴﻪ ﮔﻴﺎه داروﻳﻲ ﻣﺎرﻳﺘﻴﻐﺎل (Silybum marianum) در ﺷﺮاﻳﻂ ﺗـﻨﺶ ﺷـﻮری، آزﻣﺎیشی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﺮح ﻛﺎﻣﻼً ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺎ ﭼﻬﺎر ﺗﻜﺮار اﻧﺠﺎم دادند. در این آزﻣﺎﻳﺶ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺳﻄﻮح ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ ﺷـﻮری (صفر، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰، ۲۰۰، ۲۵۰ و ۳۰۰ میلی­مولار) ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﻤﻚ ﻃﻌﺎم ﺑﺮ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ و رﺷﺪ اوﻟﻴﻪ ﮔﻴﺎﻫﭽﻪ­ﻫﺎی ﻣﺎرﻳﺘﻴﻐﺎل ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮفت. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﻛـﻪ اﺛـﺮ‫ ﺳﻄﻮح ﺗﻨﺶ ﺷﻮری ﺑﺮ ﺳﺮﻋﺖ و درﺻﺪ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ ﺑﺬر ﻣﻌﻨﻲ­دار ﺑﻮد. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، ﺑﺬور ﮔﻴﺎه ﻣﺎرﻳﺘﻴﻐﺎل ﻗﺎدر ﺑﻮدﻧﺪ ﺗـﺎ شوری ۳۰۰ ﻣﻴﻠـﻲ ﻣـﻮﻻر ﺟﻮاﻧﻪ ﺑﺰﻧﻨﺪ. ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻨﺶ ﺷﻮری، ﻃﻮل و وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ­ﭼﻪ و ﺳﺎﻗﻪ­ﭼﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد (یزدانی­بیوکی و همکاران، ۱۳۸۹). شرفی (۱۳۸۶) در آزمایشی با بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری (۰، ۳/۰-، ۶/۰-، ۹/۰- و ۲/۱- مگاپاسکال) بر جوانه‌زنی ماریتیغال نشان داد که کلیۀ صفات مورد بررسی از جمله رشد گیاهچه و یکنواختی جوانه‌زنی تحت تأثیر تنش شوری قرار گرفتند. در آزمایشی (مهدی­خانی، ۱۳۸۶) با بررسی اثر سطوح مختلف شوری (صفر، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و۲۰۰ میلی­مولار) کلرید­سدیم بر روی گیاهان دارویی مریم­گلی، سنای­هندی، ماریتیغال، خاکشیر تلخ، شاهدانه، بابونه آلمانی و بابونه رومی ملاحظه شد که با افزایش غلظت شوری، درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه­چه، طول ساقه­چه، وزن خشک، بنیه بذر و نسبت طول ساقه­چه به ریشه­چه کاهش یافت. عبادی و همکاران (۱۳۸۷) آزمایشی به منظور بررسی اثر سطوح مختلف تنش شوری بر جوانه‌زنی بذور سه رقم گوجه فرنگی موبیل، خرم و پتوارلی سی اچ اجرا نمودند. نتایج آزمایش نشان داد با افزایش تنش شوری به طور معنی­داری از سرعت، درصد و درصد تجمع جوانه‌زنی، طول ریشه­چه و ساقه­چه، شاخص بنیه، وزن‌تر گیاهچه و نسبت طول ساقه­چه به ریشه­چه کاسته شد. همچنین اثر متقابل رقم × میزان شوری در درصد تجمعی جوانه‌زنی و نسبت ریشه­چه به ساقه­چه معنی‌دار گردید. بهترین محدوده شوری برای جوانه‌زنی بذرهای هر سه رقم گوجه فرنگی شاهد (صفر) تعیین گردید. به­نظر می­رسد که شاخص بنیه در بین سایر صفات از حساسیت بالاتری نسبت به تنش شوری برخوردار بوده است. علاوه بر آن به­نظر می­رسد که بذر رقم موبیل تا حدودی شرایط تنش شوری را بهتر از ارقام دیگر تحمل می­ کند.
محققین به منظور بررسی آثار تنش شوری بر صفات مرتبط با جوانه‌زنی تربچه، آزمایشی انجام دادند. تیمار شوری اعمال شده در ۴ سطح ( صفر، ۴، ۸ و ۱۲ دسی­زیمنس بر متر) بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که سطوح مختلف شوری اثر بسیار معنی­داری بر درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، شاخص جوانه‌زنی و شاخص بنیه بذر داشتند. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که با افزایش غلظت شوری کلیه صفات مذکور کاهش یافتند، به گونه ­ای که بالاترین میزان هر یک از صفات متعلق به تیمار شاهد و کم‌ترین آن متعلق به تیمار ۱۲ دسی­زیمنس بر متر بود و تنها صفت شاخص بنیه بذر بود که تیمار ۴ دسی‌زیمنس بر متر بیشتر از تیمار شاهد بود. بنابراین به نظر می­رسد که ارزیابی عکس­العمل صفات مرتبط با جوانه‌زنی در مرحله جوانه‌زنی برای تعیین تحمل به شوری گیاه تربچه مؤثر باشد (قنبری و همکاران، ۱۳۸۹). بخشی­پور و همکاران (۱۳۸۸) آزمایشی به منظور بررسی واکنش اجزای جوانه‌زنی بذر به تنش شوری در ارقام مختلف کلزا انجام دادند. در این آزمایش از ۳ رقم کلزا شامل (زرفام، اکاپی و طلایه) و چهار تیمار شوری (صفر، ۴، ۸ و ۱۲) دسی­زیمنس بر متر استفاده گردید. با افزایش شوری کلیه صفات شامل درصد جوانه‌زنی، طول ریشه­چه، طول ساقه­چه، وزن ریشه­چه و وزن ساقه­چه کاهش یافتند، به گونه ­ای که بالاترین میزان هر یک از صفات متعلق به تیمار شاهد و کم‌ترین آن متعلق به تیمار ۱۲ دسی­زیمنس بر متر بود. متحمل­ترین رقم در سطوح شوری نیز رقم زرفام بود. آقاسی­یزدی و همکاران (۱۳۹۱) تحقیقی به منظور بررسی درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ساقه­چه و ریشه­چه، وزن‌تر و خشک دانه رست‌های گل همیشه بهار تحت تاثیر تیمارهای صفر، ۵۰، ۷۵، ۱۰۰ و ۱۵۰ میلی­مولار NaCl انجام دادند. نتایج آنالیز آماری نشان داد که اثر تنش شوری بر موارد بررسی شده از نظر آماری و در سطح (۰۵/۰>P) معنی­دار بود و با افزایش غلظت نمک کلرید­سدیم درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ساقه­چه و ریشه­چه کاهش یافت. به نظر می­رسد غلظت­های بالاتر از ۷۵ مولار NaCl اثرات بازدارندگی شدیدی بر جوانه‌زنی و رشد گیاه همیشه بهار داشتند.
۲-۲- مروری بر اثرات پرایمینگ بذر به وسیله سالیسیلیک اسید بر روی شاخص‌های جوانه‌زنی گیاهان
اسید سالیسیلیک باعث کاهش مدت زمان جوانه‌زنی بذور شده، این امر باعث می­ شود که جوانه‌زنی بذور پیش تیمار شده نسبت به شاهد زودتر آغاز شده و در نتیجه در شرایط تنش، این بذرها زودتر از خاک خارج شوند و سریع­تر استقرار یافته و مدت زمان کم‌تری در معرض آفات و بیمارگرهای خاک­زی قرار گیرند (Soltani et al., ۲۰۰۷). ناصر­علوی و همکاران (۱۳۸۸) آزمایشی به منظور بررسی اثر تیمار بذر با تنظیم کننده رشد اسید سالیسیلیک بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر بادمجان انجام دادند. سطوح اسید سالیسیلیک شامل غلظت­های صفر، ۰۵/۰، ۱/۰، ۵/۰ و ۱ میلی­مولار بود. نتایج آزمایش نشان داد اسید سالیسیلیک به طور معنی­داری موجب بهبود صفات درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه­چه و ساقه­چه بذر بادمجان به شاهد می­ شود. صابری و طویلی (۱۳۸۹) در تحقیقی برای بررسی اثر پرایمینگ بر جوانه‌زنی بذرPuccinellia distans ، آزمایشی در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی در چهار تکرار انجام دادند. تیمارهای پرایمینگ بذر عبارت بودند از : سه سطح اسید سالیسیلیک (۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ میلی­گرم در لیتر)، سه سطح اسید جیبرلیک (۱۲۵، ۲۵۰ و ۵۰۰ پی­پی­ام) و دو سطح اسید اسکوربیک (۱۰۰ و ۳۰۰ میلی­گرم در لیتر). مدت زمان پرایم تیمارها به ترتیب ۱۰، ۲۴ و ۸ ساعت در نظر گرفته شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسه میانگین­ها نشان داد که بین تیمارها از نظر درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی در سطح ۱ درصد تفاوت معنی­دار وجود دارد و پرایمینگ بذر، افرایش درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی را در پی داشته است. پرایمینگ بذرها با محلول اسید سالیسیلیک ۳۰۰ میلی­گرم در لیتر موجب جوانه‌زنی بهتر در مقایسه با سایر محلول­ها شد. پرایمینگ بذرها با این محلول در مقایسه با بذرهای پرایم نشده ۴۰ درصد جوانه‌زنی و ۸/۱ (بذر/روز) سرعت جوانه‌زنی بیشتری داشت. شکاری و همکاران (۱۳۸۹) تحقیقی به منظور بررسی تأثیر پرایمینگ بذر روی برخی از خصوصیات گیاه گاوزبان در مراحل اولیه رشد انجام دادند. تیمارهای آزمایشی شامل پرایمینگ با چهار سطح سالیسیلیک اسید (۵۰۰، ۱۰۰۰، ۱۵۰۰ و ۲۰۰۰ میکرومول)، بذر تیمار شده با آب مقطر و تیمار شاهد یا بذور خشک بود. پرایمینگ با اسید سالیسیلیک باعث بهبود سرعت و درصد سبزکردن و رشد گیاهچه گاوزبان شد. نتایج نشان داد که تأثیر پرایمینگ با سالیسیلیک اسید بر درصد سبزکردن، میانگین تعداد روزهای سبزکردن، وزن خشک کل گیاهچه، وزن‌تر، سطح برگ و سطح ویژه برگ معنی­دار بود. بالاترین درصد و شاخص سبزکردن و کم‌ترین میانگین تعداد روزهای جوانه‌زنی و سطح ویژه برگ مربوط به غلظت ۵۰۰ میکرومول و بالاترین وزن خشک گیاهچه، وزن‌تر و سطح برگ گیاهچه مربوط به بذور پرایم شده با غلظت ۲۰۰۰ میکرومول سالیسیلیک اسید بود. همچنین کم‌ترین مقادیر درصد سبزکردن و صفات رشد گیاهچه در تیمار بذور شاهد و پس از آن در بذور تیمار شده با آب مقطر مشاهده گردید. با افزایش سرعت و شاخص سبز گیاهچه­ها میزان تولید ماده خشک افزایش یافت.
به­منظور بررسی تاثیر اندازه بذر و پرایمینگ در شرایط شوری بر جوانه‌زنی و رشد گندم، آرمین و همکاران (۱۳۹۱) آزمایشی انجام دادند. فاکتورهای مورد بررسی شامل : پرایمینگ در دو سطح (بذور پرایم­شده و پرایم­نشده)، اندازه بذر در ۲ سطح (ریز و درشت) و شوری در ۵ سطح (صفر، ۳/۰، ۶/۰، ۹/۰ و ۲/۱ مگاپاسکال) بود. جهت پرایمینگ بذور از محلول ۱۰۰ میلی­گرم در لیتر اسید سالیسیلیک به مدت ۱۲ ساعت استفاده شد. نتایج آزمایش نشان داد درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی و وزن خشک ریشه­چه تحت تأثیر اندازه بذر قرار گرفت، در حالی­که اندازه بذر تأثیری بر یکنواختی جوانه‌زنی، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه و وزن خشک ساقه­چه نداشت. پرایمینگ بذر تاثیری بر مؤلفه­ های جوانه‌زنی، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، وزن خشک ساقه­چه و وزن خشک ریشه­چه نداشت. اثر شوری بر کلیه مؤلفه­ های جوانه‌زنی و خصوصیات رشد گیاهچه به جزء وزن خشک ساقه­چه در سطح آماری ۵ درصد معنی­دار بود. در مجموع استفاده از بذور درشت پرایمینگ شد سبب افزایش خصوصیات جوانه‌زنی بذر گندم می گردد. مرادی و رضوانی­مقدم (۱۳۸۸) آزمایشی به­منظور بررسی تأثیر پیش تیمار بذر گیاه رازیانه توسط سالیسیلیک اسید در شرایط تنش شوری، بر جوانه‌زنی و خصوصیات رشد گیاهچه آن به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام دادند. تیمارهای آزمایش شامل شوری در ۵ سطح (۰، ۳/۰، ۵/۰، ۱ و ۵/۱درصد) و سالیسیلیک اسید در ۷ سطح (۰، ۱/۰، ۵/۰، ۱، ۵/۱، ۲ و ۴ میلی‌­مولار) بود. تمامی صفات مورد بررسی نسبت به همه تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی‌داری نشان دادند. از بین سطوح سالیسیلیک اسید، پیش‌تیمار با غلظت ۱ میلی­مولار بیشترین درصد و سرعت جوانه‌‌زنی، طول ریشه‌­چه و ساقه ­چه، وزن خشک ریشه ­چه، ساقه‌­چه و گیاهچه را دارا بود. برخلاف زمان اعمال تنش شوری، در زمان عدم تنش شوری پیش تیمار با سالیسیلیک اسید افزایش معنی‌داری در صفات مورد بررسی در مقایسه با عدم پیش تیمار باعث نشد. استاجی و همکاران (۱۳۹۰) به منظور ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮ ﭘﻴﺶ‌ﺗﻴﻤﺎر ﺳﺎﻟﻴﺴﻴﻠﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﺑﺮ ﺟﻮاﻧﻪزﻧﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت رﺷﺪی ﮔﻴﺎﻫﭽﻪ­ﻫﺎی ﻣﺎرﻳﺘﻴﻐﺎل ﺗﺤﺖ ﺗﻨﺶ ﺷﻮری، آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﻛﺎﻣﻼ ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺎ ﺳﻪ ﺗﻜﺮار انجام دادند. ﺑﺬرﻫﺎی ﻣﺎرﻳﺘﻴﻐﺎل ﭘﺲ از ﺧﻴﺴﺎﻧﺪن در ﻣﺤﻠﻮلﻫﺎی (صفر، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ) ﺳﺎﻟﻴﺴﻴﻠﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﻣﺪت ۲۱ ﺳﺎﻋﺖ، ﺟﻬﺖ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻨﺶ ﺷﻮری، ﺑﻪ ﭘﺘﺮی دﻳﺶ­ﻫﺎی ﺣﺎوی ۱۰ ﻣﻴﻠﻲ­ﻟﻴﺘﺮ ﻣﺤﻠﻮل ‪ NaCl ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎی (صفر، ۴-، ۶- و ‫۸- ﻣﮕﺎﭘﺎﺳﻜﺎل) ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪ. ﭘﺲ از ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ درﺻﺪ و ﺳﺮﻋﺖ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ، ﻃﻮل رﻳﺸﻪ­ﭼﻪ، ﻃﻮل ﺳﺎﻗﻪ­ﭼﻪ و وزن­ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ ﮔﻴﺎﻫﭽﻪ­ﻫﺎ ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد ﺗﻨﺶ ﺷﻮری در ﻏﻠﻈﺖ­ﻫﺎی ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻣﻮﺟﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺷﻮرﭘﺴﻨﺪ ﺑﻮدن ﻣﺎرﻳﺘﻴﻐﺎل ﺑﻮد، وﻟﻲ ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻی ﺷﻮری (۸- ﻣﮕﺎﭘﺎﺳﻜﺎل) ﺳﺒﺐ ﻛﺎﻫﺶ درﺻﺪ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ۳۴/۱۵ درصد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻴﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺪ. ﻫﻤ‌ﭽﻨﻴﻦ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ ﺳﺎﻟﻴﺴﻴﻠﻴﻚ اﺳﻴﺪ اﺛﺮ ﻣﺜﺒﺘﻲ ﺑﺮ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ داﺷﺘﻪ و در ﺗﻴﻤﺎرﻫﺎی ﺗﻨﺶ دﻳﺪه ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﻮاﻧﻪ‌زﻧﻲ ﮔﺮدﻳﺪ. اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺎﻟﻴﺴﻴﻠﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﻓﺰاﻳﺶ رﺷﺪ ﻃﻮﻟﻲ رﻳﺸﻪ­ﭼﻪ و ﺳﺎﻗﻪ­ﭼﻪ و وزن­ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ ﮔﻴﺎﻫﭽﻪ­ﻫﺎ در ﻏﻠﻈﺖ­ﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺷﻮری ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻛﺎﻫﺶ رﺷﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد، ﮔﺮدﻳﺪ و ﻣﻴﺰان ﺗأﺛﻴﺮ ﺗﻨﺶ ﺷﻮری را در ﻏﻠﻈﺖ­ﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﻧﻤﻚ ﻛﺎﻫﺶ داد. احمدی و همکاران (۱۳۸۹) در مطالعه­ ای به بررسی اثر پرایمینگ بذر روی جوانه‌زنی بذور گلرنگ رقم گلدشت اصفهان تحت تنش شوری پرداختند. آزمایش شامل پرایمینگ بذر در غلظت­های مختلف سالسیلیک اسید (صفر، ۵/۰ ، ۱ و ۵/۱ میلی­مولار) به مدت ۶ ساعت و پنج سطح شوری (صفر، ۴/۰، ۸/۰، ۲/۱ و ۶/۱ مگاپاسکال) بود. در این آزمایش صفاتی از قبیل درصد جوانه‌زنی، بنیه بذر، سرعت جوانه‌زنی، وزن خشک ریشه­چه و ساقه­چه، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه و نسبت ریشه­چه به ساقه­چه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تیمار بذر با سالسیلیک اسید به­ طور معنی­داری باعث بهبود پارامترهای اندازه ­گیری شده گردید. سالسیلیک اسید بخصوص در غلظت ۵/۱ میلی­مولار اثرات سوء ناشی از شوری را بر پارامترهای اندازه ­گیری شده به­ طور محسوس کاهش داد. غلامی و همکاران (۱۳۹۱) به­منظور اثر پیش‌تیمار سالیسیلیک اسید بر جوانه‌زنی و خصوصیات رشدی گیاهچه­های بادیان رومی تحت تنش شوری، آزمایشی انجام دادند. بذور پس از خیساندن در محلول­های (صفر، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ میلی­گرم در لیتر) سالیسیلیک اسید به مدت ۱۲ ساعت، جهت جوانه‌زنی در شرایط تنش شوری، به پتری دیش­های حاوی ۱۰ میلی­لیتر محلول NaCl با غلظت­های (صفر، ۴-، ۶- و ۸- مگاپاسکال) منتقل شدند. پس از جوانه‌زنی، درصد و سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه­چه، طول ساقه­چه و وزن­تر و خشک گیاهچه­ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد تنش شوری در غلظت­های پایین موجب افزایش جوانه‌زنی شد که به سبب ماهیت شورپسند بادیان رومی بود ولی سطوح بالای شوری (۸- مگاپاسکال) سبب کاهش درصد جوانه‌زنی به میزان ۱۴/۲۸ درصد نسبت به تیمار شاهد شد. هم‌چنین مشاهده شد سالیسیلیک اسید اثر مثبتی بر جوانه‌زنی داشته و در تیمارهای تنش دیده سبب افزایش جوانه‌زنی گردید. استفاده از سالیسیلیک اسید موجب افزایش رشد طولی ریشه­چه و ساقه­چه و وزن­تر و خشک گیاهچه­ها در غلظت­های بالای شوری که موجب کاهش رشد شده بود، گردید و میزان تاثیر تنش شوری را در غلظت­های بالای نمک کاهش داد.
۲-۳- مروری بر اثرات پرایمینگ بذر به وسیله نیترات پتاسیم بر روی شاخص‌های جوانه‌زنی گیاهان
یکی از دلایل اثر مثبت محرک­های شیمیایی مانند نیترات پتاسیم بر جوانه‌زنی بذور احتمالاً به دلیل به تعادل رسیدن نسبت هورمونی در بذر و کاهش مواد بازدارنده رشد مانند آبسیزیک اسید (ABA) است (قاسمی پیربلوطی و همکاران، ۱۳۸۶). در تحقیقیDemir and Van De Venter (1999) گزارش دادند که احتمالا نیترات پتاسیم مانع تجمع یون­های سمی در جنین می­گردد. برخی محققین گزارش کردند که نیترات پتاسیم به عنوان محرکی برای جذب اکسیژن (Hilton & Thomas, 1986) و یا به عنوان یک کوفاکتور فیتوکروم عمل می­ کند (Hilhorst, 1990). عباس­نژاد و همکاران (۱۳۸۸) نیز در تحقیق خود که امکان تغییر کاشت با بهره گرفتن از روش پرایمینگ بذر بر روی گیاه نخود بود اظهار داشتند که نیترات پتاسیم تاثیر مثبتی بر افزایش سرعت جوانه‌زنی دارد. افزون بر این، گیاهچه­های تیمار شده قوی­تر از گیاهچه­های شاهد بودند، به­ طوری­که میزان شاخص بنیه بذر و هم‌چنین وزن­تر گیاهچه در آن­ها بالاتر بود. در تحقیقی که عدالت­پیشه و همکاران (۱۳۸۸) بر روی گیاه ذرت انجام دادند اثر نیترات پتاسیم بر روی صفات درصد و سرعت جوانه‌زنی، کاهش گیاهچه­های غیرنرمال، طول ساقه­چه و ریشه­چه و وزن­تر و خشک گیاهچه مثبت شد. سطوحی از نیترات پتاسیم که توسط ISTA برای تحریک جوانه‌زنی توصیه شده است و در اغلب تحقیقات نیز مورد استفاده قرار گرفته، ۱/۰ تا ۲/۰ درصد است و استفاده از غلظت­های بالاتر در مواردی باعث کاهش جوانه‌زنی شده است (Mahamoudzadeh & Bagheri, 2005).
در آزمایشی عبدالهی و همکاران (۱۳۹۰) به بررسی تأثیر استفاده از غلظت­های مختلف نیترات پتاسیم در جهت شکستن خواب بذر گیاه دارویی هندوانه ابوجهل پرداختند و اظهار نمودند که نیترات پتاسیم در همه غلظت­های مورد استفاده باعث از بین رفتن خواب بذر این گیاه شد. سرداریان و فرح بخش (۱۳۸۹) در آزمایشی به منظور بررسی تأثیر غلظت­های مختلف (۴/۰، ۸/۰، ۱، ۵/۱، ۲ و ۵/۲ درصد) نیترات پتاسیم در جهت شکستن خواب بذر گیاه یولاف خودرو اظهار نمودند که استفاده از غلظت­های ۸/۰ و ۱ درصد بهترین تأثیر را در شکست خواب بذر یولاف خودرو داشت. علوی و همکاران (۱۳۹۱) بیان نمودند که استفاده از نیترات پتاسیم با غلظت­های ۱/۰ و ۵/۰ درصد به عنوان ماده پرایم­کننده، باعث افزایش خصوصیات جوانه‌زنی ۴ رقم چغندرقند می­ شود.
به­منظور بررسی اثر پرایمینگ بر جوانه‌زنی و رشد اولیه گیاهچه گل گندم تحت تنش شوری، شافع (۱۳۹۱) آزمایشی انجام داد. تیمارهای مورد آزمایش شامل ۴ سطح شوری (صفر، ۳-، ۶- و ۹- بار) و ۵ سطح پرایمینگ (نیترات پتاسیم ۱۵۰ و ۳۰۰ میلی­مولار، فسفات دی هیدروژن پتاسیم ۱۵۰ و ۳۰۰ میلی­مولار و شاهد) بودند و نتایج نشان داد که شوری تاثیر معنی­داری بر همه شاخص­ های مورد مطالعه داشت. اثر متقابل پرایمینگ در شوری فقط بر وزن­تر و خشک گیاهچه در سطح احتمال یک درصد معنی­دار گردید. بیشترین درصد و سرعت جوانه‌زنی و وزن­تر گیاهچه در تیمارهای نیترات پتاسیم و فسفات دی هیدروژن پتاسیم ۱۵۰ میلی­مولار مشاهده گردید. کرمی­چمه و رضاپوریان فرخی (۱۳۹۱) به­منظور بررسی تأثیر پرایمینگ بذر بر رشد بذور گیاه ماش در شرایط تنش شوری تحقیقی انجام دادند. فاکتور اول سطوح پرایمینگ بذر با محلول نیترات پتاسیم (صفر، ۱/۰ و ۲/۰ درصد) و فاکتور دوم سطوح شوری (با هدایت الکتریکی ۱/۰، ۲ و ۹ دسی­زیمنس بر متر) بود. نتایج نشان داد که تنش شوری سبب کاهش شاخص‌های جوانه‌زنی ماش شد. هم‌چنین نتایج نشان داد که پرایمینگ بذر ماش با محلول نیترات پتاسیم در شرایط تنش شوری سبب بهبود هر یک از صفات فوق گردید.
تحقیقی به­منظور بررسی تأثیر پیش تیمار بذور گلرنگ با نیترات پتاسیم بر جوانه‌زنی آن­ها در شرایط تنش شوری انجام شد. سطوح تیماردهی شامل شاهد و تیمار بذر به مدت ۲ ساعت در نیترات پتاسیم و در دمای ۲۵ درجه سانتی ­گراد و سطوح شوری شامل صفر، ۴/۳، ۹/۶، ۷/۱۲، ۴/۱۷، ۹/۲۰ و ۵/۲۳ دسی­زیمنس بر متر بود که با بهره گرفتن از کلرید­سدیم (NaCl) اعمال گردید. نتایج نشان داد که با افزایش تنش مؤلفه­ های جوانه‌زنی شامل درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی و وزن­تر گیاهچه کاهش یافت. ولی میزان این کاهش برای بذرهای تیمار شده کم‌تر بود. در کلیه سطوح شوری بذرهای تیمار شده نسبت به شاهد دارای سرعت جوانه‌زنی و وزن­تر گیاهچه بیشتری بودند. همچنین، درصد جوانه‌زنی در بذرهای تیمار شده بیشتر از شاهد بود که درصد افزایش آن در سطوح بالاتر شوری بیشتر بود. به­طورکلی می­توان نتیجه گرفت که پیش تیمار بذور گلرنگ با نیترات پتاسیم باعث بهبود مؤلفه­ های جوانه‌زنی در شرایط تنش شوری گردیده و می ­تواند مقاومت گیاه گلرنگ را در مقابل تنش شوری در مرحله جوانه‌زنی افزایش دهد (سیدی و همکاران، ۱۳۹۰). بوربور و سیدی (۱۳۹۰) تحقیقی به­منظور بررسی جوانه‌زنی بذور آفتابگردان تحت تنش شوری با نیترات پتاسیم انجام دادند. نتایج نشان داد که با افزایش تنش مولفه­های جوانه‌زنی کاهش یافت، ولی میزان این کاهش برای بذرهای تیمار شده کم‌تر بود. در کلیه سطوح شوری بذرهای تیمار شده نسبت به شاهد دارای عملکرد بهتری از لحاظ صفات مورد بررسی بودند، به نحوی که این مقدار در شدیدترین سطح تنش، برای بذور تیمار شده در درصد و سرعت جوانه‌زنی به ترتیب حدود ۷۵ و ۳۵ درصد بیش از بذور غیر تیمار شده بود. همچنین، درصد جوانه‌زنی در بذرهای تیمار شده بیشتر از شاهد بود که درصد افزایش آن باعث بهبود مولفه­های جوانه‌زنی در سطوح بالاتر شوری بیشتر بود. به­ طور کلی می­توان نتیجه گرفت که پرایمینگ بذور آفتابگردان با نیترات پتاسیم می ­تواند مقاومت گیاه آفتابگردان را در مقابل تنش شوری در مرحله جوانه‌زنی افزایش دهد.
۲-۴- مروری بر اثرات تنش­های محیطی بر روی فعالیت‌های بیوشیمیایی بذور گیاهان
شوری با ایجاد سه عامل اصلی شامل کاهش پتانسیل اسمزی محلول، تولید یون­های سمی و تغییر در تعادل عناصر غذایی، جوانه‌زنی گیاه را کاهش می­دهد. غلظت نمک و یون­های تشکیل­دهنده محلول، فاکتورهای اساسی در کاهش درصد جوانه‌زنی هستند. در غلظت­های متوسط یا کم، کاهش پتانسیل اسمزی عامل محدود کننده جوانه‌زنی است. لیکن در غلظت­های بالا سمیت یونی و در پی آن با افزایش جذب یون­ها، به­خصوص کلرورسدیم، عدم تعادل بین عناصر غذایی از عوامل مهم ایجاد اختلال و کاهش درصد جوانه‌زنی محسوب می­شوند (مقتولی و چائی­چی، ۱۳۷۸). هم‌چنین کلرید­سدیم می ­تواند موجب اختلاف در فعالیت برخی از آنزیم­ های مؤثر بر رشد گیاه شده و از این طریق موجب کاهش طول ریشه­چه و ساقه­چه گردد. فرخواه و همکاران (۱۳۸۲) و Hardegree and Emmeric (1990) نیز در مطالعات خود به این مسئله اشاره کرده ­اند. کاهش جذب آب توسط بذر در شرایط تنش باعث کاهش ترشح هورمون­ها و فعالیت آنزیم­ها و در نتیجه اختلال در رشد گیاهچه (شامل ساقه­چه و ریشه­چه) می­ شود. در واقع شوری در ابتدا باعث کاهش جذب آب توسط بذرها به دلیل پتانسیل پایین اسمزی محیط شده و در مرحله دوم باعث سمیت و ایجاد تغییر در فعالیت­های آنزیمی می­ شود (Massai et al., ۲۰۰۴).
از تغییرات بیوشیمیایی که تحت تنش شوری اتفاق می­افتد، تولید انواع اکسیژن فعال است. الکترون­های تراوش شده از زنجیره انتقال الکترونی می­توانند با اکسیژن مولکولی واکنش نشان داده و تولید انواع اکسیژن فعال مانند سوپر اکسید (O₂^-) و پراکسید هیدروژن (H₂O₂) و رادیکال هیدروکسیل (OH) نمایند. این انواع اکسیژن برای سلول بسیار واکنش­گر و سمی هستند و در غیاب یک مکانیسم حفاظتی قوی ایجاد شده و به متابولیسم عادی لیپیدها، پروتئین­ها و اسیدهای نوکلئیک صدمه می­زنند (Francois & Mass, 1994) و مخصوصاً باعث پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء می­ شود (Davies, 1987). این انواع اکسیژن فعال در سلول­های زنده طی متابولیسم نرمال تولید می­شوند، ولی معمولاً سطوح طبیعی آنزیم­ های آنتی‌اکسیدانت برای تنظیف رادیکال­های آزاد کافی است و آن­ها را به متابولیت­های بی ضرر تبدیل می­ کنند. در طول دوره تنش، متابولیسم فیزیولوژیکی تولید انواع اکسیژن فعال، افزایش می­یابد تا مدتی که صدمات حاصل از آن­ها توسط آنزیم­ های آنتی‌اکسیدانت قابل جلوگیری نمی ­باشد که نتیجه آن کاهش سرعت رشد است (Satyendra et al., ۱۹۹۹).
مکانیزم تأثیر شوری در ارتباط با آنتی‌اکسیدانت­ها هنوز روشن نیست (Mohammad et al., ۱۹۹۸)، ولی ممکن است بر اساس اثر Cl^- بر PSII و یا اثر نسبت Na⁺ به K⁺ در تمامیت غشاء باشد (Wang et al., ۱۹۹۸). در غشاء، اسیدهای چرب بسیار غیراشباع تولید می­شوند که به خواص و ساختمان غشاء صدمه می­زنند و به این ترتیب، موجب افزایش در نفوذپذیری و کاهش تمامیت غشاء شده و خروج محلول­ها را افزایش می­ دهند که نتیجه آن افزایش هدایت الکتریکی است. در مقابل گیاهان تولید تعدادی از آنزیم­ های آنتی‌اکسیدانت می­ کنند که از آن­ها، در برابر صدمات ناشی از انواع اکسیژن فعال محافظت می­نمایند. این آنزیم­ها شامل سوپر اکسید دیسموتاز، کاتالاز، گلوتاتیون ردوکتاز، اسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز (EC1.11.1.7) می­باشند (Maribel & Satoshi, 1998).
مطالعات متعددی همبستگی مثبت بین فعالیت آنزیم­ های آنتی‌اکسیدانت و افزایش تنش شوری را نشان می­ دهند، مشخص شده است فعالیت بالای پراکسیدازی، با کاهش رشد همبستگی دارد. مطالعه روی گیاه برنج در شرایط شوری نشان داده است که در واریته­های حساس به شوری با افزایش Na⁺، پراکسیداسیون لیپیدها، تراوش الکترولیت­ها، فعالیت آنزیم پراکسیداز افزایش داشت؛ در حالی­که در واریته مقاوم به نمک کاهش فعالیت پراکسیداز مشاهده گردید و پراکسیداسیون لیپیدها تغییری نکرد (Satyendra et al., ۱۹۹۹).
در ریشه ­های ذرت و آفتابگردان مشخص گردید اثر شوری بر فعالیت آنزیم­ های آنتی‌اکسیدانت بر اساس ژنوتیپ گیاه، نوع نمک، غلظت نمک، مرحله رشد و شرایط محیطی تغییر کرده است (Barabas et al., ۲۰۰۰).
آنزیم آلفا آمیلاز از آنزیم­ های حیاتی در متابولیسم کربوهیدرات­ها در فرایند جوانه‌زنی است که فعالیت آن تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می­گیرد. تنش شوری سبب کاهش فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز و جوانه‌زنی بذر Abelmoschus esculentus شد (Dkhil & Denden, 2010). تأخیر در جوانه‌زنی و ظهور گیاهچه لوبیا چشم­بلبلی در شرایط تنش شوری از کاهش فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز بود (Oliveira-Neto et al., ۱۹۹۸).
غلظت بالای نمک موجب افزایش میزان هورمون­های گیاهی مثل آبسزیک اسید و سیتوکنین می­ شود. آبسزیک اسید مسئول فعال­شدن ژن­های مقاوم به شوری و موجب کاهش اثر ممانعت­کنندگی سدیم بر فتوسنتز، رشد و انتقال آسیمیلات­ها می­ شود. آبسزیک اسید موجب بسته­شدن روزنه­ها نیز می­ شود. نتایج پژوهش­ها نشان می­دهد که افزایش آبسزیک اسید موجب افزایش جذب کلسیم تحت تنش شوری می­ شود. کلسیم موجب حفظ غشاها می­ شود و جذب و انتقال مواد را تحت تنش شوری در طولانی مدت حفظ می­ کند (کافی و همکاران، ۱۳۸۸). شوری باعث کاهش پروتئین و کربوهیدرات در گیاه Mung bean شد (Ashraf & Rasul, 1988). در آزمایشی که روی گیاه جو انجام شد، اعمال تنش شوری باNaCl باعث کاهش پروتئین برگ گردید (Popova et al., ۱۹۹۵).
۲-۵- مروری بر اثرات پرایمینگ بر روی فعالیت­های بیوشیمیایی بذور گیاهان
در بذر ذرت، بر اثر پرایمینگ مقدار پروتئین، فعالیت آلدولاز، ایزوسیترات لیاز و گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز افزایش و مقدار و فعالیت الکل دهیدروژناز کاهش یافت (Smith & Cobb, 1992). این محققین نتیجه گرفتند که پرایمینگ اجازه بسیاری از اتفاقات معمولی جوانه‌زنی را می­دهد. در آزمایش دیگری نیز اسموپرایمینگ بذرهای بادام‌زمینی باعث افزایش فعالیت آنزیم ایزوسیترات لیپاز که مسئول حرکت منابع چربی به دنبال جوانه‌زنی است، شد (Fu et al., ۱۹۸۸). در بذرهای ذرت، اسموپرایمینگ و پرایمینگ ماتریکسی (پرایمینگ در ماده زمینه ای جامد)، فعالیت α و βآمیلاز را افزایش داد (Sung & Cheng, 1993). هم‌چنین اسموپرایمینگ باعث افزایش سنتز پروتئین در بذرهای گندم شد. در بذرهای اسموپرایم شده ذرت نیز مقدار سنتز پروتئین، RNA و DNA بیشتر بود ولی با این حال، جداسازی الکتروفورزی دو بعدی در پروتئین­های محلول هیچ تغییری در نوع پروتئین­های سنتز شده نشان نداد که این مطلب نشان می­دهد پروتئین­هایی که مخصوص پرایمینگ باشند، وجود ندارد (Black & Bewley, 2000).
طی اسموپرایمینگ، سنتز پروتئین در جنین و اندام­های ذخیره­ای بذر تره­فرنگی صورت می­گیرد. در آزمایشی نشان داده شد که اسموپرایمینگ بذرهای گندم با پلی اتیلن گلیکول یا محلول­های نمک باعث کاهش سنتز آنزیم­ های مربوط به جوانه‌زنی ریشه­چه شد (Dell Aquila & Trotto, 1991). در تحقیقی Dell Aquila and Bewley (1989) این مطلب که پرایمینگ باعث افزایش سنتز پروتئین در بذرها می­ شود را با مشاهده کاهش سنتز پروتئین در محور بذرهای نخود اسموپرایم شده، رد کردند. با جذب مجدد آب توسط محورهای جنین سنتز پروتئین افزایش یافت، ولی نه به اندازه بذرهای شاهدی که در آب جوانه‌زدند. غلظت آدنوزین تری فسفات (ATP) در بذرهای اسفناج، بادمجان و فلفل، طی پرایمینگ با پلی اتیلن گلیکول افزایش یافت که احتمالا با افزایش سنتز پروتئین مرتبط بود. پرایمینگ فعالیت آنزیمی را افزایش داده و اثرات پراکسیداسیون لیپیدها را خنثی می­ کند. در تحقیقیSaha et al. (۱۹۹۰) نشان دادند که پرایمینگ در ماده زمینه­ای جامد، فعالیت آمیلاز و دهیدروژناز را در بذرهای سویا در مقایسه با بذرهای پرایم نشده، افزایش داد.
به­منظور بررسی اثرات بر­هم­کنش سالیسیلیک اسید و کلریدسدیم بر روی فعالیت آنزیم­ های کاتالاز و پراکسیداز در دو رقم کلزا، نظربیگی و بلوچی (۱۳۹۰) آزمایشی انجام دادند. با توجه به نتایج به دست آمده مشخص گردید که با افزایش میزان تنش شوری، میزان آنزیم­ های کاتالاز و پراکسیداز به­ طور معنی­داری افزایش می­یابد و با افزودن سالیسیلیک اسید اثرات مخرب شوری و یا تعدیل اثرات شوری مشاهده شد. لاری­یزدی و همکاران (۱۳۸۹) در تحقیقی به بررسی اثر سالیسیلیک اسید (۵ میکرو مولار) بر روی فعالیت آنزیم­ های پراکسیداز و کاتالاز در دو رقم گیاه آفتابگردان (آلستار و یوروفلور) تحت تنش غلظت­های مختلف مس (۱۵/۰، ۲۵/۰ و ۳۵/۰ میلی­مولار) پرداختند. نتایج نشان داد که مقدار بالای مس محتوای آنزیم­ های پراکسیداز و کاتالاز را در هر دو رقم، در ریشه­ها و برگ­ها افزایش داد. این افزایش در رقم آلستار بیش از رقم یوروفلور بود. سالیسیلیک اسید سطح آنزیم­ های پراکسیداز و کاتالاز را به­ طور معنی­داری افزایش داد. تحت تنش مس تجمع آنزیم­ های پراکسیداز و کاتالاز در ریشه­ها بیشتر از برگ­ها مشاهده شد. استفاده از سالیسیلیک اسید فعالیت آنزیم­ های کاتالاز و پراکسیداز را افزایش داد. در آزمایشی Afzal et al. (۲۰۰۶) اثرات پرایمینگ‌های مختلف شامل هیدروپرایمینگ، هالوپرایمینگ و آسکوربات پرایمینگ روی تحمل به شوری، جوانه‌زنی بذر، آنتی اکسیدان­ها و محتویات کلی پروتئین در دو کولتیوار گندم شامل Aquab-2000 (متحمل به شوری) و MH7 (حساس به شوری) تحت شرایط شوری ۱۵ دسی‌زیمنس بر متر و بدون شوری ۴ دسی‌زیمنس بر متر ارزیابی کردند. نتایج نشان داد هالوپرایمینگ و هیدروپرایمینگ بیشترین تأثیر را روی اثرات مضر شوری داشتند. اثر آسکوربات پرایمینگ در کولتیوار متحمل به شوری بیشتر بود و باعث کاهش زمان واقعی جوانه‌زنی، بهبود ویگور گیاهچه و هم‌چنین باعث افزایش محتویات آسکوربات و فعالیت کاتالاز، پراکسیداز و سوپر اکساید دسموتاز شد. در پایان هالوپرایمینگ و هیدروپرایمینگ باعث توسعه بذرها در هر دو کولتیوار شد، در حالی­که آسکوربات پرایمینگ فقط در کولتیوارهای متحمل به شوری مؤثر بود. محققین بذرهای دو واریته از یونجه شامل Victoria و Golden empress تحت تأثیر Sand priming قرار دادند و اثرات آن را روی جوانه‌زنی و تغییرات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در سطوح بالای استرس شوری بررسی کردند. نتایج حاصله نشان داد درصد جوانه‌زنی، شاخص جوانه‌زنی و شاخص ویگور بعد از پرایمینگ بصورت قابل توجهی در هر دو واریته نسبت به شاهد افزایش پیدا کرد. تیمار بذرها وزن خشک ریشه را تحت شرایط شوری افزایش داد و باعث افزایش قابل توجه در فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسید دسموتاز و کاهش ذخیره MDA و هم‌چنین باعث افزایش تحمل به شوری و بهبود جوانه‌زنی و رشد گیاه یونجه شد (Xiujuan & Jin, 2004).
فصل سوم
مواد و روش­ها
۳-۱- ویژگی­های محل انجام آزمایش و زمان اجرای طرح تحقیقاتی
این مطالعه به­منظور بررسی اثرات پرایمینگ بذر به وسیله سالیسیلیک اسید و نیترات پتاسیم بر شاخص­ های جوانه‌زنی و بیوشیمیایی بذر گیاه دارویی ماریتیغال تحت شرایط تنش شوری در محیط آزمایشی در آذرماه سال ۱۳۹۱ در آزمایشگاه بیوشیمی دانشگاه خوارزمی تهران صورت پذیرفت.
۳-۲- طرح آزمایشی و روش کار
آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا شد.
فاکتور اول مقادیر مختلف تنش شوری ناشی از کلرید سدیم شامل:
a₁) صفر (آب مقطر) a₂) 150 میلی‌مولار a₃) 250 میلی‌مولار
فاکتور دوم مقادیر مختلف سالیسیلیک اسید شامل:
b₁) صفر b₂) 200 میلی‌گرم در لیتر b₃) 400 میلی‌گرم در لیتر
فاکتور سوم مقادیر مختلف نیترات پتاسیم شامل:
c₁) صفر c₂) 25/0 مول بر لیتر c₃) 35/0 مول بر لیتر
برای هر تیمار در هر تکرار تعداد ۲۰ بذر در پتری­دیش‌های ضدعفونی شده قرار داده شدند، سپس پتری­دیش‌ها به ژرمیناتور با دمای ۱±۲۵ درجه سانتی ­گراد انتقال یافتند و به مدت ۱۰ روز بذور جوانه‌زده در هر روز شمارش گردیدند.
در روزهای سوم و پنجم میزان فعالیت آنزیم­ آلفا-آمیلاز و هورمون جیبرلین بذور و در روزهای هشتم و دهم میزان پروتئین کل گیاهچه محاسبه شدند.