مقدمی (۱۳۸۷) تحت عنوان مقاله ای با عنوان” بررسی تصویر ذهنی مشتریان از سازمان و روش های بهبود آن (مطالعه موردی شرکت ایران خودرو )” بیان می دارد که بسیاری از سازمانها زمان . منابع و تلاش فراوانی را به منظور ایجاد یک تصویر مثبت در ذهن مشتریان و عموم مردم نسبت به شرکت و محصولاتش را صرف می نمایند . همچنین هزینه های هنگفتی صرف تبلیغات محصولات و خدمات خود به منظور نام تجاری گیرا و قوی می کنند و یا مبالغی را نیز برای حمایت از سازمانهای خیریه صرف می کنند تا در نظر مردم با انجام مسئولیت اجتماعی از خود تصویری مثبت به جای گذارند .

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شهرکی مقدم، (۱۳۹۲) تحت عنوان مقاله ای با عنوان” الگویی جهت بررسی وضعیت تصویر ذهنی و رضایت از کیفیت مشتریان بنگاههای خدماتی به عنوان عوامل مؤثر بر شاخص وفاداری” می نویسد که شتری در دنیای بازاریابی امروزی در درجه ی نخست توجه شرکتها قرار گرفته است و وفاداری وی از مهمترین مباحث مطرح در این زمینه می باشد. یکی از روش های نوین سنجش وفاداری مشتریان یک بنگاه که در سال ۲۰۰۳ ارائه گردید، شاخصNPSاست. در این پژوهش با تبیین مدلی جدید، عوامل موثر بر این شاخص در بنگاههای خدماتی، به دو عامل رضایت مشتری از کیفیت خدمات و تصویر ذهنی وی از بنگاه تفکیک گردیده و میزان تأثیر هر یک از این دو عامل از طریق تلفیق شاخصNPS با مدل سروکوال که روشی برای سنجش کیفیت خدمات است اندازه گیری شده، و سپس الگویی جهت مشخص نمودن جایگاه و نحوه توزیع مشتریان بر اساس این دو فاکتور طراحی گردیده است. با توجه به این الگو، بنگاههای خدماتی می توانند با تعیین محدوده مشتریان هدف و نحوه توزیع آنها در این الگو، تصمیمات مناسب جهت افزایش و بهبود شاخصNPS خود را اتخاذ نماید. به منظور نشان دادن نحوه کاربرد این روش نیز مطالعه ای موردی بر روی سه شرکت نخست صنعت هواپیمایی کشور صورت گرفته و نتایج مربوط به آن در انتهای این پژوهش ارائه گردیده است.
منصوری مؤید(۱۳۹۱)تحت عنوان مقاله ای با عنوان،” ابزارهای بازاریابی و تصویر ذهنی گردشگران از مقصد” هدف این پژوهش مقایسه تصویر ذهنی گردشگرانی است که از ابزارهای مختلف بازاریابی به عنوان منبع اطلاعاتی استفاده می کنند. در این پژوهش ایران به عنوان مقصد مورد مطالعه و گردشگران خارجی که به نوعی تمایل خود را برای سفر به ایران اعلام کرده اند و به دنبال اطلاعات برای انتخاب مقصد سفر خود هستند، به عنوان جامعه مورد مطالعه، انتخاب شده اند. برای انجام این پژوهش، از روش تحقیق پیمایشی استفاده شد. یافته ها نشان داد اینترنت، که از نظر گردشگران مهمترین ابزار برای کسب اطلاعات در مورد مقصد است، بر تصویر عاطفی گردشگران تأثیر بسزایی دارد. به این ترتیب که تصویر عاطفی گردشگرانی که از اینترنت به عنوان منبع اطلاعاتی خود استفاده می کنند و کسانیکه از اینترنت استفاده نمی کنند، کاملاً متفاوت است.
در میان ابزارهای بازاریابی مختلف، بعد از اینترنت، تبلیغات دهان به دهان و کتابچه های راهنما و مجلات در رده دوم و سوم اهمیت قرار دارند. اما با اینکه اینترنت مهمترین ابزار بازاریابی شناخته شد، کتابچه های راهنما و مجلات بیشترین تأثیر را بر تصویر ذهنی گردشگران از ایران داشتند و بعد از آن، تبلیغات دهان به دهان، از نظر میزان تأثیر بر تصویر، در رده دوم قرار داشت.
صالح نیا، منیره، ۱۳۹۱، تحت مقاله ای با عنوان، تأثیر محیط فیزیکی بیمارستان بر تصویر ذهنی آن: دیدگاه مشتریان، بیان میدارد که با توجه به نتایج حاصل از پژوهش باید گفت که در زمینه ارتقای تصویر ذهنی بیمارستان در ذهن مراجعه کنندگان به آن، باید محیط فیزیکی (شامل ابعاد شرایط محیطی، فضای بیمارستان و مصنوعات و نمادهای به کار رفته در آن) مورد توجه قرار گیرد.
مرتضوی، ۱۳۹۱، تحت عنوان پژوهشی با عنوان، بررسی تاثیر تصویر و ارزش ادراک شده بر وفاداری مشتریان رستوران دیده شاندیز خراسان رضوی، بیان می دارد که حقیقات محدودی بر نقش تصویر و ارزش ادراک شده به عنوان متغیرهای کلیدی در بررسی رفتارهای پس از خرید مشتریتاکید داشته است.مشتری همواره کالا و یا خدمات را از شرکتی می‌خرد که اعتقاد دارد بیشترین ارزش را به او ارائه خواهد کردوتصویر رستوران به عنوان یک عنصر ضروری و مهم رضایت شناخته شده است و بنابراین این مسأله سنگ زیربنایی برای موفقیت یک رستوران می‌باشد . با توجه به اهمیت تصویر ذهنی مشتریان و ارزش ادراک شده آنان به عنوان شاخص هایی که مستقیماً به رفتارهایی در مصرف کننده همچون وفاداری مشتریمربوط می‌شوند و ملاحظات راجع به تصویر، در توسعه یک استراتژی بازاریابی منسجم مهم می‌باشد.
محمدی، ۱۳۹۰، تحت عنوان پژوهشی با عنوان، بررسی تاثیرات عوامل رضایت و تصویر ذهنی مشتری بر وفاداری مشتریان فروشگاه هایپراستار، بیان می دارد که ین پژوهش به صورت یکپارچه، تاثیر عوامل رضایت مشتری و تصویر ذهنی بر وفاداری مشتری و تاثیر عوامل جبران خطا، کیفیت خدمات ، ارزش ادراکی و تصویر ذهنی بر رضایت مشتری را در فروشگاه بزرگ خرده فروشی هایپراستار با بهره گرفتن از مدل سازی معادله ساختاری مورد بررسی قرار داده است همچنین سنجش کیفیت خدمات و اولویت بندی ابعاد کیفیت خدمات نیز به عنوان کار جانبی صورت پذیرفته است.
محمودانی،۱۳۹۰، تحت عنوان پژوهشی با عنوان، تعیین اثرات تصویر ذهنی مشتریان از برند برون خط بر استفاده ی آنان از برند برخط در خدمات بانکداری (مورد پژوهی بانک ملت )، همیت یکپارچگی مدیریت برند برون‌خط و برخط در خدمات بانکداری با توجه به گسترش ارائه‌ خدمات بانکداری اینترنتی در ایران از اهمیت روزافزونی برخوردار است. هدف از این تحقیق، بررسی رابطه‌ی میان تصویر ذهنی از برند برون¬خط و قصد استفاده مشتری از برند برون‌خط و برخط در خدمات بانکداری است؛ در این راستا، اثرات متغیرهای باور و نگرش برون¬خط و برخط در قالب مدل معادلات ساختاری سنجیده شده است. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و بر اساس روش گردآوری داده‌ها از نوع توصیفی پیمایشی می‌باشد. به این منظور با نمونه گیری تصادفی خوشه ای پرسشنامه‌ای بین ۳۸۰ نفراز مشتریان بانک ملت توزیع شد. نتایج نشان داد که تصویر ذهنی از برند برون‌خط به طور مستقیم بر باور به برند برون‌خط و برخط و به طور غیرمستقیم بر قصد استفاده از خدمات تاثیر گذار است.
سبزی، ۱۳۸۹، تحت عنوان پژوهشی با عنوان، بررسی رابطه بین تصویر ذهنی مشتری از فروشگاه و وفاداری به فروشگاه (مطالعه موردی فروشگاه های زنجیره ای شهروند)، بیان می دارد که حقیقات انجام گرفته در رابطه با مقوله وفاداری، اثبات میکند که تصویر ذهنی مشتری از فروشگاه، بر میزان وفاداری به فروشگاه بسیار تاثیرگذار است. بنابراین هدف تحقیق حاضر در گام اول بررسی تاثیر تصویر ذهنی بر میزان وفاداری به فروشگاه و در گام دوم تعیین رابطه تک تک ابعاد فروشگاه با وفاداری، می باشد. بدین منظور پس از جمع آوری داده ها از طریق پرسشنامه، ابتدا از تحلیل عاملی اکتشافی برای استخراج عوامل متغیرهای مستقل و وابسته استفاده شد. سپس برای تعیین روایی هر کدام از سازه ها و همچنین تعیین ابعاد تصویر ذهنی مشتری، از تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. برای بررسی تاثیر تصویر ذهنی مشتری بر روی وفاداری مشتری، از مدل یابی ساختاری(تحلیل مسیر) استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داد که تصویر ذهنی مشتری از فروشگاه بر تصمیم خرید تاثیر گذار است.
دادوند، ۱۳۸۸، تحت عنوان پژوهشی با عنوان، بررسی تاثیر توسعه نام تجاری بر تصویر ذهنی مشتری، بیان می کند که ازاریابان، برای ایجاد تمایز بین محصولات خود و رقبا از استراتژیها و روش های گوناگونی استفاده می کنند. یکی از استراتژیهای که در زمان معرفی محصول جدید به بازار توسط بسیاری از شرکتها استفاده می گردد، استراتژی تعمیم نام تجاری است. استراتژی یک شرکت در قبال نام تجاری از اهمیت ویژه ای برخوردار است، زیرا تاثیر فراوانی در عملکرد مالی، کارایی و اثربخشی بازاریابی و توزیع وفروش کالا و همینطور ذهنیت مشتری دارد. یکی از مهمترین وظایف مدیران نامهای تجاری ایجاد تصور ذهنی مطلوب از آن نام تجاری و سپس کم کردن رابطه ذهنی با واقعیت کالا است. چارچوب نظری تحقیق بر مبنای مدل پینا و مارتینز در سال ۲۰۰۶ ایجاد و در راستای مدل مذکور ۷ فرضیه اصلی و ۶ فرضیه فرعی طراحی شد.
اوگبا، ۲۰۰۹، تحت مقاله ای با عنوان، بررسی تاثیر اصویر ذهنی نام تجاری بر وفاداری و تعهد در چین، بیان می دارد که ارتباط مستقیمی بین تصویر ذهنی از برند و موفقیت وجود داردکه بر اثر تجربه مشتری و رضایت و تعهد طولانی مدت او ایجاد می گردد. این مطالعه نشان می دهد که تصویر نام تجاری در وفاداری مشتریان و تعهدات آنها تاثیر گذار است.
پروکوپیس، ۲۰۰۸، تحت مقاله ای با عنوان، ویژگی های تصویر ذهنی از فروشگاه و رضایت مشتری در یک سوپر مارکت در یونان، بیان می دارد که هدف تحقیق گسترش آزمون های عملکردی و کشف رابطه بین تصویر ذهنی از فروشگاه و رضایت مشتری می باشد. این پژوهش با بهره گرفتن از تحلیل عاملی تاییدی به دنبال این ارتبط است. نتایج نشان میدهد که پس از تقسیم مشتریان در ۴ گروه معمولی، بی ثبات، اجتماعی ، و گاه به گاه، تصویر ذهنی از فروشگاه بر رضایت مشتری تاثیر گذار است.
چانگ و لان، ۲۰۱۰، در تحقیقی که با عنوان، ادراک مصرف کنندگان چینی از تصویر ذهنی از هایپر مارکت، بیان می دارد که هدف اول این پژوهش پیدا کردن ویژگیهای با ارزش تصویر ذهنی از فروشگاه در بین مصرف کنندگان چینی در پکن و هدف دوم: درک اولویتهای مصرف کنندگان چینی در مقایسه با خرده فروشیهای بین المللی و خرده فروشی های داخلی، و سوم: ارئه پیشنهادات کاربردی برای بهبود تصویر ذهنی از فروشگاه میباشد. داده های این پژوهش توسط نرم افزار اس پی اس اس ۶ تجزیه تحلیل شدند نتایج نشان میدهد که ۱۸ ویژگی مهم در ایجاد تصویر ذهنی از هایپر مارکت در چین وجود دارد. نتایج بیان میکنند که مهمتر از همه، فضای فروشگاه، خدمات و پرسنل و بازارپردازی، ابعاد تصویر ذهنی از فروشگاه را تحت تاثیر قرار میدهند.
فالانت ، ۲۰۰۸ ، در تحقیقی که با عنوان، تاثیر رضایت مشتری و تصویر ذهنی بر وفاداری، بیان داشت که نتایج نشان میدهد که مشتریانی که دارای بالاترین درجه رضایت و تصویر ذهنی از باشند از وفاداری بیشتری برخوردارند در اولین بازدید رضایت کلی مهمتر از تصویر ذهنی است اما با افزایش دفعات خرید اهمیت رضایت کلی در ایجاد وفاداری کاهش و اهمیت تصویر ذهنی به طور نسبی افزایش مییابد.
کیامان، ۲۰۰۷، در تحقیقی که با عنوان، ارزش مشتری براساس نام برند، کیفیت خدمات صنعت هتل داری، بیان می دارد که تصویر برند، برای بسیاری از مشتریان و مصرف کنندگان معانی یا احساسات زیادی را القا می کند و می تواند در هر رده از محصولات یا بخش های خدمات از اهمیت فوق العاده ای برخوردار باشد. تصور مصرف کننده یا مشتری از یک برند می تواند هم به فروش محصول یا خدمت کمک کند یا به عنوان مانعی در برابر فروش قلمداد شود . اصل مفروض پیرامون تصویر برند آن است که مشتریان تنها خریدار خدمت نیستند بلکه تداعیات مربوط به تصویر برند همچون قدرت ، ثروت و مهارت ) و مهم تر از همه هویت و تداعی با سایر مصرف کنندگان یا مشتریان برند را نیز خریداری می کند .
آپیسیت، ۲۰۰۳، در تحقیقی که با عنوان، تاثیر برنامه های بازاریابی اجتماعی در مشتری و نگرش نسبت به تصویر شرکت در تایلند، بیان می دارد که یک برنامه بازاریابی اجتماعی و ارتباطات بازاریابی شرکت های بزرگ
می تواند نگرش مشتریان نسبت به شرکت های بزرگ را تغییر دهد. ویژگی های جمعیت شناختی پاسخ دهندگان، میزان تحصیلات و وضعیت تأهل بر توع تصویر ذهنی موثر بود.
راشا، ۱۹۹۸، در تحقیقی که با عنوان، مطالعه وفاداری مشتری و تصویر ذهنی از یک رستوران خوب، بیان می دارد که تصویر خوب از یک رستوران به عنوان جزء ضروری وفاداری مشتریان می باشد که باعث موفقیت یک رستوران می گردد. صنعت رستوران نقش مهمی در اقتصاد آمریکا دارد. ۱۲٫۲ میلیون کارمندان در این صنعت مشغول به فعالیت هستند. بسیاری از کسانی که بین ۳۰ و ۶۰ ساله ، تحصیل کرده و فعال می باشد از رستوران استفاده می کنند و این تحقیق در بین این افراد انجام شده است. و نتایج نشان می دهد که تصویر ذهنی از رستوران و غذا بر وفاداری مشتری تاثیر گذار است.
خلاصه
در این فصل به مرور مبانی تئوریک و پژوهشی مفاهیم مربوط به موضوع پرداخته شده است. در بخش مبانی تئوریک به بررسی مفاهیم و تئوری های عمده در این زمینه پرداخته شده است و در بخش مروری بر تحقیقات انجام شده پژوهش هایی که تا کنون در این حوزه انجام شده مورد مطالعه قرار گرفته است.
فصل سوم
روش شناسی تحقیق
مقدمه
انتخاب و تعیین روش تحقیق در مطالعات مربوط به علوم انسانی یکی از مراحل مهم در هر پژوهش به شمار می رود و پژوهشگر باید روش مورد نظر خود را گزینش نماید. بدیهی است آن چه در این میان مهم و شایان تامل و دوراندیشی است، بستگی تنگاتنگ روش تحقیق با هدف ها، ماهیت موضوع و میزان دسترسی به امکانات اجرایی می باشد تا با بهره گیری از آنها پاسخ هایی هرچه دقیق تر، آسان تر و ارزان تر به پرسش های طرح شده در تحقیق فراهم گردد و با طی مراحل منظم و آکادمیک، بررسی و تحلیل منطقی یافته ها صورت گیرد.
جان دیویی پژوهش را فرایند جستجوی منظم برای مشخص‌کردن یک موقعیت می‌داند. بنابراین پژوهش فرآیندی است که از طریق آن می‌توان درباره ناشناخته‌ها به جستجو پرداخت و نسبت به آنها شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته‌ها تحت عنوان روش‌شناسی یاد می‌شود. روش تحقیق، فرایند جستجوی منظم برای مشخص‌کردن یک موقعیت نامعین است و از مراحل منظم و پیوسته‌ای تشکیل می‌شود، تا امر تحقیق علمی را از آغاز تا پایان امکان‌پذیر نماید (خاکی، ۱۳۷۸: ۱۴).
روش شناسی تحقیق
عبارتست از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین بنابراین تحقیق فرآیندی است که از طریق آن می توان درباره ناشناخته به جستجو پرداخت و نسبت به آن شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل انها به یافته ها، تحت عنوان روش شناسی یاد می شود. این سوال که داده ها چگونه گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرند بطوریکه ابهام حاصل ازآنها به حداقل ممکن کاهش یابد، مربوط به روش شناسی تحقیق است. براین اساس روش تحقیق وسیله یا طریقه تعیین این امر است که چگونه یک گزاره تحقیق مورد تایید قرار می گیرد یا رد می شود.(سرمد و دیگران ،۱۳۸۳: ۴۵).مراحل عمده روش علمی یا روش تحقیق به شرح ذیل است :
۱-پی بردن به مساله
۲-جستجوی پیشرفته
۳-تدوین فرضیه
۴-مشاهده و آزمون فرضیه
۵-پذیرش، رد یا تعدیل کردن فرضیه (سرمد و دیگران،۱۳۸۳)
در این پژوهش نیز از این فرایند تبعیت شده است و بنابراین در این فصل به منظور تشریح علمی این روش، جامعه آماری و علل انتخاب آن، نمونه آماری و نحوه انتخاب آن، روش گردآوری اطلاعات از نمونه ها، روش و نوع وسیله جمع آوری اطلاعات، روش های آماری مورد استفاده برای تجزیه و تحلیل نتایج اطلاعات به طور مفصل ذکر شده است .
روش تحقیق
تحقیق توصیفی
شامل مجموعه ای از روش‌هاست که هدف آن ها توصیف کردن شرایط یا پدیده های مورد بررسی است.
تحقیق پیمایشی
روش تحقیق پیمایشی یکی از انواع روش های تحقیق توصیفی است که برای بررسی توزیع ویژگی‌های یک جامعه آماری به کار می رود(بازرگان،۱۳۸۰: ۵۸).
تحقیق توصیفی را می توان به دسته های پیمایشی، همبستگی و علی مقایسه ای طبقه بندی کرد. در تحقیق پیمایشی پاسخ پرسشنامه ها و مصاحبه ها در یک نمونه تعیین شده، جمع اوری و تجزیه و تحلیل می گردد و سپس پیشنهادهای لازم جهت نمونه اندازه گیری شده به جامعه تعمیم داده می شود.در این پژوهش نیز از روش تحقیق توصیفی از نوع پیمایشی استفاده شده است.
این تحقیق پیمایشی از نوع مقطعی باشد. روش مقطعی به منظور گردآوری داده ها درباره یک یا چند صنعت در یک مقطع از زمان (یک روز ،یک هفته ،یکماه ،یکسال) از طریق نمونه گیری از جامعه انجام می شود. اینگونه پژوهشها به توصیف جامعه براساس یک یا چند متغیر می پردازد (سرمدو دیگران ،۱۳۸۳: ۲۵).
همچنین از آنجایی که این تحقیق درباره یک موضوع واقعی، عینی، زنده و پویا صورت گرفته است و از نتایج آن می توان بطور علمی استفاده کرد، یک تحقیق کاربردی نیز می باشد .هدف تحقیقات کاربردی، توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است .
روش گرد آوری داده های تحقیق
محقق برای بدست آوردن داده های مورد نیاز در تحقیق باید از ابزار متناسب با آن استفاده کند و پس از ان با تحلیل پردازش و تبدیل به اطلاعات به آزمون فرضیه ها بپردازد. ابزارهای عمده در تحقیقات حاضر برای جمع آوری عبارتند از :
منابع اولیه پرسشنامه
پرسشنامه به عنوان یکی از ابزارهای بسیار متداول در تحقیقات استفاده می‌گردد و عبارت از مجموعه‌ای از پرسش‌های هدف‌دار که با بهره‌گیری از مقیاس‌های گوناگون نظر، دیدگاه و بینش یک فرد پاسخگو را مورد سنجش قرار می‌دهد. پرسشنامه، مجموعه سوالات از قبل تدوین شده است که پاسخ دهندگان پاسخ های خود را درون دامنه ای از گزینه های معین انتخاب می کنند. وقتی محقق واقعاًمی داند که چه اطلاعاتی نیاز دارد و نحوه سنجش متغیرها ی مورد توجه اش را نیز می داند، پرسشنامه ابزار کارآمد و مفیدی برای جمع آوری داده ها است (دانایی خود و دیگران ،۱۳۸۴: ۵۲). در این پژوهش از پرسشنامه محقق ساخته تصمیم گیری استفاده شده است.
منابع ثانویه
الف)کتابخانه ای ،بررسی اسناد و مدارک ،کتب ،مقالات و پایان نامه و استفاده از منابع اینترنتی
ب)مدارک و اسناد سازمانی (آثار گزارشهای عملکرد و…)
ج)مصاحبه
جامعه آماری تحقیق

این سه نوع مختلف مشارکت می‌تواند به ما کمک کنند تا به مشارکت به جای محصول، به عنوان یک «فرایند» نگاه کنیم. هدف از این فرایند دستیابی به فعالیت‌های خاصی است که موجب رسیدن به اهداف یک برنامه می‌شود (Oakley ، ۱۹۹۹).
- به نظر پاتنام جهت افزایش مشارکت مدنی میبایست اعتماد اجتماعی در بین افراد جامعه افزایش یابد.
از نظر وی، اعتماد از عناصر ضروری برای تقویت همکاری بوده و حاصل پیشبینیپذیری رفتار دیگران است که در یک جامعه کوچک از طریق آشنایی نزدیک با دیگران حاصل میشود، اما در جوامع بزرگتر و پیچیدهتر یک اعتماد غیرشخصیتر، یا شکل غیرمستقیمی از اعتماد ضرورت مییابد. پاتنام در بحث از شعاع اعتماد به دو نوع اعتماد شخصی و اعتماد اجتماعی اشاره دارد. به نظر وی، این نوع اعتماد، شعاع اعتماد را از فهرست کسانی که شخصا میشناسیم فراتر میبرد و همکاری گستردهتر در سطح جامعه را موجب میگردد. پاتنام افزایش مشارکت مدنی و گسترش شبکه های اجتماعی را از سازوکارهای تبدیل اعتماد شخصی یا خاص به اعتماد اجتماعی یا تعمیمیافته معرفی میکند. از نظر پاتنام اعتماد اجتماعی به همان اندازه که یک نگرش شخصی است، یک دارایی ضروری اجتماعی نیز بشمار میرود (putnam،۱۳۸۰: ۱۳۷-۱۳۶). از نظر وی، اعتماد و ارتباط متقابل اعضا در شبکه به عنوان وسیلهای برای رسیدن به توسعهی سیاسی و اجتماعی در سیستمهای مختلف سیاسی است. وی معتقد است، وجود این عامل است که میتواند با جلب اعتماد میان مردم و دولتمردان و نخبگان سیاسی موجب توسعهی سیاسی شود. بنابراین، اعتماد منبع با ارزشی از سرمایه است که اگر حکومتی به میزان زیادی آن را دارا باشد به همان اندازه رشد سیاسی و توسعه اجتماعی بیشتری نیز خواهد داشت (کتابی و دیگران،۱۳۸۳: ۱۷۳).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

- از نظر آنتونی گیدنز جوامع امروزی برای پیشرفت نیازمند مفهوم اعتماد هستند. مفهوم اعتماد تنها به معنای اعتماد به یک شخص خاص نیست بلکه شامل سازمانها و نهادهای بزرگتر، ازجمله نظامهای تخصصی میگردد؛ به طوری که این گونه روابط درگذشته بدین وسعت و گستردگی وجود نداشته است. اعتماد به شیرازه زمان و مکان مربوط میشود. نتایج تحقیقات گیدنز در انگلستان نشانگر آن است که اعتماد اجتماعی دارای سه بعد اعتماد بنیادی، اعتماد متقابل بین شخصی و اعتماد انتزاعی میباشد. به عبارت دیگر از نظر وی اعتماد به سه صورت خود را نشان میدهد یا به عبارتی دیگر، سه نوع است: اول اعتماد بین فردی یا اعتماد به افراد آشنا، دوم اعتماد اجتماعی یا اعتماد تعمیم یافته یا اعتماد به بیگانگان و سوم اعتماد مدنی یا اعتماد به سازمانها و نهادها. نظریهپردازانی مانند گیدنز، همچنین بین دو نوع اعتماد تمایز قایل میشوند: اعتماد به افراد خاص و اعتماد به افراد یا نظا مهای انتزاعی. اعتماد انتزاعی در برگیرنده آگاهی از مخاطره و فرد مورد اعتماد است. لذا درحالی که کنشگر میتواند به راحتی در مورد میزان ارزش اعتماد به افراد خاص قضاوت کند، براساس اطلاعات مربوط به تاریخچه آن فرد، انگیز هها و شایستگیهای او میتواند درباره میزان ارزش اعتماد نسبت به دیگران تعمیم یافته نیز دارای ایده ها و باورهایی باشد ( شارعپور، ۱۳۸۰: ۱۰۴).
- زتومکا با ملازم دانستن اعتماد اجتماعی با جامعه اخلاقی معتقد است اجتماع اخلاقی بیشتر با احساس تعلق، اعتماد، احساس مسئولیت و تعهد نسبت به دیگرانی که با آنها دارای ارزشها، منافع و اهداف مشترک است، سروکاردارد.ی ک اجتماع اخلاقی روابط افراد با یکدیگر را به شکل «ما» تعریف میکند. مقوله ما درقالب سه الزام اخلاقی یعنی اعتماد، وفاداری، و اشتراک مساعی با دیگران جلوه میکند. اعتماد اشاره به این دارد که ما از دیگران انتظار عمل صادقانه داشته باشیم. وفاداری هم یعنی التزام به عدم نقض اعتماد در قبال کسانی که به ما اعتماد کردهاند. اشتراک مساعی نیز دربرگیرنده این مهم است که در روابط به منافع دیگران توجه داشته و نسبت به آنان مسئولیتپذیر باشیم حتی اگر انجام وظیفه و مسئولیتپذیری ما با منافع شخصیمان درتعارض باشد (زتومکا،۱۳۸۶).
مفهوم حس اجتماعی برای توصیف احساس تعلق به انواع مختلف جوامع است. این جوامع شامل سازمانهای اجتماعی رسمی و غیررسمی محدود در یک مکان فیزیکی یا جغرافیایی، مانند جامعه محلی، شهر و یا شهرستان، محله، مدرسه میباشد.
- «مک میلان و چاوز» به چهار عنصر اصلی برای تعریف حس اجتماعی اشاره میکنند: عضویت، تاثیرگذاری، یکپارچگی و تحقق نیازها و ارتباطات عاطفی مشترک. عضویت به معنی احساس تعلق و ارتباط داشتن با گروه اجتماعی است. تاثیرگزاری به میزان اهمیت داشتن در گروه جمعی ارتباط دارد. یکپارچگی و برآوردن نیازها به افراد امکان استفاده از دیگران را با حضور در جمع میدهد و چهارمین عنصر ارتباطات عاطفی مشترک است که عقاید، باورها و موضوعاتی نظیر این میتواند به وجود آورنده ارتباطات عاطفی مشترک میان اعضاء باشد (Cicognani، ۲۰۰۷: ۹۹).
به گفته برخی از نویسندگان، حس اجتماعی را میتوان به عنوان یک کاتالیزور برای مشارکت اجتماعی و مشارکت در جامعه در نظر گرفت. به عنوان مثال، چاوز و وندرسمن (۱۹۹۰)، دیویدسون و کاتر (۱۹۸۶)، پرکینز و همکاران(۱۹۹۰)، هاگی و همکاران (۱۹۹۹)، معتقدند مشارکت در جامعه به جوانان فرصت بسط روابط اجتماعی با افرادی غیر از خانواده و همسالان را در موقعیتهای مختلف اجتماعی می دهد و به آنها کمک می کند تا یک درک درست نسبت به خود و دیگران پیدا کنند و از این طریق هویت اجتماعی خود را تقویت کنند (همان).
- میتوان گفت تأکید و توجه دورکیم به رابطه احساس تعلق اجتماعی و گسترش ارتباطات در سطح جامعه، در نظریه وفاق او به بهترین وجه نمود یافته است. او در ابتدا به نقش همبستگی و تعلق اجتماعی در گسترش و تقویت ارتباطات اجتماعی اشاره نموده و معتقد است، هرجا همبستگی اجتماعی نیرومند باشد، عامل نیرومندی در نزدیک کردن افراد به هم خواهد بود و باعث تشدید تماسهای آنها و بیشتر کردن فرصتهای ارتباطاتشان با یکدیگر خواهد بود (غفاری و نیازی، ۴۳:۱۳۸۶). دورکیم به دنبال آن معتقد است که «صفت عام و تعمیمیافته وفاق اجتماعی»، شرایط مساعدتری را برای، تعاون اجتماعی و مشارکت سیاسی و اجتماعی فراهم میکند که خود میتواند به امر توسعه و به گشت اجتماعی کمک کند (چلبی،۱۳۸۵، ۱۵۹-۱۶۰).
- ابن خلدون دانشمند اسلامی، همبستگی اجتماعی را مبتنی بر عصبیت قومی میداند و معتقد است که جوهره حیات جمعی را پدیده تعلق اجتماعی و روح یاریگری به یکدیگر تشکیل میدهد.
- اورت معتقد است حس تعلق، انگیزشی درونی برای هویت افراد در موقعیتهای اجتماعی گوناگون و نشان دهنده وفاداری آنها به رفتاری ثابت است که با انتظارات دیگران از آن موقعیت تطابق دارد و باعث سازگاری فرد با موقعیت اجتماعی میشود. این انگیزش از سویی، به اعمال قبلی افراد و از سوی دیگر، به ارزیابی آنان از نتایج آن نوع رفتار مربوط میشود. به بیان دیگر تعلق، بر داشتن تجربه مشترک، آرزوها، ارزشها و هنجارها و روابط ایمن و مطمئن دلالت دارد (Everett، ۲۰۰۹).
- برخی از صاحبنظران چون مولیناس، با بهرهگیری از اندیشه کلمن که به طرح سرمایه اجتماعی پرداخته است معتقدند که با افزایش سرمایه اجتماعی در یک جامعه، مشارکت اجتماعی بسط و گسترش مییابد و سرمایه اجتماعی را یک نوع خیر همگانی میدانند. به نظر مولیناس سرمایه اجتماعی محصول فعالیتهای اجتماعی و شبکه های عمیق تعاملی است که اعضای جامعه را به همکاری، تعاون و مشارکت ترغیب میکند (molinas، ۱۹۹۸: ۴۱۶).
- پارسونز که جامعه را به عنوان نظام اجتماعی در نظر گرفته است، معتقد است هرگاه در موقعیتهای اجتماعی کنشهای اظهاری فرد معطوف به دیگران باشد، به همکاری بیشتر و انسجام با دیگران میانجامد. در این کنشها مسئولیت و وفاداری به حد اعلای خود میرسد (غفاری و نیازی ، ۴۵:۱۳۸۶).
پارسونز همچنین، تعهد و مسئولیتپذیری اجتماعی را از ویژگیهای شخصیتی افراد میدانست که تحتتاثیر عوامل فرهنگی و اجتماعی قرار دارد. پارسونز مسئولیتپذیری افراد و نهادها را برای نظم بخشیدن به نظام اجتماعی امری مهم میدانست. وی در کتاب نظام اجتماعی، نظم اجتماعی را به اجزاء خردتر تجزیه میکند و عقیده دارد هریک از آنها در داد وستد با اجزاء دیگر قرار دارند و ضمن رفع نیازهای یکدیگر، به رفع نیازهای کل نظام اجتماعی نیز کمک میکند (Parsons ،۱۹۵۱). پارسونز عقیده دارد در درون هریک از خرده نظامها و موقعیتها، کنشگران با توجه به نقشهای خود ایفای نقش میکنند. تعهد یا همان مسئولیتپذیری اجتماعی در رفتار کنشگران در قالب موقعیتهای اجتماعی، جایی که عرصه تعاملات و کنشهای اجتماعی است، قابل بررسی است (توسلی،۱۳۸۵ و کرایب،۱۳۸۵ و چلبی، ۱۳۸۵).
- میلر نیز در کتاب کنش اجتماعی از دو نوع کنش فردی و اجتماعی یاد کرده و مسئولیتپذیری و اخلاق مسئولیت را لازمه کنش جمعی میداند. او ضمن اشاره به سه نوع مسئولیت یعنی مسئولیت طبیعی، مسئولیت مبتنی بر نقش و مسئولیت اخلاقی، توجه به حقوق را اصلیترین عنصر در آنها میداند. به نظر میلر عامل وابستگی افراد به یکدیگر و درگیری آنها در امور گوناگون جامعه، عامل مسئولیتپذیر اجتماعی میباشد (Miller،۲۰۰۴، به نقل از خوشبین،۱۳۹۰).
- رابرت مرتون از جمله جامعهشناسان پیرو مکتب اصالت واقعیت اجتماعی است که کوشیده طرقی را که در آن رفتار نابهنجار، منحرف و رفتار بیمار گونه بوسیله صور خاصی از ساخت اجتماعی ساخته و تولید میشود نشان دهد.
وی همه صور اختلالات رفتاری از قبیل انحراف، نابهنجاری و بیگانگی را نه یک مسأله آسیب روانی و نه یک مسأله خاص فردی، بلکه به عنوان یک مسأله اجتماعی و برخاسته از ساخت اجتماعی در نظر میگیرد. وی دوجنبه یا بعد از سیستم اجتماعی و فرهنگی را مشخص میکند: الف- اهداف، آرزوها، انتظارات و ارزشهای فرهنگی ب– جادهها، راه ها، وسایل و اسباب حصول به این اهداف. به نظر مرتون در جامعه غربی بین آنچه که فرهنگ به عنوان هدف و ارزش تعیین و تبلیغ میکند و آنچه که ساخت اجتماعی به عنوان وسیله و راه وصول در نظر میگیرد تناسب و توازن نیست. ساخت اجتماعی نمیتواند وسایل و طرق یکسانی را برای همه اعضاء جامعه تدارک ببیند. توازن و ارتباط معقول و مؤثر بین هدف و وسیله تنها از طریق تهیه و تدارک وسایل و فرصتها و راه های قابل حصول برای همگان و از بین بردن نابرابریهای اجتماعی حاصل میشود. وقتی جامعه کلاً بر فرد کنترل دارد وی نوعی احساس بیقدرتی خواهد کرد؛ زمانیکه هر دو هدف و هنجار از دید فرد پوچ و بیمحتوا است وی نوعی احساس جدایی و انزوای اجتماعی خواهد داشت و زمانی که فرد ارزشها و هنجارهای اجتماعی را نپذیرد دچار نوعی احساس بیهنجاری است. به نظر مرتون هر سه جنبه بیگانگی یعنی احساس بیقدرتی، بیهنجاری و انزوا در مجموع و یا به صورت منفرد در فرد میتواند تظاهر کند. مرتون منبع بیگانگی را در شرایط آنومیک جامعه جستجو میکند و عقیده دارد که آنومی اجتماعی اثرات متفاوتی بر افراد با توجه به موقعیتهای مختلفی که آنها در ساختار اجتماعی اشغال کردهاند میگذارد (محسنی تبریزی،۱۳۷۰: ۶۲ و ۵۹).
- ساث ول (۲۰۰۳) جریان اجتماعی شدن و تجارب تدریجی در جامعه را از جمله عوامل سرخوردگی و دلمردگی اجتماعی افراد معرفی کرده و معتقد است که هرقدر افراد جامعه سطح بالایی از احساس عدم اثر بخشی در فرایندهای اجتماعی-سیاسی را تجربه کنند، احتمال بیشتری برای بیتفاوتی اجتماعی و بیگانگی از مسائل اجتماعی وجود دارد. (southwell، ۲۰۰۳).
- از نظر ملوین سیمن ساختار بوروکراسی جامعه مدرن شرایطی را ایجاد و ابقاء کرده است که در آن انسانها قادر به فراگیری نحوه و چگونگی کنترل عواقب و نتایج اعمال و رفتارهای خود نیستند. کنترل و مدیریت جامعه برسیستم پاداش اجتماعی به گونهایست که فرد ارتباطی را بین رفتار خود و پاداش مأخوذه از جامعه نمیتواند برقرار کند و در چنین وضعیتی است که احساس بیگانگی بر فرد مستولی گردیده و او را به کنشی منفعلانه و ناسازگارانه در قبال جامعه سوق میدهد. سیمن در یک تیپشناسی از بیگانگی، پنج نوع بیگانگی را ازهم متمایز میکند: ۱- احساس بیقدرتی ۲- احساس بیمعنایی یا احساس بیمحتوایی ۳- بیهنجاری یا احساس نابهنجاری ۴- احساس انزوای اجتماعی ۵- احساس تنفر یا تنفر از خویشتن.
به نظر سیمن اندیشه ناتوانی رایجترین کاربرد را در متون موجود دارد. این شکل بیگانگی را چنین میتوان درک کرد که انتظار یا احتمال شخص نمیتواند تعیین کننده دستاوردها یا نیروهای کمکی باشد که در حاصل رفتار خود جستجو میکند. احساس بیقدرتی یا ناتوانی، عبارتست از احتمال و یا انتظار متصوره از سوی فرد در قبال بیتأثیری عمل خویش و یا تصور این باور که رفتار او قادر به تحقق و تعیین نتایج مورد انتظار نبوده و وی را به هدفی که بر اساس آن کنش او تجهیز گردیده رهنمون نیست (محسنی تبریزی، ۶۸:۱۳۷۰ و ۶۷٫(
کنش مشارکتی که با جهتگیری عامگرایانه و همراه به اعتماد متقابل صورت میگیرد در فضای عمومی تعریف میشود. از اینرو وجود حوزه عمومی و مباحثه آزاد و فارغ از سلطه از مقتضیات کنش مشارکتی است. در جریان این گفتگوی آزاد است که افراد خود را جزیی از جمع میپندارند و رفتارهای جمعی را میآموزند و اقدام به مشارکت اجتماعی میکنند و دنیای خود را همراه با ارزشها و مشترکات هنجاری بنا میکنند. اگر افراد احساس کنند که کنش آنها در ساختن دنیای آنها بیهوده است و احساس بیقدرتی به آنها دست دهد، هرگز وارد مشارکت و مباحثه نمیشوند. اینکه افراد وارد مشارکت میشوند و در ساختن دنیای خود مشارکت میکنند، به خاطر اینست که آنها این فرض را با خود دارند که مباحثه و مشارکت آنها تاثیری در ساختن دنیای خودشان دارد. اگر افراد احساس کنند که مشارکت آنها فایدهای ندارد و احساس بیقدرتی کنند، وارد کنش مشارکتی نمیشوند.
- ماری لوین با بهره گرفتن از نظریه سیمن، بیگانگی را در حوزه های سیاسی - اجتماعی مورد بررسی قرار داده و معتقده است در بیگانگی سیاسی - اجتماعی فرد دچار حالتی میشود که احساس میکند در فعالیتهای سیاسی - اجتماعی، دیگر تاثیرگذار نیست و به این باور میرسد که رأی او در امور سیاسی و اجتماعی موجب تغییر نمیشود و این نوع بیگانگی میتواند به اشکال گوناگون یعنی احساس بیقدرتی، بیمعنی بودن، بیهنجاری و احساس بیزاری و تنفر بروز نماید. احساس بیقدرتی یعنی اینکه فرد فعالیتهای سیاسی - اجتماعی خود را در رسیدن به اهداف مورد نظر بیتاثیر تلقی نماید. مثلاً او بر این باور است که رأی دهندگان نقشی در نتایج انتخابات ندارند، چرا که جامعه فقط توسط اقلیت بانفوذ و قدرتمند اداره و کنترل میشود. احساس از خودبیزاری در فرد هنگامی بروز میکند که فرد از شرکت در فعالیتهای سیاسی - اجتماعی هیچگونه رضایت و خشنودی احساس نمیکند. در چنین وضعیتی فعالیتهای فردی بیش از فعالیتهای اجتماعی - سیاسی (مانند شرکت در انتخابات)، ارضاء کننده است. گروه های اجتماعی مختلف از نظر احساس هر یک از جنبه های چهارگانه بی قدرتی، بی معنایی، بیهنجاری و از خود بیزاری، در شرایط متفاوتی به سر میبرند. برای مثال تحصیلکردهها بیشتر دچار احساس بیمعنایی میشوند (لوین به نقل از حسنی: ۱۳۸۹: ۱۴۲).
- بروس کوئن درخصوص میزان مشارکت اجتماعی افراد، معتقد به تاثیر طبقه اجتماعی میباشد. وی معتقد است معمولا هر چه طبقه اجتماعی بالاتر باشد، احتمال مشارکت و درگیری مردم در فعالیتهای اجتماعی بیشتر است. به نظر وی در سطح مشارکت فعال در باشگاههای اجتماعی، انجمنهای شهری، انجمنهای خانه و مدرسه و سازمانهای سیاسی در میان اعضای طبقات پایین نازلتر است (کوئن، ۱۳۷۱: ۱۸۵).
- آلموند و پاول، ضمن تاکید بر تحصیلات، درآمد و رتبه شغلی افراد در تعیین پایگاه اقتصادی و اجتماعی آنان معتقدند که شهروندان تحصیلکرده، ثروتمند و بهرهمند از مهارتهای حرفهای بالاتر، احتمال بیشتری دارد که واجد ایستارهای مشارکتجویانه باشند. منابع و مهارتهایی که اینگونه افراد در زندگی خصوصی خود به دست میآورند، در مواردی که وظیفه یا ضرورت حکم کند، میتواند این شهروندان را به سهولت به مشارکت سیاسی بکشاند (آلموند و پاول، ۱۳۸۰: ۱۳۸).
- دیوید سیلز (۱۹۶۸) معتقد است، افراد در بطن نیروهای اجتماعی (منزلت، تعلیم، تربیت و آموزش، مذهب و…) محاط شدهاند. تفاوتهای شخصیتی از نظر توانمندیها و استعدادها موجب میشود که افراد از نظر آمادگی برای پاسخ دادن به محرک های اجتماعی متفاوت باشند. و اینکه پیش شرطهای اجتماعی و روانشناختی تا چه حد بر فعالیت اجتماعی و سیاسی افراد تأثیر میگذارند تا حدود زیادی به خود محیطهای اجتماعی شامل نهادها، ساختارهای اجتماعی، الگوی باورها، جامعهپذیری، اعتقادات و ارزشهای فرهنگی و سیاسی بستگی دارد. این سه دسته از متغیرها (نیروی اجتماعی، تفاوت شخصیتی و محیطهای اجتماعی) به شدت با هم مرتبط و به همآمیخته هستند و هر تغییری در هریک از آنها، مشارکت را افزایش یا کاهش میدهد و هر تحلیلی که فقط مبتنی بر یکی از عوامل باشد گمراه کننده و ناقص است. وی تأکید میکند که همبستگی بین مشارکت و برخی از این متغییرها در مواردی ضعیف و بیثبات است و نیز ممکن است از یک زمینه فرهنگی به زمینه فرهنگی دیگر تغییر کند (Sills، ۱۹۶۸: ۲۵۶).
- مایکل راش عقیده دارد که شواهد فراوانی وجود دارد که مشارکت سیاسی در تمام سطوح، بر اساس پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی، تحصیلات، شغل، جنسیت، سن، مذهب، قومیت، منطقه و مکان سکونت، شخصیت، محیط سیاسی یا زمینهای که مشارکت در آن اتفاق میافتد متفاوت است. (راش، ۱۳۸۱: ۱۳۳).
- لیپست که جامعهشناس واقعیتگرا، کارکردگرا است معتقد است افراد در بین سایر نیروهای اجتماعی قرار دارند و رفتارشان متأثر از این نیروها و عوامل است. برخی از عواملی که محیط اجتماعی فرد را میسازند عبارتند از: تعلیم و تربیت، شغل، در آمد، سن، نژاد، جنس، قومیت، اقامت و. ..). مدل وی عمدتاً بر متغیرهای اجتماعی تأکید دارد و جامعه شناختی است و با بهره گرفتن از اطلاعات موجود در دموکراسیهای غربی برای آن کشورها تنظیم شده است. به اعتقاد وی الگوی شرکت در انتخابات در کشورهای مختلف (آلمان ، سوئد، امریکا، نروژ، فنلاند و کشورهای دیگری که اطلاعاتی در مورد آنها در دسترس است) یکسان است. مردان بیش از زنان، آموزش دیده ها بیش از کمتر آموزش دیده ها، شهرنشینان بیش از روستائیان، میان سالها (۵۵ -۳۵) بیش از جوانان و پیران، متأهلها بیش از مجردها، افراد دارای منزلت بالا بیش از افراد دارای منزلت پایین و اعضای سازمانها بیش از غیرعضوها مشارکت میکنند. با این وجود، این تفاوت در بسیاری از کشورها در حال محدود شدن است مثل سوئد در مورد سن و جنس و در آمریکا شرکت درانتخابات و رأی دادن مردم براساس بعضی متغیرهای جمعیتی - اجتماعی (لیپست به نقل از حسنی: ۱۳۸۹: ۱۴۲).
در مجموع باید گفت اظهارنظرها و تعاریف ارائه شده در مورد مشارکت، بازتاب الگوی اعتقادی و نظری به کار گرفته شده است. تلقی مشارکت صرفاً به عنوان جزیی کمیت پذیر که میبایست در یک پروژه تزریق گردد، امکان پذیر نیست. مشارکت اساساً فرایندی کیفی است که اگر قرار است موثر باشد، تغییراتی بنیادین در اندیشه و عمل میطلبد. بنابراین ارائه یک فهرست جهان شمول از عواملی که در این فرایند موثر است، غیر ممکن میباشد. بر این اساس و با توجه به اینکه برای انجام یک تحقیق جامع و کامل، میبایست فرضیات محدود بوده و متناسب با شرایط مورد نظر مانند زمان، هزینه و… باشد، لذا از بین عوامل و متغیرهای مرتبط و موثر بر مشارکت به روش خبرهسنجی و پس از گفتگو با اساتید و متخصصان این رشته، در نهایت متغیرهای اعتماد اجتماعی، احساس تعلق اجتماعی، مسئولیتپذیری اجتماعی، احساس بیقدرتی و عوامل فردی بهعنوان متغیرهای مستقل تحقیق درنظر گرفته شد.

۳-۲٫ مروری بر تحقیقات پیشین:

۱-۳-۲٫ بررسی تحقیقات داخلی:

- محمد حسن مقدس جعفری و رضا کریمی در سال ۱۳۹۲ به « بررسی مشارکت اجتماعی جوانان ۲۹ – ۱۸ ساله شهر بم بعد از زلزله و عوامل موثر بر آن» پرداختهاند. روش پژوهش مذکور ، پیمایش و مصاحبه حضوری مبتنی بر پرسشنامه میباشد. در این تحقیق، به وسیله نمونهگیری خوشه ای چند مرحلهای و نمونهگیری تصادفی ساده با ۴۰۰ نفر از جوانان ۲۹-۱۸ سال شهر بم مصاحبه شده است. در چهارچوب نظری این پژوهش از نظریات جامعهشناسانی چون لرنر، اینگلهارت، هانتیگتون، لیپست، آلموند و پاول، راجرز و کولین استفاده شده است. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان میدهد که متغیرهای احساس تعلق اجتماعی، رضایت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، میزان استفاده از رسانه ها، مسؤولیتپذیری اجتماعی و عضویت داوطلبانه در نهادهای اجتماعی رابطه مثبت و مستقیمی با میزان مشارکت اجتماعی جوانان دارند و متغیرهای سن، تحصیلات، تقدیرگرایی، تأثیرپذیری از روابط خویشاوندی، آزادی اجتماعی و مدت زمان سکونت در محل رابطه معناداری با میزان مشارکت اجتماعی جوانان ندارند. از سوی دیگر بین میزان مشارکت اجتماعی جوانان در دو گروه مجرد و متأهل تفاوت معناداری وجود نداشته اما بین میزان مشارکت اجتماعی جوانان در دو گروه زنان و مردان و همچنین در گروه های مختلف دانشجویی، دانشآموزی، زنان خانهدار، شاغلین و بیکاران تفاوت معناداری وجود دارد.
- زیاری و دیگران در سال ۱۳۹۲ طی تحقیقی به «سنجش میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری بر اساس الگوی حکمرانی خوب شهری- مطالعه موردی؛ شهر یاسوج» پرداختهاند. این مقاله با هدف سنجش میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری یاسوج بر اساس الگوی حکمرانی خوب شهری تدوین شده است و به بررسی معناداری رابطه بین معیارهای حکمرانی شهری (شفافیت و پاسخگویی، عدالت اجتماعی، آگاهی شهروندی، اعتماد اجتماعی و کارآیی و اثربخشی) به عنوان متغیرهای مستقل با متغیر وابسته مشارکت شهروندان در مدیریت شهری پرداخته است. نوع تحقیق کاربردی و روش مطالعه توصیفی- همبستگی میباشد. روش جمع‌ آوری اطلاعات، پیمایشی از طریق پرسشنامه بوده و حجم نمونه با بهره گرفتن از فرمول کوکران ۳۲۰ نفر محاسبه شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که از بعد ذهنی تمایل شهروندان به مشارکت در مدیریت شهری بالاست و بستر بسیار مناسبی برای مشارکت در شهر مورد مطالعه وجود دارد. اما در بعد عینی مشارکت شهروندان از سطح حداقلی پیروی میکند. بر اساس نتایج آزمون همبستگی پیرسون، بین معیارهای حکمرانی با متغیر وابسته، مشارکت شهروندان در مدیریت شهری ارتباط معنیداری وجود دارد. همچنین نتایج آزمون مشخص میکند که بین معیارهای حکمرانی ارتباط متقابل و تنگاتنگی وجود دارد.
- شیانی و دیگران در سال ۱۳۹۱ تحقیقی با عنوان «بررسی عوامل اجتماعی موثر بر مشارکت شهروندان در مدیریت امور شهری تهران»، انجام دادند. هدف از انجام تحقیق فوق، پاسخگویی به دو سوال اساسی بود: مشارکت شهروندان در امور شهری چه جایگاهی دارد؟ عوامل اجتماعی موثر بر مشارکت شهروندان در مدیریت امور شهری کدامند؟ برای پاسخ به پرسش نخست، مشارکت شهروندی از جنبه ذهنی بررسی شده است .این بخش، تغییر در گرایشها، باورها و وجهه نظرهای مردم را مورد توجه قرار میدهد و برای پاسخ به پرسش دوم، رفتار مشارکت، در حوزه های فرهنگی - اجتماعی بررسی شده است. این مطالعه به روش پیمایشی انجام شده و جمعآوری اطلاعات در قالب پرسشنامه صورت گرفته است. جامعۀ آماری شامل ۱۳۳۵ نفر از شهروندان شهر تهران است که به روش نمونهگیری تصادفی انتخاب شدهاند. نتایج پژوهش فوق نشان داد که مشارکت شهروندان در مدیریت امور شهری باید داوطلبانه و هدفمند صورت گیرد. برنامهریزان شهری نخست باید بر مشارکت ذهنی و تغییر در باورها و گرایشهای شهروندان تأکید نمایند. رفتار مشارکتی در برنامههای شهری نیز باید در دو بخش انجام شود. در مرحلۀ اول باید شناخت عوامل اثرگذار در مشارکت شهروندی، مورد توجه قرار گیرد و در مرحلۀ دوم حفظ مشارکت در طرحها و برنامههایی است که اجرا شده است. جلب مشارکت زنان، جوانان و بازنشستگان و… و تعیین ساز و کارهای مشارکتی آنان در حوزه های اجتماعی- فرهنگی میتواند کارایی و بهره وری مدیریت شهری را افزایش دهد.
- عباس حمیدی زنگیر در سال ۱۳۹۰ در پایان نامه کارشناسی ارشد خود به «بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی با میزان مشارکت انتخاباتی (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه پیامنور گرمی)» پرداخته است. در این تحقیق سرمایه اجتماعی بر اساس ابعادش مشخص شده است که عبارتند از: انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی، مسئولیت اجتماعی و اعتماد اجتماعی (اعتماد بین فردی، اعتماد تعمیم یافته، اعتماد نهادی). همچنین منظور از مشارکت انتخاباتی شرکت دانشجویان در سه انتخابات (شوراها، مجلس و ریاست جمهوری) میباشد. هدف اساسی در این پژوهش بررسی رابطه بین «میزان سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت انتخاباتی در بین دانشجویان دانشگاه پیام نور شهرستان گرمی» است. حجم نمونه در این تحقیق ۳۵۰ نفر میباشد و شیوه نمونهگیری، طبقهای متناسب با حجم میباشد. جهت آزمون روابط بین متغیرها با توجه به سطح سنجششان، از ضریب همبستگیV کرامر و ضریب گاما استفاده شده است. یافتهها حاکی از آن است که، بین متغیرهای مستقل (انسجام اجتماعی، مسئولیت اجتماعی و اعتماد نهادی) با متغیر وابسته (میزان انتخابات شوراها) در سطح خطای کوچکتر از ۰۵/. رابطه معناداری وجود دارد. اما بین متغیرهای مستقل (انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی، مسئولیت اجتماعی، اعتماد بین فردی، اعتماد تعمیم یافته و اعتماد نهادی) با متغیرهای وابسته (میزان شرکت در انتخابات مجلس و ریاست جمهوری) رابطه معناداری مشاهد نشده است. یافته های این تحقیق نشان داده است که، در حالت کلی بین سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت انتخاباتی در جامعه مورد مطالعه، رابطه معناداری وجود ندارد.
- محمدرضا خلیفه در پایان نامه کارشناسی ارشد خود به «بررسی میزان مشارکت اجتماعی مردم در شهر مرودشت و عوامل موثر بر آن در سال ۱۳۸۷»، پرداخته است. این پژوهش در راستای رسیدن به این سئوال است که در شهر مرودشت مشارکت اجتماعی در چه اندازه و تحت تأثیر چه عواملی است. جامعه آماری شامل افراد ۶۵- ۱۸ ساله ساکن شهر مرودشت است که به صورت تصادفی۳۸۵ نفر بعنوان نمونه انتخاب شدهاند. روش تحقیق پیمایشی بوده و داده ها به کمک پرسشنامه جمع آوری شده است. این پژوهش با بهره گرفتن از روش های آماری تحلیل واریانس، آزمون ضریب همبستگی و رگرسیون به نتایج ذیل رسیده است: متغیرهای سن، جنس، تحصیلات، شغل، درآمد، احساس تعلق شهری، دارا بودن قدرت سیاسی، بیگانگی سیاسی، رضایتمندی از عملکرد مسؤولان شهری، احقاق حقوق شهروندی و استفاده از رسانه های جمعی با متغیر مشارکت اجتماعی دارای رابطه معناداری بودهاند. در نهایت، از بین متغیرهای مستقل، متغیر درآمد در تغییرات مشارکت بیشتر مؤثر بوده است و به ترتیب، دارا بودن قدرت سیاسی، بیگانگی سیاسی، احساس تعلق شهری و استفاده از رسانه های گروهی در مشارکت تأثیرگذار بودهاند.
- یکی از تحقیقهای انجام شده در این خصوص تحقیقی تحت عنوان «تحلیلی بر سنجش عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در مدیریت شهری» است که توسط تقوایی و دیگران در سال ۱۳۸۸ به انجام رسیده است. روش جمع‌ آوری اطلاعات بر مبنای کتابخانه‌ای و میدانی، و آزمونهای آماری مورد استفاده نیز کندال، رگرسیون چند متغیره و اسپیرمن بوده است. نتایج به‌دست آمده در این تحقیق به شرح زیر است: ۱- ارزیابی شهروندان از پیامدهای مشارکت مثبت بوده، بیشتر شهروندان معتقد بودند که می‌توانند با مشارکت در مدیریت شهری تاثیرگذار باشند. بیشترین مشارکت مربوط به، برگزاری مراسم و جشن‌های محلی و کمترین مشارکت مربوط به اطلاع رسانی مشکلات به مدیران شهری بوده است؛ ۲- هر چه میزان رضایتمندی افراد از خدمات‌رسانی مدیران شهری بیشتر باشد، به همان میزان تمایل به مشارکت در مدیریت شهری افزایش می‌یابد ۳- هرچه احساس مالکیت؛ یعنی مدت زمان سکونت و نوع مالکیت (ملکی) بیشتر باشد، به همان اندازه مشارکت افزایش پیدا می‌کند. ۴- وضعیت اقتصادی و اجتماعی شهروندان برمشارکت تعیین کننده است، که با بررسی متغیرهای اقتصادی و اجتماعی مشخص شد با بهتر شدن وضعیت اقتصادی و اجتماعی میزان مشارکت هم بالا می‌رود.
- نوروزی و بختیاری در سال ۱۳۸۸ تحقیقی با عنوان «مشارکت اجتماعی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن» به انجام رساندهاند. پژوهش مذکور، به بررسی میزان مشارکت اجتماعی - سیاسی و عوامل مؤثر بر آن در شهرستان خدابنده پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش افراد ۶۰-۳۰ ساله ساکن در این شهرستان بوده و ۴۰۰ نفر به عنوان حجم نمونه تعیین شده اند. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبه مبتنی بر پرسشنامه میباشد. یافته های پژوهش، حاکی از میزان مشارکت اجتماعی- سیاسی متوسط به پایین در شهرستان خدابنده است.
همچنین همبستگی معنیدار، در سطح اطمینان ۹۹ درصد، بین متغیرهای مستقل (سن، جنسیت، طبقه اجتماعی، محل سکونت، عامگرایی، آیندهنگری، بیگانگی اجتماعی – سیاسی، اعتماد، ساختار خانواده، تعلیم و تربیت، رسانه های گروهی، تقدیرگرایی) با متغییر وابسته (مشارکت اجتماعی – سیاسی) برقرار بوده است.
- سفیری و صادقی تحقیقی تحت عنوان «مشارکت اجتماعی دانشجویان دختر دانشکدههای علوم اجتماعی دانشگاههای شهر تهران و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن» در سال ۱۳۸۸ انجام دادهاند. در این تحقیق چگونگی پیوند بین مشارکت اجتماعی دانشجویان دختر و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن با روش پیمایشی بررسی و تحلیل شده است.
جامعه آماری این پژوهش را دانشجویان دختر ۱۸ تا ۲۹ ساله مشغول به تحصیل در دانشکدههای علوم اجتماعی دانشگاههای دولتی شهر تهران تشکیل دادهاند. نمونهگیری پژوهش به روش طبقهای انجام شده و با بهره گرفتن از فرمول کوکران ۳۴۳ نفر از دانشجویان دختر، به عنوان جمعیت نمونه انتخاب شدهاند.
آزمونهای همبستگی پیرسون در پژوهش مذکور نشان میدهد رابطه سه متغیر سرمایه اجتماعی (اعتماد اجتماعی)، احساس بیقدرتی و خودپنداره با مشارکت اجتماعی معنادار بوده و بیشترین تاثیر را متغیر اعتماد اجتماعی بر مشارکت اجتماعی دانشجویان دختر داشته است.
- رضادوست و دیگران (۱۳۸۸)، در تحقیقشان با عنوان «بررسی عوامل موثر در مشارکت اجتماعی شهروندان، جامعهی شهری شهر ایلام» و با بهره گرفتن از روش پیمایش، در بین نمونهای ۳۸۵ نفری به تحقیق پرداختهاند. چارچوب مفهومی این تحقیق، نظریههای وبر، هومنز، لرنر، گای درام، اوکلی و مارسدن و پارسونز میباشد. در این تحقیق، ارتباط متغیرهای جنس، وضعیت اشتغال، وضعیت تاهل، تحصیلات، رضایت از خدمات شهری، عضویت در تشکلهای اجتماعی و شرکت در انتخابات با متغیر مشارکت اجتماعی شهروندان مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج حاصل از آزمون چند متغیره نشان از معنادار بودن ارتباط متغیرهای فوق به غیر از جنس بر مشارکت اجتماعی داشته است. نتایج حاصل از آزمون چند متغیره نیز نشان میدهد که در نهایت متغیرهای مستقل ۵۲ درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین میکنند. در این تحقیق متغیر شرکت در انتخابات بیشترین سهم را در تبیین داشته است. نتایح این تحقیق به طور کلی نشان از این مسئله دارد که مشارکت اجتماعی در بین مردم شهرستان ایلام، هنوز به عنوان یک مولفه مدرن شناخته نشده است.
- تحقیق دیگری تحت عنوان «مشارکت اجتماعی در ایران» توسط محسنی و جاراللهی در سال ۱۳۸۲ انجام شده است. اجتماعی به نتایج زیر دست یافتهاند: مشارکت در انجمنهای علمی و فرهنگی در ایران بسیار ضعیف است. مشارکت مردان با انجمنهای علمی و فرهنگی بیش از مشارکت زنان است. با افزایش سطح سواد، اطلاعات عمومی و اعتقاد کمتر به جبرگرایی، ارتباط با انجمنهای علمی و فرهنگی بیشتر میشود. عوامل فرهنگی بیش از عوامل مادی در میزان مشارکت افراد با انجمنهای علمی و فرهنگی نقش دارند. همچنین میانسالان بیش از همه گروه های سنی با گروه ها و نهادها همکاری و مشارکت دارند.
جوانان بیش از بقیه در فعالیتهای اجتماعی شرکت دارند. مشارکت مردان با گروه ها بیش از زنان است. کسانی که دارای مدرک دانشگاهی و اطلاعات عمومی بالا هستند، همکاری بیشتری با گروه ها و نهادها دارند. در رابطه با متغیرهای اقتصادی، بالاترین شاخص مشارکت نزد افراد طبقه اجتماعی بالا، برخوردار از درآمد متوسط و یا بالا و محصلین و دانشجویان ملاحظه میگردد. همچنین عوامل فرهنگی بیش از عوامل اقتصادی در مشارکت افراد در گروه ها نقش دارند.
- ازکیا و غفاری در تحقیقی با عنوان «بررسی رابطه بین اعتماد و مشارکت اجتماعی در نواحی روستایی کاشان» پیوند بین اعتماد اجتماعی و مشارکت اجتماعی را مورد بررسی و تحلیل قرار دادهاند. داده های جمع آوری شده از جامعه مورد مطالعه، دلالت بر وجود رابطه معنادار در سطح اطمینان ۹۹ درصد بین دو متغیر میزان اعتماد اجتماعی و میزان مشارکت اجتماعی دارد. یعنی با افزایش میزان اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی نیز افزایش پیدا کرده است. البته این تاثیربخشی صورتی یک جانبه ندارد بلکه حالتی چند جانبه و متعامل دارد و نوعی رابطه تعاملی بین دو متغیر اعتماد اجتماعی و مشارکت اجتماعی وجود دارد که هر یک مقوم دیگری است و برآیند این رابطه متعامل، گسترش فضای عمومی است که با تنوع نهادهای مشارکتی و جمعی شناخته میشود.

۲- ۳-۲٫ بررسی تحقیقات خارجی:

.. ۴۱
۴-۳-آزمون و تجزیه و تحلیل فرضیه ها……………………………………………………………………………………………………………………. ۴۳
۴-۳-۱-فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۵
۴-۳-۲-فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۸
۴-۳-۳-فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۲
فصل پنجم:تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………. ۵۴
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۵۵
۵-۱-بحث و تفسیر نتایج……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۵۶
۵-۲-نتیجه گیری کلی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۳
۵-۳-پیشنهادات کاربردی…………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۴
۵-۴-پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۴
منابع و مواخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۵
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۳
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ۴-۱میانگین و انحراف معیار قد، وزن و شاخص توده بدنی (BMI) دانش آموزان دارای اختلال یادگیری………… ۴۰
جدول ۴-۲ شاخص های توصیفی نمرات کل هوشبهر و مولفه های آن در مرحله پیش آزمون و پس آزمون گروه های
آزمایش و کنترل ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴۲
جدول۴-۳ نتایج آزمون تحلیل واریانس یک راهه مقایسه نمرات آزمودنی ها در پیش آزمون………………………………………. ۴۳
جدول ۴ – ۴ نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای نرمال بودن توزیع…………………………………………………………………….. ۴۴
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول ۴-۵ نتایج آزمون آزمون لون برای سنجش برابری واریانس های متغیر وابسته………………………………………………….. ۴۴
جدول ۴-۶ نتایج توصیفی تفاضل نمرات هوشبهر کل و خرده آزمون های آن در گـروه های مداخـله ی با ایروبیک و
کنترل در پیش آزمون و پس آزمون……………………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۵
جدول ۴-۷ آزمون مانوا برای مقایسه متغیرهای وابسته در گروه ایروبیک و کنترل……………………………………………………….. ۴۶
جدول ۴-۸ نتایج آزمون تک متغیری در متغیر هوشبهر و مولفه های آن………………………………………………………………………. ۴۷
جدول۴-۹ نتایج توصیفی هوشبهر کل و خرده آزمون های آن در گروه های مداخله ی با پیلاتس و کنترل……………….. ۴۹
جدول ۴-۱۰ آزمون مانوا برای مقایسه متغیرهای وابسته در گروه پیلاتس و کنترل……………………………………………………… ۵۰
جدول ۴-۱۱ نتایج آزمون تک متغیری در متغیر هوشبهر و مولفه های آن……………………………………………………………………. ۵۱
جدول۴-۱۲ شاخص های توصیفی تفاضل پس آزمون و پیش آزمون نمره هوشبهر و مولفه های آن در گروه ایروبیک
و پیلاتس……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۵۲
جدول ۴-۱۳ آزمون مانوا برای مقایسه متغیرهای وابسته در گروه پیلاتس و ایروبیک…………………………………………………… ۵۳
فهرست نمودار ها
عنوان صفحه
نمودار ۴-۱ فراوانی نمرات هوشبهر کل و خرده آزمون های آن در پیش آزمون و پس آزمون……………………………………….. ۴۲
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
در گستره ی حیات فردی و اجتماعی انسان، مطالب بی شماری با طرق مختلف برای یادگیری وجود دارند. یادگیری را به جرأت می توان بنیاد ی ترین فرآیندی دانست که در نتیجه ی آن، موجودی ناتوان و درمانده در طی تعامل با رشد جسمی، به فرد تحول یافته ای تبدیل می شود که توانایی های شناختی و قدرت اندیشه ی وی حد و مرز نمی شناسد. یکی از مواردی که روی فرایند یادگیری اثر می گذارد و به تبع آن استعدادها، علایق، نگرش ها، آموزش، کارآیی و به طور کلی شخصیت فرد تحت تأثیر آن قرار می گیرد، اختلالات یادگیری^[۱] است (۳۲).
اصطلاح اختلال یادگیری در سال ۱۹۶۲ و ۱۹۶۳ توسط ساموئل کرک^[۲] ارائه شد. او این اصطلاح را برای کودکانی که در تحول یادگیری خواندن، نوشتن و محاسبات ریاضی پیشرفت ناچیزی داشتند به کار برد، و اختلال یادگیری را وارد حوزه برنامه آموزش های ویژه کرد (۱۳). طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ^[۳](DSM-IV) اختلالات یادگیری زمانی تشخیص داده می شوند که پیشرفت در آزمون های استاندارد شده برای خواندن، ریاضیات یا بیان نوشتاری به طور قابل ملاحظه زیر حد مورد انتظار برحسب سن، تحصیلات و سطح هوشی باشد (۵۷). معمولا این دانش آموزان از هوش متوسط یا بالاتر برخوردارند، و علی رغم قرار داشتن در محیط آموزشی مناسب و نیز فقدان ضایعات بیولوژیکی بارز و عدم مشکلات اجتماعی و روانی حاد، قادر به یادگیری در زمینه های خاصی (خواندن، نوشتن،محاسبه) نمی باشند (۵۵).
عملکرد شناختی مجموعه فرآیندهای ذهنی است که از طریق آن ها اطلاعات را به دست می آوریم، ذخیره و هنگام نیاز، بازیابی می کنیم (۸). پژوهش ها نشان داده اند که ، تفاوت های زیادی در عملکردهای شناختی بین افراد سالم و افراد مبتلا به اختلالات یادگیری وجود داد ( ۲۸). به نظر می رسد که اختلالات یادگیری، احتمالا معلول عملکرد بد یک یا چند قسمت از سیستم اعصاب مرکزی باشد. تانر^[۴] توضیح داده است که هرگاه عملکرد علمی یک دانش آموز نسبت به سطحی پیش بینی شده که از طریق ارزیابی قابلیت دانش آموز احراز شده است، به طور معنی داری پایین تر قرار گیرد، علت آن به عملکرد بد سیستم اعصاب مرکزی مربوط می شود (۴۰). به علت این که مخچه در ارتباط با قسمت تحتانى و ریشه ی مغز است، نه تنها وظایف حرکتی و انتقالی ، بلکه وظایف ذهنی و حسی را نیز بر عهده دارد. زمانی که با کودکان حرکات ورزشی کار شود، سود حاصل از آن ، به یادگیری سایر مهارت ها انتقال می یابد. این کار بدون نیاز به هوشیاری و به طور خودکار اتفاق می افتد ( ۱۱).
همان طور که توسط مراکز کنترل و پیشگیری بیماری ها ^[۵] اشاره شد، فعالیت بدنی می تواند فیزیولوژی مغز را با افزایش رشد مویرگ های مغزی، جریان خون، اکسیژن، تولید و رشد سلول های عصبی در هیپوکامپ (مرکز یادگیری و عملکردهای شناختی)، سطوح انتقال دهنده عصبی، توسعه اتصالات عصبی، تراکم شبکه عصبی و حجم بافت مغز تحت تاثیر قرار دهد. این تغییرات سبب می شود تا عملکردهای شناختی از جمله توجه ، پردازش اطلاعات، ذخیره و بازیابی اطلاعات، افزایش عاطفه مثبت ، کاهش احساس هوس و درد بهبود یابد. می توان گفت عملکرد شناختی ، و به طور خاص عملکرد اجرایی ، از طریق فعالیت بدنی هوازی افزایش می یابد (۶۷).

بیان مساله
عنصر کلیدی برای بهره گیری از زندگی شاد و سالم، به فعالیت واداشتن مغز است. عملکرد شناختی با فعال نگه داشتن مغز، بهبود می یابد. یکی از مهم ترین روش هایی که سبب فعال نگه داشتن مغز می شود تمرین و فعالیت های ورزشی است (۶۹). برنامه های حرکتی و بازی های هدفمند همراه با سایر فعالیت های تربیتی و پرورشی بستری مناسب برای تمرین و تکرار برخی از مفاهیم ذهنی و شناختی، در دوره دبستانی است. پژوهشگرانی مانند کفارت،^[۶] هارتمن،^[۷] جین آیرز،^[۸] حرکت و فعالیت را اساس یادگیری و پایه ای برای تحول ذهنی می دانند. آنان تفکیک ناپذیری نیروهای روانی و جسمانی را در به اجرا درآوردن هر گونه الگوی حرکتی آن هم در مراحل اولیه آموزش به منزلۀ یک اصل اساسی مورد تاکید قرار می دهند (۲۵). فعالیت های ورزشی سبب تسهیل پردازش اطلاعات و بهبود بهداشت روان در کودکان می شوند (۸۴). جالب آن که، آن بخش از مغز که حرکت را پردازش می کند، همان بخشی است که یادگیری را پردازش می کند (۱۱). شگفت آور آن است که در مغز فقط یک مرکز حرکتی وجود ندارد .حرکت و یادگیری، کنش متقابل و دایمی دارند و در واقع، آن بخش از مغز که تقریباً در تمام یادگیری ها درگیر است؛ یعنی، مخچه، بسته به نوع نرمش بدنی، به فعالیت زیاد وا داشته می شود. بنابراین با کمی اندیشه درباره ی این سخن، چنین بر می آید که تفکر و اندیشه و به عبارتی فعالیت های ذهنی، نمی توانند از فعالیت ها و توانایی های حرکتی پایه جدا باشند (۱۱).
ریتم^[۹]، خصوصا در شکل موسیقی به عنوان قسمتی از آموزش انسان ها و فرهنگ های مختلف، امری مهم تلقی می شود. در آمیختگی این حرکت های ورزشی به موسیقی و اشعار و ترانه های موزون و آهنگین، بر اثربخشی این روش در کار با کودکان می افزاید. موسیقی بر شکل پذیری و فعالیت قشر مغز تاثیر قابل توجهی دارد و از آن جا که در کودکان با اختلالات یادگیری، راه های حسی مختلفی که بخشی از آن ناشی از محدودیت های عصب شناختی است، وجود دارد؛ استفاده از موسیقی و ریتم در قالب بازی و ورزش های حرکتی موزون به طور همزمان سبب افزایش و ازدیاد شاخه های عصبی می گردد. به عبارتی، تحریک حسی طولانی مدت، باعث افزایش سیناپس های مغزی شده و در نهایت، به ادراک حسی در سطوح بالا می انجامد (۱۹). حرکات یا تمرینات ریتمیک، یکی از روش های تمرینی مورد علاقه کودکان و به ویژه نوجوانان است. این حرکات و فعالیت ها، ذاتی هماهنگ دارند و اجرای صحیح آن ها نیازمند اجرای منظم حرکات مختلفی با توالی های مشخص است. از آن جا که این حرکات اغلب با موسیقی های شاد و به صورت دسته جمعی انجام می گیرد، افراد انگیزه بیشتری برای شرکت در آن دارند ( ۴۳ ).
بین شناخت و موسیقی ارتباط وجود دارد، چی هو و چون ^[۱۰]( ۲۰۰۳) حرکات ریتمیک نظام مند و منظم را در پردازش حافظه مؤثر می دانند. کولیر و لوگان^[۱۱](۲۰۰۰) نیز بر این باورند که عملکرد حافظه کوتاه مدت با بهره گیری از تحریکات موزون شنیداری متناوب، بهتر از زمانی است که تحریکات بینایی به کاربرده می شود. گفته می شود موسیقی از راه تصویرسازی ذهنی، تقویت حافظه را به دنبال دارد ( ۴۵). میربها نیز به نقل قول از گاردنر^[۱۲] بیان می کند که موسیقی را می توان به عنوان یکی از عوامل سازمان دهندۀ فرآیندهای شناختی کودکان مطرح کرد ( ۵۳). مطالعات مختلفی عملکرد شناختی و انعطاف پذیری مغز را با ورزش و فعالیت های حرکتی مرتبط می دانند. در آمیختگی این حرکت های ورزشی به موسیقی و اشعار و ترانه های موزون و آهنگین بر اثر بخشی این روش در کار با کودکان می افزاید (۳۹).
یکی دیگر از روش های حرکت درمانی که در سال های اخیر مورد توجه متخصصین ورزشی قرار گرفته است و به طور وسیعی در حال فراگیر شدن می باشد، ورزش پیلاتس^[۱۳] است. پیلاتس در سال ۱۹۳۰، توسط ژوزف پیلاتس پایه گذاری شد. این ورزش شامل تمرین هایی است که روی پیشرفت انعطاف و قدرت در تمام اندام های بدن تمرکز دارد، بدون آن که عضلات را حجیم کند، یا آن ها را از بین ببرد. این ورزش، مجموعه ای از تمرینات تخصصی و ترکیبی از هردو عنصر جسم و ذهن است. در واقع ورزش پیلاتس یک روش مناسب برای تمرین آگاهی ذهن- بدن و کنترل حرکات وضعیتی است (۳۳). از مزایای گسترده پیلاتس می توان افزایش قدرت عضلانی، استقامت قلبی عروقی، انعطاف پذیری، توجه و تمرکز، حس عمق، کنترل بدن و از همه مهم تر، به وجود آوردن یک اثر ذهن و بدن نام برد (۸۰). تحقیقات نشان دادند که این شیوه تمرینی سبب افزایش ترشح سروتونین، که یکی از میانجی های عصبی مهم و اثرگذار بر عملکرد مغز است، می شود (۲۴).
تحقیقات زیادی درباره اثر تمرینات ایروبیک و پیلاتس به صورت مجزا صورت گرفته است، ولی بر اساس یافته های محقق تحقیقی در خصوص مقایسه تاثیر این دو نوع تمرین بر عملکردهای شناختی دیده نشده است. لذا این پژوهش یافتن پاسخ سؤالات زیر را به دنبال خواهد داشت:
آیا تمرینات ایروبیک می تواند بر عملکردهای شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری تاثیر گذار باشد؟
آیا تمرینات پیلاتس می تواند بر عملکردهای شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری تاثیر گذار باشد؟
کدام نوع تمرین (ایروبیک یا پیلاتس) اثر بیشتری بر عملکردهای شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری دارد؟
اهمیت و ضرورت تحقیق
سال های اول کودکی برای همه کودکان سال های سرنوشت ساز است، اما برای کودکی که از نظر فیزیکی، رفتاری، رشدی یا خصوصیات یادگیری انحراف هایی از هنجار دارد، این سال ها تعیین کننده تر و حساس تر است. یافته های پژوهشی متعدد این نکته را تایید می کند که سال های اول زیر بنای یادگیری در سراسر زندگی است. اگر در خلال این سال های سرنوشت ساز فرصتی برای رشد ذهنی و هیجانی کودکان فراهم نشود، زمان گرانبهای یادگیری برای همیشه از دست می رود (۲۰).

.. ۴۱
۴-۳-آزمون و تجزیه و تحلیل فرضیه ها……………………………………………………………………………………………………………………. ۴۳
۴-۳-۱-فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۵
۴-۳-۲-فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۸
۴-۳-۳-فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۲
فصل پنجم:تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………. ۵۴
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۵۵
۵-۱-بحث و تفسیر نتایج……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۵۶
۵-۲-نتیجه گیری کلی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۳
۵-۳-پیشنهادات کاربردی…………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۴
۵-۴-پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۴
منابع و مواخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۵
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۳
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ۴-۱میانگین و انحراف معیار قد، وزن و شاخص توده بدنی (BMI) دانش آموزان دارای اختلال یادگیری………… ۴۰
جدول ۴-۲ شاخص های توصیفی نمرات کل هوشبهر و مولفه های آن در مرحله پیش آزمون و پس آزمون گروه های
آزمایش و کنترل ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴۲
جدول۴-۳ نتایج آزمون تحلیل واریانس یک راهه مقایسه نمرات آزمودنی ها در پیش آزمون………………………………………. ۴۳
جدول ۴ – ۴ نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای نرمال بودن توزیع…………………………………………………………………….. ۴۴

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول ۴-۵ نتایج آزمون آزمون لون برای سنجش برابری واریانس های متغیر وابسته………………………………………………….. ۴۴
جدول ۴-۶ نتایج توصیفی تفاضل نمرات هوشبهر کل و خرده آزمون های آن در گـروه های مداخـله ی با ایروبیک و
کنترل در پیش آزمون و پس آزمون……………………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۵
جدول ۴-۷ آزمون مانوا برای مقایسه متغیرهای وابسته در گروه ایروبیک و کنترل……………………………………………………….. ۴۶
جدول ۴-۸ نتایج آزمون تک متغیری در متغیر هوشبهر و مولفه های آن………………………………………………………………………. ۴۷
جدول۴-۹ نتایج توصیفی هوشبهر کل و خرده آزمون های آن در گروه های مداخله ی با پیلاتس و کنترل……………….. ۴۹
جدول ۴-۱۰ آزمون مانوا برای مقایسه متغیرهای وابسته در گروه پیلاتس و کنترل……………………………………………………… ۵۰
جدول ۴-۱۱ نتایج آزمون تک متغیری در متغیر هوشبهر و مولفه های آن……………………………………………………………………. ۵۱
جدول۴-۱۲ شاخص های توصیفی تفاضل پس آزمون و پیش آزمون نمره هوشبهر و مولفه های آن در گروه ایروبیک
و پیلاتس……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۵۲
جدول ۴-۱۳ آزمون مانوا برای مقایسه متغیرهای وابسته در گروه پیلاتس و ایروبیک…………………………………………………… ۵۳
فهرست نمودار ها
عنوان صفحه
نمودار ۴-۱ فراوانی نمرات هوشبهر کل و خرده آزمون های آن در پیش آزمون و پس آزمون……………………………………….. ۴۲
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
در گستره ی حیات فردی و اجتماعی انسان، مطالب بی شماری با طرق مختلف برای یادگیری وجود دارند. یادگیری را به جرأت می توان بنیاد ی ترین فرآیندی دانست که در نتیجه ی آن، موجودی ناتوان و درمانده در طی تعامل با رشد جسمی، به فرد تحول یافته ای تبدیل می شود که توانایی های شناختی و قدرت اندیشه ی وی حد و مرز نمی شناسد. یکی از مواردی که روی فرایند یادگیری اثر می گذارد و به تبع آن استعدادها، علایق، نگرش ها، آموزش، کارآیی و به طور کلی شخصیت فرد تحت تأثیر آن قرار می گیرد، اختلالات یادگیری^[۱] است (۳۲).
اصطلاح اختلال یادگیری در سال ۱۹۶۲ و ۱۹۶۳ توسط ساموئل کرک^[۲] ارائه شد. او این اصطلاح را برای کودکانی که در تحول یادگیری خواندن، نوشتن و محاسبات ریاضی پیشرفت ناچیزی داشتند به کار برد، و اختلال یادگیری را وارد حوزه برنامه آموزش های ویژه کرد (۱۳). طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ^[۳](DSM-IV) اختلالات یادگیری زمانی تشخیص داده می شوند که پیشرفت در آزمون های استاندارد شده برای خواندن، ریاضیات یا بیان نوشتاری به طور قابل ملاحظه زیر حد مورد انتظار برحسب سن، تحصیلات و سطح هوشی باشد (۵۷). معمولا این دانش آموزان از هوش متوسط یا بالاتر برخوردارند، و علی رغم قرار داشتن در محیط آموزشی مناسب و نیز فقدان ضایعات بیولوژیکی بارز و عدم مشکلات اجتماعی و روانی حاد، قادر به یادگیری در زمینه های خاصی (خواندن، نوشتن،محاسبه) نمی باشند (۵۵).
عملکرد شناختی مجموعه فرآیندهای ذهنی است که از طریق آن ها اطلاعات را به دست می آوریم، ذخیره و هنگام نیاز، بازیابی می کنیم (۸). پژوهش ها نشان داده اند که ، تفاوت های زیادی در عملکردهای شناختی بین افراد سالم و افراد مبتلا به اختلالات یادگیری وجود داد ( ۲۸). به نظر می رسد که اختلالات یادگیری، احتمالا معلول عملکرد بد یک یا چند قسمت از سیستم اعصاب مرکزی باشد. تانر^[۴] توضیح داده است که هرگاه عملکرد علمی یک دانش آموز نسبت به سطحی پیش بینی شده که از طریق ارزیابی قابلیت دانش آموز احراز شده است، به طور معنی داری پایین تر قرار گیرد، علت آن به عملکرد بد سیستم اعصاب مرکزی مربوط می شود (۴۰). به علت این که مخچه در ارتباط با قسمت تحتانى و ریشه ی مغز است، نه تنها وظایف حرکتی و انتقالی ، بلکه وظایف ذهنی و حسی را نیز بر عهده دارد. زمانی که با کودکان حرکات ورزشی کار شود، سود حاصل از آن ، به یادگیری سایر مهارت ها انتقال می یابد. این کار بدون نیاز به هوشیاری و به طور خودکار اتفاق می افتد ( ۱۱).
همان طور که توسط مراکز کنترل و پیشگیری بیماری ها ^[۵] اشاره شد، فعالیت بدنی می تواند فیزیولوژی مغز را با افزایش رشد مویرگ های مغزی، جریان خون، اکسیژن، تولید و رشد سلول های عصبی در هیپوکامپ (مرکز یادگیری و عملکردهای شناختی)، سطوح انتقال دهنده عصبی، توسعه اتصالات عصبی، تراکم شبکه عصبی و حجم بافت مغز تحت تاثیر قرار دهد. این تغییرات سبب می شود تا عملکردهای شناختی از جمله توجه ، پردازش اطلاعات، ذخیره و بازیابی اطلاعات، افزایش عاطفه مثبت ، کاهش احساس هوس و درد بهبود یابد. می توان گفت عملکرد شناختی ، و به طور خاص عملکرد اجرایی ، از طریق فعالیت بدنی هوازی افزایش می یابد (۶۷).

بیان مساله
عنصر کلیدی برای بهره گیری از زندگی شاد و سالم، به فعالیت واداشتن مغز است. عملکرد شناختی با فعال نگه داشتن مغز، بهبود می یابد. یکی از مهم ترین روش هایی که سبب فعال نگه داشتن مغز می شود تمرین و فعالیت های ورزشی است (۶۹). برنامه های حرکتی و بازی های هدفمند همراه با سایر فعالیت های تربیتی و پرورشی بستری مناسب برای تمرین و تکرار برخی از مفاهیم ذهنی و شناختی، در دوره دبستانی است. پژوهشگرانی مانند کفارت،^[۶] هارتمن،^[۷] جین آیرز،^[۸] حرکت و فعالیت را اساس یادگیری و پایه ای برای تحول ذهنی می دانند. آنان تفکیک ناپذیری نیروهای روانی و جسمانی را در به اجرا درآوردن هر گونه الگوی حرکتی آن هم در مراحل اولیه آموزش به منزلۀ یک اصل اساسی مورد تاکید قرار می دهند (۲۵). فعالیت های ورزشی سبب تسهیل پردازش اطلاعات و بهبود بهداشت روان در کودکان می شوند (۸۴). جالب آن که، آن بخش از مغز که حرکت را پردازش می کند، همان بخشی است که یادگیری را پردازش می کند (۱۱). شگفت آور آن است که در مغز فقط یک مرکز حرکتی وجود ندارد .حرکت و یادگیری، کنش متقابل و دایمی دارند و در واقع، آن بخش از مغز که تقریباً در تمام یادگیری ها درگیر است؛ یعنی، مخچه، بسته به نوع نرمش بدنی، به فعالیت زیاد وا داشته می شود. بنابراین با کمی اندیشه درباره ی این سخن، چنین بر می آید که تفکر و اندیشه و به عبارتی فعالیت های ذهنی، نمی توانند از فعالیت ها و توانایی های حرکتی پایه جدا باشند (۱۱).
ریتم^[۹]، خصوصا در شکل موسیقی به عنوان قسمتی از آموزش انسان ها و فرهنگ های مختلف، امری مهم تلقی می شود. در آمیختگی این حرکت های ورزشی به موسیقی و اشعار و ترانه های موزون و آهنگین، بر اثربخشی این روش در کار با کودکان می افزاید. موسیقی بر شکل پذیری و فعالیت قشر مغز تاثیر قابل توجهی دارد و از آن جا که در کودکان با اختلالات یادگیری، راه های حسی مختلفی که بخشی از آن ناشی از محدودیت های عصب شناختی است، وجود دارد؛ استفاده از موسیقی و ریتم در قالب بازی و ورزش های حرکتی موزون به طور همزمان سبب افزایش و ازدیاد شاخه های عصبی می گردد. به عبارتی، تحریک حسی طولانی مدت، باعث افزایش سیناپس های مغزی شده و در نهایت، به ادراک حسی در سطوح بالا می انجامد (۱۹). حرکات یا تمرینات ریتمیک، یکی از روش های تمرینی مورد علاقه کودکان و به ویژه نوجوانان است. این حرکات و فعالیت ها، ذاتی هماهنگ دارند و اجرای صحیح آن ها نیازمند اجرای منظم حرکات مختلفی با توالی های مشخص است. از آن جا که این حرکات اغلب با موسیقی های شاد و به صورت دسته جمعی انجام می گیرد، افراد انگیزه بیشتری برای شرکت در آن دارند ( ۴۳ ).
بین شناخت و موسیقی ارتباط وجود دارد، چی هو و چون ^[۱۰]( ۲۰۰۳) حرکات ریتمیک نظام مند و منظم را در پردازش حافظه مؤثر می دانند. کولیر و لوگان^[۱۱](۲۰۰۰) نیز بر این باورند که عملکرد حافظه کوتاه مدت با بهره گیری از تحریکات موزون شنیداری متناوب، بهتر از زمانی است که تحریکات بینایی به کاربرده می شود. گفته می شود موسیقی از راه تصویرسازی ذهنی، تقویت حافظه را به دنبال دارد ( ۴۵). میربها نیز به نقل قول از گاردنر^[۱۲] بیان می کند که موسیقی را می توان به عنوان یکی از عوامل سازمان دهندۀ فرآیندهای شناختی کودکان مطرح کرد ( ۵۳). مطالعات مختلفی عملکرد شناختی و انعطاف پذیری مغز را با ورزش و فعالیت های حرکتی مرتبط می دانند. در آمیختگی این حرکت های ورزشی به موسیقی و اشعار و ترانه های موزون و آهنگین بر اثر بخشی این روش در کار با کودکان می افزاید (۳۹).
یکی دیگر از روش های حرکت درمانی که در سال های اخیر مورد توجه متخصصین ورزشی قرار گرفته است و به طور وسیعی در حال فراگیر شدن می باشد، ورزش پیلاتس^[۱۳] است. پیلاتس در سال ۱۹۳۰، توسط ژوزف پیلاتس پایه گذاری شد. این ورزش شامل تمرین هایی است که روی پیشرفت انعطاف و قدرت در تمام اندام های بدن تمرکز دارد، بدون آن که عضلات را حجیم کند، یا آن ها را از بین ببرد. این ورزش، مجموعه ای از تمرینات تخصصی و ترکیبی از هردو عنصر جسم و ذهن است. در واقع ورزش پیلاتس یک روش مناسب برای تمرین آگاهی ذهن- بدن و کنترل حرکات وضعیتی است (۳۳). از مزایای گسترده پیلاتس می توان افزایش قدرت عضلانی، استقامت قلبی عروقی، انعطاف پذیری، توجه و تمرکز، حس عمق، کنترل بدن و از همه مهم تر، به وجود آوردن یک اثر ذهن و بدن نام برد (۸۰). تحقیقات نشان دادند که این شیوه تمرینی سبب افزایش ترشح سروتونین، که یکی از میانجی های عصبی مهم و اثرگذار بر عملکرد مغز است، می شود (۲۴).
تحقیقات زیادی درباره اثر تمرینات ایروبیک و پیلاتس به صورت مجزا صورت گرفته است، ولی بر اساس یافته های محقق تحقیقی در خصوص مقایسه تاثیر این دو نوع تمرین بر عملکردهای شناختی دیده نشده است. لذا این پژوهش یافتن پاسخ سؤالات زیر را به دنبال خواهد داشت:
آیا تمرینات ایروبیک می تواند بر عملکردهای شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری تاثیر گذار باشد؟
آیا تمرینات پیلاتس می تواند بر عملکردهای شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری تاثیر گذار باشد؟
کدام نوع تمرین (ایروبیک یا پیلاتس) اثر بیشتری بر عملکردهای شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری دارد؟
اهمیت و ضرورت تحقیق
سال های اول کودکی برای همه کودکان سال های سرنوشت ساز است، اما برای کودکی که از نظر فیزیکی، رفتاری، رشدی یا خصوصیات یادگیری انحراف هایی از هنجار دارد، این سال ها تعیین کننده تر و حساس تر است. یافته های پژوهشی متعدد این نکته را تایید می کند که سال های اول زیر بنای یادگیری در سراسر زندگی است. اگر در خلال این سال های سرنوشت ساز فرصتی برای رشد ذهنی و هیجانی کودکان فراهم نشود، زمان گرانبهای یادگیری برای همیشه از دست می رود (۲۰).

۱۵۸۲۳۰

۲۸۱۰۶۸

رفسنجان قبل از اسلام: اگر چه برخی مورخین و نویسندگان در قرن‌های اخیر، از بحث درخصوص تاریخ و قدمت رفسنجان صرفنظر کرده و به دلیل عدم اطلاعات موثق و مستند از زحمت خود کاسته و عمر این دیار را به قدمت «بهرام آباد» پیوند زده‌اند، «جغرافی نویسان قدیم اسمی از رفسنجان نبرده‌اند، زیرا این شهر قدمت چندانی ندارد. در گذشته از سه روستا به نام بهرام‌آباد، علی‌آباد و قطب‌آباد تشکیل شده بود. این سه روستا بعدها توسعه و گسترش یافتند و به هم متصل گشتند و شهر فعلی رفسنجان را تشکیل داده‌اند».
با این همه در لابلای برخی اسناد و مدارک به واقعیت‌هایی برمی‌خوریم که جز این را نشان می‌دهد و گویای کهنسالی این دیار است، تا آن جا که براساس نام‌های شهرهای گمشده رفسنجان، کم و بیش می‌توان از وجود این سرزمین در اعصار و قرون قبل از اسلام آگاه شد.
آن چه حدس و گمان‌ها را بیشتر کرده و به عنوان سند معتبری برای قدمت و کهنسالی رفسنجان مطرح می‌شود، قدمت بی‌چون و چرای خنامان یا خنیمان است ک در جای خود به آن پرداخته خواهد شد. اجمالاً وجود ده‌ها شیی مفرغی، سفالین و… سکه‌های متعدد که سابقه برخی از آنها به عهده سلوکیان می‌رسد و یا حداقل با اطمینان می‌توان گفت متعلق به قبل از اسلام است همه و همه مبنای این احتجاج می‌باشند. با این همه به بیان تاریخ قبل از اسلام رفسنجان، در همین حد بسنده کرده و به سراغ تاریخ این دیار پس از اسلام که شفافیت بیشتری دارد می‌رویم.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

رفسنجان پس از اسلام: نخستین اوراق تاریخ پس از اسلام، در زمان عبدالله بن عامر نماینده خلیفه «عثمان» که با او قرابت نیز داشت، رقم خورد، مردی که رفتار خشن و بی‌رحمانه‌اش در کرمان، موجب نارضایتی عمومی گردید و مصایب ناشی از حضور  او همراه با قحطی شدید، جان مردم را به لب رساند. آن‌طور که عده‌ای از ثروتمندان کرمان و سنجان (رفسنجان) شهر و دیار را رها کرده و راهی هندوستان شدند. بقیه نیز کم و بیش به مقاومت‌های خود ادامه دادند و بارها و بارها به وسیله عبداله بن عامر سرکوب شدند.
این وضعیت در قرون اول اسلامی با تمامی فراز و فرودهایش ادامه داشته و در برخی از موارد نام «رودان» در متون تاریخی کرمان و گاه در تاریخ فارس مشاهده می‌شود، زیرا این منطقه، در مقاطعی از تاریخ ضمیمه قلمرو حکومت فارس بود و از عهد سلجوقیان دوباره به کرمان ملحق شد.
از قرن پنجم به بعد، تردیدها و سکوت‌های گه گاه تاریخ در مورد رفسنجان به پایان رسیده و نام این سرزمین با شفافیت خاصی ذکر می‌شود، هر چند که این بیان‌ها اکثراً غم‌آلود و دردناک است، زیرا به خصوص حضور نامبارک ترکان غز، کرمان را آن چنان اسیر رنج و گرفتاری ساخت که هیچ شهر و روستایی، از آتش فتنه‌ آنان در امان نماند، در این مورد افضل کرمانی و ناصرالدین منشی، تعابیری دارند که عمق فاجعه را نشان می‌دهد. از قاووت غزی گرفته (خاکستر داغی که به گلوی بی‌گناهان می‌ریختند و آنان را با این شیوه به قتل می‌رساندند) تا اصطلاح دزد غز که هنوز هم در کرمان مصطلح است و در تمامی ویرانه‌هایی که بر جای ماند، می‌توان گوشه‌ای از این فجایع را دریافت.
در عصر قراختاییان، به خصوص «ترکان خاتون» حال و هوای بهتری پدید آمد و آفتاب علم و دانش و فرهنگ بر سر این دیار تابید، زیرا او نه فقط در کرمان به احداث مدرسه ترکان خاتون پرداخت و علما را اعزاز و تکریم نمود، بلکه در شهرهای مختلف از جمله رفسنجان آبادی‌هایی بنا کرد که ترکان آباد (در نزدیکی الله آباد و حومه شمال غربی شهر) یکی از آن هاست.
نام رفسنجان در عهد آل مظفر و با قتل کودک بی‌گناه «علی سهل» در این شهر بیشتر بر سر زبان‌ها افتاد. علی سهل، پس از فرار پدر، در خانه سید تاج‌الدین واعظ پنهان ماند. مفسدان محل او را به امیر مبارزالدین اعلام کردند. طفل را نزد امیر بردند، گفت: شنیده‌ام خط خوب می‌نویسی، یک سطر بنویس ببینم، طفل این دو بیت را نوشت:
سعادت به بخشایش داور است
نه در چنگ و بازوی زور‌آور است
چو دولت نبخشد سپهر بلند
نیاید به مردانگی در کمند
امیر مبارزالدین گفت: مار بچه است، او را مقید کرده، همراه شاه شجاع روانه کرمان کردند، در رودان رفسنجان، آن طفل را شهید کردند».^[۳] در مجموع می‌توان گفت رفسنجان از حکومت آل مظفر، خیری که ندید هیچ، در اواخر این عصر و با حمله شاه منصور به یزد و شکستی که نصیب او شد، تاوانش را مردم کرمان و رفسنجان پرداختند، آن‌طور که از رهگذر این حوادث، جز غارت و ویرانی باقی نماند.
از قتل‌های دیگری که نام رودان را بر زبان‌ها انداخت، قتل شمس‌الدین صاین قاضی، ممدوح، شاعر بزرگ دیارمان، خواجوی کرمانی در زمان محمد مظفر میبدی است، هر چند که وزیری در تاریخ کرمان به مکان قتل اشاره‌ای نمی‌کند «… پس از مبارزات، سپاه مبارزی غالب آمده، صائن قاضی فرار کرد. بعضی از شجاعان لشکر امیر او را تکامیشی کرده و سر او را که از غرور پر بود، از بدن دور و به خدمت امیر آوردند.»
لکن از شعر خواجو چنین برمی‌آید که آخر اقامتگاه او «رودان» بوده، آن جا که می‌گوید:
زد علم بر وادی رودان و تیغ کین کشید
بسته همچون کوه بر قصد شه کرمان کمر
راند رخش بادپای از مرکز خاکی برون
و آمدش دیر حیات از گردش گیتی به سر
رفسنجان در عصر صفویه نفسی تازه کرده و جور گذشتگان، به مهر این سلسله تبدیل شده و تا اندازه‌ای رونق گرفت و اقتصاد آن نیز با رواج پرورش کرم ابریشم تحول پیدا کرد. هر چند که این شادی و شکوفایی اقتصادی، عمر چندانی نداشت و با هجوم افغان‌ها، در غبار مصیبت تازه‌ای فرو رفت «محمود افغان در حمله خود به ایران از رفسنجان نیز گذر کرده است و باعث خرابی‌ها و خسارات زیادی در این منطقه شده است».^[۴]
در عصر نادری، باز هم با داعیه محمدعلی رفسنجانی به عنوان شاهزاده صفوی، نام رفسنجان ورد زبان‌ها شد، هر چند که وی نتوانست از آن ادعا قبایی برای خود بدوزد. در زمان زندیه، رفسنجان نیز سرنوشت محتوم را پذیرفته بود که با آتش فتنه خان قجر روبه‌رو شد. در سال ۱۱۶۶ شمسی آقامحمدخان قاجار به رفسنجان لشکرکشی نمود و «قلعه‌آقا» را که در آن زمان نزدیک به ۷۰۰ خانوار در آن ساکن بودند، محاصره نموده، پس از چند روز مردم شهر تعهد کردند که پس از این که غائله کرمان ختم شد، تسلیم شوند.^[۵] کما این که در نهایت، این‌چنین شد و مردم در مقابل خون ریز معروف تاریخ، سر تسلیم فرود آوردند.
حمل و نقل و راه‌های ارتباطی شهرستان
فرودگاه رفسنجان: عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۶۹ با برآورد هزینه ۴۵۰ میلیون تومان آغاز شد. ۴۰ درصد سهام متعلق به مجتمع سرچشمه و ۶۰ درصد بقیه، خودیاری مردم است. طول باند ۳۲۰۰ متر و عرض آن ۴۵ متر، دارای ترمینال‌های متعدد، و امکانات ناوبری لازم است.
راه‌آهن: راه آهن تهران ـ بندرعباس در محل احمدآباد رفسنجان دارای ایستگاه بوده و هم‌اکنون امکانات ریلی برای مردم این شهرستان فراهم است.
راه‌های ارتباطی: وجود رفسنجان، بر سر راه‌های مختلف ارتباطی یزد، شهر بابک، سیرجان، زرند، بندرعباس و کرمان، این شهرستان را از موقعیتی مناسب برخوردار ساخته است. در گذشته نیز چنین بوده، آن طور که استاد باستانی پاریزی می‌گوید: «کالاهایی که از هند یا بنادر جنوب یا حتی سیستان به کرمان می‌رسید، از طریق راور و زرند و بعدها رفسنجان به یزد می‌رفت و از آن جا به نایین یا سمرقند و دامغان و سمنان یا ری می‌رفت و به رشته اصلی راه ابریشم متصل می‌گشت.
۴-۱-۲- موقعیت جغرافیایی
شهرستان رفسنجان با مساحتی معادل ۱۲۰۰۰ کیلومتر مربع در جنوب شرقی ایران با ارتفاع ۱۴۶۹ متر از سطح دریا در فاصله ۱۰۰ کیلومتری غرب کرمان بین شهرستان‌های یزد، سیرجان، بردسیر، شهر بابک، زرند و کرمان واقع شده و بر اساس اعلام اداره هواشناسی، ارتفاع آن از سطح دریا ۱۶۰۵ متر است. (در برخی آمار این رقم ۱۴۶۰ متر ذکر گردیده). این شهرستان از شمال به شهر بافق در استان یزد، از جنوب به سیرجان و بردسیر، از مغرب به شهربابک و از مشرق به شهر کرمان و زرند محدود شده است و در مرتفع‌ترین نقاط این شهرستان راویز با ۲۳۳۵ متر و بی‌بی حیات با ۲۰۷۰ متر ارتفاع اعلام شده است.
این شهرستان در کنار محور ارتباطی که پایتخت ایران (تهران) را به شهرهای جنوب شرقی کشور و نهایتاً به پاکستان و شرق آسیا متصل می کند، واقع شده است. فاصله­ی آن تا تهران ۹۵۴ کیلومتر است و از طریق جاده آسفالته به کرمان، یزد، سرچشمه شهربابک و سیرجان مرتبط است.
شهرستان رفسنجان شامل بخش‌های مرکزی، نوق، کشکوئیه و انار و شهرهای رفسنجان، سرچشمه، بهرمان، کشکوئیه، انار و حسین‌آباد است (واحد تقسیمات کشوری استانداری کرمان). این شهرستان در تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ به صورت یکی از بخش‌های شهرستان کرمان و در سال ۱۳۲۴ شمسی به صورت شهرستان درآمد و در سال ۱۳۲۹ شمسی بخش شهر بابک نیز جزو این شهرستان شد. شهر بابک نیز در تقسیمات کشوری سال ۱۳۵۴ از رفسنجان جدا و به صورت شهرستان مستقلی درآمد. عبور راه آهن بافق – بندرعباس از نزدیکی این شهر و راه اندازی فرودگاه رفسنجان موقعیت ارتباطی ویژه ای به این شهر بخشیده است. همچنین موقعیت جغرافیایی مناسب این شهرستان تمامی شرایط لازم برای کاشت و برداشت پسته را فراهم آورده است و این نکته از ویژگی های مهم این شهرستان محسوب می شود. اهمیت این محصول تا جایی پیش رفته است که رفسنجان را شهر طلای سبز لقب داده اند.^[۶]
اقلیم
رفسنجان به دلیل مجاورت با کویر، از جمله مناطق نیمه خشک و کم ‌باران به شمار می‌رود. تابستان‌های آن گرم و زمستان‌هایش سرد و خشک است. میزان تبخیر در منطقه به علت بالا بودن درجه حرارت در تابستان و وزش بادهای تقریبا دایمی، بسیار زیاد است. درجه حرارت نیز از حداکثر ۴۳ و حداقل ۱۸ـ درجه سانتی‌گراد متغیر است. میزان رطوبت نسبی جو ۷/۳۳ درصد و میزان متوسط بارندگی قریب ۱۰۰ میلی‌‌متر است، هر چند که این رقم در ارتفاعات سرچشمه به بیش از ۲۵۰ میلی‌متر می‌رسد. بیشترین ماه‌های بارندگی به ترتیب اسفند، بهمن و دی ماه و ماه بی‌باران سال، مرداد است. (آمار ۱۳۷۰ ـ ۸۱ سالنامه آماری). جهت وزش باد معمولاً غربی و طولانی بودن مدت آن در سال موجب تخریب سطح زمین و تشکیل تپه‌های ماسه‌ای گردیده است. از گونه‌های مهم جنگلی و مرتفع این شهرستان می‌توان از بادام کوهی، درمنه، گون، اسکنبیل، شور و گوجار نام برد.
دشت رفسنجان
اراضی دشت رفسنجان، از شیب ملایمی برخوردار است به طوری که حداکثر شیب در این منطقه بیش از دو درصد نیست. جهت شیب، جنوب شرقی ـ شمال غربی است. استقرار روستاها و آبادی ها نیز در منطقه، تابع شرایط طبیعی بوده و روستاها عملاً تا انتهای اراضی قابل کشاورزی و تا آن جا که عوامل آب و هوایی و جغرافیایی اجازه می‌دهد، گسترش پیدا کرده‌اند.
رودخانه های مهم این شهرستان عبارتند از:
رودخانه لاله زار
رودخانه کبوترخان
رودخانه شور رفسنجان
شاهزاده عباس
چاری
منابع آب های زیرزمینی
تقریباً تمامی آب مورد نیاز برای کشاورزی در این منطقه از طریق سفره ­های آب زیرزمینی تأمین می­گردد و آب­های سطحی در آبیاری مزارع و باغات نقش بسیار ناچیزی دارند. آبیاری درختان پسته در این منطقه با روش سنتی و به صورت غرقابی می­باشد که این شیوه­ آبیاری موجب اتلاف شدید و بیش از اندازه­ آب می­ شود و همچنین باعث پایین رفتن سطح آب­های زیرزمینی می­گردد. سفره­ی آب زیرزمینی دشت رفسنجان به وسیله­ آب­های روان و زیرزمینی دشت­های باغین و بردسیر تغذیه می­گردد. سالانه حدود ۱۲ میلیون متر مکعب آب از طریق زهکشی دشت بردسیر و حدود ۶ میلیون متر مکعب از طریق جریان­های سطحی به دشت رفسنجان وارد می­ شود.
در اولین آمار برداری از منابع آبی دشت رفسنجان که در سال ۱۳۴۹ انجام گرفته است تعداد کل چاه های منطقه ۶۱۳ حلقه با تخلیه سالانه ۲۱۲ میلیون متر مکعب ذکر شده است. از این تعداد ۲۳۱ حلقه چاه عمیق و ۳۸۲ حلقه چاه نیمه عمیق بوده است. همچنین تعداد قنات­های دشت رفسنجان ۲۱۲ رشته قنات با تخلیه سالانه ۹۵ میلیون متر مکعب ثبت شده است.
تعداد چاه­های موجود در منطقه به تفکیک عمیق و نیمه عمیق و رشته قنات­ها

سال