تعریف و تقسیم وزن بر آن سبب قرارگرفتن مقادیر وزن­ها در بازه ]۱و۰[ می­ شود. در رابطه فوق مجموع برای تمامی پیکسل­های واقع در پنجره r*r به مرکزیت پیکسل i ام محاسبه می­ شود. اندازه پارامتر h که

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تعیین­کننده میزان نزول جمله نمایی در روابط فوق است، تأثیر بسزایی در نحوه جمع­آوری اطلاعات غیرمحلی دارد. اگر اندازه این پارامتر مقدار بزرگی در نظرگرفته شود، موجب بخش­بندی نادرست جزئیات تصویر شده و لبه­ها و جزئیات در تصویر بخش­بندی­ شده به خوبی مشخص نمی­شوند و در صورت کوچک انتخاب ­شدن h، تصاویر نویزدار به خوبی بخش­بندی نشده و تأثیر نویز در تصویر بخش­بندی ­شده مشهود خواهد بود. در این پژوهش پارامتر h² را برابر با:

درنظر گرفته­ایم که در آن، a ضریب با مقدار ۲ و _Mλ کوچکترین مقدار ویژه ماتریس کواریانس داده ­های تکه­های تصویر استخراج ­شده از تصویر ورودی است. در تعیین پارامتر h از روشی مشابه به تخمین واریانس نویز استفاده کرده­ایم. ابتدا تصویر ورودی به تکه­هایی با اندازه­ های برابر تقسیم شده و تکه­های با اندازه­ های ۷*۷ جمع­آوری و پس از کسر میانگین تکه­ها از هر کدام از آنها، ماتریس کواریانس توزیع تکه­های تصویر به دست می ­آید. حاصلضرب ریشه دوم کوچکترین مقدار ویژه ماتریس کواریانس و عدد a طبق فرمول فوق، به عنوان پارامتر ^۲h در محاسبه وزن پیکسل­های تصویر انتخاب می­ شود.
۵-۱-۲ محاسبه مقدار ویژگی میانگین وزن­دار غیرمحلی
مقدار ویژگی میانگین وزن­دار غیرمحلی که برای خوشه­بندی پیکسل­های تصویر به کار می­رود، برای پیکسل i ام به صورت:

که در آن w_ij وزن نسبت داده ­شده به پیکسل j ام داخل پنجره r*r حول پیکسل i، y_j مقدار شدت روشنایی پیکسل j ام در تصویر نویزدار و W_i^r، پنجره r*r از تصویر ورودی به مرکزیت پیکسل i است، به دست می ­آید. در واقع با محاسبه ویژگی میانگین وزن­دار غیرمحلی، اطلاعات مکانی و روابط همسایگی پیکسل­ها در پنجره بزرگی از تصویر حاصل می­گردد که در مرحله خوشه­بندی به عنوان ویژگی پیکسل­ها به کار می­رود.
۵-۲ ترکیب الگوریتم رقابت استعماری و الگوریتم k-means
الگوریتم خوشه­بندی k-means یکی از ساده­ترین روش­های دسته­بندی داده ­ها به شمار می­رود که با تکرار دو مرحله تخصیص داده ­ها به خوشه ­ها و به روزرسانی مراکز خوشه ­ها، سعی در کمینه­سازی تابع هدف مجموع فواصل داده ­ها از مراکز خوشه ­ها دارد. به دلیل اینکه تابع هدف دارای کمینه­های محلی^[۳۷] زیادی است، امکان همگرا شدن الگوریتم و قرارگیری در کمینه­های محلی تابع هدف زیاد بوده و در هر بار اجرای الگوریتم با مراکز اولیه خوشه­های مختلف، جواب­های متفاوتی به دست می ­آید. از الگوریتم­های­ تکاملی در مسائل
بهینه­سازی گوناگون به منظور دستیابی به جواب بهینه سراسری استفاده می­گردد. همین انگیزه­ای شد تا از الگوریتم رقابت استعماری بهبود یافته برای جستجوی مراکز بهینه خوشه­های داده ­های پیکسل­های تصویر جهت خوشه­بندی آنها بهره گیریم. خوشه­بندی داده ­ها با بهره گرفتن از ویژگی­هایی از آنها مانند شدت روشنایی پیکسل­ها انجام می­گیرد و در این پژوهش علاوه بر ویژگی­ شدت روشنایی، روابط همسایگی پیکسل­ها نیز جهت افزایش دقت بخش­بندی، به کار رفته است.
از تابع هدف الگوریتم k-means در بخشی از تابع هزینه الگوریتم رقابت استعماری پیشنهادی استفاده شده و الگوریتم رقابت استعماری بهبود یافته سعی در کمینه­سازی هزینه مجموع فواصل پیکسل­ها از مرکز خوشه­ای که در قلمرو آن قرار گرفته­اند، در فضای ویژگی­ها، دارد. علاوه بر استفاده از تابع هدف الگوریتم
k-means جمله دیگری نیز در محاسبه تابع هزینه الگوریتم پیشنهاد شده به کار رفته که در ادامه تابع هزینه و جزئیات الگوریتم پیشنهادی که با نام NLICA نامگذاری گردیده، به طور کامل بررسی می­ شود.
۵-۳ الگوریتم رقابت استعماری بهبود یافته پیشنهادی برای بخش­بندی تصویر
عملگرهای اصلی در الگوریتم رقابت استعماری شامل جذب مستعمرات به سمت استعمارگر، انقلاب و رقابت استعماری می­باشد. همچنین این الگوریتم با جمعیتی از آرایه­های متغیرهای مسئله شروع می­گردد. هر کدام از این آرایه­ها در الگوریتم رقابت استعماری کشور و هر یک از خانه­های آرایه که شامل متغیری از مسئله است، در اصطلاح ویژگی از کشور مانند فرهنگ آن نامیده می­ شود. در ادامه با ساختار کشورها یا اصطلاحاً کدگذاری روش NLICA برای بخش­بندی تصویر آشنا شده و عملگرهای جذب و انقلاب تغییر یافته الگوریتم رقابت استعماری معرفی و شرح داده می­شوند.
۵-۳-۱ کدگذاری
ساختار کشورها برای مسئله حل ­شده در این پژوهش به صورت آرایه­ای از مراکز خوشه ­ها^[۳۸] است. تعداد
خانه­ها به تعداد خوشه­های مشخص ­شده توسط کاربر و هر خانه شامل مرکز یک خوشه (ویژگی میانگین غیرمحلی آن مرکز خوشه) می­باشد. مقدار ویژگی میانگین وزن­دار غیرمحلی عددی در بازه ۰ و ۱ و در نتیجه مقدار هر کدام از خانه­های کشور عددی اعشاری بین ۰ و ۱ است. نمونه ­ای از ساختار یک کشور در روش پیشنهادی در شکل ۵-۵ نشان داده شده است.
شماره خوشه
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ … k

در قصاص نفس که مجازات قتل عمدی است شرایط و ضوابطی حاکم است که در پاره­ای از آنها شخصیت بزهکار مد­نظر قرار گرفته است. طبق ماده۳۱۰ قانون مجازات اسلامی «هر گاه غیر مسلمان مرتکب جنایت عمدی بر مسلمان ذمی، مستأمن یا معاهد شود حق قصاص ثابت است. اگر مسلمان، ذمی، مستأمن یا معاهد بر غیر مسلمانی که ذمی، مستأمن و معاهد نیست جنایتی وارد کند قصاص نمی­ شود به مجازات تعزیری مقرر از کتاب پنجم تعزیرات محکوم می­ شود»
بر اساس این ماده قتل کافر توسط مسلمان مستلزم قصاص نیست و علت آن را نفی سلطه­گری کفار بر مسلمین ذکر کرده ­اند زیرا دادن حق قصاص به ورثه­ی کافر موجب سلطه­ی آنها خواهد شد. در این صورت فرد مسلمان تعزیر می­ شود (مگر اینکه کافر باشد که در این صورت قابل تعزیر هم نیست)^[۹۲] همانگونه که گفته شد هرگاه فردی دیگری را به قتل برساند اما پس از قتل شخصیت وی متحول گردد در برخی موارد این تحول در قصاص مؤثر است. برای مثال اگر کافری، کافر دیگر را بکشد و سپس اسلام بیاورد قصاص نمی­ شود بلکه باید دیه پرداخت نماید زیرا دیگر بین آنها مساوات برقرار نیست
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

از مطالب فوق فهمیده می­ شود که اعتقادات و باورهای هر شخص جزئی از شخصیت وی می­باشد در صورت ارتکاب بزه در نوع و میزان مجازات شخص مؤثر است زیرا که سبب متحول شدن شخصیت فردی می­ شود.
بر اساس ماده ۶۱۲ هرکس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی گذشت کند در صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب باشد. دادگاه با رعایت وضعیت مجرم و احراز تجری وی می ­تواند او را به ۳ تا ۱۰ سال حبس محکوم نماید. در این ماده اگر قصاص نفس به هر صورتی اجرا نشود. دستگاه عدالت کیفری، با توجه به حالات و خصوصیات، روحیات و سوابق بزهکار واکنش مناسب را اتخاذ می­ کند. ضرورت تشکیل پرونده شخصیت را می­رساند.
آنچه گفته شد درباره تأثیر شخصیت بزهکار در امر تعیین حکم و تشریع بود. اما در مرحله اجرای مجازات قصاص نفس نیز وضعیت فردی بزهکار و هم در جلب رضایت و عفو اولیاء دم و هم در نحوه­ اجرای حکم مؤثر است برای مثال هر گاه پس از ارتکاب قتل عمدی دیوانه شود نظر فقهای شیعه آن است که قصاص ساقط نمی­ شود و در قانون مجازات از این نظر تبعیت شده است. ولی برخی از فقهای اهل سنت با این نظر مخالف هستند و معتقدند که در حال جنون قصاص اجرا نمی­ شود. برخی دیگر معتقدند که اگر جنون به هنگام اجرای قصاص روی داده باشد قصاص اجرا می­ شود ولی اگر قبل از آن دیوانه شده باشد اجرا نمی­ شود.^[۹۳] طبق ماده ۳۰۷ قانون مجازات ۹۲ که بیان می­دارد: «ارتکاب جنایت در حال مستی و عدم تعادل روانی در اثر مواد مخدر، روانگردان و مانند آنها، موجب قصاص است مگر ثابت شود بر اثر مستی به کلی مسلوب اختیار بوده است که در این صورت علاوه بر دیه به مجازات تعزیری مقرر در کتاب پنجم تعزیرات محکوم می­ شود…» در اینجا براساس آزمایشات گوناگونی که از فرد بزهکار انجام می­گیرد و شخصیت وی را مورد ارزیابی قرار می­ دهند تا اینکه متوجه شوند که او به طور کلی مسلوب اختیار بوده از قصاص معاف شود و به دیه و مجازات تعزیری محکوم گردد.
و مورد دیگر قصاص زن حامله است بر اساس ماده ۴۳۷ قانون مجازات «زن حامله که محکوم به قصاص نفس است نباید پیش از وضع حمل قصاص شود اگر پس از وضع حمل نیز بیم تلف طفل باشد تا زمانی که حیات طفل محفوظ بماند قصاص به تأخیر می­افتد.». آنچه در خصوص شرایط قصاص گفته شد در قصاص عضو نیز صادق است
قواعد قصاص اطراف در خصوص جنایت بر زنان تخصیص خورده است به این نحوکه اگر مردی زنی را مجروح کند دیه آن عضو کمتر از ثلث دیه کامل باشد زن می ­تواند مرد را قصاص کند اگر دیه جنایت بر زن مساوی یا بیش از ثلث دیه کامل باشد در آن صورت زن هنگامی می ­تواند قصاص کند که نصف دیه آن عضو را به مرد بپردازد. (ماده ۳۸۸ قانون مجازات اسلامی ۹۲) علاوه بر شرایط مذکور در قصاص عضو ضوابط دیگری نیز وجود دارد که وضعیت و توانایی­های بزهکار در آن مد­نظر است. زیرا بر اساس ماده ۳۹۳ قانون مجازات اسلامی ۹۲ ازجمله شرایط قصاص عضو آن است که «خوف تلف مرتکب یا صدمه بر عضو دیگر نباشد». در ارزیابی و احراز این شرایط قاضی اجرای این احکام باید با ارجاع امر به پزشک متخصص و با توجه به شخصیت مجرم، علم پیدا کند که قصاص عضو باعث مرگ مرتکب نمی­ شود در غیر این صورت حق اجرای قصاص بر اساس ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی ۹۲ به دیه تبدیل خواهد شد.
از احکام و قواعدی که مورد بررسی قرار گرفت دقیقاً مشخص می­ شود که در قصاص اعم از نفس و عضو خصائص ذاتی و اکتسابی افراد از قبیل سن، جنس، دین، سلامت عقل و وضعیت جسمانی و تحولات شخصیتی خطاکاران مورد توجه قرار گرفته و احکام با درنظر گرفتن آنها وضع گردیده و اعمال می­ شود. هم چنین با توجه به اینکه هر فرد در جامعه مدنی به میزان مسئولیت خود در قبال ارتکاب عمل مجرمانه بویژه در جرمی مانند قتل عمدی مستوجب اشد مجازات قصاص است. با وجود اینکه افراد بازتاب آن را در جامعه مشاهده می­ کنند اما باز هم مرتکب این اعمال می­شوند در حالیکه این جرم از جرایم حق الناسی است قانونگذار ما در قانون جدید فلسفه­اش از تشکیل پرونده شخصیت چیست؟
بر اساس قانون جدید آیین­دادرسی کیفری در قصاص نفس در مرحله اتهامی تشکیل پرونده شخصیت الزامی می­باشد.فلسفه قانونگذار از تشکیل پرونده شخصیت واکاوی شخصیت مجرمین از سوی افراد متخصص می­باشد که شاید بتواند به پیشگیری از جرایم و یا حداقل کاهش این جرایم کمک کند. هم چنین ممکن است متهم از اتهامات وارده بر او مبرا کند.و با توجه به مواد ۲۰۳ و ۲۸۶ آیین­دادرسی کیفری جدید در جرایم موجب قصاص بویژه در جرایم اطفال وجود این پرونده گاهی می ­تواند مجازات قصاص را به اقدامات تأمینی و تربیتی تبدیل کند. این موارد در قانون مجازات اسلامی ۹۲ در مواد ۸۸ به بعد به روشنی هویدا است.
بند سوم: دیات
به موجب ماده۱۷ قانون مجازات اسلامی ۹۲ «دیه اعم از مقدر و غیر مقدر مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایت غیر عمدی بر نفس، اعضاء و منافع و جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد به موجب قانون مقرر می شود.» با توجه به ماده ۴۴۸ قانون مذکور دیه مقدر، مال معینی که در شرع مقدس به سبب جنایت غیر عمدی بر نفس عضو یا منفعت یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد مقرر شده است» در ماده ۴۴۹ «ارش دیه غیر مقدر است که میزان آن در شرع تعیین نشده است و دادگاه به لحاظ نوع و کیفیت جنایت و تأثیر آن بر سلامت مجنی علیه و میزان خسارت وارده با در نظر گرفتن دیه مقدر و با جلب نظر کارشناس میزان آن را تعیین می­ کند.»
در دیه مانند حدود و قصاص(فردی کردن قضایی) جایگاهی ندارد و میزان پرداخت دیات مختلف توسط شرع مشخص و معین شده است و قاضی حق عدول از آن را ندارد. در واقع در دیه مانند قصاص، فردی کردن قضایی به توافق جانی و مجنی علیه واگذار شده است. بدیهی است که کیفیت آن در فرهنگها و زمان های مختلف می تواند متفاوت باشد و جانی و مجنی علیه می توانند به مقدار کمتر یا بیشتر از دیه مقدر شرعی با هم توافق و مصالحه نمایند. در موارد پرداخت دیه ماده ۴۵۰ قانون مجازات اسلامی ۹۲ مقرر می­دارد: «در جنایت شبه عمدی، خطای محض و جنایت عمدی که قصاص در آنها جایز یا ممکن نیست، در صورت درخواست مجنی­علیه یا ولی­دم دیه پرداخت می­ شود مگر به نحو دیگری مصالحه شود.»
جنایات عمد و شبه عمد نابالغ و دیوانه به منزله خطای محض بر عهده عاقله می باشد. پس مسئولیت پرداخت دیه بر عهده عاقله می باشد. حتی در موردی که قانونگذار به وضعیت زندگی او توجه داشته اگر عاقله نتواند دیه را در مدت مسخص شده بپردازد دیه از بیت المال پرداخت می شود.
نکته آخر که در مورد دیات لازم به ذکر است این می باشد که در هر کجا مجازات قانونی جانی قصاص است مجنی علیه یا اولیاء دم می­توانند با توجه به وضعیت جانی، کمتر یا بیشتر از دیه قانونی را دریافت دارند و یا گذ شت نمایند این اختیار زمینه و مجالی است برای ارزیابی موقعیت افراد خاص تا صاحبان حق با بررسی اوضاع مادی و معنوی شخص جانی و عمل مجرمانه وی اگر شایسته ببیند جانی را عفو نمایند و یا با اخذ دیه متناسب با شرایط وی راضی شوند یا با او صلح کنند و یا اجرای قصاص را خواستار شوند. در این موارد در واقع اختیار ارزیابی شخصیت بزهکار به جای قاضی به مجنی علیه یا اولیاء وی واگذار شده است.
اما در مجازات دیه با توجه به اینکه دیه ذاتاً امری مالی محسوب می شود خصوصیات مرتکب نمی تواند تأثیری در کاهش آن داشته باشد. اما پرونده شخصیت ازآن جهت می تواند در مسئولیت مرتکب و پرداخت آن کمک کند. اگر مرتکب مجنون باشد در جنایات علیه تمامیت جسمانی در اکثر مواقع عاقله مسئولیت خواهد داشت بنابراین تشکیل پرونده شخصیت در همه مجازاتها می تواند هم در میزان و هم نوع و هم تعیین مرتکب مهم باشد.
بند چهارم: تعزیرات
گسترده­ترین واکنش­های جزایی و از موضوعات مهم سیاست جنایی اسلام تعزیرات می­باشد. هدف از تأسیس تعزیرات بازدارندگی از ارتکاب مجدد از طریق انتخاب واکنش مناسب در جهت اصلاح مرتکب می­باشد. یکی از معیار­های اساسی در تعیین عکس­العمل­های جزایی وضعیت شخص بزهکار است. قاضی باید منتهای تلاش خود را در گزینش بهترین و سودمند­ترین واکنش که علاوه بر تطابق با ویژگی­های بزهکار و تأثیر به حال وی، مستلزم حداقل ایذاء و رنج وی می­باشد انجام دهد.
تعزیرات پایه و اساس فردی کردن قضایی مجازاتها محسوب می­ شود و دین اسلام همانگونه که در همه جا در رأس پیشرفتهای حقوقی و قضایی قرار دارد. در این مورد نیز فردی کردن مجازات به اشکال مختلف برای جامعه بشری به ارمغان آورده است. دکتر مصطفی العوجی در این خصوص می­گوید: «لا شک فی انّ عقوبات التعزیر لمبدأ فردیهً العقاب المعمول به حالیاً فی الدول المتقدمه»^[۹۴]
تعزیرات مجازاتی غیر مقدرند و بما یراه الحاکم می­باشند (به حاکم تفویض شده ­اند) لذا به اعتقاد حقودانان اسلامی تعزیر امری اجتهادی است^[۹۵] در تعریف اجتهاد آورده­اند که «الاجتهاد المبالغه فی الجهد» بنابراین قاضی باید منتهای تلاش خود را مبذول دارد تا بهترین تدبیر را برگزیند؛ این مهم حاصل نمی­ شود مگر آنکه بر ویژگیهای بزهکاران و موقعیت ارتکاب بزه وقوف کافی داشته باشد. حصول این وقوف نیز در گرو آگاهی قاضی بر جنبه­ های شخصیتی و ویژگی­های فردی شخص بزهکار و توجهی خاص به اوضاع و احوال ارتکاب بزه می­باشد که این خود از تکالیف ثقیل و خطیر قاضی است. اقوال متعدد فقها نیز موًید توجه خاص ایشان به تفاوت واکنش­های تعزیری به تبع تفاوت بزهکاران از لحاظ ویژگی­های شخصیتی و موقعیت اجتماعی است^[۹۶]
هدف اساسی در تعزیرات اصلاح و تربیت مرتکبان است در بسیاری از موارد نیازی به برخورد سخت و خشن نیست، بنابراین قاضی در بسیاری از موارد از کیفر دادن مرتکب صرفنظر کرده و موضوع را با وعظ و اندرز خاتمه می­دهد حضرت امیر­المومنین (ع) می­فرماید: «رب ذنب مقدار العقوبه علیه اعلام المذنب به»^[۹۷] اعلام جرم به گنهکار یکی از مصادیق تعزیر شمرده می­ شود. لذا چنانچه قاضی تشخیص دهد که با توجه به شخصیت مجرم و جرم ارتکابی یک تذکر کوچک برای اصلاح او کافی است و او را از جرم وگناه باز می­دارد، باید به همین اندازه اکتفا نماید.
در برابر این گروه در تمام اجتماعات اقلیتی وجود دارند که نه تنها پایبند به احکام نمی­باشند بلکه از قانون شکنی لذت می­برند و این چنین افرادی برای جامعه خطر دارند و یکی از راه های پیشگیری از خطرات آنها استفاده از مجازاتهای مختلف عادلانه است، مجازاتها باید متنوع و مناسب جرایم باشد. وقاضی در برابر این گروه هم باید با در نظر گرفتن کیفیت و اندازه و نوع جرم و شخصیت مجرم مجازات لازم را تعیین و اجرا کند. یکی از رموز جاودانگی اسلام است، که دست قاضی را برای مجازات مجرمین باز گذارده و اختیارات وسیعی به آنها داده است.^[۹۸]
در تعزیرات میزان مجازات باید متناسب با مسئولیت مرتکب جرم تعیین شود و با نگرش به اینکه که اصولاً میزان مسئولیت مرتکب جرم به اوضاع و احوال، شرایط زمانی و مکانی، سوابق خانوادگی، اجتماعی، روانی و بدنی بستگی دارد ملحوظ نمودن این امر همراه با تعیین کیفر یکسان برای افراد متفاوت و جرایم مختلف، امری نا ممکن است.^[۹۹]
تعزیرات موکول به نظر قاضی می­باشد. در بین مجازاتهای اسلامی در تعزیرات بیشترین فرصت و مجال توجه به شخصیت بزهکاران وجود دارد. زیرا با اختیارات وسیعی که به قضات اعطاء شده است آنان می­توانند برای هر خطاکاری مجازات متناسب با حال آنها تعیین و اعمال نمایند.
تعزیر یعنی کیفری که در شرع از حیث مقدار مشخص نیست و در مقابل حد است و در فقه بر کیفری اطلاق می­ شود که بر خلاف حد، شارع مقدس اندازه­ای برای آن تعیین نکرده است
قانون مجازات اسلامی ۹۲ ماده ۱۸ بیان می­دارد: «تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون در مورد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می­گردد. نوع، مقدار، کیفیت اجراء و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می­ شود. دداگاه در صورت حکم تعزیری، با رعایت مقررات قانونی، موارد زیر را مورد توجه قرار می­دهد.»
الف- انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم
ب- شیوه ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیان بار آن
پ- اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم
ت- سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی قابل انطباق می­باشند. و قاضی با توجه به شرایط، خصوصیات بزهکار و دیگر اوضاع و احوال و مصالح وی و جامعه میزان تعزیر را کم و زیاد می­نماید بند­های چهارگانه این ماده ارتباطی به کیفیات مشدده و مخففه مجازاتها ندارد، بلکه به شخصیت مرتکب اشاره دارد که قاضی باید در راستای فردی کردن مجازاتها در تعیین تعزیر بین حداقل و حداکثر به آن موارد توجه کند. ^[۱۰۰]
تأثیر انگیزه در اعمال مجازات غیر قابل انکار است. انگیزه که مفهومی متفاوت با قصد مجرمانه دارد تأثیری در تحقق جرم نداشته و حسب مورد می ­تواند به عنوان کیفیتی مخفف یا مشدد در تعیین مجازات موثر واقع شود. از جنبهً عملی نیز رویه محاکم با توجه به حداکثر و حداقل مجازات، عملاً انگیزه مجرم در ارتکاب جرم را، در تعیین مجازات مدنظر قرار می­ دهند. آنچه برای جامعه و نظم آن خطر دارد همان شخصیت مجرم است نه عمل ارتکابی، و چون انگیزه یکی از عوامل تعیین کننده شخصیت است بنابراین نباید در تحقق از آن چشم پوشید. قاضی با توجه به انگیزه مرتکب، مجازات متناسبی را در نظر بگیرد.
هم چنین جرم­شناسان معتقدند شخصیت هر فردی از مجموع فعالیتهای روانی، احساسات، افکار، عواطف و رفتار وکردار او که نمودار آن فعالیت­ها هستند شکل گرفته است.^[۱۰۱]لذا شرایط بدنی، هوش، عواطف و آنچه از مظاهر نفسانی می­شناسیم، همه و همه موجد شخصیت یک انسان است.^[۱۰۲]
بزهکار باید از منظرهای روانی و بیماریهای روحی مورد بررسی قرار داد ودر صورت مشاهده­ بیماری خاص، او را در طبقه و گروه مخصوص بیماران قرار داد. انسان­ها به لحاظ خصوصیات فیزیکی با هم متفاوت هستند. پس هر نوع واکنشی هم که قرار است علیه آنها اتخاذ شود باید متفاوت باشد.
سوابق فردی نشانگر گذشته فرد است تا روز ارتکاب جرم و شرح گذشته فرد نه تنها می ­تواند برای شناختن شخصیت مجرم کمک کرد. بلکه در حقوق کیفری تحول یافته معاصر، بیشترین اهمیت را دارد. و یکی از اساسی­ترین بخش­های پرونده شخصیت به شمار می­رود. هدف از توجه به گذشته وشخصیت بزهکار، اصلاح آینده وی و در امان نگه­داشتن جامعه از شرّ تبهکاران است. دکتر علی­آبادی در این زمینه می­گوید: «جرم ارتکابی متهم مربوط به گذشته و دعوای مطروحه مربوط به حال و شخص جانی مربوط به آینده است و تنها از فعالیت جانی در آینده ممکن است جامعه مستفیذ شود و یا خسران ببیند اگر تمام توجه قضات معطوف به گذشته شود اصلاح و آماده­ ساختن مجدد متهم برای محیط اجتماعی به طاق نسیان سپرده خواهد شد.»^[۱۰۳]
با توجه به اینکه در قانون جدید آیین­دادرسی کیفری جرایم تعزیری درجه ۱تا ۴ بزرگسالان در مرحله اتهامی تشکیل پرونده شخصیت الزامی شده است . حال سوال این است آیا پرونده شخصیت در جرام تعزیری درجه ۵ تا ۸ هم مانند جرایم تعزیری درجه ۱تا۴ قابل تشکیل هست یا خیر؟ آیا فلسفه و مبانی جرایم مهم را می­توان به جرایم غیر مهم تسری و پرونده شخصیت را تشکیل داد؟
قانونگذار صراحتاً فقط در مورد جرایم تعزیری درجه ۱ تا ۴ پرونده شخصیت را الزامی کرده است و در مورد جرایم کم اهمیت چیزی بیان نکرده است. حال آنکه فلسفه تشکیل پرونده شخصیت اجرای عدالت کیفری، دادرسی عادلانه، اصلاح و درمان مجرم و پیشگیری از تکرار جرم توسط وی می­باشد. و در جرایم غیر مهم هم اصلاح و درمان مجرمین و پیشگیری از تکرار جرم مد نظر است. به نظر نگارنده بهتر بود نسبت به این نوع جرایم پرونده شخصیت پیش ­بینی شود. در مورد کسانی که برای بار اول مرتکب جرم کوچک شده ­اند قاضی با توجه به اوضاع و احوال و شرایط ارتکاب جرم و شخصیت مجرم و موقعیت و مقام اجتماعی وی در میزان کیفر قانونی تعدیل به عمل آورده و یا در مواردی بزهکار را به کلی از کیفر معاف دارد همانگونه در جرایم کم اهمیت استفاده از ابزارهای تعویق صدور حکم، تعلیق اجرای مجازات، جایگزینهای حبس، نظام نیمه آزادی و … پیش ­بینی شده است برای بکارگیری این ابزارها قاضی پرونده کیفری می­بایست اطلاعاتی از وضعیت فردی، خانوادگی، اجتماعی و سوابق و اوضاع و احوالی که موجب ارتکاب جرم شده است را داشته باشد. این مهم را می­رساند که در این نوع جرایم هم نیاز به تشکیل پرونده شخصیت داریم و بدون تشکیل پرونده شخصیت قاضی با مشکل مواجه می­ شود و حتی قادر به استفاده از این ابزارها هم نمی ­باشد. لیکن، تشکیل پرونده شخصیت فقط در مرحله اتهامی الزامی شده است و قانونگذار در مرحله محاکمه و صدور حکم توجهی چندانی به این امر مهم نداشته است امید است قانونگذار ما پای خود را فراتر نهاده و در این مراحل هم تشکیل پرونده شخصیت را الزامی کند.
مبحث دوم: شیوه شناسایی شخصیت
سزار لمبروزو اولین کسی است که آزمایش­های پزشکی، روانپزشکی و روانشناسی بزهکاران را ضروری دانسته معتقد است که اصلاح و تربیت مجرم بدون شناسایی شخصیت وی از لحاظ جسمی و روانی ممکن نخواهد بود. گاررو­فالو و فری به پیروی از عقاید لمبروزو، بررسی وضع اجتماعی بزهکاران را تأکید کردند. و معتقدند وضع محیط خانوادگی و روابط او با دیگران و اشتغالاتی که داشته و پیشینه کیفری باید مورد تحقیق و پژوهش قرار گیرد. تحت تأثیر عقاید و افکار آنان آزمون پزشکی و روانی و اجتماعی متداول و در محافل علمی تأیید شد که کیفر باید متناسب با شخصیت و حالت خطرناک بزهکار بوده، و تمام علل و انگیزه­هایی که موجب ارتکاب جرم شده هم چنین ذوق و استعداد و تمایلات جسمی و روانی و حالات روحی بزهکار مورد تحقیق و پژوهش و آزمایش قرار گیرد تا اصلاح و تربیت و درمان بزهکار ممکن باشد.^[۱۰۴]
روش شناسایی شخصیت بزهکاران، برای نخستین بار در سال ۱۹۰۷ در آرژانتین (آمریکای جنوبی) و در سال ۱۹۱۹، در بلژیک اجرا گردید و بعداً در سایر کشورهای اروپایی و آمریکایی، مرکز مخصوص آبسرواسیون تأسیس شد.^[۱۰۵]
نخستین گام برای تشکیل پرونده شخصیت، شناسایی شخصیت افراد است. جرم­ شناسی بالینی برای تحقق این هدف از روش مصاحبه، مشاهده و مطالعه بزهکار استفاده می­ کنند. گردآوری اطلاعات دقیق، مصاحبه کامل، مشاهده و معاینه علمی بزهکار به تلاش و همّت گروهی از متخصصان علوم مختلف مانند روانشناسی، پزشکی، روانپزشکی، جامعه ­شناسی، مددکاری و غیره بستگی دارد. آزمایش­های جسمی و روانی انجام می­ دهند و درباره محیط زندگی فرد تحقیق و پژوهش می­ کنند.
گفتار اول: مصاحبه
مصاحبه، بهترین روش برای کسب اطلاعات کافی و علائم لازم برای شناخت مراجع یا مصاحبه ­شونده است. با این روش می­توان اطلاعات و علائمی را از مصاحبه­شونده یا مراجع بدست آورد که با روش­های دیگری مثل کاربرد آزمون­ها میسر نیست. این روش اگر توسط افراد ماهر و مجرب بکار نرود مشکلاتی را در شناخت به وجود می ­آورد و این مهمترین عیب و ایراد این روش است زیرا اگر مصاحبه­گر دارای تجربیات کافی نباشد احتمال دارد که اولاً حالت و جهت غیر طبیعی به مصاحبه بدهد، ثانیاً اطلاعات بدست آمده را بر مبنای تمایلات و عقاید و احساسات خود تعبیر و تفسیر نماید. این عیب با سعی و دقت آگاهانه و کار کافی او بتدریج از بین می­رود.^[۱۰۶]
مصاحبه از همان لحظه ورود شخص به اتاق مصاحبه آغاز می­ شود و مصاحبه­گر همه آثار و علائم رفتاری و گفتاری و نحوه ادای مطالب، طرز برخورد، لباس پوشیدن، طرز نشستن، آرایش مو، وضع جسمی، ، علائم اضطراب، عکس­العمل­های عاطفی و همه­گونه تغییری را به دقت مورد توجه قرار می­دهد و آنها را به عنوان اطلاعات و علائم لازم برای شناخت یادداشت و نگهداری می­نماید. و از اساسی­ترین نکات مصاحبه جلب اعتماد و اطمینان مصاحبه­شونده از طرف مصاحبه­گر است اگر این عمل به خوبی صورت نگیرد نتایج مصاحبه چندان قابل اعتماد نخواهد بود.^[۱۰۷]
مصاحبه به چند روش، که عبارتند از: روش مستقیم، روش غیر مستقیم و روش نیمه مستقیم انجام می­گیرد. در روش مستقیم بعد از انجام آشنایی روانشناس مستقیماً وارد مصاحبه پیش ساخته می­ شود و با طرح سوالاتی به منظور اطلاعات خاصی مصاحبه را ادامه می­دهد در این نوع مصاحبه، اداره مصاحبه اصولاً با روانشناس است. در روش غیر مستقیم روانشناس سعی می­ کند بعد از جلب اطمینان و اعتماد، به طور غیر مستقیم اطلاعات لازم را کسب نماید در این روش اداره جلسه مصاحبه و طرح مسائل و مطالب با مراجع است. و روانشناس فقط در موارد خیلی ضروری که احساس می­ کند بیمارش قادر به حفظ ارتباط وادامه مطالب نیست با ادای کلمه یا کلامی باعث ادامه مصاحبه می­گردد. در روش نیمه ­مستقیم مهمترین و مناسب­ترین روش در شناخت علل جرائم و کسب اطلاعات لازم از مجرم است. در این روش مصاحبه­گر سعی در جلب اعتماد و اطمینان مجرم را دارد و سپس بطور مستقیم و غیر مستقیم مصاحبه را اداره می­ کند. این روش از مشکل­ترین روش های مصاحبه است اگر مصاحبه­گر ماهر نباشد احتمال می­رود که مجرم با ارائه اطلاعات ضد و نقیض و واهی او را وادار به اشتباه نماید اما اگر مصاحبه­گر مجرب و ماهر باشد با طرح سوالات هدایت کننده خواهد توانست اطلاعات لازم را از مجرم کسب نماید. از این روش در مواردی مانند شناخت علل بیماری بیماران استفاده می­ شود.
گفتار دوم: مشاهده و مطالعه
روش مشاهدهً بزهکاران، از جرم­ شناسی تخصصی مانند جرم­ شناسی پزشکی، روانشناختی، اجتماعی گرفته شده است. متخصصان بعد از اینکه به صورت انفرادی شخصیت متهم یا مجرم را مورد بررسی قرار دادند، نتایج مطالعات خود را با یکدیگر مقابله و مقایسه می­ کنند این کار گروهی باعث می­ شود که از اهمیت و بعد برداشت­های شخصی و ذهنی کاسته شود.^[۱۰۸]
بزهکار برای مدتی برای بررسی حالات و روحیاتش تحت نظر قرار گرفته از طرف متخصصین اعمال و رفتار آنها مورد مطالعه و دقت قرار گیرد. برای اولین بار (بررسی روحیات) توسط دانشمندان و متخصصین بزهکاری اطفال چون دکتر (هویر) در فرانسه و (هیلی) در آمریکا پیشنهاد شده است.^[۱۰۹] مجموعه تحقیقات و بررسی­ها و آزمایش­هایی که برای شناسایی شخصیت بزهکاران به کار می­رود، آبسرواسیون نامیده می­ شود. در این گفتار در بند اول مشاهده بزهکار در محیط آزاد و در بند دوم مشاهده بزهکار در محیط بسته مورد بررسی قرار می­دهیم.

انواع همیاری را در کاشت و برداشت محصولات روستاییان از قبیل نشاء زدن، برنجکوبی و … مورد بررسی قرار داده است.
و کتاب دیگری که کمک زیادی به پیشرفت این تحقیق داشته کتاب «زمینه ها و شیوه های یاریگری در ایران» به نوشته حمید رضا کریمی درمنی است. در کلیات بخش یکم مینویسد: «از آنجا که همکاری و همیاری جزئی جدایی ناپذیر از زندگی اجتماعی است و در هر جامعه ای تحت تأثیر عوامل محیطی، اجتماعی، و فرهنگی به شکل های مختلفی پدیدار میشود لذا به درستی پدیدهای است اجتماعی با زمینه ها و ابعاد بسیار، ابعادی نظیر جامعه شناختی، اقتصادی، دینی و …»
در فصلهای مختلف به پیشینه و ریشه های همیاری و تعاون در جامعه بشری، نگرش ادیان به همیاری، تعاونی های سنتی در ایران و شیوه های یاریگری در جامعه شهری ایران و … پرداخته است. در فصل دهم با عنوان (شیوه های همیاری و یاری گری در جامعۀ شهری ایران) بیان می کند که «مطالعات اسنادی و میدانی نشان میدهد که در شهرهای تاریخی ایران همکاری و همیاری به صورت ساده و عملی از قدیمترین زمانها به شکلهای گوناگون وجود داشته و هم اکنون نیز علیرغم تحولاتی که در چند دهۀ اخیر در شهرها به وقوع پیوسته است، جلوههایی از آن در بین مردم در قالب وقف، مساجد، زورخانهها، گروه های خویشاوندی وجوددارد که براثر مداومت به صورت یک سنت نیکو و ارزش اجتماعی درآمده است؛ صندوقهای قرض الحسنه، مراسم گل ریزان از مصداقهای بارز آن است و به بررسی آنها نیز پرداخته است.
هدفهای پژوهش
هدف کلی: بررسی و شناخت شیوه های همیاری های اقتصادی در منطقه ۴ تهران» می باشد.
اهداف فرعی:
۱) شناسایی ابعاد الگوی همیاری اقتصادی خانوادگی؛
۲) تحلیل نقش ملاک سنتی در همیاری اقتصادی خانوادگی؛
۳) مطالعه نقش الگوی طبقه اقتصادی در همیاری اقتصادی خانوادگی؛
۴) بررسی نقش الگوی تحصیلی در همیاری اقتصادی خانوادگی؛
۵- توصیف نقش الگوی منطقه زندگی همیاری اقتصادی خانوادگی؛
سوالهای پژوهش
عمده ترین سوالاتی که در این تحقیق ذهن محقق را به خود مشغول داشته و سعی شده است که به آنها پاسخ داده شود. عبارتند از:

1. 1. آیا در همیاریها تقسیم کار وجود دارد؟

1. 1. آیا این همیاریها در حل مشکلات مادی و معنوی موثر هستند؟

1. 1. میزان همیاری در بین افراد ساکن در منطقه ۴ تهران چقدر است؟

1. 1. آیا افراد مددجو ملزم به جبران همیاری در برابر یاری دهندگان هستند؟

1. 1. همیاریها در بین چه گروه های سنی صورت می گیرد؟

1. 1. آیا بین همیاری و پایگاه اقتصادی اجتماعی خانواده رابطه ای وجود دارد؟

تعریف مفاهیم
همیاری: به معنای یکدیگر را یاری کردن و توفیق خود را در گرو موفقیت دیگران دانستن است. اصل در اینجا تقابل یا کمک متقابل است، و مترادف با تعاون می باشد در همیاری حداقل دو عامل کنش وجود دارد، یاری گر و یاری گیرد(رستگار، ۱۳۸۷).
نقش این دو ثابت نیست به اصطلاح باید عمل بخشش صورت گیرد و جبران نشود سپس همواره انتظار کمک و یاری وجود دارد.
خانواده: مرکب از افرادی است که بر اساس ازدواج، خویشاوندی یا پذیرش فرزند به دور هم جمع می شوند اجزاء این خانواده عبارتند از زن و شوهر، والدین و فرزندان، خواهران و برادران و گاهی خدمتکاران(سیف، ۱۳۸۶).
به این ترتیب علاوه بر اینکه به افراد و عوامل تشکیل دهنده آن اشاره دارد. روابط بین آنها که شامل جریانهای مادی، معیشتی، روحی و اخلاقی، حیات فردی و اجتماعی انسانها است مورد توجه می باشد.
لذا می توان گفت که خانواده علاوه بر اینکه خواستگاه اعضاء خویش است پناهگاه آنها نیز تلقی می گردد.(فربد، ۱۳۸۳، ۱۶۷)
اقتصاد: علم مربوط به بررسی چگونگی تولید،‌توزیع و مصرف کالاها و همچنین علم مربوط به بررسی نتایج این گونه فعالیتها است.
علم اقتصاد، علم بررسی ثروت است و همینطور علمی است که هدف آن مطالعه در بهزیستی انسان است.(دولتشاهی،‌۱۳۷۰،‌ ۲۰).
صندوق قرض الحسنه
از نظر لغوی تعریف و مضمون صندوقهای قرضالحسنه مردمی یعنی خواستن چیزی خواه پول و خواه غیر پول (که معمولاً پول میباشد) در چارچوب ارتباط نیکو اخلاص در معاشرت و داد و ستد با دیگران و در نهایت واپس دادن آن. (کریمی درمنی، ۱۳۸۹، ۲۰۹)
خصوصیات، ویژگیها و مزایایی را که میتوان برای صندوقهای قرض الحسنۀ مردمی اعم از خانوادگی، محلی برشمرد عبارتند از:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱- خود جوش بودن صندوقهای فامیلی و محلی
۲- مزایای اقتصادی
۳- احیای سنت صله رحم
۴- دستگیی افراد نیازمند در بین اقوام و محله
۵- تقویت بنیان های دوستی و مودت بین افراد خانواده
۶- تقویت روح تعاون و همیاری
به طور کلی می توان گفت که اساس کار صندوق های قرض الحسنه، خانوادگی، محلی، اعتماد افراد به یکدیگر است و در پرتو این اعتماد است که کارکرد اصلی این نوع صندوقها همیاری تحقق پیدا میکند.
گفتنی است از آنجا که یاری گریها متناسب با زمان خود شکل میگیرد، لذا امروزه صندوقهای قرض الحسنۀ مردمی جای واره را گرفته است به بیان دقیق تر روح همیاری در وارههای شیر، در واره های پول دمیده شده است.
پایگاه اقتصادی- اجتماعی:
آلن بیرو در فرهنگ علوم اجتماعی بیان می دارد که پایگاه اجتماعی عبارت است از یک سازه ذهنی و ارزیابی آن با کاربرد معیارهای ارزشی- اجتماعی و رایج در جامعه صورت می گیرد. سن، جنس، وضع اجتماعی-حرفه ای و محیط اولیه تعیین کننده پایگاه هایی متفاوتند (ساروخانی، ۳۸۱، ۱۳۷۵).
و در تعریف پایگاه اقتصادی می گوید: پایگاه اقتصادی که مشخصه آن ماهیت درآمد و حجم آن است در تعریف پایگاه اجتماعی کافی نیست و معمولا عواملی چون خاندان، فرهنگ،‌نژاد ، دین و … .موجبات تفویض اعتباری به رسمیت شناخته شده از طرف جامعه را فراهم می سازد(همان).
وضعیت جغرافیایی شهر تهران
شهر تهران از نظر جغرافیایی در ۵۱ درجه و ۱۷ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۳۳ دقیقه خاوری و ۳۵ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۴۴ دقیقه عرض شمالی قرار گرفته وارتفاع آن در جنوب ۱۱۰۰ در نواحی مرکزی ۱۲۰۰ و در شمال ۱۷۰۰ متر است(اطلس گیتاشناسی شهر تهران،۱۳۸۶: ۶).
این شهر در دشتی نسبتاً هموار واقع شده که شیب آن از شمال به جنوب است و به وسیله رودخانه کرج در باختر و رودخانه جاجرود در خاور همراه با رودهای فعلی جعفرآباد یا دربند، دارآباد(شاه آباد)، درکه و کن که همگی از شمال به جنوب جریان دارند، مشروب می گردد. رود کرج در غرب محدوده جغرافیایی تهران بزرگ و در ۴۰ کیلومتری مغرب تهران جریان دارد. این رود پرآب ترین رود مرتفعات جنوبی البرز در شیب جنوبی منطقه چالوس از کوه معروف به کلون بسته سرچشمه می گیرد و از گچسر رو به جنوب سیر کرده در پل خواب قوسی به طرف جنوب غربی زده و پس از عبور از بیلقان و کرج تغییر مسیر داده و به طرف جنوب شرقی متوجه می گردد و پس از پیوستن رودشور بدان و عبور از رباط کریم به مسیله ختم می شود. طول رود کرج در حدود ۲۲۰ کیلومتر و دبی ۴۳ متوسط آن ۱۷ متر مکعب در ثانیه است. دشت تهران محدوده وسیعی برابر ۱۰۰۰ کیلومتر مربع دارد که از منتها الیه شمالی تا جنوبی حداکثر تا ۴۰ کیلومتر مربع و از منتها الیه شرقی تا غربی حداکثر تا ۷۰ کیلومتر مربع می باشد. رود جاجرود در شرق محدوده جغرافیایی تهران بزرگ جریان دارد. این رودخانه پس از مشروب ساختن دشت ورامین در جهت جنوبی به مسیر خود ادامه می دهد و در ۲ کیلومتری به جنوب شرقی(سالاریه) یا دبی متوسط معادل ۵/۶ متر مکعب در ثانیه به رود کرج ملحق می شود. دشت تهران به طور کلی دارای آب و هوای گرم و خشک است و فقط نواحی شمالی آن که در دامنه های کوهستان البرز واقع است، اندکی معتدل و مرطوب است. هوای تهران در تابستان گرم و خشک و در زمستان معتدل و گاه سرد است. حداکثر دمای ثبت شده حدود ۵/۴۲ درجه سانتی گراد و حداقل آن ۵/۲۰ درجه سانتی گراد و متوسط سالیانه آن از ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیمتر است. گستره تهران از نظر ناهمواری و زمین شناسی از شمال به جنوب آن به چهار بخش تقسیم می گردد که شامل:
الف- بلندی های البرز
ب- چین های کناری البرز

عرفان منش(۱۳۹۰) با تالیف کتاب مهاجران موسوی
به علل مهاجرت امامزادگان و سادات علوی به ایران و معرفی فرزندان امام هفتم و تبیین زندگانی فرزندان آن بزرگوار پرداخته است.
راستی (۱۳۹۰) به بررسی ولایتعهدی امام رضا (ع) و علل و آثار مهاجرت علویان به شیراز پرداخته است،و ما را از وضعیت علویان در شیراز وچرایی و چگونگی مهاجرت آنان آگاه می نماید .
یحیایی(۱۳۹۰) به نمونه هایی از موضع گیری های آل بویه و سلجوقیان نسبت به مشاهد متبرکه و بررسی دلایل آن و پراکندگی امامزادگان در ایران پرداخته وعملکرد دو حکومت در برخورد با آرامگاههای ائمه را مقایسه کرده است.
کتاب ها و مقالات فوق بیشتر به تاریخ تحولات سیاسی آل بویه پرداخته اند یا در مورد فضائل و احوال امام زادگان و ائمه به طور منفرد پژوهش کرده اندو هر چند در بین این مطالب به وضعیت تعمیر و بازسازی آرامگاه های ائمه اشاره ای جزئی کرده اند،ولی به بررسی چرایی و چگونگی توسعه و تعمیر بارگاه ائمه و امام زادگان در دوره آل بویه نپرداخته اند.لذا پژوهش در مورد چرایی و چگونگی ایجاد و تعمیر و بازسازی اماکن متبرکه شیعیان بسیار مهم می باشد. در این پایان نامه به طور متمرکز به علت توجه آل بویه به ایجاد اماکن متبرکه در ایران و عراق و وضعیت این اماکن قبل از آل بویه پرداخته شده و ضمن بررسی چگونگی و چرایی این اقدامات به تحولات سیاسی آل بویه و نقش آنان در ایجاد و بازسازی و تعمیر مشاهد ائمه در ایران و عراق پرداخته می شود.

فصل دوم

تاریخ سیاسی تشیع از آغاز تا شکل گیری حکومت آل بویه

۲-۱ تاریخ سیاسی تشیع از آغاز تا قیام های علویان:

شیعه ازنظرلغوی به معنی پیرو وانصاراست.واژه شیعه یاعلوی به معنای اخص منحصر درفرزندان حضرت فاطمه زهرا(س)وامام علی(ع)یعنی(حسن،حسین ونوادگان ایشان)بود. ازاینروسادات یافاطمیان یاعلویان نسل امام حسن(ع) را علویان حسنی ونسل امام حسین (ع)راعلویان حسینی وبه طوراخص فرزندان امام موسی کاظم(ع)راعلویان موسوی می خوانند.(جعفری،۱:۱۳۷۳)
ابن خلدون
درمقدمه درالعبرمی نویسد:«شیعه از لحاظ لغوی به معنی یاران وپیروان است،ودراصطلاح فقهاءومتکلمین - اعم ازپسینیان و پیشینیان - بر پیروان علی و فرزندانش(رضی الله عنهم)اطلاق می گردد».(ابن خلدون ،۱:۱۳۷۵/۳۷۶)
اختصاص عنوان شیعه به پیروان ائمه(علیه السلام) توسط پیامبر اکرم (ص) درباره کسانی به کار برده شده است که دوستدار و پیرو عترت و خاندان او هستند.(مظفر،۴۱:۱۳۸۶)دعوت به تشیع وپیروی از ابی الحسن علی (ع) هم از سوی پیامبر در موارد متعدد و به خصوص در هجدهم ذی الحجه در غدیر خم مطرح گردید. (همانجا)
بارحلت پیامبر اسلام (ص) و بوجود آمدن ماجرای سقیفه ازنظر تاریخی با ظهور دیدگاه تشیع مرتبط است، واز این زمان اختلاف بر سر جانشینی پیامبر و بحث خلافت سبب ایجاد جدائی بین مسلمانان گردید. بنابراین سقیفه را باید بعنوان نامی عمومی برای جدائی در میان مسلمانان درنظرگرفت . دراین محل بودکه گروهی طرفدار خلافت ابوبکر و گروهی هم به حمایت از امام علی (ع) برخاستند. به این دلیل جامعه به دو دسته تسنن و تشیع تقسیم گردید. و بین تشیع دسته بندی وجود نداشت.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شهادت امام حسین(ع)(۱۰محرم سال ۶۱هجری)تشیع راواردمرحله دوم تاریخی خود کرد. در حالیکه اصل اساسی رهبری در تشیع همچنان پابرجا بود،لیکن اختلاف نظرهایی در مورد معیارهای ویژه گزینش رهبرالهی بروز کردکه منجر به ایجاد انشعاب در میان شیعیان گردید.
نخستین جدایی بین تشیع به خاطرتقیّه زین العابدین (ع)توسط مختار ثقفی که امامت را از اعقاب پیامبر از نسل فاطمه (س) و علی (ع)به فرزند دیگر امام علی(ع)، محمد بن حنفیه انتقال داد ، صورت گرفت. (محمدجعفری، ۱۳۷۴: ۲۷)
مذهب شیعی بر سه فرقه منحصر است.(الف)گروهی ازصحابه که زمان حیات رسول الله (ص) به علی (ع) گرایش داشتندو از جانب پیامبر (ص) نام شیعه علی (ع) بر آنها اطلاق شده وامام علی (ع) راواجب الاطاعه از جانب خدا و پیامبر می دانستندومعتقدند ؛ که علی (ع )این مقام را در شایستگی و فضائل خود بدست آورده بودو پیامبر هم درباره امامت وی تصریح کرده است.(رفیعی،۱۱:۱۳۷۳)
(ب)گروه دوم شیعه تفضیلیه هستند که اعتقاد به برتری علی (ع ) داشتند و او را برهمۀ صحابه فضیلت داده ، ولی خلافت ابوبکر و عمررا نیزجائزو روا می دانستند زیرا خودامام علی (ع ) نیز خلافت آنان را پذیرفته بود.
(ج ) شیعه تفضیلیه سبیه که ضمن برتر شمردن حضرت علی (ع )بر تمامی صحابه او را وصی بلافصل پیامبرمی دانستند ، ومعتقد بودند که کسانی که امام علی ( امام علی (ع)ع)را از مقام خود برکنار کردند،کافرند.وامت اسلام پس از پیامبر(ص)چون اطاعت غیر امام علی(ع) را گردن نهادند،ازدین خارج شدند. و بدین دلیل نیز اینان خلفاءثلاثه را سب و لعن می کردندو معتقد بودندکه پس ازامام علی (ع) امامت به اولاد اوامام حسن وحسین(ع)می رسد.سپس هر کسی که از اولاد ، امام حسن وحسین (ع)که با شمشیرخروج کند وعلیه دستگاه خلافت قیام نماید، مردم را به سوی خدا دعوت کند، او امام و جانشین پیامبر است. (دایرهالمعارف تشیع،۱۳۷۳: ۴/۲۷۳)
تمامی فرق شیعی ازاین سه فرقه منشعب شده اند، که همه آنهارامی توان ذیل نامهای ؛ کیسانیه،امامیه اثنی عشری، غلاه ، زیدیه ، اسماعیلیه جمع کرد. (شهرستانی،۱:۱۳۳۵/۱۴۷)
نارضایتی از حکومت خلفای اموی و عباسی در میان ایرانیان و دیگر اقوام تابع اعراب و حتی در میان اعراب ، به دلیل رفتار و عملکرد نادرست و ستم هایی که از سال ها قبل از سوی حکام مذکور در حق مسلمانان و به خصوص علویان اعمال می گردید،و شهادت جانسوز امام حسین (ع)سبب شدکه اعتراض ها به صورت قیام ها و جنبش هایی خونین علیه خلفای اموی وعباسی ظاهر شود ، و روز بروز افزایش یابد.
رهبری این قیام ها درایران وعراق را فرقه های شیعه ، به خصوص زیدی ها برعهده داشتند.چون آنان معتقد بودندکه هرکس از اولاد فاطمه(س) که شجاع وسخی باشد وخروج کند ومردم رابه سوی خود دعوت کند امام است و اطاعت او واجب می باشدو به قیام سیف معتقد بودند.(نوبختی،۱۲۱:۱۳۶۹)
قیام های علویان در عراق و حجاز و سپس در نواحی شرقی و غربی مرکز خلافت عباسی سبب شد تا زمینه های شکل گیری دولت های علوی درایران ، مصر و مغرب(مراکش) فراهم شود.به طوری که قیام زیدبن علی(ع)در سال(۱۲۲ق) ویحیی بن زید در سال( ۱۲۵ق) و قیام های دیگردر دورۀ عباسی باعث ایجاد حکومت علویان طبرستان وسپس دولت شیعی آل بویه گردید.
جنبش ها و نهضت های شیعی ضد خلافت که بی درنگ پس از قیام امام حسین (ع)در برابر امویان پدیدارشد . دردوران امویان با انگیزه خون خواهی شهیدان کربلا شکل گرفتند . اما در دوران عباسیان واکنشی سیاسی در برابر تحولات سیاسی واجتماعی ومذهبی بودند.
شیعیان ناراضی که خلافت را حق خود می دانستند ، در برابر غاصبان منبر پیامبر(ص ) به پیکار برخاستند.افزون برآن بیشتر ناراضیان ، خاصه عراقیان وحجازیان که به دلایل مختلف نسبت به امویان کینه می ورزیدندبه شیعیان پیوستند، و در زیر پرچم ایشان به مخالفت می پرداختند . (دایرهالمعارف تشیع،۴:۱۳۷۳/۲۸۴)
در این میان قیام هارا شیعیان زیدی ، رهبری می کردند.در حالی که امامان شیعه اثنی عشری بعد از شهادت امام حسین (ع) تقیّه پیشه کرده بودند، وبه قیام های خونین معتقد نبودند.بلکه به تقویت شیعه از لحاظ علمی وفرهنگی از یک سو وترویج وگسترش شیعه از سوی دیگر تازمان امام دوازدهم پرداختند که حاصل آن رشد تشیع دوازده امامی ازلحاظ جمعیتی وفقهی در قرن چهارم بود.

۲- ۲ قیام های علویان در دوره خلافت امویان

چنانکه قبلاً گفته شد ، شیعیان بعد از رحلت پیامبر(ص)بادیگر مسلمانان بر سرجانشینی پیامبراختلاف پیداکردند و اختلاف سیاسی وایدئولوژیک شیعه با دستگاه خلافت در دوران عثمان بن عفان(۳۶ق) اوج گرفت . اما شیعیان خودپس ازشهادت امام حسین(ع) دچار انشعاب گردیدند. از نتایج مهم شهادت امام حسین (ع) وقوع قیام های علویان و شیعیان علیه خلافت اموی و عباسی بودکه به بهانه خونخواهی سید الشهداء به وجود آمدند.بعد از قیام مختار ثقفی و توابین علیه حکومت اموی ، شیعیان زیدی از نخستین گروههایی بودند ، که علیه امویان و ظلم و ستم آنان بر شیعه قیام کردند.

جنبش هاونهضتهای شیعی ضد خلافت که بی درنگ پس از قیام امام حسین (ع)در برابر امویان پدیدار شددر آغاز رنگ خون خواهی ازشهدای کربلا داشتنداما سپس به واکنشی سیاسی تبدیل شدندو شیعیان ناراضی که خلافت را حق خود می دانستند در برابر غاصبان جانشینی پیامبر(ص)به پیکار برخاستند . نخستین قیام ها درکوفه و حجاز صورت می گرفت که پس از مدتی به شدت سرکوب می گردیدند.

به دلیل فراهم شدن زمینه برای قیام محل خیزش قیام ها به ایران وبه خصوص نواحی دور از مرکزخلافت مثل ؛ طبرستان وخراسان منتقل گردیدکه سبب روی کارآمدن علویان یعنی حکومت عباسیان وسپس علویان طبرستان گردید که هردو در شعارقدرت رساندن خاندان پیامبر را ادعا می کردند.

به قدرت رسیدن علویان طبرستان و گسترش تشیع در آن نواحی در قرن ۴هجری به قدرت رسیدن آل بویه و تسلط شیعیان برخلافت عباسی را در برداشت.

۲ – ۳ قیام زید بن علی

زید بن علی بن حسین(ع)نخستین کس از خاندان امام علی (ع) بود. که پس از واقعه کربلا برضد بنی امیه قیام کرد ، و درصدد بدست آوردن خلافت بود. (حقیقت، ۲۱۱:۱۳۴۸)اودر دوران هشام بن عبدالملک به سال(۱۲۱ ق)خروج کردو مردم در کوفه با او بیعت کردند . در مورد علل و زمینه های قیام زید، با توجه به شرایط ویژه جامعه آن روزگارو سیاست خلفای اموی دلایل و علل متعددی ذکر گردیده است.از فشار،ظلم و ستم امویان گرفته،تا کفر و الحاد وفساد خلفای آنان وهمچنین تحقیر شیعیان وعلویان از سوی امویان بخشی از دلایل خیزش کسانی همچون زید می باشد . (کریمیان، ۲۶۰:۱۳۸۲) مورخان گرفتن انتقام خون شهیدان کربلا،امر به معروف ونهی از منکرواصلاح وضع جامعه مسلمین را از دیگردلایل قیام زیدمی دانند. (رضوی اردکانی ، ۱۰۸:۱۳۸۴)
زید پس از اینکه مدت زیادی مشغول طرح ونقشه ای برای نهضت بود.سرانجام در سال (۱۲۲ق )به کوفه می رودو بعد از بیعت کوفیان با او و دعوت کردن از زید بن علی برای قیام او می پذیرد ، تا رهبری جنبش را برعهده بگیرد.در مورد تاریخ شروع قیام زید بن علی روایت شده، که قرار اولیه او ومردم کوفه اول صفرسال(۱۲۲ق)بوداما کشته شدن دوتن ازیاران زید واحتمال مسدود شدن راه های ورودی کوفه آنان را وادار کردتاقیام را پیش از موعد مقرر یعنی ۲۳محرم همان سال آغاز نمایند.(اصفهانی،۱۳۸۷: ۱۵۹)
به هر حال باشروع قیام جنگی سخت در گرفت ، و زید به همراه پانصد رزمنده و طرف مقابل با بیش از دوازده هزار مرد جنگی با هم به مدت دو روز وارد نبرد شدند.(یعقوبی،۲:۱۳۷۱/۲۹۸) در همین شرایط سخت بود که بسیاری از باقیمانده سپاه زید بن علی پراکنده شدند و او را رها کردند . (ابن اثیر ، ۷:۱۳۷۱/۳۰۹۳) درعین حال،زید به همراه تعداد بسیار اندک باقی مانده شجاعانه جنگیدند، تا اینکه سرانجام از سوی عباس بن سعید فرمانده سپاه شامیان تیری بر پیشانی زید نشست و او را به شهادت رساند.(همان ، ۳۰۹۳) وی در هنگام شهادت ۴۲ سال داشت،و مدت قیام او از آغاز تا شهادت ده ماه به درازا کشید.(ابن طقطقی،۱۳۸۹: ۱۷۹)
به هرحال،گرچه قیام زید از نظر ظاهری شکست خورد،ولی باعث بیداری وجدان امت اسلامی گردید. به ویژه اینکه پس از وی فرزندش یحیی نیز به دست امویان به شهادت رسیدو باعث خروش شیعیان خراسان شد.(جعفریان،۷۲۳:۱۳۸۹)قیام زید همچنین باعث اتحاد و همبستگی ایرانیان وعراقیان درحمایت ازعباسیان ونابودی امویان گردید. (حقیقت،۲۱۱:۱۳۴۸)

۲- ۴ قیام یحیی بن زید

یحیی بزرگترین فرزند زید بن علی بود.(حقیقت،۲۱۸:۱۳۴۸) وی در سال( ۱۰۷ق) در مدینه متولد شد . یحیی را فردی عالم ، با تقوی ، اهل معرفت ، شجاع ودارای شخصیتی درخوراحترام معرفی کردند. اونسبت به ائمه (ع)به ویژه امام صادق(ع) و امامت او اعتراف و اقرار داشت.از آن سوی،امام صادق (ع)نیزاورابسیاردوست داشت وپس ازشهادت اوبه شدت بروی گریست .(رضوی اردکانی، ۱۳:۱۳۸۹)
پس از کشته شدن زیدبن علی بن حسین (ع)درکوفه پسرش یحیی بن زید به خراسان رهسپار گردید.(حقیقت،۲۱۸:۱۳۸۴) گرچه قیام نهایی و سرنوشت ساز یحیی درجوزجان خراسان و در سال (۱۲۵ق) به وقوع پیوست.(فیاضی،۱۳۹۰: ۱۶۷) اما آغاز ومقدمات قیام وی به چند سال قبل از این زمان بر می گردد. گرچه یحیی در هنگام کشته شدن پدرهنوز جوانی کم تجربه بود.(زرین کوب،۳۶۲:۱۳۷۱) اما بعنوان قائم مقام پدرش طلوع و ظهور کرد وبه علت نامساعد بودن اوضاع وشدت عمل امویان در سرزمین های عربی میدان عمل خود را درایران وخراسان قرار دادودعوتش را از کوفه تا بلخ انتشار داد. (تشید،۱۳۸۵: ۷۵) در آن موقع خراسان هم از لحاظ جغرافیایی به دلیل دوری ازمرکزخلافت دمشق وکوفه وهم به لحاظ اجتماعی یعنی وجود مخالفان دولت اموی در آنجا برای قیام مساعد ومناسب بود.
از قرائن وشواهد تاریخی، چنین بر می آید؛ که هدف و ا نگیزه قیام یحیی بن زید احتمالاً همان علل وعواملی که باعث جنبش پدرش به سال( ۱۲۲ ق)در کوفه گردید. سبب قیام شد،و علاوه بر آنها گرفتن، انتقام خون پدرش ازامویان و احساس مسئولیتی که نسبت به وصیت پدرش داشت ، هدف و انگیزه قیام یحیی گردید. (مسعودی،۲۱۶:۱۳۴۷)
یحیی مدتی در خراسان به فعالیت های خود پرداخت اما توسط جاسوسان دستگیر و زندانی شد، ولی پس از مدتی مورد عفو ولید خلیفه اموی قرار گرفت و به دستور او از زندان آزاد گردید.(اصفهانی،۸۰:۱۳۷۸) یحیی پس از رهایی از زندان باتهیه تدارکاتی و طرفدارانی عزم جنگ با عمروبن زراره حاکم نیشابور کرد، و او را شکست داد. (میرخواند، ۵:۱۳۸۵/۲۴۸۵)جنگ نهایی و سرنوشت ساز یحیی بن زید با گماشتگان اموی در خراسان درمنطقه هرات و در نزدیکی قریه جوزجان، به وقوع پیوست، و به مدت سه روز باشدت تمام ادامه یافت، اما نهایتاً او کشته شدوبسیاری از یارانش هم کشته شدند.(یعقوبی، ۲:۱۳۷۱/۳۰۶)

۲- ۵ قیام های علویان در دوره ی خلافت عباسیان

پس از اینکه عباسیان با مطرح کردن شعار «الرضا من آل محمد» توانستند گروه های معارض و مخالف اموی را به زیر پرچم خود درآورند،و سبب انقراض خلافت اموی در سال (۱۳۲ق) شوند فرزندان امام علی(ع) که تصور می کردند منظورعباسیان از به خلافت رساندن آل رسول(ص) فرزندان علی(ع)و فاطمه(س)می باشدو به همین دلیل با آنان همکاری کردند.بابه قدرت رسیدن عباسیان سر به شورش برداشتند.
نخستین قیام علوی درروزگارعباسیان همزمان با خلافت منصور عباسی ، قیام محمدبن عبدالله بن حسن معروف به نفس زکیه درسال(۱۴۵ق)در مدینه بود.(مسعودی، ۳۰۶:۱۳۴۷)
چون عباسیان در این زمان مشغول هموار کردن مشکلات سیاسی و سرکوب کردن عاملان اموی و از میان بردن،مدعیان دیگر چون عبدالله بن علی و ابومسلم بودند. فرصت مناسب را برای مقابله با محمد نیافتند،در نتیجه کار او بالا گرفت.و درحالی که مخفیانه به هدایت مبلغان خود مشغول بود، گروه بسیاری از مردم و بزرگان مکه ومدینه را به خلافت خویش متمایل کرد. محمد و برادرش ابراهیم تصمیم گرفتندهر دو در یک زمان و در دو منطقه قیام کنند تا منصور نتواند در دو جبهه به پیکار پردازد. بنابراین ابراهیم برای نشر دعوت به بصره رفت و خیلی زود بصره را تصرف کرد.(یعقوبی،۲:۱۳۷۱/۳۷۶وابن اثیر ، ۸:۱۳۸۰/۳۵۳۳) همزمان با این پیروزی فقیهان و بزرگان را ابراهیم حمایت کردند. منصور سپاهی به فرماندهی،عیسی بن موسی به نبرد محمد که قیام را زودتر از موعد شروع کرده بود،فرستاد.در طی جنگ خونین در مدینه در رمضان (۱۴۵ق) محمد شکست خورد و کشته شد.
تقریباهمزمان با این حوادث برادر دیگر محمد بن عبدالله بن حسن،ابراهیم بن عبدالله محض مشهور به«قتیل باخمری»که در بصره دست به قیام زد.(اصفهانی،۱۳۸۷: ۳۱۴)او در باخمر نزدیک کوفه کشته شد. پس ازسرکوب این دوقیام بزرگ که می رفت دولت نوبنیادعباسی رابراندازد ، مدتها حرکت نظامی مهمی بر ضد عباسیان در قلمرو خلافت شرقی رخ نداد. و شدت عمل عباسیان در حق علویان و ائمه به شدت افزایش یافت.
در روزگار خلافت هادی،والی مدینه بر طالبیان بسی سخت گرفت.در همین ایام برخی از شیعیان که حج می گذاردنددر مدینه با«حسین بن علی بن حسن مثلث بن حسن بن حسن بن علی (ع)»از علویان مشهور مدینه دیدارکردند.(کاظمی پوران،۱۵۲:۱۳۸۰)
به دلیل تعدیات هادی عباسی ووالیان او حسین بن علی دست به قیام زد.وبا عباسیان به جنگ پرداخت،ولی او وبسیاری از طالبیان به شهادت رسیدند. چون حسین بن علی در فخ پیکار کرد به«صاحب فخ»مشهور شد.(۱۶۹ ق)(خضری، ۴۲:۱۳۷۸)

باز سازی نواقص آماری
با توجه به اینکه تاریخ تاسیس ایستگاه­های یک منطقه یکسان نیست و از طرف دیگر نقایص احتمالی داده ها، برداشت غلط آمارها و حذف آن توسط کارشناس کنترل، تخریب ایستگاه ها در اثر سوانح طبیعی مانند سیل، زلزله و… و یا تعطیلی این ایستگاه­ها در اثر جنگ موجب شده که برای یک پایه زمانی مشخص، آماری کامل وجود نداشته باشد به همین دلیل بازسازی آمار­های ناقص اجباری است که از روش­های زیر استفاده شد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

الف: روش ایستگاه معرف
ب: روش نسبت نرمال
ج: روش همبستگی بین ایستگاه ها
د: روش محور مختصات
در این مطالعه از روش همبستگی بین ایستگاه­ها برای بازسازی آمارهای ناقص استفاده شد. در این روش ایستگاه ناقص با ایستگاه شاهد که در سالهای ناقص دارای آمار کامل تر بوده و همچنین بالاترین ضریب همبستگی را با ایستگاه ناقص داشته باشد، استفاده شد [۴۵]. و نواقص آماری ایستگاه­های دیگر نیز با روش مذکور با بهره گرفتن از این ایستگاه­ها صورت پذیرفت.
جهت اطمینان از صحت و دقت باز سازی نواقص آماری، میانگین، انحراف معیار و ضریب تغیرات ایستگاه­های ناقص قبل و بعد از بازسازی داده ­ها با هم مقایسه شدند.
درون­یابی^[۴۳]
الف: انتخاب مناسب ترین روش درون یابی
انتخاب روش درون­یابی تحت تاثیر عوامل زیادی است که در درجه اول به طبیعت متغیر و تغییرات مکانی آن وابسته است. از فاکتورهای مهم برای انتخاب روش درون­یابی، دقت اندازه گیری می­باشد. جهت درونیابی داده ­های هواشناسی در منطقه ابتدا سه روش کرجینگ، کوکرجینگ و عکس فاصله وزنی که مناسب­ترین و پرکاربردترین روش­ها برای درون­یابی هسستند همچنین با توجه به فیزیک پدیده و با آگاهی از تئوری روش­ها انتخاب شد. با بهره گرفتن از نرم افزار ArcGIS 9.2 مقادیر برآوردی برای هر ایستگاه با روش های منتخب شده محاسبه شد. مقادیر برآوردی برای هر روش با مقادیر برداشت شده در هر ایستگاه با روش مقایسه میانگین، مقدار ضریب همبستگی، انحراف معیار، انحراف از میانگین و مقدار ریشه دوم میانگین مربع خطا^[۴۴] مورد ارزیابی قرار گرفت [۷].
- ریشه دوم میانگین مربع خطا (RMSE):
برای هر یک از نقاط مشاهده­ای، که معمولا تنها ابزار مقایسه می­باشند، تخمینی با به کارگیری روش های درون­­یابی انجام می­گیرد و سپس مقدار تخمین با مقدار مشاهده­ای با رابطه (۳-۳) مقایسه می­گردد. در این تحقیق سه روش انتخابی اولیه برای درون­یابی داده ­ها با معیار ریشه دوم میانگین مربع خطا مورد ارزیابی قرار گرفت.
این معیار از رابطه (۳-۳) محاسبه شده و هر قدر مقدار RMSE به صفر نزدیکتر باشد بیانگر خطای کمتر روش و دقت بیشتر آن در درون­یابی داده ­های هواشناسی می­باشد (۲).
رابطه(۳-۳)
که در آن
Xi متغیر مورد نظر
(Xi) ٭Z مقدار برآورد شده در Xi
(Xi) ٭Z مقدار مشاهده شده در Xi
n تعداد نقاط با متغیر مشاهده­ای
ب: مناسبترین اندازه شبکه سلولی
یکی از عوامل اساسی که دقت مدل را تحت تاثیر قرار می­دهد اندزه پیکسل یا اندازه شبکه بندی برای درون­یابی داده ­های مشاهده­ای می­باشد. کاهش اندازه سلولهای شبکه بندی دقت مدل را افزایش می دهد اما کاهش بیش از مقدار مجاز اندازه سلول باعث اغراق آمیزی آن می­گردد.
برای تشخیص اولیه مناسبترین اندازه شبکه سلولی جهت میانیابی داده ­های هواشناسی، اقدام به درونیابی داده ­های بارندگی سالانه با اندازه پیکسل­های مختلف ۳، ۴، ۵، ۶، ۸، ۱۰، ۲۰، ۳۰، ۴۰، ۵۰، ۶۰، ۷۰، ۸۰، ۹۰، ۱۰۰ کیلومترمربع گردید. به همین منظور میانگین داده ­های دورنیابی شده با اندازه مختلف پیکسل­ محاسبه و نمودار آن شکل (۴-۱۱) رسم گردید. برای تشخیص مناسبترین اندازه شبکه بندی برای منطقه اطلاعات و داده ­های که از روش میان­یابی برای نقاط مجهول بدست آمده بررسی گردید تا اندازه شبکه­ ای سلولی با کمترین میزان خطا بدست آید. در هر منطقه­ تعداد ایستگاه­های باران سنجی بسیار بیشتر از ایستگاه­های سینوپتیک و کلیماتولوژی است، لذا از این ایستگاه­ها برای تعیین بیشترین همبستگی بین بارندگی سالانه داده ­های میانیابی شده با داده ­های برداشت شده از ایستگاه ها استفاده شد. برای تعیین اندازه شبکه یا پیکسل­ مناسب­تر، نقشه داده ­های درونیابی شده با نقشه ایستگاه­های سینوپتیک، کلیماتولوژی و باران سنجی منطبق گردید شکل (۳-۷). سپس ارقام نقاطی که در دو نقشه با هم منطبق بود یا تقریبا نزدیک به هم هستند استخراج گردید. جهت بررسی داده ­های بدست آمده و تعیین اندازه پیکسل مناسبتر، آنالیز مقایسه میانگین بر روی داده ها انجام گرفت تا مقادیر انحراف معیار، انحراف از میانگین، ضریب همبستگی را محاسبه شد و همچنین مقدار RMSE برای داده ­های اندازه شبکه ­های سلولی مختلف محاسبه گردید.
د: درون­یابی داده ­ها
جهت مطالعات اقلیمی استان، داده ­های تخمین زده شده در سطح کل استان مورد نیاز است. برای درون­یابی پارامترهای اقلیمی موجود در ۲۶ ایستگاه هواشناسی منتخب جدول (۳-۴) که به نحوی با اقلیم منطقه در ارتباط هستند را با مناسب­ترین روش درونیابی به کل سطح استان تعمیم داده شد. درونیابی با نرم افزار Surfer 10 انجام شد.
جدول (۳-۴): پارامترهای اقلیمی موجود در ۲۶ ایستگاه هواشناسی منتخب