۳-۱– ۹ سطح تجزیه و تحلیل اطلاعات
داده ­ها در بخش کمی این تحقیق در سطح «خرد» مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت.
۳-۱– ۱۰ تکنیکهای آماری مورد استفاده در توصیف و تحلیل اطلاعات
برای تجزیه و تحلیل داده ­ها در این پژوهش، از دو دسته تکنیک­های آمار توصیفی و استنباطی استفاده خواهد شد. آمار توصیفی را عمدتاً مفاهیمی از قبیل جدول توزیع فراوانی و نسبت­های توزیع، نمایش هندسی و تصویری توزیع، اندازه­ های گرایش به مرکز، اندازه­ های پراکندگی و نظایر آن تشکیل می­دهد که از این میان، در فصل چهارم به استفاده از جداول و نمودارهای توزیع فراوانی اکتفا شده است. در بخش آمار استنباطی، از آزمون t، آزمون خی دو، همبستگی و تحلیل رگرسیون جهت بررسی رابطه بین متغیرها و تبیین تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیرهای مستقل استفاده شده است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۱-۱۱ محدودیتهای روش­شناختی تحقیق
عدم دسترسی به پاسخگویان به دلیل تقارن اجرای پرسشنامه با فصل تابستان و تعطیلی دانشگاهها، یکی از محدودیتهای پژوهش به شمار می­رود. همچنین بی­دقتی در پاسخ دادن به سوالات (تعداد زیادی از پرسشنامه ­ها به دلیل مشکلات ناشی از بی دقتی از محاسبات آماری حذف شد)، عدم پاسخگویی به پرسشنامه (تعدادی از پرسشنامه ­های توزیع شده، به صورت سفید جمع­آوری گردید) و یا پاسخگویی یکسان به همه سوالات از محدودیتهای دایمی استفاده از تکنیک پرسشنامه در تحقیقات پیمایشی است. دیپلماسی شهروندی و مفاهیم مرتبط با آن، از جمله موضوعاتی است که در منابع حوزه ­های روابط بین الملل، علوم ارتباطات و علوم سیاسی کمتر به آن پرداخته شده است. لذا کمبود منابع، مطالب و مقاله­ های نزدیک و مرتبط با موضوع پژوهش، چه به زبان فارسی و چه به زبان انگلیسی اعم از تالیف و ترجمه، موجب طولانی شدن زمان نگارش و تدوین ادبیات موضوع گردید.
این پژوهش فقط به منظور بررسی و معرفی مفهوم دیپلماسی شهروندی، ابعاد آن و همچنین بررسی توصیفی وضعیت فعالیت شهروندان تهرانی در چهارچوب دیپلماسی شهروندی در فضای مجازی انجام یافته است و محقق درصدد نبوده تا تاثیر عوامل تاثیرگذار در این خصوص را به طور کمی اندازه ­گیری و بررسی نماید. قطعاً عوامل دیگری نیز نقش قابل توجهی در این حوزه دارند که می­توان در تحقیقات دیگر، آنها را مورد بررسی قرار داد. اما به توصیه اساتید محترم راهنما و مشاور، متغیرهایی همچون جنس، سن و تحصیلات در این تحقیق وارد شد و تاثیرگذاری آنها بر میزان فعالیت پاسخگویان مورد بررسی قرار رفت. از سویی محقق نیز درصدد برآمد تا دیدگاه مخاطبان را در خصوص تاثیرگذاری فعالیتهای دیپلماسی شهروندی بر سیاست خارجی را نیز جویا شود، لذا در بخشی از پرسشنامه، سوالات مربوط به این مبحث نیز گنجانده شد.
جمعیت نمونه این پژوهش از کلانشهر تهران انتخاب شده است و شرایط فرهنگی-اجتماعی، سیاسی و اقتصادی این شهر با سایر شهرهای ایران به ویژه با شهرهای کوچک در خصوص دسترسی به تکنولوژی های نوین ارتباطی متفاوت است. لذا نمی­ توان نتایج و یافته­های این پژوهش را به سایر شهرها و در مجموع به کل کشور تعمیم داد. نتایج این پژوهش فقط برای شهر تهران قابل تعمیم است.
۳ -۲ بخش دوم: روش تحقیق کیفی
۳ -۲ -۱ روش تحقیق کیفی
روش تحقیق کیفی، یک روش علمی است. رویه­های آن طوری طراحی شده که اگر به دقت تعقیب شود با انجام کار علمی «خوب» تلاقی می­ کند. اصولی مانند اعتبار، اثبات­پذیری، سازگاری مشاهده و نظریه، قدرت تعمیم­دهندگی، قابلیت بازآفرینی، دقت، قاطعیت و امکان قرائت­های گوناگون، از اعتبار علمی آن نمی­کاهد. خلاقیت از اجزای مهم روش تحقیق کیفی است. این روش­ها، محقق را مجبور می­سازد تا پیش­فرض­ها را درهم شکند و از عناصر قدیمی، نظمی نو بسازد. انعطاف­پذیری در روش تحقیق کیفی و داشتن امکان ابتکار، دلیلی بر غیرعلمی بودن این روش نیست. چه بسا کسانی که معتقدند این ویژگی­ها روش کیفی را غنی­تر نیز می­سازد. به هر حال، محقق در روشی که اتخاذ می­ کند، ملزم به پیروی از اصول علمی شناخته شده است. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۱۱۵)
اصولی که محقق در انجام این بخش از پژوهش ملزم به پیروی از آنها بوده است، در ادامه این فصل مورد بررسی و توضیح قرار گرفته­اند.
۳ -۲ -۲ روش گردآوری اطلاعات: مصاحبه
گردآوری اطلاعات در روش تحقیق کیفی می ­تواند به وسیله مصاحبه، مشاهده و یا مشاهده مشارکتی صورت گیرد. مصاحبه، عام­ترین روش گردآوری اطلاعات در تحقیقات کیفی است که این نوع تحقیقات را اصطلاحا «روش تحقیق مصاحبه­ای» نیز می­نامند. مصاحبه را «گفت و شنود هدفمند» نامیده­اند، به این معنا که محقق با هدف کسب اطلاعات درباره موضوعی خاص با مصاحبه شونده صحبت می­ کند. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۷۹)
مصاحبه عمیق یکی از روش­های شناخته­شده­ای است که به هنگام جمع­آوری داده ­ها به صورت فزآینده­ای مورد استفاده قرار می­گیرد. پژوهشگران، مصاحبه عمقی را به عنوان استراتژی کلی یا از میان چند روش موجود، به عنوان یکی از روش­های جمع­آوری داده ­ها مورد استفاده قرار می­ دهند. (مارشال و راس­من، ۱۳۷۷، ص ۱۱۱)
مصاحبه انواع مختلفی دارد که عبارتند از: مصاحبه منتظم، که در آن سؤالات و طرز مصاحبه، همه از پیش طراحی شده است و مصاحبه غیرمنتظم که در آن درجه­ای از انعطاف­پذیری وجود دارد و مصاحبه شونده مجبور نیست سؤالات و چندوچون روند مصاحبه را از پیش طراحی کند. انتخاب هر کدام از این روش­ها، به اهداف، امکانات و محدودیت­های موجود بستگی دارد.
در این تحقیق برای گردآوری داده ­ها در بخش روش تحقیق کیفی، از مصاحبه استفاده گردید. مصاحبه های انجام شده عمدتا از نوع غیرمنتظم بوده است تا مصاحبه شوندگان بتوانند کلیه اطلاعات خود را در چهارچوب موضوع مورد پژوهش ارائه دهند، با این وجود، چند سوال از پیش طراحی شده­ای نیز در حین انجام مصاحبه مطرح و پاسخ سوالات نیز دریافت گردیده است.
۳ -۲ -۳ نمونه گیری
در تحقیق کیفی نیز مانند تحقیق کمی، به نمونه گیری نیاز است. استراس و کوربین معتقدند: در تحقیق کیفی، هدف محقق شناسایی، رشد و مرتبط کردن مفاهیم با یکدیگر است. لذا وقتی که می­گوییم باید به نمونه گیری نظری پرداخت، یعنی باید بر مبنای مفاهیمی که از دیدگاه نظری به نظریه مورد نظر محقق مربوط­اند، نمونه گیری شود. این بدان معناست که اولا، مفاهیم در هنگام مقایسه موارد یا تکرار می­شوند یا به صورت قابل ملاحظه­ای غایب­اند و ثانیا در جریان کدگذاری، آن مفاهیم مقام مقوله را به خود می­گیرند. (استراس و کوربین، ۱۳۷۷، ص ۱۷۷)
نمونه گیری مفهومی، یعنی انتخاب گروه­ ها یا مقولاتی برای مطالعه بر مبنای ارتباط آنها با سؤال تحقیق، موضوع نظری و چهارچوب تحلیلی و مهمتر از همه توضیح و تبیینی که محقق می­خواهد ارائه دهد. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۷۰) با توجه به این اصول، رویه عملی نمونه گیری مفهومی را می­توان به شرح زیر در نظر گرفت:
ابتدا باید گروه، افراد یا صحنه­ای که بر اساس مسئله تحقیق و سؤالات تحقیقی مشخص می­شوند، انتخاب نمود تا معلوم شود که کسب چه اطلاعاتی و از چه منابعی ضروری است.
پس از مرحله شناسایی، قدم بعدی، یافتن کسانی است که می­توانند به سؤالات تحقیق جواب بدهند. آنان در مورد مقولات تعیین شده، صاحب­نظراند و چه بسا بتوانند در کشف هر چه بیشتر مقولات و مفاهیم جدید به
محقق کمک کنند. دیدارها و گفتگوها می ­تواند به صورت منظم و نظامند و گاهی حتی به طور اتفاقی و برنامه­ ریزی نشده رخ دهد. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۶۷)
در این پژوهش، ابتدا بر اساس مسئله تحقیق و سوالات مورد نظر در این حوزه، کسب اطلاعات از محققان و اندیشمندان سه حوزه روابط بین­الملل، علوم سیاسی و علوم ارتباطات ضروری شناخته شد.
در مرحله بعدی، برای یافتن کسانیکه بتوانند به سؤالات تحقیق جواب بدهند و در مورد مقولات تعیین شده، صاحب­نظر باشند، با تعدادی از افراد جمعه آماری تماس حاصل گردید و چنانچه فرد مورد نظر، تمایل و آمادگی خود را در خصوص انجام مصاحبه اعلام می­نمود، دیدارها و گفتگوها از پیش تعیین شده و در پاره ای موارد حتی به صورت اتفاقی، انجام گردید.
۳ -۲ -۴ نمونه گیری در کدگذاری باز
هدف کدگذاری باز، کشف، نامگذاری و شناسایی پدیده ­ها و همچنین گسترش مقولات با توجه به خصوصیات و ابعاد آنهاست. هدف نمونه گیری در انجام کدگذاری باز، کشف هر چه بیشتر مقولات مربوطه، به همراه خصوصیات و ابعاد آنهاست. در نتیجه، نمونه گیری در این مرحله از تحقیق باز است. نمونه گیری از افراد، مکان­ها و شرایطی که بیشترین فرصت را برای گردآوری مرتبط­ترین داده ­ها درباره پدیده تحت مطالعه فراهم می­ کند، مهیاست. این نوع نمونه گیری نیازمند میزان قابل ملاحظه­ای مصاحبه و یا مشاهده مصاحبه و یا مشاهده است و باید بتوانیم افراد، اسناد و مکانهایی را که جهت پیدا کردن مفاهیم به آنها روی می­آوریم، به درستی تشخیص دهیم. (استراس و کوربین، ۱۳۹۰، ص ۱۸۰)
یکی از روش­های انجام نمونه گیری باز جمع­آوری اطلاعات به صورت منظم (سیستماتیک) یعنی تهیه فهرستی از افراد و مکانهایی است که محقق باید برای گردآوری داده ­ها راجع به موضوع تحقیق به سراغ آنها برود. بر همین اساس فهرستی از اسامی متخصصان و اندیشمندانی که در مورد مقولات تعیین شده، صاحب­نظر بوده و همچنین در برهه زمانی انجام تحقیق در دسترس بوده ­اند، فراهم شد. مقدمات انجام مصاحبه در مورد فهرست افراد مورد نظر به اجرا درآمد و در وقت و مکان مناسب، از آنها مصاحبه به عمل آمد.
داده ­های مربوط به نمونه گیری حتی ممکن است بعضی اوقات کاملا به صورت تصادفی ظاهر شوند. در ارتباط با نمونه این تحقیق، محقق علاوه بر افراد موجود در فهرست نمونه، با کسانی که به طور تصادفی با آنان مواجه شده و قادر به پاسخگویی به سوالات تحقیق بودند، مصاحبه نموده است. سه مورد از نمونه فوق را اینگونه افراد تشکیل می­دادند. ضمن اینکه، لازم به ذکر است نظرات دو نفر از صاحبنظران و متخصصان از طریق مصاحبه ­هایی که در نشریات به چاپ رسیده و در ارتباط با موضوع بوده است، استخراج شده است.
۳ -۲ -۵ تعیین حجم نمونه با بهره گرفتن از روش اشباع نظری
معمولا در تحقیقات پیمایشی، به تعداد نمونه­ها در نمونه گیری توجه زیادی می­ شود. در روش کیفی نیز، وقتی تحقیق در جامعه­ای نسبتا بزرگ صورت گیرد، محقق ناچار به نمونه گیری خواهد بود؛ زیرا پرداختن به همه موارد ممکن نیست. پس از انجام نمونه گیری، محقق با مسئله حجم نمونه مواجه می­ شود. در روش تحقیق کیفی گفته می­ شود، نمونه گیری آنقدر باید ادامه یابد تا محقق به اشباع نظری برسد. یعنی تا موقعی که به نظر نمی­رسد داده ­های جدید در ارتباط با مقوله پدید آید. (استراس و کوربین، ۱۳۹۰، ص ۱۸۷) به عبارتی، گردآوری اطلاعات باید تا موقعی که افزایش اطلاعات، مفاهیم و مقولات جدیدی به دست ندهد، ادامه یابد. با اینکه در انجام این کار، اطمینان صددرصد هیچگاه حاصل نمی­ شود، به هر حال محقق باید آنقدر نمونه گیری کند تا خود و خوانندگانش متقاعد شوند چیزی جا نمانده است. لازم به ذکر است درجه اشباع نظری به بزرگی جامعه مورد مطالعه و مسئله تحقیق بستگی دارد. هر چه جامعه­ای بزرگتر باشد، محقق دیرتر به مرحله اشباع می­رسد. از سویی، افزایش تعداد نمونه­ها، ممکن است به نوعی به افزایش تعمیم­پذیری یافته­ ها، بیانجامد. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۷۲)
بر همین اساس و در ارتباط با موضوع تحقیق، انجام مصاحبه با جامعه آماری موردنظر آغاز گردید و با افزایش مصاحبه ها، مفاهیم متفاوت بیشتری به دست آمد. به عبارتی، هر چه بر میزان اطلاعات حاصل از مصاحبه­ ها افزوده می­شد، افزایش غنای تحلیل­ها و تنوع الگوی­های بدست­آمده بیشتر می­شد. البته با توجه به جامعه نه چندان بزرگ اندیشمندان مطلع در این موضوع، رسیدن به اشباع نظری در این تحقیق، به زودی حاصل گردید. به طوریکه با انجام مصاحبه های جدید، مفاهیم و مقولات جدید کمتری حاصل می­شد. لذا با انجام ۱۵ مصاحبه، حجم نمونه مورد نظر تکمیل شد و محقق متقاعد گردید اطلاعات جدید دیگری در این خصوص جا نمانده است.
۳ -۲ -۶ قابلیت اعتبار (روایی)
قابلیت اعتبار در اصل بدین معنی است که محقق همان چیزی را بسنجد که قرار است یا ادعا می­ کند که می­سنجد. در ارتباط با این موضوع، تعریف دقیق مفاهیم و روش بودن آنها برای خود محقق و خواننده ضروری است. محقق باید با در نظر گرفتن عنوان، اهداف و سؤالات تحقیق بداند دنبال چه چیزی می­گردد و دقیقا همان چیز را پیدا کند و نه چیز دیگر را. مارشال و راس­من معتقدند که از میان همه معیارهای معقول بودن، هیچکدام به اندازه قابلیت اعتبار (روایی) مهم نیست و برای اکثر متفکران، اعتبارپذیری تحقیق بیش از سایر معیارها، دغدغه فکری به همراه دارد. (مارشال و راس­من، ۱۳۷۷، ص ۱۹۶)
در روش تحقیق کیفی، قابلیت اعتبار از دو زاویه مهم قابل بررسی است: اعتبار روش تولید اطلاعات و اعتبار تحلیل­ها و تفاسیر. این دو شاخص، برای اطمینان از روایی تحقیق، به شرح زیر توسط محقق مورد توجه قرار گرفته است:
اعتبار روش تولید اطلاعات: محقق در این راستا، از منابع مرتبط و صاحبنظر در زمینه تولید اطلاعات استفاده نموده و اطلاعاتی بدست آمده عمدتا در ارتباط با موضوع مورد پژوهش می باشد. ضمن اینکه، محقق با بهره گرفتن از روش کدگذاری باز و در پایان با ارائه مدل تحلیل نظری این اطلاعات را به نمایش گذاشته است. لذا در رابطه با این شاخص، محقق دقت لازم و کافی را مبذول داشته است.
اعتبار تحلیل­ها و تفسیرها: تا حدی به معتبر بودن منابع اطلاعاتی و روش گردآوری اطلاعات بستگی دارد؛ اما علاوه بر آن، محقق، با بهره­ گیری از اطلاعات ارائه شده توسط منابع آگاه، توجه خود را به کیفیت و قدرت تجزیه و تحلیل داده ­ها در مسئله تحقیق معطوف ساخته و اطلاعات بدست آمده را در قالب یک مدل تحلیلی ارائه نموده است.
۳ -۲ -۷ قابلیت اعتماد
قابلیت اعتماد که پایایی نیز نامیده می­ شود، بدین معنی است که وسیله اندازه ­گیری استاندارد به کار گرفته شود. پس پایایی را با میزان تداوم و انسجام روش گردآوری اطلاعات می­سنجند. محقق کیفی نیز باید به نحوی با این موضوع روبرو شود و به خوانندگان نشان دهد که داده ­ها را چگونه گردآوری کرده و آنها را مطمئن سازد که داده ­ها ساختگی نیستند و در گردآوری آنها دقت کافی به عمل آمده است و نیز باید به خوانندگان نشان دهد که چرا باید به این داده ­ها اعتماد کنند و اگر شخص دیگری غیر از خود او، با همان روش به گردآوری اطلاعات بپردازد، کم­وبیش با همان داده ­ها یا داده­هایی بسیار مشابه آنها روبرو خواهد شد. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۱۴۵)
به منظور اطمینان از پایایی تحقیق در این بخش، مراحل انجام روش تحقیق کیفی به طور کامل توضیح داده شده تا مخاطبان به طور کامل در جریان گردآوری داده ­ها، نحوه تعیین و انتخاب منابع واجد ویژگی­های موردنظر، نحوه کدگذاری و ارائه مفاهیم و مقولات تعیین شده قرار داده شوند.
۳ -۲ -۸ تجزیه و تحلیل داده ­ها
تجزیه و تحلیل داده ­ها در تحقیق کیفی، عبارت است از روندی که مستلزم شناخت تم­ها (مضمون­ها و محتواها) به طور رسمی و ساختن و پرداختن فرضیه ­ها (ایده­ ها) است. بدان گونه که از داده ­ها برمی­آید و همچنین تلاش جهت به نمایش گذاشتن و به تائید رساندن آنهاست. در اینجا منظور از فرضیه همان اظهار یا ارائه قضایا (ساده یا پیچیده) جهت ایجاد حساسیت به شرایط پدیده مورد نظر است تا به درک پدیده کمک کند. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۱۱۳)
در این تحقیق، تجزیه و تحلیل داده ­های بدست آمده از روش تحقیق کیفی (مصاحبه)، شامل دو بخش است: آمار توصیفی و تحلیل نظری. در بخش آمار توصیفی نتایج تجزیه و تحلیل داده ­ها، پس از انجام کدگذاری، محاسبه و در جداول توصیفی توزیع فراوانی (فصل چهارم) ارائه گردیده است و در بخش تحلیل نظری، که در حقیقت بخش استنباطی تجزیه و تحلیل داده ­ها به شمار می­رود، مدل نظری مفهوم دیپلماسی شهروندی با بهره گرفتن از پارادایم نظریه مبنایی ارائه شده است.
۳ -۲ -۹ کدگذاری
روند تجزیه و تحلیل داده ­ها در روش تحقیق کیفی، کدگذاری نام دارد و در سه مرحله انجام می­ شود، کدگذاری باز، محوری و انتخابی.
کدگذاری باز، بخشی از تجزیه و تحلیل است که به صورت مشخص به نامگذاری و مقوله­بندی پدیده ­ها از راه بررسی دقیق داده ­ها می ­پردازد. بدونِ این قدمِ تحلیلیِ اساسیِ اولیه، بقیه تجزیه و تحلیل که به دنبال آن می­آیند، صورت نمی­گیرد. (استراس و کوربین، ۱۳۹۰، ص ۶۲) در انجام کدگذاری باز، سه روش متفاوت وجود دارد: تجزیه و تحلیل سطر به سطر، تجزیه و تحلیل جمله­ها یا پاراگراف­ها و تجزیه و تحلیل تمامی سند، مشاهده یا مصاحبه.
در این تحقیق از روش کدگذاری «جمله­ها یا پاراگراف­ها» برای انجام کدگذاری باز استفاده شده است. این روش به ویژه وقتی که چندین مقوله تعریف و مشخص شده باشد و کدگذاری نیز پیرامون این مقوله­ها صورت می­گیرد، سودمند است. همچنین، برای نامگذاری مقولات، از نام­ها، کلمات و عباراتی که مصاحبه­شوندگان آنها را به کار گرفته اند، استفاده گردید.
۳ -۲ -۱۰ تحلیل نظری موضوع پژوهش بر اساس روش تحقیق کیفی
هدف نهایی در روش کیفی، تحلیل نظری و یا در نهایت ارائه نظریه است و این کاری است که در مرحله نهایی، یعنی کدگذاری انتخابی صورت می­گیرد. در «کدگذاری باز»، ابتدا مفاهیم و سپس مقولات شناسایی می­شوند. در «کدگذاری محوری»، مقولات سازماندهی می­شوند و در «کدگذاری انتخابی»، مرحله پردازش و پرداختن به نظریه است. در این مرحله، یک مقوله، از بقیه مقوله­ها مهم­تر شناخته می­ شود و بقیه به نحوی به آن ارتباط داده می­شوند تا نظریه­ای ساخته و پرداخته شود؛ سپس در آخر همه یافته­ ها در نموداری خلاصه و نشان داده می­ شود. مبنای انجام اینکار سازماندهی مفاهیم و مقولات در قالب یک مدل نظری است. البته در روش تحقیق کیفی، محقق مجبور نیست که تمام مراحل کدگذاری را انجام دهد و این کار را می­توان تا مرحله کدگذاری محوری انجام دهد و از مرحله آخر صرفنظر کند. (محمدی، ۱۳۹۰، ص ۱۰۸)
نمودار زیر، تلاش محقق در ارائه یک مدل نظری برای مفهوم دیپلماسی شهروندی است که با بهره گرفتن از پارادایم «نظریه مبنایی» طراحی و ارائه شده است. در روش نظریه مبنایی، محقق به شیوه­ایی استقرایی به مطالعه پدیده ­ها می ­پردازد و آنها را کشف و به شیوه­ای تجربی از طریق گردآوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده ­ها اثبات می­ کند.
نمودار شماره ۳ -۱: دیپلماسی شهروندی، سازماندهی مقولات بر اساس الگوی نظریه مبنایی

بحث و نتیجه‌گیری

۱۲۴

منابع فارسی

۱۳۶

منابع انگلیسی

۱۳۹

کلیات تحقیق
فصل اول:
طرح مسأله
امر روزمره دارای معانی متعدد و مبهمی است، ولی به‌طور‌کلی می‌توان بدین نکته اشاره کرد که بستر فرآیندهای پویایی مانند آشنا ساختن امر ناآشنا، نزاع بر سر پذیرفتن و رد کردن امور جدید و سازگاری با شیوه‌های متفاوت زیستن است. بنابراین، این ابهام و درعین‌حال نزدیک بودن امر روزمره به تجارب همه افراد، موجب آن نمی‌شود که امر روزمره امری آشنا و کاملاً شناخته شده و پیش‌پاافتاده باشد. از همین روست که بستر زندگی روزمره که در نگاه اول ممکن است چندان مهم و قابل‌توجه به نظر نرسد، به محمل مطالعات عده زیادی از متفکران علوم انسانی و جایی برای فراهم آوردن مواد اولیه تحلیل‌های جامعه شناختی بدل می‌شود.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

یکی از مباحثی که تقریباً در نظرات بسیاری از افرادی که در باب زندگی روزمره کار کرده‌اند، مشترک است، بحث تضاد است که به شکل‌های مختلفی همچون سرکوب، مخدوش کردن امر روزمره و یا با معانی دیگری مطرح می‌شود و می‌توان از این عبارات نزدیک به هم (به لحاظ معنایی) چنین استنباط کرد که زندگی روزمره عرصه‌ای است که در آن در هر لحظه کشمکش میان افراد و گروه‌های فرادست و فرودست جریان دارد، جریانی بی‌پایان که در آن فرادستان می‌کوشند تا قواعد بازی خود را به فرودستان تحمیل کنند.
برای تعدادی از نظریات، بحث کشمکش در زندگی روزمره به همین جا خاتمه می‌یابد، اما گرامشی^[۱] با وارد کردن مفهوم «مقاومت» در ادبیات جامعه‌شناسی، نشان داد که رابطه میان ضعفا و اقویا به تحمیل و تسلط ختم نمی‌شود و افراد و گروه‌های فرودست در فرایند زندگی روزمره به خلق روش‌هایی برای مقابله با سرکوب و سلطه برمی‌خیزند و با اشکال مختلفی از مقاومت، عملاً رابطه را به نحوی معکوس می‌کنند.
بخشی از زندگی روزمره که پایان نامه حاضر قصد مطالعه آن را دارد، در واقع به رابطه بین زنان و بدن‌هایشان با جهان زندگی برمی‌گردد. بارزترین وجهی که زنان و مردان را از هم جدا می‌کند، بدن‌های فیزیکی آنان است و این تمایز تا حدی بدیهی و مشهود جلوه می‌کند که تا چندی پیش آن را صرفاً به مثابه یک تمایز زیستی در نظر می‌گرفتند و برای آن قائل به ابعاد اجتماعی نبودند. با طرح مباحثی از سوی متفکرانی چون فوکو^[۲]، دوسرتو^[۳] و دیگران است که بدن جزء مباحث اجتماعی می‌شود و عملاً برای کالبد آدمی‌ وجه اجتماعی تصور می‌گردد.
به دلیل نوع جامعه‌پذیری‌های متفاوتی که در تربیت و اجتماعی کردن دختران و پسران از سنین ابتدایی رشد تا آخرین مراحل جامعه‌پذیری در پیش گرفته می‌شود، دو بدن زنانه و مردانه که در ابتدا جز در موارد خرد و ناچیزی متفاوت نیستند، به دو پدیده مجزا که کاملاً مشخصات متفاوتی دارند، تبدیل می‌شوند و در واقع این دو بدنِ به لحاظ اجتماعی زن و مرد شده، با آن بدن‌های فیزیکی مؤنث و مذکر فاصله زیادی دارند که این فاصله را مرهون سیستم‌های اجتماعی تعریف‌‌کننده ارزش‌ها و هنجارها هستند. بنابراین زن؛ به عنوان بخش مهمی از زنانگی خویش با بدنی اجتماعی شده مواجه می‌شود که آن را به مثابه شیئی بیرون از خود درک می‌کند و در اثر زندگی با این بدن، با مسائل و مشکلاتی مواجه می‌شود که خاص او و همجنسانش است و مردان در آنها شریک نیستند.
زنان در مقابل بدن خود و پیامدهای اجتماعی زیستن با بدن زنانه، به راه‌های مختلفی متوسل می‌شوند. در تعدادی از موارد، راه‌حل زنان اطاعت است. در برخی عرصه‌های اجتماعی، اطاعت جای خود را به راه‌حل مقاومت می‌دهد. زنان در بسیاری از موارد در مقابل الزام‌های بدن زنانه خود به مقاومت دست می‌زنند و نظام‌هایی را که به تعریف ارزش‌ها و هنجارها برای بدن زنانه پرداخته‌اند، واژگون می‌کنند یا راه‌هایی برای فرار از دست آنها پیدا می‌کنند. این مقاومت‌ها معمولاً دربردارنده نوعی خلاقیت هم هست. خلاقیت زنان در مواجهه با بدن‌هایشان را در مواردی مثل سبک‌های آرایش و پوششی که انتخاب می‌کنند، مدیریت بدن، رفتارها و ژست‌های بدن و چهره‌ای که انتخاب می‌کنند و … می‌توان دید.
در این رساله قصد ما این است که نقاطی از زندگی روزمره را که در آن زنان از سیستم‌های ارزشی و هنجاری مربوط به بدن‌هایشان اطاعت می‌کنند یا در مقابل آن به مقاومت می‌پردازند را نشان دهیم و انواعی از خلاقیت را که در مقاومت کردن زنان وجود دارد، بیابیم. به همین دلیل، به سراغ نقاطی از زندگی فردی و اجتماعی زنان می‌رویم که در آن نقاط حضور بدن زنانه پررنگ‌تر می‌شود، مثل انواع آرایش‌هایی که زنان بر صورت و بدن خود انجام می‌دهند، لباس‌هایی که می‌پوشند، فضاهای اجتماعی که در آن حضور فیزیکی مشخصی دارند و ….
ضرورت و اهمیت تحقیق
شناخت زندگی روزمره جامعه ایرانی، علی‌رغم اهمیت زیادی که می‌تواند داشته باشد و نقش بزرگی که می‌تواند در پیشبرد جامعه‌شناسی ایفا کند؛ کاری است که بسیار کم صورت گرفته و جای زیادی برای کار و تحقیق و نیز رشد و توسعه دارد. رساله حاضر، در صدد بررسی یکی از مقولاتی است که به زندگی روزمره زنان ایرانی مربوط می‌شود و تاکنون از این زاویه بدان پرداخته نشده است.
فهم تجارب روزمره زنان و توصیف آن از زبان خود ایشان می‌تواند تأثیر بزرگی در افزایش دانش ما نسبت به کنشگرانی داشته باشد که همیشه درک و دانش کمتری از آنان نسبت به مردان داریم و بنابراین، با شناساندن چهره تاریک نیمی از اعضای جامعه – خصوصاً در مورد مسأله‌ای مثل بدن زنانه که تابوهای فرهنگی زیادی آن را احاطه کرده و مانع از درک دیگرانی غیر از خود زنان از این مسأله شده است - انجام چنین تحقیقی می‌تواند حائز اهمیت باشد و قدمی‌ در جهت روشن‌تر کردن سیمای زنان ایرانی و کنش‌هایشان بردارد. به‌ویژه آن‌که همین تابوهای فرهنگی موجب آن می‌شوند که در بسیاری موارد خود زنان نیز از گفتگو کردن در مورد بدن‌هایشان بپرهیزند و در نتیجه مسائل عام و اجتماعی را که در آن درگیر می‌شوند، مشکل شخصی خود بپندارند و به جای آن که قدمی برای حل آن از طریق گفتگو با دیگر زنان و شریک شدن در تجارب آنان بردارند، عمری را در رنج و سختی سپری کنند. به همین دلیل به نظر می‌رسد که مطالعه بدن زنانه از طریق آگاهی بخشیدن به کنشگران درباره ابعاد مختلف تجربیات زندگی روزمره، نهایتاً می‌تواند به حل برخی مسائل اجتماعی و فردی زنان نیز یاری رساند.
اهداف تحقیق
هدف تحقیق حاضر، بررسی زندگی روزمره زنان ایرانی با تأکید بر پدیده بدن زنانه است و درصدد یافتن مواردی است که زنان ایرانی در مورد الزامات فرهنگی که بر بدن‌هایشان تحمیل می‌شود، به اطاعت می‌پردازند و نیز مواردی که از اطاعت از قواعد زندگی روزمره سرباز زده و راه‌ حل ‌های خلاقانه‌ای برای مقاومت کردن ارائه می‌دهند.
بررسی نحوه برخورد زنان با بدن‌هایشان و اطاعت یا مقاومت آنان در برابر قواعد زندگی روزمره را در دو حوزه کلی می‌توان پی گرفت؛ در حوزه اول بیشتر با نقش فیزیولوژی زنانه و در حوزه دوم با قدرت‌نمایی قواعد زندگی روزمره مواجه می‌شویم. بنابراین، حوزه اول را می‌توان حوزه الزامات فیزیولژیک نامید. در اینجا در پی فهم انواع برخوردهای زنان با دو حوزه مربوط به بدن آنان برخورد می‌کنیم که عبارتند از:
ضعف‌ها و ناتوانی‌های جسمی و فردی زنان (نسبت به مردان)^[۴]
نحوه برخورد زنان با مسائل جسمی در محیط خانواده، مانند روابط زناشویی، بارداری، زایمان و مراقبت از نوزادان و ….
حوزه دوم بحث به مواردی مربوط می‌شود که آنها را بیشتر می‌توان اجتماعی دانست تا فیزیولوژیک. در این قسمت به بررسی برخورد زنان با چند مسأله دیگر می‌پردازیم که عبارتند از:
نحوه آرایش کردن زنان
نحوه لباس پوشیدن آنان
نحوه استفاده زنان از وسایل حمل‌ونقل عمومی مانند تاکسی، اتوبوس و مترو^[۵]
نحوه حضور بدن زنانه در فضاهای اجتماعی دیگری مانند پارک‌، سینما، رستوران و ….
احساس زنان از میزان امنیت آنان و بدن‌هایشان در فضای اجتماعی شهر
در واقع، هدف این رساله این خواهد بود که با توجه به رخدادهای زندگی روزمره و در نظر گرفتن کنش‌ها و واکنش‌های زنان در بستر آن، به مطالعه برخی از پدیده‌های دسته دوم (یعنی موارد ۳ و ۴ و ۷) که بعد اجتماعی آنها قوی‌تر است، بپردازد و نحوه مواجهه زنان در مورد بدن‌های خود اعم از اطاعت از سیستم‌های اجتماعی یا مقاومت کردن و خلاقیت به خرج دادن در مقابل تعاریف چنین سیستم‌هایی را مورد بررسی قرار دهد. همچنین تلاش بعدی رساله این خواهد بود که با بهره گرفتن از نظریه‌های زندگی روزمره به تبیین رویکردهای زنان نسبت به بدن‌هایشان بپردازد.
فرضیه‌ها و سئوالات تحقیق
از آنجا که این تحقیق از روش‌های اثبات‌گرایانه در پیشبرد خود، بهره‌ای نمی‌جوید، لذا فرضیه‌های مشخص و ازقبل‌ تعیین‌شده‌ای نیز برای آن وجود ندارد و بلکه درطی مسیر کار، فرضیات تعیین شده و باتوجه به مسیر تحقیق، انعطاف‌پذیر خواهند بود.
در عین حال، می‌توان گفت که رساله در پی یافتن پاسخ‌هایی برای چند پرسش اساسی است، از جمله:
آیا زنان در برابر همه تعاریفی که نظام هنجاری جامعه از بدن‌های آنان می‌کند، به اطاعت می‌پردازند؟

شکل ۴-۱ بارهای عاملی مدل اندازه گیری برازش یافته………………………………………………………………………………………
شکل ۴-۲ مقادیر t برای بررسی معنی داری بارهای عاملی مدل اندازه گیری برازش یافته…………………………………………

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شکل ۴-۳ مقادیر استاندارد برای بررسی معنی داری ضرایب مسیر برآورد شده در مدل مسیر…………………………………….
شکل ۴-۴ مقادیر t-value برای بررسی معنی داری ضرایب مسیر برآورد شده در مدل مسیر……………………………………
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
در دنیای پُر چالش کنونی، سازمان­ها به منظور رقابت در صحنه جهانی، ارضای نیازها و انتظارات مشتریان و سازگاری با ماهیت در حال تغییر شغل، در تلاشند تا کارکنانی را به کار گیرند که فراتر از وظیفه و نقش تعیین شده در شرح شغلشان عمل کنند زیرا اعتقاد بر این است که این رفتارهای فراتر از نقش در ارزشیابی عملکرد انعکاس می­یابد، مشارکت کارکنان در برنامه­ ها را تحت تاثیر قرارخواهد دا د و می ­تواند عاملی موثر بر تعهد شغلی و عزت نفس باشد.این تلاش های فراتر از حد انتظار، داوطلبانه، سودمند و مفید، تحت عنوان رفتارهای افزون بر نقش یا رفتارهای شهروندی سازمانی یاد می­ شود. مفهوم رفتار شهروندی سازمانی، تحولی در حوزه رفتار سازمانی ایجاد نموده است. این مفهوم مسلماً باعث شده است که سازمان­ها نوآور، منعطف، بهره­ور و در برابر بقایشان مسئول باشند. حال بروز چنین رفتاری چگونه امکان­ پذیر است؟ (ابیلی، ۱۳۸۷)
عدالت سازمانی عاملی است که در بروز چنین رفتاری بسیار نقش به سزایی ایفا می­ کند.عدالت سازمانی عبارت است از این که با چه شیوه­ای با کارکنان رفتار شود که احساس کنند به صورت عادلانه با آنها رفتار شده است که شامل ادراک منصفانه بودن پرداخت ها و برابر در رویه های سازمانی و عادلانه بودن رفتار های بین شخصی و کافی بودن اطلاعات و منابع در سازمان می باشد. به اعتقاد گرین برگ درک عدالت در سازمان یک اصل و الزام اساسی برای اثربخشی و کارکرد موثر سازمان­ها و همچنین رضایت شغلی افراد سازمان است. (دانایی فرد، ۱۳۸۷)
رفتار­های فراتر از وظیفه و فرانقشی براساس ادراک از واقعیت شکل می­گیرد نه خود واقعیت .در این راستا، چنانچه ادراک افراد از واقعیت بر مبنای انصاف و عدالت باشد و احساس کنند در سازمان هیچ تبعیضی وجود ندارد و عدالت به­طورکامل اجرا می­ شود در کارکنان موجب ایجاد یک تعهد شغلی می­گردد درواقع تعهد شغلی رفتارهای افراد را تحت تأثیر قرار می­دهد و تعهد بیانگر احساس هویت و وابستگی فرد به شغل و سازمان است وقتی که فرد احساس تعهد شغلی می­ کند رفتارهای فرانقشی یا درواقع همان رفتارهای شهروندی سازمانی بروز پیدا خواهد کرد که این امر درنهایت به بهره­وری سازمان و عملکرد مناسب آن منجر می­ شود. لذا دراین تحقیق تعهد شغلی به عنوان نقش تعدیل­گر قرار گرفته است که ازاین طریق رابطه عدالت سازمانی و رفتار شهروند سازمانی مورد بررسی گردد. (حسین زاده، ۱۳۹۰)
۱-۱- بیان مسئله تحقیق
ادراک عدالت سازمانی، برای اثربخشی عملکرد سازمان ها و رضایت افراد در سازمان ضرورتی اساسی است و سازمان باید در جهت تحقق این مهم، همه تلاش و کوشش خود را به کار گیرد. رعایت عدالت سازمانی توسط مدیران، موجب افزایش تعهد کارکنان به شغل و سازمان و به دنبال آن بروز رفتار شهروندی موثر، ابداع و نوآوری و ماندگاری آنان در سازمان و در نهایت موجب موفقیت و پیروزی سازمان می­ شود و جامعه را از منفعت سازمان و تلاش کارکنان بهره مند می­نماید. (علی اصغر فانی،حسن دانایی فرد، ۱۳۹۰)
با توجه به مشکلات کنونی در سیستم بانکی کشور و فسادهای مالی میلیاردی که هر چند وقت در رسانه ­ها به گوش می­رسد همواره این دغدغه را برای مدیران به وجود خواهد آورد که در هر برهه از زمان نگران بروز یک فساد مالی باشند. یکی از مسائلی که موجب چنین فسادهای مالی می­ شود می ­تواند منشا در عدالتی باشد که در سازمان­ها حاکم است. بانک به عنوان یک سیستم مالی بسیار حساس برای یک کشور همواره باید از دقیقترین و مناسب­ترین سیستم مدیریتی برخوردار باشد. (نعامی ۱۳۸۵)
وجود ناعدالتی و همچنین اثر آن بر تعهد کارکنان این بانک و همچنین عدم بروز رفتار شهروندی سازمانی توسط کارکنان همواره یکی از مشکلات مهم و تاثیرگذار در پیشرفت و رسیدن به چشم­انداز سازمانی این بانک می­باشد. لذا تاثیر عدالت سازمانی بر تعهد شغلی کارکنان بانک تجارت به دلیل ارتباط تنگاتنگ محقق با این بانک همواره از دغدغه­ها بوده و اینکه آیا این تعهد در یک گام بالاتر موجب رفتار شهروندی سازمانی می­ شود و در نتیجه آیا تخلفات بانکی کاهش پیدا می­ کند؟
بنابراین در این تحقیق تلاش خواهد شد تا میزان رابطه مؤلفه­ های عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی با میانجی­گری تعهد شغلی بررسی شود و پاسخ پرسش­های زیر را بیابیم:
آیا تعهد شغلی کارکنان را به بروز رفتار شهروندی موثر ترغیب می­ کند ؟
آیا عدالت سازمانی موجب بهبود تعهد شغلی و افزایش رفتار شهروندی سازمانی می­گردد؟
کدام شکل از عدالت سازمانی، رفتار شهروندی سازمانی را ارتقا می­بخشد؟
چگونه مدیران می­توانند محیطی بر پایه عدالت ایجاد کنند؟
۱-۲- بیان اهمیت انجام تحقیق
امروزه شرط بقای هرسیستم سازمانی بذل توجه عمیق و کافی به نیروهای انسانی موجود و تلاش در جهت خلق ارزشی تحت عنوان کارمندان ما ارزشمندترین دارایی­ های ما هستند می­باشد. نیروی انسانی توانا و کارآمد می ­تواند سازمان را کارا، سودآور و مفید به حال جامعه بسازد و در کل کشور را شکوفا کند. سازمان سیستم اجتماعی است که حیات و پایداری آن وابسته به وجود پیوندی قوی میان اجزا و عناصر تشکیل­دهنده آن است. ادراک بی­ عدالتی اثرات مخربی بر روحیه کار جمعی دارد، زیرا اهتمام نیروی انسانی و انگیزش کارکنان را تحت­الشعاع خود قرار می­دهد. همچنین سازمان­ها به منظور رقابت در صحنه جهانی، ارضای نیازها و انتظارات مشتریان و سازگاری با ماهیت درحال تغییر شغل، تمایل دارند و در تلاشند تا کارکنانی انتخاب کنند که فراتر از وظیفه و نقش تعیین شده در شرح شغل­شان عمل کنند. (علی رضاییان، ۱۳۸۴)
ازسوی دیگر رفتار شهروندی سازمانی، بهره­وری کارکنان و گروه ­های کاری، ارتباطات، همکاری و کمک­های بین کارکنان را افزایش می­دهد؛ کار تیمی را تشویق می‌کند؛ نسبت اشتباهات را کاهش می­دهد و مشارکت و درگیر شدن کارکنان را در مسائل سازمان، افزایش می­دهد و به­ طور کلی جو سازمانی مناسبی را فراهم می ­آورد و اثربخشی سازمان را افزایش می­دهد.
۱-۳- بیان اهداف تحقیق
۱-۳-۱- هدف اصلی
تعیین اثر عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی با اثر میانجی­گری تعهد شغلی
۱-۳-۲- اهداف فرعی
تعیین اثر عدالت توزیعی مشاهده شده توسط کارکنان بانک تجارت بر تعهد شغلی آن­ها
تعیین اثر عدالت رویه­ای مشاهده شده توسط کارکنان بانک تجارت بر تعهد شغلی آن­ها
تعیین اثر عدالت مراوده­ای مشاهده شده توسط کارکنان بانک تجارت بر تعهد شغلی آن­ها
تعیین اثر تعهد شغلی کارکنان بانک تجارت بر رفتار شهروندی سازمانی آن­ها
۱-۴- چهارچوب نظری
عدالت سازمانی:
در طول تاریخ یکی از آرزوهای اساسی انسان اجرای عدالت و تحقق آن در جامعه بوده است. دراین خصوص مکتب­ها و اندیشه­ های گوناگون بشری و الهی راه­ حل­های متفاوتی را برای تبین و استقرار آن پیشنهاد کرده ­اند و برخی از صاحب­نظران، نظریۀ برابری را نظریۀ گسترش عدالت نام نهاده­اند، زیرا بر توزیع عادلانه درآمدها در میان انسان­ها برای دستیابی به سطح بالایی از انگیزش تمرکز دارد. نظریۀ برابری تأکید می­ کند که افراد همواره خود را در متن جامعه و در مقایسه با دیگران ارزیابی می­ کنند، اگر افراد احساس کنند با آنها ناعادلانه برخورد شده است، برانگیخته می­شوند تا عدالت را در میان خودشان برقرار سازند(رضائیان، ۱۳۸۴). در نظریۀ برابری گفته می­ شود، کارکنان و اعضای سازمان خود را با دیگران مقایسه می­ کنند. کارکنان میزان داده (برون­داد) خود را با بازدهی نسبت به دیگران مقایسه می­ کنند. اگر آنان چنین بپندارند که نسبت متعلق به آنها با نسبت افراد مشابه خود برابر است در آن صورت می­گویند مساوات رعایت می­ شود و اگر این نسبت­ها نابرابر باشد درآن صورت در سازمان اجحاف می­ شود. به بیان دیگر عدل و انصاف رعایت نمی­ شود. (قربانی و چتر، ۱۳۸۶) گسترش نقش نظریه برابری در تشریح نگرش­ها و رفتارهای کارکنان در دهه منجر شد .(رضائیان، ۱۳۸۴) عدالت در سازمان » به قلمرویی از پژوهش به نام عدالت در سازمان بیانگر ادراک کارکنان از برخوردهای منصفانه در کار است که خود به شناسایی سه جزء متفاوت از عدالت در سازمان یعنی ۱عدالت توزیعی، ۲عدالت رویه­ای و ۳عدالت مراوده­ای منجر گردید.(رضائیان،۱۳۸۴) عدالت توزیعی که بر درجه انصاف درک شده درخصوص توزیع و تخصیص پیامدها و ستاده­های سازمان در تعداد زیادی از مقایسه با عملکرد و آورده­های کارکنان اشاره دارد. تحقیقات درمورد عدالت سازمانی به­ طور تاریخی بر توزیع پرداخت­ها یا پاداش­های مرتبط با کار تمرکز می­نماید که از نظریه برابری و مبادلۀ اجتماعی آدامز منتج شده است.
در ادبیات سازمان و مدیریت، واژه عدالت سازمانی ابتدا توسط گرین برگ (۱۹۸۷) به­کارگرفته شده است و به­نظر گرین برگ عدالت سازمانی با ادراک کارکنان از انصاف کاری در سازمان مرتبط است؛ وی این اصطلاح را برای تشریح و تفسیر نقش انصاف در محیط کاری به­کار می­برد. در تقسیم ­بندی انواع عدالت سازمانی، سه مفهوم عدالت توزیعی، عدالت رویه­ای و عدالت مراوده­ای مطرح شده است.
تعهد سازمانی:
تعهد سازمانی یک نگرش مهم شغلی و سازمانی است که درطول سال‌های گذشته مورد علاقه بسیاری از محققان رشته­ های رفتار سازمانی و روان‌شناسی خصوصاً روان‌شناسی اجتماعی بوده است(رکنی­نژاد، ۱۳۸۶). این نگرش درطول سه دهه گذشته دستخوش تغییراتی شده است که شاید عمده­ترین این تغییر در قلمرو مربوط به نگرش چند بعدی به این مفهوم تا نگرش یک بعدی به آن بوده است. (رکنی­نژاد، ۱۳۸۶). همچنین با توجه به تحولات اخیر در حیطه کسب و کار از جمله کوچک­سازی‌ها و ادغام‌های شرکت‌ها دریکدیگر عده­ای از صاحب‌نظران را برآن داشته تا اظهار کنند که اثر تعهد سازمانی بر دیگر متغیرهای مهم در حوزه مدیریت از جمله ترک شغل، غیبت و عملکرد کاهش یافته است و به همین جهت بــررسی آن بی­مورد است.(ساقروانی ،۱۳۸۸) اما عده­ای دیگر از محققان این دیدگاه را نپذیرفته و معتقدند که تعهدسازمانی اهمیت خود را از دست نداده است و همچنان می ­تواند موردتوجه قرار گیرد.(فرهنگی ،۱۳۸۴) باتوجه به برخی اختلاف نظرها درباره میزان تاثیر تعهد سازمانی بر رفتار کارکنان در سازمان، بررسی موضوع میزان تعهد سازمانی کارکنان بانک تجارت برای مدیران این سازمان ضروری به نظر می­رسد. زیرا این بانک دارای شعبات متعددی در سطح استان وکشور می­باشد و درجهت کوچک­سازی و ادغام گام برمی‌دارد و نیز پیوند نزدیکی با شرکت‌های خصوصی دارد. لذا مدیران بانک تجارت علاقمند به دانستن میزان تاثیر عدالت سازمانی بر تعهد سازمانی و همچنین تاثیر آن بر رفتار کارکنان و عوامل مؤثر برآن در سازمان هستند.
درتحقیقات انجام شده درباره سازمان، سه نگرش عمده بیشترین توجه را ازسوی محققان به خود جلب کرده است. این سه نگرش عبارتند از: ۱- رضایت شغلی^[۱] ۲- وابستگی شغلی^[۲] ۳- تعهد سازمانی^[۳] (رکنی نژاد ، ۱۳۸۶). تعهدسازمانی مانند مفاهیم دیگررفتارسازمانی^[۴] به شیوه ­های متفاوت تعریف شده است. معمولی­ترین شیوه برخورد با تعهد سازمانی آن است که تعهد سازمانی را نوعی وابستگی عاطفی به سازمان درنظر می­گیرند. براساس این شیوه، فردی که به شدت متعهد است هویت خود را از سازمان می­گیرد، در سازمان مشارکت دارد و با آن در می­آمیزد و ازعضویت در آن لذت می­برد (ساروقی ، ۱۳۷۵). پورتر و همکارانش(۱۹۷۴) تعهدسازمانی را پذیرش ارزش‌های سازمان و درگیرشدن در سازمان تعریف می­ کنند.
رفتار شهروندی سازمانی
مفهوم رفتار شهروندی سازمانی اولین­بار توسط باتمان و ارگان در اویل دهه ۱۹۸۰ میلادی به دنیای علم ارائه شد. تحقیقات اولیه­ای که در زمینه رفتار شهروندی سازمانی انجام گرفت بیشتر برای شناسایی مسئولیت ­ها و یا رفتارهایی بود که کارکنان در سازمان داشتند ولی اغلب نادیده گرفته می­شدند. باوجود آن­که این رفتارها در ارزیابی­های سنتی عملکرد شغلی به طور ناقص اندازه ­گیری و یا حتی گاهی اوقات مورد غفلت قرار می­گرفتند­، در بهبود اثربخشی سازمانی مؤثر بودند. (مستبصری و نجابی ،۱۳۸۷؛ رضایی کلید بری و باقر سلیمی ،۱۳۸۷؛ اسلامی،۱۳۸۷ ) این اعمال و رفتارها که در محل کار اتفاق می­افتند را این گونه تعریف می­ کنند:
« مجموعه ­ای از رفتارهای داوطلبانه و اختیاری که بخشی از وظایف رسمی فرد نیستند، اما بااین وجود توسط وی انجام و باعث بهبود مؤثر وظایف و نقش­های سازمان می­شوند» (مستبصری و نجابی ،۱۳۸۷؛ رضایی کلید بری و باقر سلیمی ،۱۳۸۷؛ اسلامی، ۱۳۸۷)
به­عنوان مثال یک کارگر ممکن است نیازی به اضافه­کاری و تا دیر­وقت در محل کار ماندن نداشته باشد، اما بااین وجود او بیشتر از ساعت کاری رسمی خود در سازمان مانده و به دیگران کمک می­ کند و باعث بهبود امور جاری و تسهیل جریان کاری سازمان می­گردد (مستبصری و نجابی ،۱۳۸۷؛رضایی کلید بری و باقر سلیمی ،۱۳۸۷؛ اسلامی،۱۳۸۷)
” اورگان” رفتار شهروندی کارکنان را به عنوان اقدامات مثبت بخشی از کارکنان برای بهبود بهره­وری و همبستگی و انسجام محیط کاری می­داند که ورای الزامات سازمانی است. وی معتقد است رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری فردی و داوطلبانه است که مستقیماً مشمول سیستم­های رسمی پاداش در سازمان نمی­ شود، اما باعث ارتقای اثربخشی و کارایی عملکرد سازمان می­ شود.
تعریف فوق بر سه ویژگی اصلی رفتار شهروندی تأکید دارد­: ۱- رفتار باید داوطلبانه باشد( نه وظیفه مشخص). ۲- مزایای این رفتار جنبه سازمانی دارد. ۳- رفتار شهروندی سازمانی ماهیتی چند بعدی دارد.
۱-۵- مدل تحقیق
متغییر مستقل: عدالت سازمانی
متغبر میانجی­گر: تعهد شغلی
متغییر وابسته: رفتار شهروندی سازمانی
شکل ۱-۱ مدل تحقیق

اخلاق خوب

به نظر بسیاری از زنان متاهل اگر میزان مهریه پایین باشد مردان راحت‌تر می‌توانند به خواسته‌های نابجای خود برسند. به طور مثال خانمی ۴۵ساله، غیرشاغل به ما چنین گفت، که مهریه‌اش ۱۴ سکه‌است و هر وقت مشکلی در زندگیش پیش می‌آید، همسرش به راحتی می‌گوید: “مهریه ات را بگیر و برو” وی از اینکه آن زمان میزان مهریه اش را پایین گرفته پشیمان است.
در این میان اکثر زنان داشتن استقلال اقتصادی و داشتن درآمد را برای زن منبع بزرگ احساس قدرت می‌دانستند. از سوی دیگر به زعم آنان زنی قدرتمند است که سوار به زندگیش باشد یعنی بتواند سازماندهی کند تا امور خانواده نظم داشته باشد و امنیت و آرامش خانواده فراهم بشود در این میان آگاهی زنان از حقوق خود، زیرکی، سیاست داشتن، تحصیلات نیز به عنوان منابع احساس قدرت زنان بیان شده‌ است. هر چند که برخی از زنان، جامعه مردسالار را مانعی برای رسیدن به این احساس قدرت می‌دانستند. چنانچه بوردیو اذعان دارد، به دلیل وجود نظام‏ مردسالار حتی با دستیابی زنان به عوامل قدرت هم‌چون تحصیلات، درآمد و شغل ساختار مردانه قدرت تغییر نیافته ‌است. چنین به‌نظر می‌رسد تا زمانی‌که برتری یک جنس در جامعه پذیرفته‌ شده‌ باشد، مشروعیت اقتدار زنان غیرقابل‌ قبول باقی می‌ماند، البته ممکن است در یک خانواده به طور مشخص این اقتدار از طرف اعضا پذیرفته ‌شود اما از جانب جامعه‌ای که این خانواده در آن قرارگرفته، پذیرفته نمی‌شود و حتا تمسخر هم می‌شود. به همین سبب به نظرمی‌رسد در چنین فضایی تنها عوامل مشروع احساس قدرت در زنان، عواملی هستند که توسط جامعه و در چارچوب نقشی که زنان توسط آن تعریف شده‌اند. ارزش و احترام بالایی که جامعه برای مادری، همسری یا سایراشکال نقش‌های جنسیتی سنتی قایل است و بی‌توجهی به سایر روابط یا انواع اقتدار در سیر زندگی فردی زنان، نمونه‌ای از این مثال است. احتمالا اعمال قدرتی که جامعه به صورت سنتی برای نقش‌های زنان در نظر می‌گیرد، شیوه‌ای است که در یک دیدگاه عامتر، اقتدار مردانه را باز تولید می‌کند و قدرتی که زنان در ازای ایفای نقش مادری یا سالخوردگی(به عنوان عوامل قدرت زنانه در شکل سنتی)دریافت‌ می‌کنند، به نظر می‌رسد به معنای دست شستن از سایر اشکال اقتدار یا سایر نقش‌هایی است که زن می‌توانسته‌ است در سال‌های جوانی یا باروری خود در جامعه ایفا کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در کل زنان اظهار داشتند به سبب شرایط اجتماعی و اینکه مردان زود سست می‌شوند و دنبال تنوع طلبی نیز هستند، مهریه بالا مانعی در برابر تنوع طلبی آقایان است. ترس از پرداخت مهریه منجر به کوتاه آمدن مردان و پیش رفتن حرف زنان می‌شود. خانم ۳۵ ساله خانه‌دار بیان نمود: “وضعیت کنونی جامعه به نوعی است که آقایان زود سست شده و دچار تنوع طلبی می‌شوند گاه در زندگی از اینکه مهریه ام بالا بوده احساس قدرت کرده ام. در حین زندگی با همسرم احساس نمودم همسرم تلفنی با خانم دیگری ارتباط دارد موضوع را با وی در میان گذاشتم هر چند که وی شدیدا آن را انکار کرد ولی من وی را تهدید به اجرا گذاشتن مهریه نمودم، از آن زمان به بعد همسرم بیشتر به من توجه نمود، رابطه تلفنی اش را قطع کرد و در زندگی در مقابل درخواست‌هایم کمتر مقاومت می‌کند".
در بین زنان مطلقه برخی مهریه خود را دریافت کرده ‌بودند، مثلا خانمی ۲۴ساله دانشجو توانسته بود با دریافت مهریه به صورت قسط بندی هر ماه دو سکه، تحصیلات خود را ادامه داده و به راحتی زندگی کند و دغدغه مالی هم نداشته باشد. خانم ۳۶ساله در حین طلاق گفت که همسرش توان مالی پرداخت مهریه را نداشته و قبول کرده در قبال دادن حضانت فرزند به وی با طلاق موافقت نماید. خانم ۳۶ساله که به گفته او به سبب شرایط خانوادگی نتوانسته‌است تحصیلاتی بیشتر از دوره ابتدایی داشته ‌باشد و به خاطر وضعیت مالی خانواده از همان ابتدا به کارهای موقت پرداخته تا کمک خرج خانواده اش باشد و به دلیل همین وضعیت اقتصادی خانواده باعث شده در سن ۱۹سالگی ازدواج نماید. بعد از چند سال زندگی با همسرش به خاطر بیکاری همسرش همچنان مسئولیت مالی خانواده را به دوش می‌کشد و در حال حاضر در بخش خدماتی دانشگاه شاغل بوده و از اینکه همسرش از لحاظ مالی به او وابسته و وی منبع درآمد خانواده بوده احساس قدرت داشته‌است، با این همه اعتیاد و بددهنی همسرش باعث می‌شود برای حفظ آبرو در مقابل دیگران کوتاه بیاید. در حال حاضر پرونده طلاق آن‌ها در دادگاه در جریان است و وی توانسته در مقابل بخشش مهریه خود سرپرستی فرزندش را به عهده بگیرد. وی معتقد است میزان مهریه وی ۵۰۰ سکه، به وی احساس قدرت بخشیده و به دیگران هم توصیه می‌کند میزان مهریه خود را پایین نگیرند تا بتوانند در موارد لازم از آن استفاده کنند.
از مصاحبه‌ها چنین برداشت می‌شود که هر چند به طور محسوس زنان احساس قدرت را کمتر تجربه کرده باشند ولی از میزان مهریه خود توانسته اند در زمان‌های مختلف و در برهه‌های مختلف زندگی خود استفاده برده و از پس مشکلات خود بربیایند و به نظر می‌رسد این احساس قدرت ناشی از میزان مهریه همیشه با آن‌ها بوده ‌است. به نظر قریب به اتفاق خانم‌هایی که با آنان گفتگو شد مهریه‌ی سنگین برای زن، اهرم قدرت برای نیل به اهداف مشروع است: اولا با توجه به‌این که قانون مدنی، حق طلاق را از اختیارات شوهر اعلام کرده و زن فقط در موارد عسر و حرج، چنین حقی را پیدا می‌کند، در صورتی که زن متقاضی طلاق باشد، ناگزیر از اقامه‌ی دلیل و اثبات عسر و حرج خود است. چه بسا زنان قادر به اثبات بدرفتاری‌های همسران خود نبوده و دادگاه، تقاضای طلاق آن‌ها را مردود اعلام کرده ‌است. در صورتی که اگر زن دارای مهریه‌ای سنگین باشد و آن را به اجرا بگذارد یا از طریق دادگاه مطالبه کند، مرد ملزم به حضور در دادگاه و تعیین تکلیف زن برای طلاق یا ادامه‌ی زندگی خواهد بود. همچنین در صورتی که مهریه سنگین باشد و زن متقاضی طلاق، و دادگاه تقاضای طلاق زن را نپذیرد، وی می‌تواند با غمض عین از مهریه‌ی خود به صورت طلاق خلع، موافقت شوهر را برای طلاق کسب کند. همچنین با توجه به‌این که مادر برای حضانت طفل تا سن هفت سالگی اولویت دارد و بعد از آن اولویت با پدر است، چنانچه زندگی زناشویی به طلاق منجر شود زن می‌تواند انصراف از اخذ مهر و بخشیدن آن را به مرد منوط به اخذ حق حضانت فرزند بکند. از این قرار در عرف جامعه ما مهریه‌های سنگین، تضمینی برای جلوگیری از طلاق، و تامین مالی زن برای دوران جدایی، یا برای جبران کمبود سهم الارث و یا ابزاری برای تحقق طلاق و تحصیل موافقت مرد برای حضانت فرزند توسط زن بعد از طلاق است.
۴-۱-۴- مهریه به مثابه سرمایه اقتصادی
مهریه در اصل نوعی سرمایه اقتصادی است هر چند در برخی موارد می‌شود تاثیر آن را به طور مستقیم دید ولی در اصل یک نوع پشتوانه اقتصادی به شمار می‌آید که در برهه زمانی خاص می‌توان از آن استفاده نمود. از اهداف تئوریک بوردیو، مربوط به ساختارگرایی، ما شاهد برداشتی از مسئله‌ی قدرت هستیم که میان قدرت و توزیع نابرابر امکانات (اقتصادی) علامت تساوی می‌گذارد. طبق نظر او، اگر کسی دارای سرمایه‌ی زیادی باشد، نتیجتا دارای قدرت هم هست. توصیف بوردیو از ساختار طبقاتی، یا «فضای اجتماعی»، تجریدی و شکل بندی شده‌است. فضای اجتماعی، فضایی چند بعدی است که در آن، جایگاه افراد بوسیله‌ی مجموعه‌ای از ویژگی‌ها تعیین می‌شود: یا از زبان بوردیو “بوسیله ی ساختار روابط میان تمام ویژگی‌های مربوط که ارزش خاص هر یک از آن‌ها را تعیین می‌کند و تاثیری که آن‌ها روی کارکردها می‌گذارند". از میان این “ویژگی‌های مربوط” می‌توان به شغل، تحصیلات، درآمد، شغل والدین، تحصیلات و درآمد والدین، منشاء جغرافیایی، جنسیت و غیره اشاره کرد. طبق نظر بوردیو، طبقه می‌تواند بعنوان مجموعه‌ای از افراد با جایگاه تقریبا مشابه در فضای اجتماعی، تعریف شود. فرض بر آن است که این افراد موضع‌گیری‌ها و منافعی مشترک را بسط می‌دهند و بنابراین رفتار مشابهی خواهند داشت و طرز فکر مشابهی را عرضه خواهند کرد. بوردیو مفهوم سرمایه را تنها به منافع مادی، سرمایه‌گذاری‌ها و سودهای پولی، پیوند نمی‌زند. سرمایه‌ی اقتصادی تنها یکی از بسیاری شکل‌های دیگر سرمایه ‌است.
جدول شماره (۴-۴ ): کارکرد مهریه در بین زنان

بخشش مهریه در قبال حضانت فرزند

دریافت مهریه به صورت اقساط و گذران امور مادی بعد از طلاق

استفاده از مهریه به عنوان تهدید و پیش بردن امور

بخشش مهریه و گرفتن طلاق توافقی

دریافت مهریه از ارث و احساس امنیت اقتصادی بعد از فوت همسر

مانعی برای برخی کارهای ناشایست همسر

تثبیت خانواده

مانعی جهت ازدواج مجدد مرد

ایجاد منزلت و شان اجتماعی

سخت کردن طلاق

ایجاد پرستیژ و تفاخر اجتماعی

در اکثر مصاحبه‌ها دیده می‌شود که مهریه نوعی سرمایه و پشتوانه اقتصادی به شمار می‌آید مثلا خانم دانشجویی توانسته از مهریه برای آینده و ادامه تحصیلاتش استفاده کند.زنان دیگری توانسته بودند مهریه را به شیوه‌های مختلف دریافت نمایند، گاه در قبال موارد دیگر به صورت پایاپای از مهریه‌استفاده می‌کنند، یا خانمی ۸۱ ساله بیوه در قبال سفر حج، مهریه خود را می‌بخشد و خانم دیگری در ازای حضانت فرزندش مهریه را با همسرش مبادله می‌کند.
به نظر افرادی که از آنان نظرخواهی شد، مهریه، کمبود سهم الارث زن را جبران می‌کند. چرا که قانون مدنی ایران، سهم الارث پسر را دو برابر دختر قرار داده ‌است. دو نوع از شکل‌های مهم سرمایه که بوردیو طرح می‌کند، عبارتند از: سرمایه‌ی فرهنگی و سرمایه‌ی اجتماعی. استفاده از مفهوم سرمایه‌ی فرهنگی این پیش شرط را دارد که چیزی به نام فرهنگ مشروع و شناخته شده وجود داشته و به درجات مختلف غالب باشد، و برای همین بتوان، مانند پول، با درجات مختلف به آن فرهنگ دسترسی داشت. در جوامع مدرن میان سرمایه‌ی فرهنگی و شایستگی‌های رسمی تحصیلی پیوندی برقرار است و بوردیو در موارد زیادی برای سرمایه‌ی فرهنگی کسب شده درسیستم آموزشی از مفهوم سرمایه‌ی آموزشی استفاده می‌کند. سرمایه‌ی اجتماعی عبارت است از شبکه‌ی ارتباط‌ اجتماعی و جریان اطلاعات. یک فرد از سرمایه‌ی اجتماعی بالایی برخوردار است اگر او ارتباط‌های اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد که بتواند برای دستیابی به هدف اش آن‌ها را بسیج کند.
با بالا رفتن میزان مهریه، سرمایه اجتماعی زن بالا می‌رود. خانم ۳۱ساله شاغل در این مورد به ما گفت: “در بین دوستان و آشنایان زمانی که از میزان مهریه ام سوال می‌شود از اینکه مهریه ام بالا است، احساس خوبی دارم و از این وضعیت راضی‌ام". تعیین شان اجتماعی زن با توجه به میزان مهریه بیانگر تعریف آن به منزله نوعی از سرمایه اجتماعی است، چنان که گاه با توجه به تحصیلات و طبقه اجتماعی خانواده میزان مهریه نیز محاسبه می‌شود. به زعم برخی از پاسخگوها به طور نامحسوس در برهه‌هایی از زندگی آنان شأن خاصی را برای زن به همراه دارد. به گفته خانمی ۲۴ساله، “مهریه بالا شأن اجتماعی دختر است و من از اینکه مهریه ام کم باشد مخالفم چون کم بودن میزان مهریه را دلیل کم ارزشی خود می‌دانم و به هیچ عنوان قبول نمی‌کنم که همسرم میزان مهریه را کم انتخاب کند".
۴-۱-۵- جمع بندی
روایت کلی مصاحبه‌ها در ارتباط با زندگی زنان بیانگر تلاش و کوششی است که آن‌ها طی سالیان زندگی خود برای اداره و یا کنترل عواملی که زندگی خانوادگی آن‌ها را متاثر می‌سازد، دارند. به نظر می‌رسد که فراهم ساختن آرامش زندگی خانوادگی و حفظ آن، انگیزه اصلی آن‌ها در زندگی است. بدین سبب این انگیزه زنان را وامی‌دارد تا هرکاری را که لازم است انجام دهند تا نگرانی‌ تقریبا همیشگی آن‌ها برای از هم پاشیده‌شدن زندگی خانوادگی را کاهش دهد. در این میان تعیین مهریه بالا یکی از راه حل‌ها بوده که علاوه بر ایجاد یک نوع پشتوانه و سرمایه اقتصادی برای زنان سرمایه اجتماعی و فرهنگی را نیز در پی دارد. از دیدگاه زنان میزان مهریه بالا می‌تواند تاحدودی منجر به جلوگیری از ازدواج مجدد و حتی خیانت احتمالی مردان شود و همچنین مانعی برای طلاق در هر شرایطی می‌دانستند، آنان این میزان بالا را تضمینی برای حفظ خانواده و آرامش آن می‌دانستند. زنان از میزان مهریه خود توانسته‌اند در زمان‌های مختلف و در برهه‌های مختلف زندگی خود به نوعی استفاده برده و از پس مشکلات خود بربیایند و به نظر می‌رسد این احساس قدرت ناشی از میزان مهریه همیشه با آن‌ها بوده‌است. هر چند گاهی به صورت نامحسوس و گاهی محسوس‌تر بوده‌ است.این دسته از زنان طی دوره‌های زندگی خود هرگاه احساس کنند که شرایط خانواده نگران‌کننده ‌است و یا همسرشان در شرایط دلخواه نیست، انواع شیوه‌ها از قبیل تهدید به دریافت مهریه بالا و گاه غر زدن و حتا ترک خانه را بکار می‌گیرند تا اوضاع را مجددا به کنترل خود درآورند. به نظر می‌رسد موفقیت در این امر یعنی حفظ کانون خانوادگی عاملی است که به زنان احساس قدرت می‌دهد

مقدمه

در این فصل به بررسی نهایی وضعیت متغیرها (توصیفی) و روابط بین آن‌ها (تحلیلی) میپردازیم. ابتدا توزیع افراد را بر اساس متغیرهای زمینهای و متغیرهای مستقل و وابسته توصیف میکنیم که شمای کلی از جامعه مورد بررسی را بر اساس این متغیرها، پیشرو داشته باشیم و در ادامه از طریق آزمون رابطه بین مفاهیم و متغیرها به تحلیل داده های گردآوری شده خواهیم پرداخت.

۴-۲- بخش کمی

ویژگی‌های کلی جمعیت نمونه در بررسی کمی

جمعیت نمونه در این بخش، شامل زنان در ۸ تیپ (زنان مجرد شاغل، زنان مجرد غیر شاغل، زنان متاهل شاغل، زنان متاهل غیر شاغل، زنان بی همسر در اثر طلاق شاغل، زنان بی همسر در اثر طلاق غیر شاغل، زنان بی همسر در اثر فوت شاغل، زنان بی همسر در اثر فوت غیرشاغل) هستند. گستره سنی زنان مورد بررسی در این بخش زنان ۱۸ تا ۸۶ سال هستند و تعداد اعضای خانواده پاسخگویان از سه نفر تا ۱۰ نفر را شامل می‌شوند.

۹۵۰

۵/۰

۱/۲

شبکه

است. اطلاعات قیمت، بار، شدت تابش خورشید و سرعت باد برای یک سال به صورت زیر به دست آمده است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

• قیمت بازار انرژی بر اساس بازار PJM [27]

• اطلاعات سرعت باد و شدت تابش برای منطقه تگزاس [۲۸]

• میزان بار مصرفی برای یک ریز شبکه [۲۹]

در ضمن قابل ذکر است که تمامی شبیه سازی ها در دو سناریو مختلف زمستان و تابسان انجام شده است. داده‌های پیش‌بینی‌شده، مربوط به تولید توان PV، قیمت (تعرفه RTP^[58])، و بار مصرفی برای سناریوهای روز هفته زمستان و تابستان در تا ارائه شده است.
شکل ۴‑۲: منحنی پیش‌بینی‌شده توان تولیدی PV برای سناریوی روز هفته-زمستان
شکل۴‑۳: منحنی پیش‌بینی‌شده قیمت بازار PJM برای سناریوی روزهفته-زمستان
شکل۴‑۴: منحنی پیش‌بینی‌شده بار الکتریکی مصرفی ریزشبکه برای سناریوی روزهفته-زمستان
شکل۴‑۵: منحنی پیش‌بینی‌شده توان تولیدی PV برای سناریوی روزهفته-تابستان
شکل۴‑۶: منحنی پیش‌بینی‌شده قیمت بازار PJM برای سناریوی روزهفته-تابستان
شکل۴‑۷: منحنی پیش‌بینی‌شده بار الکتریکی مصرفی ریزشبکه برای سناریوی روزهفته-تابستان

نتایج برنامه ریزی قطعی روزانه

برنامه­ ریزی مشارکت واحدها با بهره گرفتن از الگوریتم اجتماع ذرات باینری انجام شده است که یک الگوریتم اصلاح شده برای پیدا کردن نقطه بهینه در فضای باینری یا گسسته است. الگوریتم برنامه­ ریزی مشارکت واحدها مطابق شکل (۴-۱) است. در این حالت برای عملکرد بهتر الگوریتم باینری اجتماع ذرات از روش‌های به اصطلاح خبره استفاده شده است. عملکرد به این صورت است که اگر مثلا بین دو ذره که مقدار آن‌ها یک است مقدار صفر وجود داشته باشد مقدار صفر به مقدار یک تغییر می­ کند. برای شروع ذرات اولیه در الگوریتم اجتماع ذرات از تولید رندم استفاده می­ شود. ولی این مقادیر معمولا به دلیل بزرگی ابعاد مسئله باعث بالا رفتن زمان محاسبات می­ شود. در شکل زیر فلوچارت این الگوریتم آورده شده است. در ضمن قابل ذکر است که تمامی شبیه سازیها به کمک نرم افزار GAMS و با بهره گرفتن از روش برنامه‌ریزی غیرخطی عددصحیح مختلط(^[۵۹]MINLP) تکرار شده و صحت الگوریتم PSO اثبات شده است.

سناریوی زمستان

در این قسمت نتایج بهینه‌سازی تک­هدفه هزینه بهره‌برداری و آلاینده‌های تولیدشده مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در ابتدا به بررسی نتایج سناریوی زمستان می‌پردازیم. میزان توان خروجی حاصل از پیل سوختی^[۶۰]، دیزل ژنراتور و سلولهای خورشیدی در بازه ۲۴ ساعت نشان داده شده است. ملاحظه می‌شود که توان تولیدی پیل سوختی در اکثر ساعات شبانه روز مقدار ثابت ۳۸ کیلو وات را دارد. در ضمن ملاحظه می‌شود که سلولهای خورشیدی نیز از ساعت ۷ تا ۲۱ تولید توان دارند.

شکل۴‑۸: توان خروجی تولیدات پراکنده در طول ۲۴ ساعت
با توجه به نگرانی­های گسترده در مورد گرم شدن زمین و نیز آلودگی هوای ناشی از مصرف سوخت­های فسیلی توسط خودروهای معمولی و همچنین استفاده توسط واحدهای با آلودگی بالا خاصه در ساعات پیک بار نیاز به استفاده از خودروهای الکتریکی به عنوان یک منبع ذخیره برای اصلاح پیک بار و استفاده از واحدهای تولیدی با آلودگی و هزینه سوخت کم بیش از پیش احساس می­ شود. در واقع، یک خودروی الکتریکی می ­تواند هنگامی که به پریز برق برای شارژ وصل می­گردد یک انتقال انرژی دو طرفه را انجام دهد. این اجتماع از خودروها می­توانند به عنوان منبع انرژی و نیز در دوره­ های زمانی معین به عنوان یک منبع ذخیره انرژی به کار رود که به بهره­بردار شبکه این اجازه را می­دهد تا بهره ­برداری را در شرایط اقتصادی­تر و با پایداری بیشتر انجام دهد.
خودروهای الکتریکی متصل به شبکه در یک نقطه به شبکه وصل نمی­شوند و در سطح شبکه پراکنده هستند. در این بخش بررسی موجود بر روی خودروهایی است که برای مسافرت­های روزانه کوتاه و درون شهری مورد استفاده قرار می­گیرند. همچنین ما چون از دیدگاه بهره­بردار مستقل سیستم مطالعات را انجام می­دهیم پس شبکه را در نظر نمی­گیریم. بنابراین مسئله تلفات هم به خودی خود حذف می­ شود. بررسی­های مختلفی نشان داده­اند که به طور میانگین در شبانه­روز، خودروها حدود ۲۲-۲۳ ساعت در پارکینگ هستند. بنابراین می­توان در این مدت که خودروهای الکتریکی به شبکه وصل هستند از آن‌ها استفاده کرد.. همچنین با توجه به نتایج آماری مربوط به مسافت طی شده خودروها در طول روز، حداقل ۶۰ درصد انرژی در باتری­ها باقی می­ماند که با این مقدار انرژی یا ظرفیت می­توان استفاده کرد[۱۸].
هدف از بررسی این حالت این است که روشن شود که نقش حضور خودروهای الکتریکی در برنامه­ ریزی مشارکت واحدها چه تأثیری دارد. واضح است که از دیدگاه الکتریکی خودروهای الکتریکی مانند یک باطری محسوب می‌شوند که در بعضی مواقع به شبکه متصل شده شارژ می‌شوند سپس از شبکه قطع شده دشارژ شده سپس در یک زمان دیگر دوباره به شبکه وصل می‌شوند. اما تفاوت بارز خودروهای الکتریکی با باطری این است که خودروها دارای عدم قطعیت هستند و مقداری از ظرفیت آن‌ها به بار آن‌ها اختصاص داده می­ شود. این که چه زمانی خودرو برای شارژ به شبکه وصل شود و چه موقع قطع شده و چقدر دشارژ می‌شود خود یک مسئله پیچیده است و اضافه کردن آن به مسئله برنامه­ ریزی مشارکت واحدها پیچیدگی آن را زیاد می‌کند
در شکل ۴-۹ توان مبادله شده بین خودروهای الکتریکی، باتری و شبکه بالادستی نشان داده شده است. ملاحظه می‌شود که خودروهای الکتریکی در ساعات کم‌باری که قیمت برق پایین است، شارژ و در ساعات پر‌باری (۲۳-۱۸) دشارژ می‌شوند.

شکل۴‑۹: توان مبادله شده در طول ۲۴ ساعت
شکل۴-۱۰ هزینه نهایی ریزشبکه را با توجه به ظرفیت PHEV^[61] بکار برده شده برای دو روز اول هفته و آخر هفته نشان می‌دهد.

شکل۴‑۱۰: هزینه نهایی با توجه به ظرفیت PHEV و روز مورد استفاده
ظرفیت خودروها به ترتیب ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰ می‌باشند که با اعداد یک تا چهار نشان داده شده است. ملاحظه می‌شود که استفاده از خودروی الکتریکی با ظرفیت بالا، هزینه نهایی را به مقدار بیشتری کاهش می‌دهد. در ضمن به علت حضور بیشتر خودروی الکتریکی در پارکینگ در روزهای آخر هفته و دسترسی بیشتر به آن، هزینه نهایی ریزشبکه در این روزها نسبت به روزهای اول هفته کاهش بیشتری دارد.
همان طور که در فصل قبل توضیح داده شد در این پایان نامه از برنامه های پاسخگویی بار نیز استفاده شده است. همواره در یک ریزشبکه بارهای قابل قطع و قابل انتقال وجود دارند. نتایج نشان می‌دهند که در زمان‌های پیک بار و قیمت بیشترین بارها عمدتاً قطع و انتقال داده می‌شوند. به عبارتی دیگر، بارهای موجود در زمان ۹ تا ۱۹ را به زمان‌های غیر پیک ۱ تا ۹ انتقال داده می‌شوند که می‌توان گفت با این حال عملیات پیک سایی انجام شده است. علاوه بر این همان طور که در Error! Reference source not found. دیده می‌شود، ریز شبکه از طریق شرکت در برنامه های پاسخگویی بار سودهای مختلفی بر حسب روز و نوع برنامه به دست می‌آورد. بر این اساس، در روزهای گرم نسبت به روزهای سرد به میزان بیشتری سود عاید ریز شبکه می‌شود و در روزهای وسط هفته میزان مشارکت در برنامه های پاسخگویی بار به طور قابل ملاحظه ای بیشتر از روزهای آخر هفته می‌باشد.
جدول‏۰‑۴٫ میزان هزینه و سود شرکت در برنامه پاسخگویی بار

میزان بار قطع شده(kWh)

میزان بار انتقال داده شده(kWh)

سود ناشی از شرکت در برنامه(cent)

هزینه شرکت در برنامه(cent)

روز نمونه