بررسی فرضیه‌ی ۷
فرض یک(H1): به نظر می‌رسد میزان سرمایه‌ی اجتماعی در بین دختران و پسران دانش آموز متفاوت است.
فرض صفر(H0): به نظر می‌رسد میزان سرمایه‌ی اجتماعی در بین دختران و پسران دانش آموز متفاوت نیست.
جدول شماره ی۱۱-۴: آزمون مقایسه سرمایه‌ی اجتماعی دانش آموزان دختر و پسر

طبق اطلاعات به دست آمده فوق می‌بینیم که بین دختران و پسران دانش اموز در زمینه‌ی میزان سرمایه‌ی اجتماعی تفاوت معناداری وجود ندارد
فصل پنجم
(نتیجه گیری و پیشنهادات)
۵-۱- مقدمه
انسان به طور ذاتی در تعامل و تقابل با دیگران نیازهای خود را بر طرف ساخته و گذران امور می‌کند. اثرات این کنشها و متقابل و نقش آن‌ها تا حدی است که حذف آن، زندگی را غیر ممکن می‌سازد. اما در این میان دانشمندان علوم اجتماعی با نگرشی کنجکاوانه در جوامع، به شناسایی این کنش‌ها پرداخته و به مجموع عواملی پی برده‌اند که آن را سرمایه‌ی اجتماعی نامیده‌اند. مفهوم سرمایه‌ی اجتماعی در برگیرنده مفاهیمی همچون اعتماد، همکاری و همیاری میان اعضای یک گروه یا یک جامعه است که نظام هدفمندی را شکل می‌دهند و آن‌ها بسوی دستیابی به هدف ارزشمند هدایت می‌کند.
در جامعه امروزین بدون سرمایه‌ی اجتماعی، دستیابی به توسعه امکان پذیر نخواهد بود زیرا بدون این سرمایه‌ی، استفاده از دیگر سرمایه‌ی‌ها به طور بهینه انجام نخواهد شد. تلاش جوامع در جهت افزایش اعتماد، مشارکت مدنی و مشارکت اجتماعی، باعث بهبود روابط اجتماعی و اعتماد بین افراد با سازمان‌ها و دولت‌ها خواهد شد و این وضعیت کمک می‌کند تا جوامع از حداکثر نیروی انسانی و مادی در جهت توسعه استفاده نمایند. منظور از باهم‌بودن، نهادهای اجتماعی‌ای است که کارکرد دیدار، شناخت و در نهایت اعتماد را میسر می‌کنند. البته حتما لازم نیست که ارتباط پیش‌گفته تنها در داخل نهادهای جامعه مدنی باشد بلکه بیشتر روش‌ها و فرم‌های اجتماعی را نیز که ارتباط مداوم و سازماندهی‌شده دارند، در برمی‌گیرد. اما نباید از یاد برد که اعتماد و حس همکاری با شیوه‌ای آسان‌تر در داخل نهادهای جامعه مدنی درست می‌شوند، به این دلیل که اعضای آن نهادها به دلخواه و بدون هیچ چشم داشتی به عضویت آن نهادها درمی‌آیند.
به این ترتیب سرمایه‌ی اجتماعی عبارت است از مجموع آن دسته از ارتباطات و شبکه‌های ارتباط اجتماعی که در جامعه موجودند و نیز میزان اعتماد و همکاری میان روابط موجود. در اینجا می‌توان گفت اگر در جامعه‌ای میزان سرمایه‌ی اجتماعی پایین باشد خطر افتادن آن جامعه به وضعیت تله اجتماعی بسیار بالاست. تله اجتماعی یعنی سرمایه‌ی اجتماعی‌ پایین، نبودن اعتماد و اطمینان به یکدیگر بین مردم، رواج فساد اداری- اقتصادی، ترس و… همه می‌دانیم که منافع‌مان ایجاب می‌کند که همه با هم همکاری کنیم. اما اگر تو به این باور نرسی که تمام افراد دیگر اجتماع هم همکاری می‌کنند، دیگر معنایی نخواهد داشت که تو به تنهایی همکاری کنی. نتیجه این اعتقاد این است که همکاری و تلاش برای منافع جمعی تنها زمانی میسر می‌شود که انسان به این باور برسد که همه افراد دیگر نیز همکاری خواهند کرد و این به نوعی، نقش رسانه‌ها را در دنیای انفجار اطلاعات و مدرن امروزی برجسته می‌کند.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

خلاصه پژوهش: سرمایه‌ی اجتماعی، شبکه‌ای از روابط اجتماعی است که با هنجارهایی مانند اعتماد و مشارکت مدنی و اجتماعی سنجش می‌شود. در تعریف دیگر سرمایه‌ی اجتماعی، رسانه‌ها منبع کنش‌های جمعی است که عامل پیوند دهنده‌ها عوامل اجتماعی خواهد بود و موجب استفاده حداکثری از منابع فیزیکی و انسانی در جهت رشد، توسعه و تعالی جامعه خواهد شد. سرمایه‌ی اجتماعی با شاخص‌هایی مانند مشارکت اجتماعی، حمایت اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی، مشارکت مدنی و اعتماد سنجش می‌شود و جامعه‌ای که هر یک از شاخص‌های یاد شده در آن، زیاد باشد از سرمایه‌ی اجتماعی بالایی برخوردار است. در این پزوهش سعی براین بوده است که تأثیر میزان سرمایه‌ی‌ اجتماعی بر گرایش به ارتکاب جرم را در بین دانش آموزان مورد آزمون قرار دهیم. جامعه‌ی آماری این تحقیق را کل دانش اموزان دبیرستانی شهر گمیشان تشکیل داده‌اند. که بخشی از انان پسر و بخشی دیگر را دختر شکل داده‌اند. در فصل اول کلیات تحقیق را بیان کردیم و در فصل دوم مبانی نظری تحقیق با نگاه ویژه به اندیشه صاحبنظرانی سرمایه‌ی اجتماعی و جرم و نیز پیشینه‌ تحقیق آورده شده است. درفصل سوم به مبانی روش شناسی پژوهش پرداخته‌ایم و از ابزار پرسشنامه برای گرد آوری داده‌ها بهره گرفته ایم. در فصل چهارم تحقیق به توصیف و تحلیل داده‌ها پرداخته ایم. در فصل پنجم نیز به ارائه نتایج و ارائه راهکارها و پیشنهادها پرداخته می‌شود.
۵-۲- یافته‌ها و نتایج کلی تحقیق
اولین فرضیه‌ای که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت این بود که بین میزان سرمایه‌ی‌ اجتماعی و ارتکاب جرم در بین دانش آموزان شهر گمیشان رابطه وجود دارد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که بین این دو متغیر رابطه‌ی معکوس وجود دارد.
در رابطه با تأثیر متغیرهای مستقل تحقیق(سرمایه‌ی اجتماعی) برمتغیر گرایش به ارتکاب جرم، نکات زیر برای ما روشن می‌گردد.
بین دو متغیر میزان مشارکت اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان مشارکت اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان کنترل اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد. این امر بیانگر این است که هر چه میزان کنترل اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان پیوند اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان مشارکت اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان رعایت هنجارهای اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه معنی دار و معکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان مشارکت اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان اعتماد اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان اعتماد اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دختران و پسران در زمینه میزان سرمایه‌ی اجتماعی آن‌ها تفاوت وجود ندارد.
۵-۳- بحث و نتیجه گیری
رابطه روابط اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در این پژوهش منفی و معکوس می‌باشد و این نتایج به سرمایه‌ی اجتماعی جامعه، مقوله‌ای است که مستقیم یا غیر مستقیم، خواسته یا ناخواسته با نگرش­ها و دیدگاه های افراد جامعه ارتباط دارد. براین اساس مطالعه سرمایه‌ی های اجتماعی در یک جامعه براساس دیدگاه مختلف مردم جامعه می‌تواند در ثبات آینده نظام اجتماعی کشور مؤثر و مفید باشد. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که هر چقدر سرمایه‌ی اجتماعی فرد افزایش یابد، گرایش به ارتکاب جرم وجنایت کم می‌شود.
نتایج تحقیق نشان داد در شهر گمیشان رابطه‌ی منفی و معناداری بین سرمایه‌ی اجتماعی و ارتکاب جرم وجود دارد. به این معنی که هر چه سرمایه‌ی اجتماعی فرد بیشتر باشد، احتمال ارتکاب جرم در او کاهش می‌یابد. پژوهش‌های دیگر نظیر پژوهش کانگ جی (۲۰۰۹) هادون (۲۰۰۹) زونگ(۲۰۱۰) نیز در این رابطه تایید شده است. به طور کلی ارتکاب جرم یکی از مواردی است که در ادبیات نظری سرمایه‌ی اجتماعی متاثر از سرمایه‌ی اجتماعی دانسته شده است و اکثر تحقیقاتی که در این زمینه انجام گرفته رابطه‌ی منفی و معکوس سرمایه‌ی‌ اجتماعی و جرم را تایید می‌نمایند. با بررسی ابعاد سرمایه‌ی‌ اجتماعی نیز به نتایج مشابهی رسیدیم.از سه مولفه سرمایه‌ی اجتماعی متغیر مشارکت اجتماعی بالاترین قدرت تبیین این رابطه را داشت. با توجه به نظریه‌ی فوکویاما با این مضمون که سرمایه‌ی اجتماعی بالا تأثیر به سزایی در کاهش جرم و جنایت دارد می‌توان اذعان داشت که سرمایه‌ی اجتماعی و مولفه‌های آن به طور خاص‌تر به عنوان متغیرتأثیر گذار در شهر گمیشان بوده است. اما این که چرا با وجود سرمایه‌ی اجتماعی بالا (طبق تحقیقات انجام گرفته) از نظر آماری نرخ جرم همجنان رو به افزایش است توجه به روی دیگر سرمایه‌ی اجتماعی یعنی سرمایه‌ی اجتماعی منفی را حایز اهمیت می‌سازد. درست است که نتایج تحقیق نشان داد که هر چه سرمایه‌ی اجتماعی بالا باشد افراد کمتر مرتکب جرم می‌شوند. اما نباید نادیده گرفت که سرمایه‌ی‌ اجتماعی افراد مجرم با غیر مجرم متفاوت است. یعنی ممکن است سرمایه‌ی اجتماعی درون گروهی مجرمین بالا باشد، اما در نهایت این سرمایه برای کل جامعه مفید نباشد. همان طور که هانگ جی (۲۰۰۹) در تحقیق خود نیز به این نتیجه رسید که سرمایه‌ی اجتماعی بالا در گروه مجرمینبه نفع گروه مجرم و به ضرر کل جامعه می‌باشد.زیرا به عنوان منبعی برای موفقیت مجرمین محسوب می‌شود. موفقیت مجرمین منجر به مخدوش نمودن امنیت و نظم جامعه می‌گردد. لذا شایسته است پیچیدگی و چند بعدی بودن ماهیت سرمایه‌ی اجتماعی در تحقیقات بعدی لحاظ شود.
در بررسی رابطه‌ی اعتماد اجتماعی و ارتکاب جرم نتایج نشان داد که اعتماد بین گروهی نقش موثری در تبیین جرم دارد به این صورت که هر چه قدر اعتماد بین گروهی افراد بیشتر باشد بر احتمال عدم ارتکاب جرم افراد افزوده می‌شود. به عبارتی اعتماد بین گروهی رابطه‌ی معکوسی با احتمال ارتکاب جرم دارد. از آنجایی که در جوامع سنتی گوههای سنتی با حد ومرز مشخصی وجود دارندمانن آنچه در شهر گمیشان بین طوایف وجود دارد، چرخه‌ی اعتماد کم است. به زعم فوکویاما در این جوامع شعاع اعتماد رخ می‌دهدزمانی که شعاع اعتماد رخ دهد اعتماد اجتماعی مثبت کمرنگ‌تر می‌شود و روابط درون گروهی اعتماد بیشتر می‌باشد. لذا متغیر اعتماد اجتماعی قادر به پیش بینی تغییرات جرم در سطح تعمیم یافته نمی‌باشد.
از دیگر فرضیه‌های معنی دار رابطه مشارکت اجتماعی و ارتکاب جرم بود که مورد بررسی قرار گرفت. همانطور که نتایج پژوهش نشان می‌دهد.مشارکت اجتماعی به دو بعد مشارکت اجتماعی افقی و مشارکت اجتماعی عمودی تقسیم شد که هم بعد مشارکت عمودی و هم بعد مشارکت افقی رابطه‌ی معناداری را نشان دادند.دراستدلال این نتیجه به زعم پوتنام و فوکویاما می‌توان بیان داشت مشارکت اجتماعی به عنوان یکی از ابعاد اصلی سرمایه‌ی‌ اجتماعی می‌باشد. شبکه‌های مشارکت یکی از ابعاد اصلی سرمایه‌ی اجتماعی می‌باشدو هر چه این شبکه در جامعه‌ای متراکم‌تر باشد، احتمال همکاری شهروندان در جهت منافع متقابل بیشتر است و از طرفی دیگر ارتباطات را تسهیل می‌کند. بنابراین بدیهی است که مشارکت بتواند عدم گرایش به ارتکاب جرم را تبیین نمایدو رابطه‌ی معناداری را نشان دهد چنان چه بنی اسدی (۱۳۸۳) نیز تصریح کرده است. توکویل، برم و ران، خواندن روزنامه را عامل مؤثری در شکل گیری انجمن های داوطلبانه می‌دانند و از طریق روزنامه خواندن افراد با مسائل و ایده های مشترک آشنا شده و با دیگران مرتبط می‌شوند و خواندن روزنامه از طریق آگاهی دادن به مردم پیرامون اجتماع خود باعث افزایش اعتماد گردیده است. آن‌ها در این تحقیق به بررسی اعتماد بین فردی و عمومی و متغیرها و عناصر مرتبط بر آن را نیز بررسی کردند. مشارکت بالا باعث می‌شود فرد زمان بیکاری کمتری داشته باشدو کمتر به دنبال کارهای خلاف برودزیرا یکی از دلایل اصلی روی آوردن به انحرافات اجتماعی بیکاری افراد خصوصا دانش اموزان و جوانان می‌باشد.
از دیگر نتایج تحقیق حاضر معنادار شدن رابطه متغیرهای روابط متقابل اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم می‌باشد. همانطور که نتایج نشان داد این رابطه به طور کلی معنادار و مثبت می‌باشد از بین ابعاد فرعی متغیر روابط متقابل، بعد روابط دوستان و روابط همسایگی و ارتکاب جرم معنادار شده استبا این تفاوت که روابط دوستان قوی‌تر از روابط همسایگی می‌باشد این نتیجه در تحقیقی رمضانی(۱۳۸۶) و نیز مرادی شهباز (۱۳۹۰)ثابت شده استبه طور کل دلیل چند بعدی بودن روابط و پیچیدگی آن‌ها قابل تامل می‌باشد. معمولاً در تایج تحقیقاتی که در رابطه با جرم انجام شدهروابط دوستان دانشآموزان بیشتر سایر روابط تأثیر گذار بوده است.
عوامل متعددی بر پدیده‌های اجتماعی اثر گذار هستند و پیچیدگی خاصی در عوامل اجتماعی دیده می‌شود. از این رو نتایج هر تحقیق بنا به زمان و مکان تغییر پیدا می‌کند. آنچه می‌توان در نهایت بیان داشت این است که جرم بدون در نظر گرفتن عوامل اجتماعی دیگر و یا در کنار آنهاقابل تبیین با متغیر سرمایه‌ی اجتماعی می‌باشدو یافته‌های تجربی این پژوهش ادبیات نظری مورد مطالعه را تائید می کند.
پیامدهای مثبت افزایش و نیز پیامدهای منفی کاهش سرمایه‌ی اجتماعی توسط از سوی پژوهشگران و محققان مختلف به اثبات رسیده است.آنان سرمایه‌ی اجتماعی را اساس هویت شناسایی و اعتبار جامعه می‌دانند. افزایش سطح بی اعتمادی در جامعه کاهش سطح تعهد اجتماعی پایین آمدن میزان مشارکت‌های اجتماعی و افزایش آسیب‌های اجتماعی معلول کاهش سرمایه‌ی اجتماعی است (پوتنام،۱۹۹۰،کلمن ۱۹۹۸،فوکویاما ۱۹۹۷) با شناسایی عوامل رشد سرمایه‌ی اجتماعی در جامعه خصوصا در بین دانش اموزان گمیشان که دارای پتانسیل خوبی برا رشد سرمایه‌ی اجتماعی است، می‌توان در راه کاهش جرم و جنایت در در این شهر و نیز در نهاد اموزش و پرورش گامهای مهمی برداشتو یکی از مراحل اصلی رسیدن به توسعه پایدار را طی نمود ولی در عین حال نباید بحث سرمایه‌ی اجتماعی منفی را نادیده گرفت، چرا که وجوه منفی آن درنقطه‌ی مقابل توسعه قرار می‌گیرد.
۵-۴- ارائه‌ راهکارها

به عنوان مثال ابن عباس که آن را به «فرح و چشم روشنى» معنا کرده است.^[۵۴۹]
ضحاک، معنای آن را «مورد غبطه بودن زندگی آنان» دانسته و مجاهد گفته یعنی «بهشت برایشان است».^[۵۵۰]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

قتاده و عکرمه نیز آن را این چنین معنا کرده اند «چه خوب است برایشان!»^[۵۵۱]
اما علامه، تحلیل این روایات، می گوید: «بیشتر این معانی از باب انطباق می باشد و از دلالت لفظ، خارج است».^[۵۵۲]
همچنین، ذیل آیه Cوَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَیْنِ…وَ هُوَ کَلٌّ عَلى‏ مَوْلاهُ…B^[553] ابن عباس می گوید: «مثلى که در آیه آمده راجع به مؤمن و کافر است، ابکم، کافر، و کسى که امر به عدل نموده و بر صراط مستقیم است مؤمن است».^[۵۵۴]
علامه اشکال وارد به این تفسیر را خلط مدلول الفاظ آیه با مدلول به ضمیمه سیاق دانسته است. به این معنا، که در صحت انطباق مدلول لفظی آیه بر مؤمن و کافر، اشکالی وارد نیست. اما در تفسیر این آیه، که میان آیاتی قرار گرفته که به بیان نعمت های خدا و احتجاج بر توحید، قرار گرفته، باید رعایت سیاق شود.^[۵۵۵]
از کلام علامه، این طور بر می آید که ایشان، «انطباق مؤمن و کافر بر آیه» را از باب «تطبیق مصداق» می پذیرد. ولی در مقام «تفسیر آیه»، و در نظر گرفتن «سیاق آیات مرتبط»، آن را فقط درباره خداوند و بت ها می داند.
نمونه دیگر، ذیل آیه Cوَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنْکاً…B^[556] که روایاتی از ابن مسعود،^[۵۵۷] ابوسعید خدری^[۵۵۸] و سدی^[۵۵۹] نقل شده و آنها منظــور از Cمَعِیشَهً ضَنْکاًB را «عــذاب قبـر و بدبختی های زندگی برزخی» دانسته اند.
اما ایشان، این تفسیر را نمی پذیرد و سبب آن را این گونه شرح می دهد که آیه در مقام بیان دو نوع معیشت فرد فقیر و غنی نمی باشد؛ بلکه می خواهد معیشت مضاف به مؤمن را که مسلح به ایمان به خدا و یاد اوست با معیشت مضاف به کافر که یاد خدا را فراموش کرده، مقایسه کند. اما، «عذاب قبر» که دنباله حیات دنیوی است، می تواند «مصداقی» از Cمَعِیشَهً ضَنْکاًB تلقی شود.^[۵۶۰]
ذیل آیه Cوَ شاهِدٍ وَ مَشْهُودB^[561] مرحوم طبرسی روایتی بدون ذکر سند، نقل می کند که: مردی داخل مسجد النبی صلی الله علیه و آله شد و از صحابیان پیامبر پیرامون تفسیر این آیه سؤال نمود. ابن عباس گفت: شاهد روز جمعه و مشهود روز عرفه است. ابن عمر،گفت: اما شاهد، روز جمعه است، و اما مشهود روز عید قربان است. امام حسن علیه السلام، شاهد را به پیامبر صلی الله علیه و آله و مشهود را به روز قیامت، تفسیر و در این باره به آیه Cیا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِیراًB^[562] و Cذلِکَ یَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِکَ یَوْمٌ مَشْهُودٌB^[563] استشهاد نمود.^[۵۶۴]
علامه در مقام داوری تفسیر این سه نفر، کلام امام حسنعلیه السلام را سازگار با سیاق آیه می خواند و سخن ابن عباس و ابن عمر را «قابل انطباق» با آیه عنوان می کند.^[۵۶۵]
همچنین، در تفسیر آیه Cوَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرB^[566] به اقوال مختلف مفسران اشاره می کند. از جمله، ابن عباس، عکرمه و ضحاک آن را به ترتیب روز «عید قربان» و «روز عرفه» دانسته اند و علامه، این وجوه را «از مصداق های این آیه» بیان می نماید و بین آنها منافاتی نمی بیند.^[۵۶۷]
۳-۱-۳-۱-۳٫ تفسیر به باطن
علامه، در مواردی به تطبیق روایت، با تعبیر «تفسیر به باطن» اشاره می کند.
ایشان، در توضیح مفهوم «جری و تطبیق» نیز، به «بطن و ظهر» آیات اشاره نموده^[۵۶۸] و در مقامی دیگر، در کنار اصطلاح «جری» به «بطن قرآن» اشاره می کند که مقصود از آن، همان انطباق قرآن با موارد عنوان می نماید.^[۵۶۹]
همچنین در مواردی «بطن و جری» را در کنار هم ذکر می کند^[۵۷۰] و به نظر می رسد، هر دو را به یک معنا می داند.
خانم نفیسی، پیرامون به کارگیری این دو اصطلاح توسط علامه، می گوید:
«باید گفت، جری و باطن دو اعتبار مختلف برای یک معنا می باشند: معنا از آن جهت که بر موارد دیگر یا مصادیق دیگر تطبیق می شود، جری است و بدین لحاظ که لفظ و ظاهر آیه بر آن دلالت ندارد، باطن آیه شمرده می شود… [یا اینکه] باطن ناظر به معناست و جری ناظر به فرد و مصداق خارجی».^[۵۷۱]
از جمله مواردی که علامه با روایات صحــابه وتابعان، چنین تعامــلی نموده دو مــورد زیر را می توان بیان نمود:
نمونه اول، ذیل آیه Cیا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُود…B^[572] می باشد که عکرمه از ابن عباس روایت کرده:
«آیه شریفه: Cیا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواB در هیچ جاى قرآن نازل نشده، مگر آنکه امیر آن و شریف آن علىعلیه السلام است، خداوند اصحاب محمدصلی الله علیه و آله را در بسیارى از موارد قرآن مورد عتاب و ملامت قرار داده، ولى علىعلیه السلام را جز به خیر یاد نفرموده است».^[۵۷۳]
همچنین، نظیر این حدیث از طریق اهل سنت نیز نقل گردیده است.^[۵۷۴]
علامه، در سنجش این روایات، می گوید: «این [روایت] از باب جری یا بطن تنزیل است».^[۵۷۵]
نمونه دیگر، ذیل بیان روایات مربوط به سوره الرحمن، می باشد، که ابن عباس، منظور از دو دریا در آیه Cمَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیانِB^[576] را امام علیعلیه السلام و حضرت فاطمهعلیها السلام و حائل بین دو دریا را رسول خداصلی الله علیه و آله عنوان کرده و منظور از لؤلؤ و مرجان در آیه Cیَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ^[۵۷۷]B را امام حسن و امام حسینعلیهما السلام بیان نموده است.^[۵۷۸]
علامه، ضمن اشاره به مشابه این روایت از سلمان فارسی،^[۵۷۹] سعید بن جبیر،^[۵۸۰] سفیان ثوری^[۵۸۱] و انس بن مالک،^[۵۸۲] این روایات را از باب «تفسیر به باطن» عنوان می کند و می گوید روایت، در مقام بیان معنای کلمات آیه نیست.^[۵۸۳]
۳-۱-۳-۲٫ احتیاط در طرح روایت و تلاش در اصلاح آن
یکی از نکات مهم در روش نقد علامه نسبت به روایات صحابه و تابعان، این است که ایشان به محض مشاهده نشانه های ضعف روایت، آن را کنار نمی گذارد و تا جایی که با معیارهای پذیرش روایت، قابل اصلاح است، به تنقیح آن پرداخته و می پذیرد.
در این باره نمونه هایی، می توان برشمرد:
مثــلاً، ذیــل آیه Cشَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآن…B^[584] روایتــی در تفسیــر «لیله القدر» از ابن عباس نقل می کند:
«لیله قدر همان لیله مبارکه است که در ماه رمضان واقع است، که در آن ماه قرآن کریم از ذکر به بیت المعمور نازل شد، و بیت المعمور همان جایگاه ستارگان در آسمان دنیا است، که قرآن در آنجا قرار گرفت، و سپس به تدریج به رسول خداصلی الله علیه و آله نازل شد، قسمتى در امر و قسمتى در نهى و آیاتى در باره جنگ ها نازل مى‏شد».^[۵۸۵]
و به تحلیل روایت ابن عباس می پردازد و می گوید: «از گفتار ابن عباس چنین بر مى‏آید که این نظریه خود را از آیات قرآنى اخذ کرده است…».^[۵۸۶]
ایشان، آیات مورد استفاده ابن عباس را آیات Cوَ الذِّکْرِ الْحَکِیمB^[587] و Cوَ کِتابٍ مَسْطُورٍ*فِی رَقٍّ مَنْشُورٍ*وَ الْبَیْتِ الْمَعْمُورِ*وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوع^[۵۸۸]B و Cفَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ*وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِیمٌ *إِنَّهُ لَقُرْآنٌ کَرِیمٌ*فِی کِتابٍ مَکْنُونٍ *لا یَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونB^[589] و Cوَ زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابِیحَ وَ حِفْظاً^[۵۹۰]B بر می شمرد.^[۵۹۱]
علامه، ارتباط کلام ابن عباس را با تمامی این آیات روشن می شمرد و تنها نقطه مبهم در این روایت را این قسمت از آن می داند که می گوید: «محل ستارگان، آسمان اول، و موطن قرآن است» که دلالتش بر آیات سوره واقعه، آشکار نمی باشد.^[۵۹۲]
اما با این حال، به روایاتی از اهل بیتعلیهم السلام اشاره می کند که آن حضرات، «بیت المعمور» را در آسمان دانسته اند^[۵۹۳] و جزئیات این سخن ابن عباس، در آنها موجود نیست.^[۵۹۴]
و در پایان بیان خود، باز جانب احتیاط را رعایت نموده و روایات را نیز مانند آیات قرآن، دارای «محکم و متشابه» معرفی می کند. همچنین، سخن به روش اشاره و رمز را در روایاتی که به مضامینی چون عرش، کرسی، لوح، قلم، بیت المعمور و… پرداخته است، شایع می داند و به همین جهت، محقق را به جست و جوی «قرائن کلام» در این گونه روایات می خواند.^[۵۹۵]
به نظر می رسد، - چنان که پیش تر بیان شد- مقصود ایشان از «قرائن کلام»، همان معیارهای پذیرش روایت نزد ایشان – همچون «موافقت با قرآن» و «روایات ائمهعلیهم السلام»- باشد.
بر این اساس، در برخورد با روایت ابن عباس، به آن توجه نموده و آن را تا جایی که منطبق با آیات قرآن و روایات اهل بیتعلیهم السلام بود، قابل قبول تلقی نمود.
نمونه دیگر در این باب، ذیل آیه Cإِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ…B^[596] می باشد که از سدّی نقل شده:
«موسىعلیه السلام گفت: پروردگارا! سامرى به ایشان گفت گوساله درست کنند، لیکن چه کسى گوساله را زنده کرد و روح در آن دمید؟ پروردگار فرمود: من. گفت: پس تو خودت ایشان را گمراه کردى».^[۵۹۷]
علامه، ضمن اشاره به «عدم انطباق روایت با آیه»، می گوید: «اشکال این روایات این است که موسىعلیه السلام جمله مذکور را در موقع هلاک شدن هفتاد نفر گفته، نه در داستان سامرى و گوساله‏اش…».^[۵۹۸]
و در ادامه، در توجیه روایت، این احتمال را مطرح می کند: مگر این که بگوییم موسى علیه السلام این جمله را دوباره و در دو جا گفته است.^[۵۹۹] و این گفته، دقّت علامه نسبت به ارزیابی او در روایات را می رساند.^[۶۰۰]
۳-۲٫ آیت الله معرفت و آرای تفسیری
آیت الله معرفت، آرای تفسیری صحابه و تابعان را به صورت گسترده در تفسیر خود آورده است. موضع گیری ایشان نسبت به این روایات به گونه های متفاوتی می باشد.
پیش از ورود به بحث، خاطر نشان می کنیم که آیت الله معرفت، در بسیاری از موارد، ارزیابی صریحی از روایات به عمل نیاورده؛^[۶۰۱] بلکه صرفاً روایات را نقل نموده و به صورت جداگانه نظر تفسیری خود را نیز، بیان داشته است. در برخی از این موارد با مقایسه نظر ایشان و مضمون روایات می توان دریافت که معیار پذیرش یا عدم پذیرش روایت، چه بوده است.
۳-۲-۱٫ معیارهای پذیرش روایت
ایشان در برخورد با آرای تفسیر صحابه و تابعان، روایت را به وسیله معیارهای زیر، قابل قبول دانسته است:
۳-۲-۱-۱٫ موافقت با قرآن

سَبِّحِ اسمَ رَبِّکَ الاَعلی (اعلی)
یا اینکه مراتب خلقت انسان در هفت مرتبه و مرحله است. در آداب دینی و اسلامی هفت مقدس است مثلاً :
هفت سنگ به شیطان در زیارت مسلمانان در ایام حج
هفت محرم در دین اسلام
هفت بار طواف بر گرد کعبه
هفت در و طبقه دوزخ در قرآن
هفت عضوی که در سجده باید بر زمین نهاده شود
عدد هفت جایگاه بسیار والایی در آئین عرفان و تصوف ایرانی دارد مثلاً مراحل هفتگانۀ عرفان و همچنین دهها ضرب المثل و کلمات عامیانه ایرانی مانند : هفت پشت- هفت نسل- هفت جد- هفت رنگ- هفت خط- هفت قلم آرایش- هفت خال و …
و شهرهایی که با هفت شروع می شوند مانند : هفت تپه (بخشی از شوش)- هفتکل (شهرستانی در خوزستان) – هفت خان- هفت شهیدان (بخشی از منطقه مسجدسلیمان)- هفت سار( بخشی از منطقه ارومیه) هفت کوه ( بخشی از زرین آباد ایلام) و …
در نزد مصریان هفت، نماد زندگانی جاودان و ابدی بوده و به همین دلیل حرف z که چیزی جز دو ۷ نیست، مانند زئوس، گرامی بوده است. به نظر می رسد هرمس به تقدس بودن عدد هفت اعتقاد داشته، چرا که از هفت مدیر، که تقدیر و سرنوشت آدمی را اداره می کند صحبت می کند، که شامل پنج سیاره و خورشید و ماه است و هرمس آنها را خدا می داند.
هرمس می گوید:
عقل کیهان
از آتش و هوا پدید می آید،
هفت مدیر
که تقدیر را اداره می کند
پنج سیاره نمایان
و خورشید و ماه
که مدارشان احاطه
جهان محسوس ما را در بر می گیرد.
(فرک و گندی، ۱۳۸۴، ۱۰۵)
یا در جای دیگر هرمس، هفت راه گذر از طبقات عرش را برای روح در نظر می گیرد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در نخستین مرحله،
از رشد و زوال رها می گردد.
در دومین مرحله،
از شر و مکر و حیله.
در سومین،
از شهوت و امیال نفسانی.
در چهارمین،
از تکبر و نخوت آمرانه.
در پنجمین،
از جسارت و تعجیل نامتعدلانه.
در ششمین،
از حرص و طمع
و در هفتمین
از دورویی و خطا و ریا
(فرک و گندی، ۱۳۸۴،۱۷۱)
یا در جای دیگر هرمس می گوید:
و خدایان هفت جرم سماوی
برای ابد در مدارهای سماوی به گردش در آمدند
(همان، ۶۴)
شیخ محمود شبستری در دو بیت از مقدس بودن اعداد اشاره می کند که در زیر هر عددی سری و رازی وجود دارد. او اضداد اخلاق اربعه را هفت می داند و درهای دوزخ را نیز هفت تا می داند.
عدالت چون یکی دارد از اضداد همین هفت آمد این اضداد ز اعداد
به زیر هر عدد سری نهفته است از آن، درهای دوزخ نیز هفت است
(۶۰۷-۶۰۸ / ۲۹۴)
خداوند درسورۀ حجر آیه ۴۴ می فرمایند:
«لَهَا سَبْعَهُ أَبْوَابٍ لِّکُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ »
دوزخی که برای آن هفت در است و از هر دری بخشی معین از آنان وارد می شوند.

ماده۴۲ـ جریمه مقرر در ماده(۵۹) قانون و تبصره(۱) آن به‌شرح زیر اصلاح و دو تبصره به‌عنوان تبصره‌های(۳) و (۴) به آن الحاق می‌شود:
متخلف علاوه بر الزام به پرداخت خسارت وارد شده به خریدار یا مصرف‌کننده در مرتبه اول معادل دو برابر مابه‌التفاوت ارزش کالا یا خدمت ابرازی یا درخواستی و کالای عرضه‌شده یا فروخته‌شده یا خدمت ارائه داده شده و در مرتبه دوم به چهار برابر مابه‌التفاوت مذکور جریمه می‌شود.
در مرتبه سوم به شش برابر مابه‌التفاوت، جریمه می‌شود و علاوه بر پرداخت جریمه پارچه یا تابلو بر سردر محل کسب به‌عنوان متخلف صنفی به مدت دو هفته نصب می‌گردد.
در مرتبه چهارم به هشت برابر مابه‌التفاوت جریمه می‌شود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب به‌عنوان متخلف صنفی به‌مدت یک‌ماه نصب می‌گردد.
در مرتبه پنجم و مراتب بعدی به ده برابر مابه‌التفاوت جریمه می‌شود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب به‌عنوان متخلف صنفی به‌مدت دو‌ماه نصب می‌گردد. همچنین به مدت شش‌ماه پروانه کسب وی تعلیق و محل کسب تعطیل می‌گردد.
تبصره۱ـ در صورت تقاضای خریدار مبنی بر استرداد کالای مورد تقلب فروشنده علاوه بر پرداخت جریمه مقرر، مکلف به قبول کالا و استرداد وجه دریافتی به خریدار است و درصورت استنکاف، واحد صنفی تا اجرای کامل حکم، تعطیل می‌شود.
تبصره۳ـ عرضه، نگهداری به قصد فروش و فروش کالا بدون علامت استاندارد ایران و ارائه خدمات بدون تأیید مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در صورتی‌که استاندارد کالا یا خدمات اجباری شده باشد، مشمول مقررات این ماده می‌شود.
تبصره۴ـ فروش کالاهای تاریخ مصرف گذشته در حکم تقلب محسوب می‌شود و مرتکب به جریمه مقرر در این ماده محکوم می‌شود. چنانچه کالا یا خدمات عرضه‌شده بنابر نظر کارشناسی غیرقابل مصرف باشد، جریمه و خسارت برمبنای قیمت عرضه‌شده محاسبه می‌شود.
ماده۴۳ـ جریمه مقرر در ماده(۶۰) قانون به‌شرح زیر اصلاح و دو تبصره به آن الحاق می‌شود:‌
جریمه احتکار، با عنایت به دفعات تکرار درطول هر سال به‌شرح زیر است:
مرتبه اول ـ الزام محتکر به عرضه و فروش کل کالاهای احتکار شده و جریمه نقدی معادل هفتاد‌درصد(۷۰%) قیمت روز کالاهای احتکار شده
مرتبه دوم ـ الزام محتکر به عرضه و فروش کل کالاهای احتکار شده و جریمه نقدی معادل سه برابر قیمت روز کالاهای احتکار شده و نصب پارچه یا تابلو بر سردر محل کسب به‌عنوان متخلف صنفی و تعطیلی محل کسب به مدت یک‌ماه
مرتبه سوم ـ الزام محتکر به عرضه و فروش کل کالاهای احتکار شده و جریمه نقدی معادل هفت برابر قیمت روز کالاهای احتکار شده و نصب پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب به‌عنوان متخلف صنفی و تعطیلی محل کسب به مدت سه‌ماه
تبصره۱ـ عدم اعلام موجودی کالا به صورت ماهیانه به اتحادیه مربوط توسط تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان عمده و خرده فروشانی که کالاهای خود را به‌صورت عمده در انبار یا هر محل دیگری نگهداری می‌کنند صرفاً در مورد کالاهایی که کمیسیون نظارت ضروری تشخیص بدهد تخلف محسوب می‌شود و با متخلفان برابر مقررات مربوط رفتار می‌شود.
تبصره۲ـ برای کشف تخلف در صورتی‌که قرائنی حاکی از صحت گزارش و ضرورت ورود به محل اختفاء یا احتکار کالا باشد درصورت عدم اعلام موجودی موضوع تبصره(۱) این ماده، حسب مورد، شعب سازمان تعزیرات حکومتی با رعایت مقررات قانونی و تحت نظارت مدیر کل استان یا رئیس اداره تعزیرات حکومتی شهرستان، اجازه ورود به محل یاد شده را صادر می‌کند و نیروی انتظامی موظف به اجرای دستور ابلاغ و اجرای احکام شعب سازمان تعزیرات حکومتی است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ماده۴۴ـ یک تبصره به‌شرح زیر به ماده(۶۲) قانون الحاق می‌شود:
تبصره ـ آیین‌نامه اجرائی این ماده درمورد چگونگی اجراء، نحوه تخصیص و پرداخت حق‌الکشف مأموران یا دستگاه مربوطه و نگهداری کالا توسط اتاق اصناف ایران با همکاری دستگاه های ذی‌ربط تهیه می‌شود و حداکثر ظرف سه‌ماه از تاریخ لازم‌الاجراء شدن قانون به‌تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت می‌رسد.
ماده۴۵ـ یک تبصره به‌شرح زیر به ماده(۶۷) قانون الحاق می‌شود:
تبصره ـ هر فرد صنفی که نسخه‌ای از صورتحساب(فاکتور) خرید کالا را در واحد صنفی خود محفوظ ندارد و یا از ارائه آن به مأموران خودداری کند به پرداخت پانصد هزار (۵۰۰٫۰۰۰) ریال جریمه محکوم می‌شود.
ماده۴۶ـ ماده (۶۸) قانون به‌شرح زیر اصلاح می‌شود:
ماده۶۸ ـ عدم رعـایت مفاد مـواد (۱۶) و (۱۷) و مـقررات موضوع بند (ک)
‌ماده (۳۷) قانون از سوی فرد‌صنفی، تخلف محسوب می‌شود و متخلف به پرداخت جریمه نقدی در مرتبه اول دو میلیون (۲٫۰۰۰٫۰۰۰‌) ریال و در مرتبه دوم پنج میلیون (۵٫۰۰۰٫۰۰۰‌) ریال و در مرتبه سوم و مراتب بعدی به ده میلیون (۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰‌)ریال محکوم می‌شود.
ماده۴۷ـ ماده(۷۱) قانون و تبصره‌های آن، به‌شرح زیر اصلاح می‌گردد:
ماده۷۱ـ به‌منظور تسهیل داد و ستد، ثبت و مستندسازی، نظارت بر قیمتها و شفافیت در مبادلات اقتصادی، افراد صنفی عرضه‌کننده کالا یا خدمات مکلفند مطابق اولویت‌بندی مشاغل که هر سال اعلام می‌شود از سامانه صندوق مکانیزه فروش ( posse ) استفاده نمایند. معادل هزینه‌های انجام‌شده بابت خرید ، نصب و راه‌اندازی دستگاه صندوق فروش اعم از سخت‌افزاری و نرم‌افزاری توسط صاحبان مشاغل مذکور، از درآمد مشمول مالیات مؤدیان مزبور در اولین سال استفاده قابل‌کسر است. عدم‌استفاده صاحبان مشاغل مذکور از صندوق فروش در هر سال، موجب محرومیت از معافیت‌های مالیاتی مقرر در قانون برای سال مربوط می‌شود.
تبصره ـ تعیین صنوف مشمول و اولویت‌بندی و نحوه استفاده از صندوق و چگونگی ارائه اطلاعات آن به مراجع ذی‌ربط به موجب آیین‌نامه‌ای است که توسط دبیرخانه هیأت‌عالی نظارت با همکاری سازمان امور مالیاتی و اتاق اصناف ایران تهیه می‌شود و حداکثر ظرف سه‌ماه از تاریخ لازم‌الاجراء شدن این قانون به‌تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ماده۴۸ـ باتوجه به نسخ ماده (۷۲) قانون، متن زیر به ‌عنوان ماده (۷۲) و هشت تبصره آن جایگزین می‌شود:
ماده۷۲ـ خریداران و مصرف‌کنندگان و همچنین بازرسان و ناظران موضوع ماده(۵۲) این قانون می‌توانند شکایت یا گزارش خود را درمورد تخلفات موضوع این قانون به اتحادیه‌های ذی‌ربط تسلیم، ارسال یا اعلام دارند.
اتحادیه‌ها موظفند حداکثر ظرف ده روز شکایت یا گزارش تخلف دریافتی را مورد بررسی قرار دهند و درصورت احراز عدم تخلف فرد صنفی و یا انصراف شاکی پرونده را مختومه نمایند و درصورت احراز تخلف و یا اعتراض شاکی، پرونده را در مرکز استان به سازمان تعزیرات حکومتی و در شهرستان‌ها به ادارات تابعه سازمان مذکور تسلیم نمایند. سازمان تعزیرات حکومتی و ادارات تابعه در شهرستان‌ها مکلفند حداکثر ظرف دوهفته در جلسه‌ای با دعوت از شاکی و مشتکی‌عنه به پرونده رسیدگی و طبق مفاد این قانون حکم مقتضی را صادر نمایند.
تبصره۱ـ صدور رأی درمورد تخلفات موضوع این قانون به‌غیر از مواردی که در تبصره(۲) این ماده آمده است، رأساً توسط رؤسای شعب سازمان تعزیرات حکومتی و با دعوت از شاکی و مشتکی‌عنه انجام خواهد شد. حضور نمایندگان سازمان صنعت، معدن و تجارت و اتاق اصناف یا اتحادیه مربوط در جلسات رسیدگی به تخلفات موضوع این تبصره بلامانع است. تجدیدنظرخواهی درمورد تخلفات موضوع این تبصره، مطابق مقررات سازمان تعزیرات حکومتی انجام می‌شود.
تبصره۲ـ رسیدگی بدوی به تخلفات موضوع مواد۵۷ (گران‌فروشی)، ۵۸(کم‌فروشی)، ۵۹ (تقلب)، ۶۰ (احتکار) و ۶۳ (عدم اجرای ضوابط قیمت‌گذاری و توزیع) درمواردی که موضوع شکایت شاکی یا گزارش بازرس حاکی از تخلف بیش از سه میلیون (۳٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال است، توسط هیأتی متشکل از یکی از رؤسای شعب سازمان تعزیرات حکومتی، نماینده اتاق اصناف و نماینده سازمان صنعت، معدن و تجارت با دعوت از شاکی و مشتکی‌عنه انجام خواهد شد.
مبنای مذکور هرساله براساس نرخ تورم سالانه با پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و تصویب هیأت وزیران قابل تغییر است.
در صورت تجدیدنظرخواهی هریک از طرفین، هیأت تجدیدنظر متشکل از یکی از رؤسای شعب تجدیدنظر سازمان تعزیرات حکومتی، نماینده اتاق اصناف شهرستان و نماینده اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان به موضوع رسیدگی خواهد کرد. نمایندگان اتاق اصناف و اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان در هیأت تجدیدنظر مربوط به هر پرونده باید غیر از نماینده دستگاه های مزبور در هیأت بدوی رسیدگی‌کننده به همان پرونده باشند.
جلسات هیأتهای رسیدگی بدوی و تجدیدنظر با حضور هر سه عضو رسمی است و آراء صادره با دو رأی موافق معتبر می‌باشد.
تبصره۳ـ ترتیبات رسیدگی اعم از ابلاغ، تشکیل جلسات، واخواهی و اجرای احکام به‌موجب مقررات سازمان تعزیرات حکومتی صورت می‌گیرد.
تبصره۴ـ درمورد تخلفات تبصره(۲) درصورت عدم وجود اداره صنعت، معدن و تجارت یا اتاق اصناف در شهرستان مربوط، نمایندگان نزدیکترین شهرستان در جلسه شرکت خواهند کرد.
تبصره۵ ـ درصورت عدم امکان تشکیل هیأت رسیدگی در هر شهرستان، با تعیین رئیس سازمان تعزیرات حکومتی استان، یکی از هیأتهای رسیدگی شهرستان همجوار استان یا مرکز استان، وظایف مقررشده را عهده‌دار خواهد شد.
تبصره۶ ـ اداره امور مراجع رسیدگی بدوی، تجدیدنظر و شعب و مسؤولیت تشکیل جلسات رسیدگی برعهده سازمان تعزیرات حکومتی شهرستان یا استان است. همچنین مسؤولیت هماهنگی و رسیدگی به تخلفات هیأتها، صدور رأی و ابلاغ آن و آموزش بازرسان و ناظران برعهده سازمان تعزیرات حکومتی می‌باشد. نحوه نظارت و بازرسی، تهیه گزارش و اجرای رأی و رسیدگی به شکایات و تخلفات موضوع این قانون و تهیه دستورالعمل اجرائی و مالی آن به‌موجب این قانون خواهد بود.
تبصره۷ـ درآمدهای ناشی از جریمه‌های دریافتی به حساب خزانه واریز می‌شود و معادل آن در بودجه‌های سنواتی منظور و توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت پس از تأمین بار مالی ماده(۴۴) این قانون به‌طور مساوی دراختیار سازمان تعزیرات حکومتی، اتاق اصناف ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار می‌گیرد تا در اجرای این قانون هزینه نمایند.
تبصره۸ ـ هریک از طرفین درصورت اعتراض به آرای صادره در سازمان تعزیرات حکومتی، می‌توانند در دیوان عدالت اداری اقامه دعوی نمایند.
ماده۴۹ـ یک ماده به شرح زیر به عنوان ماده (۷۲ مکرر) به قانون الحاق می‌گردد:
ماده۷۲ مکررـ دادگستری، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، کلیه وزارتخانه‌ها و دستگاه های اجرائی، مؤسسات، سازمان‌ها، شرکتهای دولتی، سایر دستگاه ها و شرکتهای دولتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، مؤسسات عمومی غیردولتی و سازمان‌های تابعه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و بانکها موظفند در اجرای احکام تخلفات موضوع این قانون با سازمان تعزیرات حکومتی همکاری نمایند.
ماده۵۰ ـ ماده (۷۴) قانون به‌شرح زیر اصلاح می‌شود:
ماده۷۴ـ میزان جریمه‌های نقدی تعیین‌شده در این قانون، هر ساله ‌براساس نرخ تورم سالانه بنا به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و تأیید هیأت وزیران قابل تعدیل ‌است.
‌ماده۵۱ ـ ماده(۷۵) قانون و تبصره آن به‌شرح زیر اصلاح می‌شود:
ماده۷۵ـ اتحادیه‌ها و اتاقهای اصناف شهرستان می‌توانند برای خدمات اعضای هیأت‌مدیره یا هیأت‌رئیسه خود، برحسب آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد اتاق اصناف ایران و توسط دبیرخانه هیأت‌عالی نظارت تهیه می‌شود و حداکثر ظرف شش‌ماه از تاریخ لازم‌الاجراء شدن این قانون به‌تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت می‌رسد، مبالغی را از محل درآمدهای خود ‌در بودجه سالانه پیش‌بینی و پرداخت ‌نمایند.

رویکرد ارتباطی
اختیار
تفویض اختیار
شکل۵-۲ : ارتباط قدرت و توانمندسازی از رویکردهای مختلف (محمدی،۱۳۸۱)
به دلیل تحولات به وجود آمده، همچون رقابتهای جهانی، جستجوی جایگزین مناسب برای اشکال مدیریتی که تعهد، ریسک پذیری و ابداع را ترغیب می کنند است. توماس ولتهوس در چارچوب پارادایمی جدید توانمندسازی را در سطح تجزیه و تحلیل وظایف به کار گرفتند. آنها با به عاریه گرفتن اصطلاح “انگیزش درونی کار^[۷۴]” که بریف و آلداک^[۷۵] ابداع کننده آن بودند، توانمندسازی را به عنوان فرایند افزایش ” انگیزش درونی وظیفه” تعریف کرد .(Thomas & Velthouse,1990)در رویکرد شناختی توانمندسازی را به طور وسیع­تر به عنوان یک حالت انگیزش درونی در ارتباط با شغل تعریف می­ کنند که شامل جهار تصور درونی است و بیانگر تمایل افراد به نقش های کاری خود می باشد .(Julia&etal,1999) این تصورات درونی عبارتند از:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱) معنی دار بودن^[۷۶]: عبارت است از ارزش اهداف شغلی که در ارتباط با استانداردها یا ایده آل­های فردی مورد قضاوت می گیرد.(Thomas & Velthouse,1990) یعنی اینکه فرد وظیفه ای که انجام می دهد با ارزش تلقی کند.
۲) شایستگی^[۷۷]: شایستگی یا کفایت نفس، اعتقاد فرد به توانایی و ظرفیت خود برای انجام کارهای مهارتی است.(Guist,1984) شایستگی چیزی شبیه اعتقادات عامل، توانایی شخصی و یا انتظار تلاش-عملکرد است.(Bandura,1989)
۳) موثر بودن^[۷۸]: عبارت از حدی که در آن فرد توانایی نفوذ در پیامدهای استراتژیک، اداری ویا عملیاتی در کار خود را دارا می باشد .(Ashforth,1989)
۴) خودتعیینی (حق انتخاب)^[۷۹]: در حالیکه شایستگی یک مهارت رفتاری است. خود تعیینی یا حق انتخاب یک احساس فردی در مورد حق انتخاب برای پیش قدمی و تنظیم فعالیتهاست.در حقیقت خود تعیینی یا حق انتخاب بیانگر استقلال در پیشقدمی و استمرار رفتارها و فرایندهاستSpritzer,1995)). همچنین به آزادی عمل شاغل در تعیین فعالیتهای لازم برای انجام وظایف شغلی اطلاق می گردد.(Thomas&Velthouse,1990;Spritzer,1995;Robbins1993)
۱) مدل توماس و ولتهوس^[۸۰]
توماس و ولتهوس در سال ۱۹۹۰ با تاکید بر فرایندهای شناختی درون فردی^[۸۱] الگویی برای توانمندسازی کارکنان ابداع نمودند (شکل ۶-۲) که این الگو شامل چرخه دائمی از رویدادهای محیطی، ارزیابی وظیفه ای و رفتار است (حلقه محصور از اجزاء۱و۲و۳). رویدادهای محیطی به فرد در مورد نتایج حاصل از رفتار وظیفه ­ای جاری و رویدادهای مرتبط با رفتار آینده­اش اطلاعاتی ارائه می دهند. فرد با بهره گیری از این اطلاعات به ارزیابی رفتار وظیفه ­ای موردنظر بر مبنای شناخت­های چهارگانه- احساس معنی دار بودن، شایستگی، موثربودن و خودتعیینی یا حق انتخاب- می پردازد.
چنانچه برآیند کلی این ارزیابی از تاثیر مثبت رفتار بر یک و یا چندین مورد از شناخت­های چهارگانه حکایت داشته باشد، منجر به افزایش انگیزش درونی فرد شده، تقویت وتداوم آن رفتار را به همراه خواهد داشت. اما همانگونه که در شکل نشان داده شده، ارزیابی های وظیفه ­ای علاوه بر رویدادهای محیطی از ارزیابی های عام و سبکهای تفسیری فرد نیز تاثیر می­پذیرند. ارزیابی های عام، باورهای تعمیم یافته فرد از احساس موثر بودن، شایستگی داشتن، معناداری و حق انتخاب هستند. برخلاف ارزیابی های وظیفه ای که مربوط به یک وظیفه می شوند، ارزیابی های عام بیانگر شناخت های چهخارگانه فرد از تمامی وظایف یک شغل هستند. این فرض وجود دارد که ارزیابی های عام و وضعی (خاص) به یکدیگر شکل می دهند (توالی اجزاء ۲و۴). از سوی دیگر، سبک های تفسیری بیانگر نوع پردازش تفسیری افراد از رویدادها هستند. به عنوان مثال، سبک ارزیابی بدبینانه بیانگر آن است که احتمال شکست در انجام کارها بیش از احتمال موفقیت است. وجود این سبک در افراد بر ارزیابی وظیفه ای احساس موثر بودن، تاثیر منفی برجای گذاشته و باعث کاهش تلاش فرد در پی احتمال شکست خواهد شد.(توالی اجزاء۲و۵).
Source :Thomas&Velthouse,1990
شکل۶-۲: الگوی توانمندسازی توماس و والتهوس
۲) مدل اسپریتزر
اسپریتزر با تمرکز بر رویکرد شناختی به دنبال توسعه یک شبکه قانونمند توانمندسازی در محیط کار بود. در مدل اسپریتزر توانمندسازی نه به عنوان نتیجه یک فرایند، بلکه به عنوان عاملی که از یک سو تحت تاثیر عوامل محیطی و سازمانی فردی قرار دارد و از طرف دیگر می تواند به عنوان عاملی موثر در اثربخشی سازمان عمل کند، نگریسته می شود. از این منظر توانمندسازی دارای کارکردی سازمانی است که تحت تاثیر فرهنگ جامعه قابلیت ارتقاء کارایی و اثربخشی سازمان را دارد. اسپریتزر بر مبنای مدل توماس و ولتهوس رابطه چهار بعد توانمندسازی روانشناختی(احساس معنی دار بودن، احساس شایستگی، احساس خود تعیینی)حق انتخاب،(احساس موثر بودن) با توانمندسازی را آزمون نمود و سپس به بررسی رابطه عوامل سازمانی و اجتماعی بر توانمند سازی شناختی پرداخت .(Spritzer,1995)
حیطه کنترل
احترام به خود
دسترسی به اطلاعات
پاداش
مطلوبیت اجتماعی
نوآوری
اثر بخشی مدیریتی
ثبات
توانمندی روان شناختی
احساس معنی دار بودن
احساس شایستگی
احساس خود تعیینی (حق انتخاب)
احساس موثر بودن
Source: Spritzer,1995
شکل۷-۲: الگوی توانمندسازی اسپریتزر
۵ـ۲ـ۲٫ عوامل موثر بر توانمندسازی
همانطور که در بخش قبل بیان شد صاحبنظران توانمندسازی از سه رویکرد متفاوت به بحث پیرامون توانمندسازی پرداختند. رویکرد اول رویکرد ارتباطی بود که براساس آن توانمندسازی فرایندی است که از طریق آن یک رهبر یا مدیر سعی در تقسیم قدرت در بین زیردستانش دارد .(Conger & Kanungo,1998) هدف این رویکرد قدرتمندسازی و استرتژی آن توزیع قدرت می باشد. رویکرد دوم رویکرد انگیزشی می باشد که هدفش تواناسازی واستراتژی آن تقویت کفایت نفس است. براساس این رویکرد توانمندسازی عبارت است از فرایند تقویت شایستگی افراد سازمان از طریق تعیین شرایطی که باعث احساس بی قدرتی در آنها شده است و تلاش در جهت رفع آنها با کمک اقدامات رسمی و هم با بهره­ گیری از فنون غیررسمی تهیه و تدارک اطلاعاتی به کفایت نفس آنها در سازمان کمک می­ کنند .(Conger & Kanungo,1998) رویکرد سوم رویکرد شناختی می­باشد که توانمندسازی را به طور وسیعتر به عنوان یک حالت انگیزش درونی در ارتباط با شغل تعریف می­ کند، که شامل چهار تصور درونی، احساس معنی دار بودن، احساس شایستگی، احساس حق انتخاب (خود تعیینی) و احساس موثر بودن است و بیانگر تمایل افراد به نقش های کاری خود می باشد.(Julia & etal,1999) هدف این رویکرد افزایش انگیزش درونی وظایف از طریق تقویت چهار تصور درونی ذکر شده می باشد (شکل ۸-۲)
منبع: محمدی،۱۳۸۰
شکل۸-۲: رویکرد های مختلف توانمند سازی
در بررسی عوامل موثر بر توانمندسازی هر یک از صاحبنظران با در پیش گرفتن یکی از رویکردهای توانمندسازی و با توجه به اهداف آن رویکرد برخی از عوامل را مهم و تاثیرگذار دانستند. در این بخش سعی شده است برای شناسایی عوامل موثر بر توانمندسازی از روش تحلیل محتوا برای بررسی مدلها و نظریات صاحبنظران توانمندسازی استفاده گردد. تحلیل محتوا روشی است که از طریق آن می توان متون یا گفتارهای مختلفی که از سوی شخصی صادر شده است به جوانب آن و اندیشه های صادر کننده پیام که در متن پیام بطور صریح وجود ندارد دست یافت. تحلیل محتوا با توجه به شرایط زمانی، مکانی، فکری، فرهنگی، سیاسی… و صدور پیام از سوی صادرکننده پیام (نویسنده، گوینده و مانند اینها) به نتیجه گیری درباره اندیشه ها و نظرات و سایر ابعاد کمی و کیفی متن پیام می پردازذ و نظرات گوینده و نویسنده را روشن می کند( مرتضی عزتی،۱۳۷۶). در انتها مجموعه ای از عوامل جمع آوری شده از بررسی مدلها و نظریات صاحبنظران ارائه می گردد.
عوامل موثر بر توانمندسازی از دیدگاه صاحبنظران
کونزاک شش عامل را در توانمندسازی مهم دانست که اگر مدیران این شش عامل را در رفتارهایشان بیشتر نشان دهند کارکنان نیز احساس توانمندی شناختی بیشتری می کنند، این عوامل شامل تفویض اختیار، مسئولیت، تصمیم گیری خودگردان، تسهیم اطلاعات، توسعه توانایی و مشاوره برای عملکرد نوآورانه می شود .(Koneczak & etal,2000)
بورک معتقد است توانمندسازی اعطاء قدرت و تفویض اختیار است .(Burke,1985)
باون و لاولر معتقدند وقتی توانمندسازی وجود دارد که شرکتها قدرت، اطلاعات،دانش و پاداشها را در سازمان توزیع کنند و اگر یکی از این چهار عنصر صفر باشد توانمندسازی نیز صفر خواهد بود .(Bowen & Lawler,1995)
باندورا شش عامل را در توانمندسازی مهم می داند این عوامل شامل ارتقای مهارتهای شغلی، تفویض اختیار، ایجاد الگوی موفق کاری، دسترسی به اطلاعات، ترغیب و تشویق و حمایت احساسی مثبت می شود.(Bandura,1986)
فورد و فوتلر با رویکردی ارتباطی به نحوه تفویض اختیار در سازمان بر اساس دو بعد محتوی شغل وزمینه شغل پرداختند .(Andrews & Herschel &Baird ,1997)
بلانچارد، زیگارمی و زیگارمی بر ایفای نقش مربیگری، ارشاد و انتخاب سبک مناسب سرپرستی در توانمندسازی اهمیت ویژه ای قائل شدند و بر آشکار سازی اهداف، اجرای آموزش های مورد نیاز، فراهم ساختن منابع و مشارکت دادن افراد در اطلاعات مربوط به خود و سازمان تاکید کردند. .(Blanchard & zigarmi,1985)
کوئین و اسپریتزر نگرش به توانمندسازی را به دو دیدگاه تقسیم بندی می کنند. در دیدگاه ایستا توانندسازی تفویض تصمیم گیری در یک چارچوب روشن است.اما در نگرش پویا توانمندسازی پذیرش ریسک، رشد، تغییرات، درک نیازهای کارکنان، تیم سازی، ترغیب رفتار همکارانه، تشویق ریسک پذیری هوشمندانه و اعتماد کردن به دیگران در انجام کار است. در نهایت آنها برای حرکت از دیدگاه پویا چهار عامل را مهم می دانند، این عوامل شامل ایجاد چشم انداز روشن،دسترسی به اطلاعات، نظم واعمال کنترل و حمایت سازمانی می شود .(Quinn & Spritzer,1997)
شول و همکارانش معتقدند توانمندسازی عبارتست از اعطای اختیارات بیشتر به کارکنان برای اتخاذ تصمیمات لازم بدون آن که در ابتدا به تایید مقامات بالاتر سازمان برسد.(Schoell etal.,1993)
راندلف (۱۹۹۵) در مدل خود برای توانمندسازی به سه عامل اصلی اشاره می کند که این عوامل شامل به اشتراک گذاری اطلاعات، حق انتخاب(خودتعیینی)، کار تیمی می باشد .(Krtner & Kinicki,2001)
آرمستید و راولند بر اساس دو عامل میزان کنترل سازمانی و درک افراد نسبت به آزادی عمل برای تصمیم گیری (حق انتخاب) یک مدل ماتریسی برای توانمندسازی ارائه نمودند .(Armisted & Rowland,1996)
استاینر سه عامل رهبری، ارتباطات و تعهد را در امر توانمندسازی قابل توجه دانسته و مدل خود را بر اساس این سه عامل ارائه نموده است .(Stainer,2000)
مدل سولین بر اساس ارزیابی آموخته های فردی در مرحله قبل وبعد از ورود به سازمان و آماده کردن فرد برای پذیرش مسئولیت است و تمرکز آن بر فرایندهای آموزشی است .(Sullins,2001)