۴-۱- مقدمه
با توجه به شدت انرژی هر یک از نهاده­های مصرفی در گلخانه، انرژی مصرفی برای هر یک از انواع محصولات در مساحت یک هکتار و نیز درصد هر یک از نهاده­ها در انرژی مصرفی محاسبه گردید. سپس در بخش بعدی به بررسی اثر فاکتورهای نوع کشت در گلخانه، نوع محصول و سطح زیر کشت بر متغیرهای شاخص انرژی و اقتصادی و موارد دیگر پرداخته شده است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۲- انرژی مصرفی تولید توت­فرنگی در سطوح مختلف در گلخانه هیدروپونیک
چنان­که در شکل ۴-۱ مشخص است بیشترین سهم مصرف انرژی برای تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک در همه سطوح مختلف کشت، مربوط به انرژی سوخت است. به نحوی­که برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع، ۳۵۶۰۰ مگاژول انرژی به ­ازای هر هکتار مصرف شده است. عمده مصرف سوخت در این واحدهای تولیدی مربوط به سامانه گرمایش گلخانه می­باشد. بعد از سوخت بیشترین مصرف در همه سطوح کشت مربوط به انرژی الکتریسیته (برق) است که برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع، ۲۵۳۶۸ مگاژول انرژی به ازای هر هکتار مصرف شده است که شامل انرژی برق مصرفی برای خنک کردن، تهویه و پمپ آب می­باشد. بر اساس شکل ۴-۱ سایر نهاده­های تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک که به ترتیب برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع شامل انرژی کود، ۱۹۷۴۰ مگاژول بر هکتار، انرژی کارگر، ۴۳۰۰ مگاژول بر هکتار، انرژی نشاء، ۲۹۹۲ مگاژول بر هکتار، انرژی سموم شیمیایی، ۲۷۰۰ مگاژول بر هکتار، انرژی آب، ۸/۲۵۳۶، انرژی بذر، ۱۳۶۰ مگاژول بر هکتار و انرژی استهلاک ادوات، ۸۶۰ مگاژول بر هکتار می­باشند روند کاهشی داشته است. مصرف بالای انرژی کود به علت مدیریت نادرست مصرف نهاده­ها و مصرف پایین انرژی استهلاک ادوات به علت کاربرد کم ماشین­ها و ادوات در کشت گلخانه­ ها است. نهاده­های انرژی برای همه سطوح کشت در تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک روند کاهشی بالا را دارند.
شکل۴-۱- سهم انرژی مصرفی برای نهاده­های تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک
براساس نتایج بدست آمده از شکل ۴-۱ و با توجه به نمودارهای دایره­ای شکل ۴-۲ و ۴-۳ بیشترین سهم نهاده­های مصرفی در تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک مربوط به انرژی سوخت ۳۷ درصد، انرژی الکتریسیته ۲۷ درصد و انرژی کود ۲۱ درصد می­باشد. با توجه به تحقیق مشابه­ای که توسط بنائیان و همکاران در سال ۱۳۹۰ در تولید توت­فرنگی گلخانه­های هیدروپونیک شهرستان ساوجبلاغ در استان البرز انجام شد انرژی سوخت ۶۱ درصد، انرژی کود ۲۸ درصد و انرژی الکتریسیته شش درصد بیشترین سهم انرژی را به خود اختصاص داده است. هر چند در هر دو تحقیق انرژی سوخت بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است ولی علت بالا بودن انرژی سوخت در تحقیق انجام شده در سال ۱۳۹۰ نسبت به تحقیق حاضر عدم حذف یارانه­ها و پایین بودن قیمت سوخت مصرفی در گلخانه­ ها می­باشد. علت بالا بودن مصرف انرژی کود در سامانه کشت هیدروپونیک به دلیل تغذیه اصلی گیاه با کودهای شیمیایی محلول در آب می­باشد و دلیل بالا بودن مصرف انرژی الکتریسیته در تحقیق حاضر با توجه به شرایط جوی استان زنجان استفاده از وسایل گرمایشی و سرمایشی برقی در فصول سرد سال و نیز حذف یارانه­های حامل­های انرژی می­باشد.
شکل ۴-۲- سهم نهاده­های مصرفی در تولید توت­فرنگی در سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های هیدروپونیک
شکل ۴-۳- سهم نهاده­های مصرفی در تولید توت­فرنگی در سطوح بالای ۳۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های هیدروپونیک
چنان­که در شکل ۴-۴ مشخص است هم نسبت انرژی و هم نسبت سود به هزینه هر دو در سطوح بالای ۳۰۰۰ مترمربع بیشترین سهم را به خود اختصاص داده­اند که تفاوت در هزینه­ها منجر به تفاوت در سود شده است که دلیل عمده میزان بالای سود در سطوح بالای ۳۰۰۰ مترمربع، بالا بودن عملکرد محصول نسبت به سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع می­باشد.
شکل ۴-۴- شاخص­ های انرژی و اقتصادی در تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک
با توجه به شکل ۴-۵ و همان­طور که قبلاً ذکر شد، میزان بالای مصرف انرژی مربوط به عملیات گرمایش، سرمایش، تهویه و حمل و نقل می­باشد که این عملیات بیان­گر مصرف نهاده­های انرژی­های سوخت و الکتریسیته در تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک می­باشد.
شکل ۴-۵- مقدار مصرف انرژی عملیات مختلف برای تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک
۴-۳- انرژی مصرفی تولید خیار در سطوح مختلف در گلخانه خاکی
چنان­که در شکل ۴-۶ مشخص است بیشترین سهم مصرف انرژی برای تولید خیار در گلخانه­های خاکی در همه سطوح مختلف کشت، مربوط به انرژی سوخت است. به نحوی­که برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع، ۴۵۸۰۰ مگاژول انرژی به ­ازای هر هکتار مصرف شده است. عمده مصرف سوخت در این واحدهای تولیدی نیز مانند تولید توت­فرنگی مربوط به سامانه گرمایش گلخانه می­باشد. بعد از سوخت بیشترین مصرف در همه سطوح کشت مربوط به انرژی الکتریسیته (برق) است که برای سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع، ۳۲۵۸۸ مگاژول انرژی به ازای هر هکتار مصرف شده است که شامل انرژی برق مصرفی برای خنک کردن، تهویه و پمپ آب می­باشد. بر اساس شکل ۴-۶ سایر نهاده­های تولید خیار در گلخانه­های خاکی که به ترتیب شامل انرژی کود، ۲۳۱۶۰ مگاژول بر هکتار، انرژی کارگر، ۵۶۵۰ مگاژول بر هکتار، انرژی نشاء، ۴۶۲۰ مگاژول بر هکتار برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع ، انرژی تراکتور، ۴۴۰۰ برای سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع، انرژی سموم شیمیایی، ۳۷۸۰ مگاژول بر هکتار برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع، انرژی آب،۳۲۶۰ برای سطوح بین ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ مترمربع ، انرژی بذر، ۲۱۰۰ مگاژول بر هکتار برای سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع و انرژی استهلاک ادوات، ۱۶۴۰ مگاژول بر هکتار برای سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع می­باشند روند کاهشی داشته است.
شکل۴-۶- سهم انرژی مصرفی برای نهاده­های تولید خیار در گلخانه­های خاکی
بر اساس نتایج به­دست آمده از شکل ۴-۶ و با توجه به نمودارهای دایره­ای شکل ۴-۷، ۴-۸ و ۴-۹ بیشترین سهم نهاده­های مصرفی در تولید خیار در گلخانه­های خاکی مربوط به انرژی سوخت ۳۷ درصد، انرژی الکتریسیته ۲۶ درصد و انرژی کود ۱۹ درصد می­باشد. با توجه به تحقیق مشابه­ای که توسط اکبری­مقدم و همکاران در سال ۱۳۸۹ در تولید خیار گلخانه­های خاکی شهرستان مشهد انجام شد انرژی سوخت ۴۶ درصد، انرژی الکتریسیته ۲۷ درصد و انرژی کارگری نُه درصد بیشترین سهم انرژی را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که در تحقیق حاضر انرژی کود نسبت به انرژی کارگری سهم بیشتری را به خود اختصاص داده است و علت این امر سطوح بالای کشت گلخانه­ ها و به طبع آن نیاز به کود مصرفی بیشتر می­باشد. علت بالا بودن انرژی سوخت در تحقیق انجام شده در سال ۱۳۸۹ نسبت به تحقیق حاضر یارانه­ای و ارزان بودن قیمت سوخت مصرفی در گلخانه­ ها می­باشد.
شکل ۴-۷- سهم نهاده­های مصرفی در تولید خیار در سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های خاکی
شکل ۴-۸- سهم نهاده­های مصرفی در تولید خیار در سطوح بین ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های خاکی
شکل ۴-۹- سهم نهاده­های مصرفی در تولید خیار در سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های خاکی
بر اساس شکل ۴-۱۰ میزان نسبت سود به هزینه در سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع بیشتر می­باشد در حالی­که نسبت انرژی در سطوح بین ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ مترمربع بالاترین مقدار را داراست. چون نسبت سود به هزینه در تمام سطوح بیشتر از عدد یک است نشان دهنده این است که تولید خیار در گلخانه­های خاکی توجیه اقتصادی دارد. یکی از دلایل کاهش نسبت انرژی در سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع عدم وجود مدیریت صحیح در استفاده از سامانه­های گرمایشی در سالن­های بزرگتر نسبت به سطوح پایین­تر می­باشد.
شکل ۴-۱۰- شاخص­ های انرژی و اقتصادی در تولید خیار در گلخانه­های خاکی
با توجه به شکل ۴-۱۱ و بنا به مطالب ذکر شده میزان بالای مصرف انرژی مربوط به عملیات گرمایش، سرمایش و تهویه در سطوح بالای ۵۰۰۰ مترمربع می­باشد که این عملیات بیان­گر مصرف نهاده­های انرژی الکتریسیته و بخشی از انرژی سوخت در تولید خیار در گلخانه­های خاکی می­باشد.
شکل ۴-۱۱- مقدار مصرف انرژی عملیات مختلف برای تولید خیار در گلخانه­های خاکی
۴-۴- انرژی مصرفی تولید گوجه­ فرنگی در سطوح مختلف در گلخانه خاکی
با توجه به شکل ۴-۱۲ مصرف انرژی سوخت و الکتریسیته و کود بالاترین سهم را دارا هستند. این در حالی است که سهم این نهاده­ها در سطوح بالای ۳۰۰۰ مترمربع کمتر از سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع می­باشد. در حالی­که مصرف انرژی آب و انرژی تراکتور در سطوح بالای ۳۰۰۰ مترمربع بیشتر از سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع است و این به دلیل افزایش مساحت زیر کشت می­باشد.
شکل ۴-۱۲- سهم انرژی مصرفی برای نهاده­های تولید گوجه­ فرنگی در گلخانه­های خاکی
با توجه به نمودارهای دایره­ای ۴-۱۳، ۴-۱۴ و شکل ۴-۱۲ انرژی سوخت ۳۳ درصد، انرژی الکتریسیته ۲۷ درصد و انرژی کود ۲۰ درصد بخش عمده انرژی مصرف شده در تولید گوجه­ فرنگی گلخانه­های خاکی هستند که این نتایج با نتایج تحقیق هاتیرلی و همکاران در سال ۲۰۰۶ در رابطه با انرژی ورودی و عملکرد محصول در تولید گوجه­ فرنگی گلخانه­ای مشابه است. در این تحقیق نتایج نشان داد انرژی سوخت ۳۵/۳۴ درصد، کودهای شیمیایی ۵۹/۲۷ درصد، الکتریسیته ۰۱/۱۶ درصد، سموم ۱۹/۱۰ درصد و نیروی انسانی ۶۴/۸ درصد است.
شکل ۴-۱۳- سهم نهاده­های مصرفی در تولید گوجه­ فرنگی در سطوح زیر ۳۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های خاکی
شکل ۴-۱۴- سهم نهاده­های مصرفی در تولید گوجه­ فرنگی در سطوح بالای ۳۰۰۰ مترمربع در گلخانه­های خاکی

۱-۳
۲.۵-۷
۲-۱۵
۰.۴-۲
۱-۲
۰-۰.۲
۲-۴

۱-۳
۲.۵-۷
۰.۴-۲
۰.۴-۲
۰.۱-۰.۳
۰-۰.۱
۱-۲

Satellite clock errors
Ephemeris errors
Ionospheric delay (residual after correction)
Tropospheric delay (residual after correction)
Noise and quantizing in the receiver
Differences between receiver channels
Multipath propagution

۴-۱۸

۳-۸

Resulting range errorin the receiver

۶-۲۷
۱۰-۴۵

۴.۵-۱۲
۷.۵-۲۰

Resulting position error
Horizontally (Hdop= 1.5)
Vertically (Vdop= 2.5)

از آنجائیکه متوسط خطا در سیستم تعیین موقعیت جهانی، تغییرات نسبتاً کندی با زمان دارد و همچنین در محدوده‌های نسبتاً بزرگی از مکان، تقریباً ثابت است، یک روش کاهش خطا در این سیستم، مانند برخی سیستم­های تعیین موقعیت دیگر، استفاده از سیستم­های تفاضلی^[۴۳] است. در این سیستم‌ها، گیرنده‌ای را در محلی که دقیقاً واقع شده است و موقعیت آن کاملاً مشخص است، قرار می‌دهند و با تعیین موقعیت گیرنده و مقایسه آن با موقعیت واقعی، میزان خطا را بدست می‌آورند و برای گیرنده‌هایی که در محدوده مشخصی از این گیرنده واقعند ( مثلاً حتی تا شعاع ۲۰۰ کیلومتری)، مقدار بایاس لازم برای تصحیح خطا را ارسال می‌کنند. بدین ترتیب مثلاً خطای سیستم تفاضلی GPS با فرض گیرنده‌های کد P در اغلب موارد ، به حدود ۲ متر در افق و حتی کمتر می‌رسد. در حال حاضر، از این سیستم‌ها به ویژه برای کاربردهای دقیق نقشه‌برداری هوایی استفاده می‌شود.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

مروری بر تئوری‌‌های تخمین و تلفیق
فیلتر کالمن یک تعمیم قوی و کاربردی از فیلتر Wiener است که ذات بازگشتی آن را بسیار عملی‌تر از فیلتر Wiener می‌کند و قابلیت پیاده سازی آن را بالاترمی برد.
این فیلتر حتی اگر مدل سیستم دقیقاً مشخص نباشد ، می‌تواند تخمین‌هایی از زمان‌های گذشته ، حال و آینده را بدست بدهد. مجموعه‌ای از معادلات ریاضی یک سری محاسبات بازگشتی بهینه را برای تخمین حالت‌هایی از یک فرایند حاصل می‌کند، به طوری که میانگین مربعات خطا بین مقدار واقعی و مقدار تخمین زده شده حداقل شود.
فیلتر کالمن یک الگوریتم بازگشتی مؤثر است که حالت‌های یک سیستم دینامیکی را از یک سری اندازه‌گیری‌های نویزی تخمین می‌زند. بنابراین این فیلتر می‌تواند به شکل یک مینیمم کننده‌ی ترتیبی خطای مربعات دیده شود؛ شبیه به یک فیلتر تطبیقی پایین گذر پاسخ نامحدود ضربه عمل می‌کند، با فرکانس قطعی که بستگی به نسبت بین نویز فرایند و نویز اندازه‌گیری دارد.
۲-۳-۱ دینامیک فیلتر کالمن
مدل فیلتر کالمن فرض می‌کند که تخمین صحیح حالت  با بهره گرفتن از اطلاعات حالت در لحظه‌ی  محاسبه می‌شود. فیلتر کالمن دارای یک مدل فرایند و یک مدل اندازه‌گیری است که به ترتیب نحوه‌ی انتقال حالت‌های فرایند و رابطه‌ی بین اندازه‌گیری و حالت‌های فرایند را بیان می‌کند. این مدل به شکل یک فرایند خطی اتفاقی، می‌تواند توصیف شود.
(‏۲‌.‌۷)
A مدل انتقال فرایند است که به حالت‌ها در لحظه‌ی قبل اعمال می‌شود.B مدل ورودی کنترلی است که به سیگنال کنترل اعمال می‌شود. جملات  و  به ترتیب نویز‌های فرایند و اندازه‌گیری هستند. این نویزها مستقل از هم و با توزیع نرمال در نظر گرفته می‌شوند و کوواریانس آن‌ها به ترتیب Q و R در نظر گرفته می‌شود.
۲-۳-۲ الگوریتم فیلتر کالمن
معادلات فیلتر کالمن به دو بخش اساسی تقسیم می‌شوند:

کالبدی و زیر ساختی
مسکن، مالکیت، کیفیت ابینه، نوع مصالح،
انواع آلودگی ها، فضای سبز، کیفیت آب
زیست محیطی
مأخذ: (کولیوند، ۱۳۹۰: ۳۱ با اضافات نگارنده)
۲-۴-۸ مدل بوم شناختی مکتب شیکاگو
مدل بوم شناختی مکتب شیکاگو را به یک اعتبار می توان میراث کارتوگرافی اجتماعی چارلز بوت ملاحظه کرد. او شهر را به مثابه موزائیکی از «سامانه های طبیعی» شرح می دهد که قطعه بندی و شبکه های ارتباطی اش نتیجه فرایندهای اجتماعی است. از ۱۹۲۵ ارنست و. بورگس یک مدل دوایر متحدالمرکز پیشنهاد می کند که اجازه می دهد فازهای گسترش شهری و سامانه هایی که به مرور زمان افتراق می یابند، نمایان کرد. گسترش از مبدا مرکز تجاری- اداری شهر شروع می شود. این مرکز کارکردهای شهری گوناگونی دارد که بعدا در مناطق مختلف شهر مستقل می شوند. اولین حلقه پیرامون مرکز شامل صنایع و مناطقی مسکونی فرسوده و فقیر نشین است. این فضاها به عنوان سرپل «هجوم» ایده های «خلاق و معترض» و «کولونی های مهاجران» نظیر محله یهودی ها، محله ایتالیایی ها، محله یونانی ها، محله چینی ها به کار می رود. هدف این بنیانگذار مکتب بوم شناسی شیکاگو این است که از فرایند توسعه اجتماعات قومی یا اجتماعی در شهر سر در بیاورد. لذا چارک می کوشد «شهر را نه به عنوان یک پدیده جغرافیایی بلکه به مثابه نوعی اندام اجتماعی مشاهده کند». رویکرد بوم شناسی انسانی او اساسا” طبیعت گرایانه است: روابط طبقات اجتماعی، مدیریت شهری ایالتی یا فدرال که پدیده های جداگزینی را مدنظر دارند کمتر مورد اعتنای او قرار می گیرد تا سازو کارهای یگانگی و از هم گسیختگی اجتماعات شهری.
۲-۴-۸-۱ هجوم و جانشینی
رودریک د. مکنزی (۱۹۲۵) پژوهشگر دیگری از مکتب شیکاگو، بوم شناسی انسانی ار «مطالعه روابط فضایی و زمانی انسان ها در اثر عوامل گزینش، توزیع و سازگاری وابسته به محیط » تعریف می کند. او مطالعه عوامل ارثی و زیست شناختی را کنار گذاشته، ولی امکان نوآوری و تحرک خاص انسان در مقابل با محیط اش را منظور می کند. این بررسی دگرگونی اجتماعی محلی به سیکل های تعادل میان جمعیت و منابع مبتنی است. در حالی که می دانیم استقرار صنایع جدید یا نوآوری های مرتبط با آن و وسایط حمل و نقل می توانند این تعادل را به هم بزنند اما مکنزی از میان فرآیندهای دگرگونی به ویژه به «نوآوری سرزمینی» تاکید می کند. که دارای دو نوع متمایز شده اند: نوآوری اول نتیجه اش ایجاد و تغییری در کاربری است (منطقه صنعتی که به مسکونی مبدل می شود، در حالی که نوآوری دوم ترکیب اجتماعی و اقتصادی محله را تغییر می دهد. هجوم ها از می گیرد که جمعیت های مقیم چندان علاقه ای به آن ندارند و نسبت به آن مدعی کاربری انحصاری نیستند. این محل های پرتحرک و کم مقاومت از جمله مکان های عمومی، محل های کسب و کار و حمل و نقل عمومی هستند. در نتیجه فرایند هجوم، که در جریان آن شاهد افزایش قیمت مستغلات و افزایش ورشکستی ها هستیم، نوع مسلطی از بوم شناسی و «سامانه اخلاقی» جدیدی ظاهر می گردد. بسیاری از تحقیقات مکتب شیکاگو در پی تحقیقی پیشنهادی پارک، مطالعه محله ها و محیط های اجتماعی شهری را برنامه ریزی می کنند. به موجب توصیه هایش، هدف او امتیاز قایل شدن به شناخت های دست اولی است که جامعه شناس برای نیازهای تحقیق اش تولید می کند. مطالعه «گتو» به لویی ویرث امکان می دهد ده سال بعد سنتز درخشانی از گرایش های مکتب شیکاگو ارائه دهد. او نیز به تعریف شهر باز می گردد، «قرارگاهی مهم، متراکم و دایمی از افراد ناهمگن». تراکم با گوناگونی فرصت های ملاقات نمایان می شود. در عین حال، شهر صحنه نمایش فرایند تجمع و جدایی جمعیت هایی است که در «سامانه های اخلاقی» گروه بندی می شوند. در یک وضعیت نزدیکی فضایی و گوناگونی اجتماعی، شهرنشین بر حسب نوع محیطی که مخاطب قرار می دهد نقش های متفاوتی را ایفا می کند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جدایی و تجمع
بی تردید مطالعه فرآیندهای تقسیم اجتماعی فضای شهری مایه اصالت بخشی مکتب بوم شناسی شیکاگو است. حتی اگر مفاهیم هجوم یا جانشینی بعد سیاسی شان را می کاهد ولی اجازه می دهد سازوکارهای جدایی و تجمع فضایی را تشخیص داد. در معنای عرف عام جدایی نتیجه عمل جدا کردن، کنار زدن و کنار گذاشتن است. در جامعه شناسی، جدایی صورتی کم و بیش نهادی شده از فاصله اجتماعی است که با جدا شدن در فضا ابراز می شود. در به کار بردن مفهوم جدایی با توجه به بار معنایی منفی آن باید با احتیاط عمل کرد. در حالی که شهر با برداشتی ایدئولوژیکی به عنوان محلی برای آمیزش معرفی شده است، جدایی فیزیکی به مثابه یک گسیختگی و محبوس بودن درک می شود. اما آیا شهر بدون جدایی هرگز وجود داشته است؟ در واقع، شهرها که محصول تقسیم کار هستند. ضمن اعطای ارزش های اجتماعی و اقتصادی به مشاغل مختلف، این تقسیم را در فضای مسکونی نیز منعکس کرده اند. به طوری که می توان گفت شهری که در آن جداسازی نباشد، وجود ندارد. امروزه اعتبار پیدار کردن مفهوم اختلاط اجتماعی نزد انبوه سازان مسکن از نگرانی تمرکز مفرط جمعیت هایی که قادر به پرداخت اقساط وام هایشان نباشند، ناشی می گردد، آن چه که می تواند ترازنامه های مدیریت را به مخاطره اندازد. شبه تئوری های جامعه شناختی مثل «آستانه مدارا» سیاست های اجرایی در مورد اسکان جمعیت ها برای رعایت سهمیه ها را توجیه می کند. سازمان های اجتماعی، شهرداری ها و نمایندگان دولت از عزیمت قشرهای متوسط از تجمع های مسکونی ارزان قیمت ابراز تاسف کرده و سعی می کنند آنان را از تصمیم شان منصرف کنند. این سیاست اعطای حق استفاده از مساکن اجتماعی (یارانه ای ) پیچیده تر می کند. فرایندهای جدایی بسیار پیچیده اند و چندین عامل تاثیر گذار هستند. قیمت مستغلات بخش عمده ای از محل استقرار انواع مسکن ها را تعیین می کند. این قیمت ها عموما” نتیجه رقابت میان کاربری های مختلف زمین، به ویژه میان کاربری مسکونی، و تجاری است. سیاست های اسکان اجاره دهندگان اجتماعی و خصوصی یکی از ابعاد اصلی ساز و کارهای جدایی سازی را تشکیل می دهد. این سیاست ها ایجاب می کند شرایط همه کنشگرانی که در ساخت و ساز مجتمع های مسکونی ارزان قیمت مشارکت داشته اند تأمین گردد: لذا دولت، سازمان کارفرمایی و شهرداری ها در تعیین اجاره نشین ها حق مداخله دارند. اما این سازمان کارفرمایی است که تصمیم می گیرد کدام خانوارهای پیشنهاد شده را در محوطه پارک مسکونی اش بپذیرد. بدین ترتیب یک اجاره دهنده مسکن ارزان قیمت می تواند در یک پارک مسکونی خاص، محوطه ای را به ساکنان بد اختصاص دهد، با این هدف که از عزیمت مستاجران خوب مستقر در یک پارک مسکونی مرغوب تر جلوگیری کند. به طور کلی جا دارد در فرایند های جدایی بازتاب سیاست های نوسازی شهری را منظور کرد. در واقع، تخریب محله های فقیر نشین یا اعاده حیثیت به آن ها عموما” باعث می شود که آسیب پذیر ترین قشرهای اجتماعی، به دلیل افزایش اجاره بهای مستغلات، منطقه را فورا” یا در میان مدت ترک کنند. با این همه مجریان سیاست مسکن پیوسته از ارزشمندی هدفشان از لحاظ اجتماعی دم می زنند (فیالکوف، ۱۳۸۳: ۸۰- ۶۳).
مدل به کار رفته در تحقیق
۲-۵ تکنیک مدلSWOT
الگوی تحلیل SWOT (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها، تهدیدها) نتیجه مستقیم دانشکده تجاری هاروارد است. این روش بهترین استراتژی برای سازمان است (زیاری، ۱۳۸۸: ۱۹۷). مدلی از سری مدلهای تصمیم گیری است که در جهت تعیین استراتژی و راهبرد بلند مدت یا کوتاه مدت و ایجاد تصمیمات بزرگ و کلیدی در باب مسائل و موضوعات مختلف، طراحی شده است. این مدل، ابتدا در جهت تعیین پتانسیل و ظرفیت یک موضوع و یا یک مکان، عوامل درونی و بیرونی موثر بر آن را بررسی کرده و سپس با بهره گرفتن از این نتایج، راهبردهای مختلف در جهت ایجاد تصمیمات و پیش بینی ها و راهکارهایی برای بهبود آن مکان یا موضوع تعیین می گردد. برای هر موضوع یا هر مکان، عوامل مختلفی در نحوه کیفیت عملکرد آن تاثیر می گذارد. این عوامل عموما” در دو دسته از عوامل جای می گیرند: عوامل درونی: این عوامل، عواملی هستند که در درون خود سیستم یا منطقه وجود دارند و در تعیین وضعیت منطقه موثر می باشند. در مدل SWOT، عوامل درونی شامل نقاط قوت (Strengths) و نقاط ضعف (Weaknesses) یک سیستم یا سازمان یا منطقه می باشند. شناسایی نقاط قوت موجب، راه تقویت سیستم را آشکار کرده و در کنار آن، شناسایی نقاط ضعف، باعث می شود که از این نقاط ضعف به نفع نقاط قوت استفاده کرد. عوامل بیرونی: آنهایی هستند که از کنترل منطقه خارج بوده و از بیرون بر سیستم اثر می گذارند. به نوعی مرتبط به فرآیندهایی است که در خارج از محدوده آن منطقه به وقوع می پیوندد. عوامل بیرونی شامل فرصتها (Opportunities) و تهدیدها (threats) می باشند. یعنی چه عواملی از بیرون به عنوان یک فرصت تلقی می شوند که می توانند در جهت پیشرفت یک منطقه موثر باشند و از طرفی چه عواملی یک تهدید محسوب شده که برای منطقه خطر ساز است که باید از آن دوری کرد و آنرا به فرصت تبدیل کرد. کار این مدل به این صورت است که این نقاط ضعف و قوت و فرصتها و تهدیدها محاسبه و تعیین شده و سپس با بهره گرفتن از این عوامل، در چهار بخش، راهبردهای مختلف و متنوع تعیین می شود و در نهایت تعیین می شود که روند راهبردها باید به چه سمتی پیش برود و چه نوع استراتژی مهمتر و کارآ تر می باشد. راهبردهای تعیین شده برای یک سیستم می تواند چهار جهت مختلف داشته باشد:
راهبردها، تهاجمی باشد
راهبردها، تدافعی باشد
راهبردها، رقابتی باشد
راهبردها، محافظه کارانه باشد.
۲-۵-۱ روش کار با SWOT
با بهره گرفتن از فرایند مصاحبه و پرس و جو از مسئولین، کارشناسان و صاحبنظران سازمان یا منطقه ای که می خواهید برنامه راهبردی تعیین کنید (یا با بهره گرفتن از اشراف خودتان بر موضوع)، نقاط ضعف و قوت و فرصتها و تهدیدها را تعیین کنید.
از طریق یک پرسشنامه از کارشناسان، به هر یک از عوامل درونی و بیرونی که تعیین کردید، ارزش و یا ضریب می دهید.
سپس از طریق پرسشنامه، این شاخصها و عوامل را از ۱ تا ۴ بر اساس میزان ارزش آنها رتبه بندی می کنید و در نهایت با ضرب رتبه در ضریب، ارزش نهایی هر عامل را تعیین می کنید. جمع ارزش ها و نمرات، ارزش نهایی هر یک از عوامل چهارگانه (نقاط ضعف و قوت، تهدیها، فرصتها) محاسبه می شود. حال بر اساس این عوامل و البته ارزش ها، چهار نوع راهبرد مختلف برای موضوع یا سازمان یا منطقه مورد مطالعه تعیین می کنیم. این راهبردها باید ترکیبی از عوامل مختلف باشد. در نهایت با بهره گرفتن از ارزش نهایی هر یک از عوامل چهارگانه، در یک محور تعیین می کنیم که راهبردهای تعیین شده عموما” از چه نوعی و در چه مسیری باید تعیین شوند.
۲-۵-۲ شاخص های درونی ( قوت و ضعف) و بیرونی (فرصت و تهدید)
نقاط قوت : هر یک از منابع و سرمایه های طبیعی، دانش- فن آوری، انگیزه ای، روحیه کار آفرینی، مالی، تعامل های صنعتی و خدماتی و غیره داخلی، که امکان بهره برداری از فرصت های بیرونی، و زمینه مقابله با تهدیدات بیرونی را فراهم می نماید، نقطه قوت تلقی می گردد.
نقاط ضعف: هر یک از شرایط و یا هر یک از کمبودهای درونی که موقعیت رقابتی منطقه را به خطر می اندازد و یا مانع بهره برداری از فرصت های بیرونی می شود، نقطه ضعف تلقی می شود.
فرصت ها: هر یک از شرایط بیرونی با خصوصیات محیط منطقه، که گسترش انواع تقاضای بالقوه اقتصادی، فرهنگی، و غیره درون منطقه را نشان می دهد و یا آنکه منطقه از امتیاز رقابتی در آن زمینه برخوردار است، فرصت تلقی می گردد.
تهدیدها: آن دسته از چالش های ناسازگار محیط منطقه و یا شرایط بیرونی که موقعیت رقابتی منطقه را به خطر می اندازد، تهدید تلقی میشود.
فرایند تکنیک SWOT
مراحل انجام این فرایند به شرح ذیل می باشد:
ابتدا بر اساس توضیحات ارائه شده در مرحله اول، در هر کدام از جدول ۴ گانه و نهایی شده نقاط قوت و ضعف و فرصت و تهدید، ستون وزن اهمیت (بین صفر تا ۱) و ستون امتیاز وضع موجود (بین ۱ تا ۴) از سوی کارشناسان تکمیل می گردد. سپس در هر سطر از آن ماتریس ها، وزن ها در امتیاز وضع موجود ضرب شده و ستون امتیاز وزن دار تکمیل می گردد تا اولویت هر کدام از عوامل تعیین گردد.
در ادامه ماتریس هایی استخراج می شود که از دل آن ها استراتژی هایSO ، ST،WT وWT بدست آمده و ماتریس SWOT ذیل حاصل می شود
همان طور که ملاحظه گردید استراتژی های حاصل از تجزیه و تحلیل SWOT به چهار گروه تقسیم می شوند :
گروه اول: استراتژی های SO (Maxi- Max):
این استراتژی به منظور حداکثر استفاده از قوت های موجود برای بیشترین استفاده از فرصت های محیطی طراحی می شوند. به عبارت دیگر این استراتژی ها، استراتژی های خاص رقابتی بوده و از قوت جهت بهره برداری بهتر از فرصت ها استفاده می شود.
گروه دوم: استراتژی های ST (Maxi- Min):
این استراتژی ها به منظور حداکثر استفاده از قوت های موجود برای حداقل نمودن اثرات تهدیدهای محیط بیرونی طراحی می شوند. به عبارت دیگر این استراتژی ها تهدیدها را با بهره گرفتن از نقاط قوت، بی خطر می کند.
گروه سوم: استراتژی های WO (Mini- Max):
این استراتژی ها به منظور حداقل نمودن ضعف های داخل برای بیشترین استفاده از فرصت های محیطی طراحی می شوند. به عبارت دیگر در این استراتژی ها، از فرصت ها، جهت کمرنگ نمودن نقاط ضعف استفاده می شود.
گروه چهارم: استراتژی های WT (Mini-Min):
این استراتژی ها به منظور حداقل نمودن ضعف های داخل برای حداقل نمودن اثرات، تهدیدهای محیط بیرونی طراحی می شوند. به عبارت دیگر این استراتژی ها، استراتژی های بقا پذیری در محیط بوده و جهت به حداقل رساندن نقاط ضعف و اجتناب از تهدیدها استفاده می شود.

ایده، چالش، نقاط ضعف، یافته‌ها، فرایند سازی، مخازن اطلاعات، پایگاه دانشی، دوره آموزشی، زیرساخت، کنترل، پایش، طبقه‌بندی، صراحت بیان، ماندگاری، پایبندی
مجموعه MKTPKS مصاحبه شماره ۵:
فعالیت دانشی، تفکیک وظایف، پشتیبانی، سیستم اطلاعاتی، گزینش، نیاز سازمان، کمیته جذب، سنجش، اولویت‌بندی، طرح جدید، بروکراسی، جوسازمانی، سیستم پاداش
مجموعه MKTPKS مصاحبه شماره ۶:
مسئولیت، آموزش و یادگیری، معیارهای سنجش، اعتماد، رویه‌های مدون، ارزش‌گذاری، مستندات مکتوب، تحقیقات، پژوهش، موازی‌کاری، انجمن‌های تخصصی، ترک خدمت، تسهیم دانش، حافظه سازمانی
مجموعه MKTPKS مصاحبه شماره ۷:
ارزیابی، مقایسه، سازمان رقیب، پتانسیل کارکنان، سرمایه فکری، سیستم پیشنهاد‌ها، ابزارهای IT، مشکلات و راه‌کار معضلات، هم‌اندیشی، هم‌فکری، اشاعه دانش، استانداردسازی، الگوبرداری، مستندسازی، فضای رقابتی، مشارکت کارکنان، انعطاف‌پذیری، آموزش‌های رسمی، درس‌های آموخته
مجموعه MKTPKS مصاحبه شماره ۸:
ارزش‌گذاری، سرمایه فکری، متخصص، رویه‌های رسمی منتورینگ، تسهیل، کاربرد دانش، پاداش مالی، پاداش غیرمالی، انجمن تخصصی، شاخص‌های ارزیابی، کمیته تخصصی، تفویض اختیار، شرایط بحرانی، رغبت و تمایل، نقشه دانش، جلسات همفکری، حمایت
مجموعه MKTPKS مصاحبه شماره ۹:
صراحت بیان، اعتماد، خلق ارزش، حافظه سازمانی، شاخص، دانش پنهان، شکاف، استخدام، ارزشیابی، محیط رقابتی، مستندسازی، ابزارهای مستندسازی، جایزه و پاداش، تعامل، پایگاه دانش، نظارت، فرایند کسب و انتقال دانش، مهارت
محقق براساس مجموعه‌های فوق مبادرت به بررسی متون حاصل از مصاحبه‌ها ورزیده است و سعی نموده صحت و دقت تحلیل‌ها علاوه بر مدل داده‌کاوی متنی توسط نظر مستقیم شخص مشارکت‌کنندگان نیز مورد تائید قرار گیرد. محقق در راستای بررسی صحت و دقت دور دوم و سوم مصاحبه‌ها مبادرت به تشکیل یک مجموعه MKTPKS کلی نمود، این مجموعه با همکاری چند تن از خبرگان سازمان ثبت احوال استان اصفهان تشکیل گردید، مجموعه تشکیل شده به شرح ذیل می‌باشد:
خط‌مشی، استراتژی مدیریت دانش، فرایند مستندسازی، خروج دانش، دانش ضمنی، دانش صریح، ثبت دانش، ضبط دانش، تسهیم دانش، اعتماد، اشتراک دانش، دارایی، ارتباطات، پایگاه دانشی، طوفان فکری، خلاقیت، نوآوری، پاداش مالی، پاداش غیرمالی، گزینش، استخدام، یادگیری، آموزش، رویه دانش، فرهنگ‌سازمانی، انتقال تجربه، کمیته تخصصی، ارزیابی دانش، دوره‌های عملی، آموزش رسمی، تشویق، یکپارچگی، تفویض اختیار، تمرکززدائی، شاخص ارزیابی، بهره‌وری سازمان، چالش، فرصت، بودجه، مهارت‌ها، آموخته‌ها، درس‌های آموخته، سیستم انگیزشی، شبکه دانش، شبکه اجتماعی، ویکی سازمانی، وبلاگ، پروفایل، صفحات شخصی، حافظه سازمانی، دوباره‌کاری، ترک خدمت، خدمات نوین، دولت، شهروندان، ابزارهای انتشار دانش، ابزارهای ثبت دانش، ابزارهای کشف دانش، زنجیره خدمات، منطقی نمودن ساختارها، حمایت، بازنگری فرایندها، بانک دانش، مقاومت کارکنان، برون‌سپاری، شکاف‌های دانشی، کاربرد فناوری اطلاعات، ایده، مخازن اطلاعاتی، زیرساخت فناوری اطلاعات، کنترل، پایش، نشست، سرمایه فکری، نیروی انسانی، کارگروه، استانداردسازی فرایندها، فضای رقابتی، انعطاف‌پذیری، منتورینگ، نقشه دانش.
مجموعه فوق علاوه بر استفاده در بررسی صحت و دقت دور دوم و سوم مصاحبه‌ها، در بررسی متون استخراج شده از ادبیات مروری پژوهش و هم چنین بررسی فرایند نهائی تدوین نظریه و ارائه مدل نیز مورد استفاده و بهره‌برداری قرار گرفته است.

۴-۴-۷- گام سوم: کدگذاری انتخابی (گزینشی)

همان‌گونه که گفته شد، هدف گراندد تئوری تولید نظریه (ارائه مدل) است نه توصیف صرف پدیده. برای تبدیل تحلیل‌ها به نظریه، طبقه‌ها باید به طور منظم به یکدیگر مربوط شوند. کدگذاری انتخابی (براساس نتایج دو مرحله قبلی کدگذاری) مرحله اصلی نظریه‌پردازی (ارائه مدل) است. به این ترتیب که طبقه محوری را به شکل نظام‌مند به دیگر طبقه‌ها ربط داده و آن روابط را در چارچوب یک روایت ارائه کرده و طبقه‌هایی را که به بهبود و توسعه بیشتری نیاز دارند اصلاح می‌کند. در این مرحله محقق برحسب فهم خود از متن پدید مورد مطالعه، یا چارچوب، مدل پارادایم را به صورت روایتی عرضه می‌کند یا مدل پارادایم را به هم می‌ریزد و به صورت ترسیمی نظریه نهایی (مدل نهایی) را نشان می‌دهد. محقق برای تبدیل تحلیل‌ها به نظریه جهت ارائه مدل به تشریح هریک از عوامل مربوط می‌پردازد، در ادامه به تشریح کامل هریک از عوامل پرداخته شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول (۴-۲۰) تشریح نظریه نهائی (چارچوب مفهومی)

پرسشنامه رضایت شغلی مینه سوتا (MSQ)(Minnesota satisfaction qvestione)
این پرسشنامه درجه رضامندی پاسخ دهندگان را در پنج ماده ، براساس مقیاس درجه بندی لیکرت می سنجد این موارد شامل : بهره مندی از توانایی خلاقیت شغلی ، تنوع کار ، ایمنی شغل و شرایط مادی زندگی می باشد( از کمپ ، ۱۳۷۰)
تکنیک وقایع حساس (critical incident tecniquc)
این روش از دستاوردهای هرزبرگ می باشد. در این روش از کارکنان خواسته می شود تا رویدادهای شغلی خود را که خوشنود کننده و ناخشنود کننده هستند ، توصیف کنند سپس این رویدادها مورد تحلیل محتوایی قرار می گیرند تا معلوم شود کدام یک از جنبه های موقعیت شغلی مانند خود شغل، سرپرستی و حقوق و مزایا در ارتباط نزدیک با عکس العمل های انفعالی بوده است . این روش بیشتر بر داده های کیفی تکیه می کند( محمدزاده و مهروژان ، ۱۳۷۵ ).
مصاحبه
مصاحبه های انفرادی روش های دیگری برای ارزیابی رضایت کارکنان می باشد . مصاحبه ممکن است برنامه ریزی شده یا غیر برنامه ریزی شده باشد. این روش را بعضی مواقع جلسات ابراز عقاید نیز می نامند . در روش مصاحبه از افراد خواسته می شود تا آزادانه نظرات و پیشنهادات خود را درباره شغل ، سازمان و یا مدیریت بیان کنند . اگر چنین جلساتی با مهارت کافی هدایت شود ، مسائلی که باعث رضایت شغلی شده یا رضایت شغلی را تهدید می کند کشف می گردند ( بارون و گرینبرگ ، ۱۹۹۰ ).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۳۰- پیشینه پژوهش سرمایه اجتماعی
۲-۳۰-۱- پیشینه پژوهش خارجی در مورد سرمایه اجتماعی
پاتنام، از جمله پژوهشگرانی است که نظریه های ارزشمندی در مورد مفهوم سرمایه اجتماعی و ابعاد آن دارد. او این نظریه ها را در حوزه تحقیق عملیاتی نموده و در این بار تحقیق و بررسی ارزشمندی را در مورد تأثیرات اجتماعی بر موفقیت حکومت های محلی و منطقه ای و نهادهای مدنی انجام داده است. سرمایه اجتماعی در نزد پاتنام وجوه گوناگون سازمان اجتماعی نظیر اعتماد ، هنجارها و شبکه هاست که می توانند با تسهیل اطلاعات هماهنگ ، کارایی جامعه را بهبود بخشند.
از نظر او موفقیت در غلبه بر معضلات جمعی و فرصت طلبی که در نهایت به ضرر خود افراد تمام می شود به زمینه اجتماعی گسترده تری که بازی در آن انجام می پذیرد ، بستگی دارد. همکاری داوطلبانه در جامعه ای که سرمایه اجتماعی عظیمی را در شکل هنجارهای عمل متقابل ، شبکه های مشارکت مدنی به ارث برده ، بهتر صورت می گیرد . سرمایه اجتماعی همانند سایر سرمایه ها مولد است و امکان دستیابی به اهداف مشخصی را فراهم می کند که بدون آن غیر قابل دسترسی خواهد بود. یکی از وجوه خاص سرمایه های اجتماعی نظیر اعتماد ، هنجارها و شبکه ها این است که آن به طور معمول یک کالای عمومی است ، برخلاف سرمایه متعارف که به طور معمول یک کالای خصوصی است . سرمایه اجتماعی بسان یکی از ویژگی های ساختار اجتماعی که فرد در آن قرار دارد در مالکیت خصوصی هیچ یک از افرادی که از آن منتفع می شوند ، نمی باشد ، سرمایه اجتماعی مانند همه کالاهای عمومی معمولاً از طرف عوامل خصوصی که ارزش تلقی شده ، تلاش زیادی برای افزایش آن به عمل نمی آید، از دیگر ویژگی هایی که پاتنام برای سرمایه اجتماعی قایل است خاصیت خود تقویت کنندگی و خود افزایی سرمایه اجتماعی است و دور باز تولید کننده آن به تعادل اجتماعی همراه با سطح بالایی از همکاری ، اعتماد ، معامله متقابل ، مشارکت مدنی ، و … منجر می شود و برعکس ، فقدان این ویژگی در جوامع غیر مدنی نیز خصلتی خود تقویت کننده دارد. عهد شکنی ، بی اعتمادی ، فریب و حیله ، بهره شکنی ، انزوا بی نظمی و رکود یکدیگر را در یک جو خفقان آور دوره های باطل تشدید می کند . پاتنام در ادامه تحقیقاتش بر سرمایه اجتماعی متوجه شد که زمینه اجتماعی تاریخی شدیداً بر یمزان کار آمدی نهادها تأثیر می گذارند . از نظر پاتنام سرمایه اجتماعی ابعاد گوناگونی دارد . اعتماد یکی از این ابعاد است و شاید مهمترین بعد سرمایه اجتماعی در نزد هر متفکر نظریه پرداز سرمایه اجتماعی باشد، به هر حال ، اعتماد یکی از اجزای اصلی سرمایه اجتماعی به حساب می آید . بدین معنا که افراد در جامعه چه میزان به یکدیگر اعتماد دارند و تا چه میزان یکدیگر را صادق می شمارند ؟ و نیز چه میزان مطمئن هستند که دیگران به تعهداتشان و قرار دادهای همکاری فی مابین خود عمل خواهند نمود. هر چه دو نفر به یکدیگر اعتماد داشته باشند ، اعتماد متقابلشان افزایش میابد. از نظر پاتنام اساس کار انجمنها و موسسات اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی و همکاری فی مابین آنها در اعتماد اعضا آنها به یکدیگر قرار دارد . اعتماد مستلزم پیشبینی رفتار یک بازیگر مستقل است. بنابراین می توان گفت انجام هر نوع همکاری و مشارکت های اختیاری و توافقی در کارهای اجتماعی و اقتصادی مستلزم حد بالایی از وجود اعتماد در بین افراد و مشارکت کنندگان به یکدیگر می باشد . از دیگر ابعاد سرمایه اجتماعی در نظر پاتنام هنجارهای تعامل متقابل و شبکه های مشارکت مدنی است. اعتماد اجتماعی در جوامع مدرن و پیچیده از دو منبع مرتبط هنجارهای تعامل متقابل و شبکه های مشارکت مدنی ناشی می شود. هنجارهای تعامل متقابل اشاره به این دارند که یک جامعه چقدر از هنجارها و قواعد ، مقررات غیر رسمی و عرفی که عمل به تعهدات و قراردادهای همکاری را محافظت و پشتیبانی می کنند ، برخوردار است. هنجارها از طریق سرمشق شدن و اجتماعی شدن نیز از طریق مجازاتها در افراد جامعه تلقین می شوند . این نوع هنجارها هزینه معاملات را پایین می آورند و به همین خاطر باید گفت هنجارها تعامل متقابل یکی از مولدترین اجزاء سرمایه اجتماعی است . جوامعی که در آن از این هنجارها پیروی می شود به گونه ای موثرتر می توانند بر فرصت طلبی فائق آمده و مشکلات عمل جمعی را حل نمایند. در اثر وجود این نوع هنجارها و قواعد مردم می توانند مطمئن باشند که اعتماد آنها مورد سوء استفاده قرار نمی گیرند بلکه جبران میشود و در نتیجه آنها آمادگی بیشتری برای تعامل و همکاری در ایجاد انجمن های خود یاریگر و دیگر تشکل ها دارند. منظور از شبکه های مشارکت مدنی که یکی از اشکال ضروری سرمایه اجتماعی است، انجمن ها ، تعاونی ها ، باشگاه های ورزشی ، احزاب ، گروه های همکاری و … می باشند که کنش افقی شدیدی را به نمایش می گذارند . هر چه این شبکه ها در جامعه ای متراکم تر باشد ، احتمال بیشتری وجود دارد که شهروندانش بتوانند در جهت منافع متقابل همکاری کنند ( پاتنام ، ۱۳۸۰)
جیمز کلمن:
کلمن از جمله متفکرانی است که برای اولین بار درباره موضوع سرمایه اجتماعی کار کرده است . او در زمینه های گوناگونی چون رفتار جمعی ، تضاد اجتماعی ، نهاد اجتماعی مدرسه ، نظریه مبادله اجتماعی ، نظریه شبکه اجتماعی ، ساختار اجتماعی و نظریه عقلانی به مطالعه و پژوهش پرداخته است . او در کتاب بنیادهای نظریه اجتماعی به ویژه به روابط متقابل میان کنترل کنش گران بر رویدادها و منافعی که آنها در این رویدادها دارند و نیز مفاهیم ارزش قدرت ناشی از آن ، توجه زیادی نشان داده است . کلمن مطالب جالبی درباره هنجارهای اجتماعی و سرمایه اجتماعی مطرح می کند و درباره شکل های سرمایه اجتماعی ، ایجاد ، حفظ و نابودی سرمایه اجتماعی بحث می کند . سرمایه اجتماعی جنبه ای از سرمایه انسان است .
کلمن معتقد است که اصلاح سرمایه اجتماعی برای توصیف منافع افراد ( روابط اقتدار ، روابط اعتماد و تخصیص هماهنگ حقوق ) اولین بار توسط لوری ( ۸۷-۱۹۷۷ ) وضع شد . از نظر لوری سرمایه اجتماعی مجموع منابعی است که در ذات روابط خانوادگی و در سازمان اجتماعی جامعه وجود دارد و برای رشد شناختی یا اجتماعی کودک یا جوان سودمند است. از نظر کلمن روابط اقتدار ، اعتماد و هنجارهای اجرایی موثر اشکال سرمایه اجتماعی هستند. لوری این مفهوم را به منظور تشخیص منابع اجتماعی سودمند برای توسعه سرمایه اجتماعی وارد اقتصاد کرد. کلمن این منابع اجتماعی – ساختاری را دارایی سرمایه­ای برای فرد ، یعنی سرمایه اجتماعی در نظر می گیرد..
کلمن توجه خاص خود را به تعریف اولیه سرمایه اجتماعی ، یعنی سرمایه اجتماعی به عنوان منشأ کنترل و نظارت ، معطوف ساخته است. کلمن در سال های کوتاه زندگی اش نگران تباهی و فروپاشی آنچه او پیوندهای اجتماعی « ابتدایی » می­خواند، بود. این پیوندهای ابتدایی ، مراعات هنجارهای اجتماعی را تضمین می کند. تمامی اشکال مختلف بیماری­های اجتماعی این پیوندها را نقص می کنند، این بیماری­ها از جرم و نا امنی در خیابان­ها تا مفت­خوری معلم­ها و دانش ­آموزان در مدارس عمومی آمریکا را شامل ­شود. کلمن در پیدا کردن راهی برای معالجه این گونه بیماری­های اجتمـاعی، مسیر دو مرحلـه­ای را پیشنهاد مـی­کند. در ابتدا او در دفاع و تجلیل از پیوندهای اجتماعی که باید در جای مناسب قرار گیرند، به نوشتن می­پردازند.در مرحله دوم، وی از جایگزین شدن ساختارهای اجتماعی ابتدایی دفاع می­ کند. ساختارهایی که به خاطر ساختارهایی که به خاطر سازمان­های تصنعی بنا شده، از بین رفته­اند. این سازمان­ها فهرستی از انگیزه­ ها را در جایگاه، سرمایه اجتماعی رو به قرار می­ دهند.
فوکویاما:
وی می­گوید که سرمایه اجتماعی را به سادگی می­توان به عنوان وجود مجموعه معینی از هنجـارها یا ارزش­های غیررسمی تعریف کرد که اعضای گروهی که همکاری و تعاون میانشان مجاز است، در آن سهیم هستند. مشارکت ممکن است در ارزش­های منفی باشد. این نکته را می توان به کمک یک مثال توضیح داد. جنوب ایتالیا منطقه­ای از جهان (سیسیل) است که تقریباً به طور همگانی به عنوان منطقه بی­بهره از سرمایه اجتماعی عمومیت یافته است. این بدان معنی نیست که در آن­ها هنجارهای اجتماعی قوی و استواری وجود ندارند، کارتل­ها و تراست­هـای اقـتصادی که در جـهت کاهش اضافه رفـاه مصرف کننده و اجتمـاع عمل می­ کنند، از جمله سرمایه ­های اجتماعی منفی محسوب می­شوند. برعکس هنجارهایی وجود دارند که تولید سرمایه ­های اجتماعی می­ کنند.. سرمایه اجتماعی اساساً باید شامل سجایایی از قبیل صداقت ادای تعهدات و ارتباطات دوجانبه باشد. واضح است که هنجارهایی که تولید سرمایه اجتماعی می­ کنند تقسیم­پذیرند. یعنی می توانند تنها میان گروه ­های محدودی از مردم از همان اجتماع مشترک باشند. در حالی که سرمایه اجتماعی در همه جوامع وجود دارد اما می ­تواند به طریق مختلف توزیع گردد.
برخی از پژوهش هایی که به بررسی اعتماد اجتماعی پرداخته است « اعتماد و مبادله بازاری » عنوان مقـاله­ای است که توسط ادوارد مک کلنن نوشته شده که در آن به شرح و بسط جایگاه اعتماد اجتماعی در مبادلات بازار و افزایش کارایی اقتصاد می ­پردازد و مبانی نظری اعتماد اجتماعی را به طور مفصل به بحث و بررسی قرار می­دهد.
صرف نظر از تعداد افراد گروه، نظام پر از اعنماد مبتنی بر تعهد درونی در قبال ضوابط شکلی مناسب، از بعد هزینه­ های اجرا از کارآمدترین نظام­ها است. این بدان سبب است که تعهد درونی مستلزم صرف هزینه­ های اجرا نیست (مک کلنن، ۲۰۰۰).
در پژوهشی با عنوان « چگونه می­توان به شهروندان اعتماد داشت؟ » که توسط کلوس افه ارائه گردیده است به مفهوم پردازی اعتماد اجتماعی و ضرورت توجه به آن و همچنین منفعت­ها و مشکلات اعتماد در جامعه پرداخته است. در این تحقیق درباره منشاء ایجاد اعتماد اجتماعی و راه حل هایی در جهت تقویت اعتماد اجتماعی و مسائل اجرایی آن پرداخته است.
صرف نظر از تعداد افراد گروه، نظام پر از اعتماد مبتنی بر تعهدی درونی در قبال ضوابط ماهوی یا ضوابط شکلی مناسب، از بعد هزینه­ های اجرا از کارآمدترین نظام­هاست. این بدان سبب است که تعهد درونی مستلزم صرف هزینه های اجرا نیست(مک کلنن، ۲۰۰۰ ).
در جامعه­ای که تحرک و نیاز به همکاری با غریبه­ها و اتکا به آن­ها یکی از ویژگی­های برجسته آن است، ممکن است اتکا به راه­کارهای قدیمی اعتماد­سازی بر مبنای آشنایی شخصی، بسیار ناکافی باشد، چون ما را وادار می­ کند که به دلیل فقدان راه کارهای اعتمادساز، بسیاری از فرصت همکاری متقابل سودمند را از دست بدهیم (افه، ۱۳۸۰).
پروفسور لورن در تحقیقاتی رابطه بین اعتماد و دموکراسی را بررسی کرد. بررسی­های وی نشان داد که برای بی ­اعتمادی به تنهایی پایداری دموکراتیک را ایجاد نمی­کند ولی عدم پایداری دموکراتیک بی ­اعتمادی ایجاد خواهد کرد. دوره تحقیق آن­ها ۱۹۹۴ – ۱۹۹۳ بود. تعریف کاربردی وی از اعتماد اجتماعی عبارت بود از شرکت در شبکه ­های اجتماعی پاسخ پرسش­ها به صورت طیف لیکرات استفاده شده است. لورن ریشه بی اعتمادی در ترکیه را مشکلات اقتصادی همچون فقر و بیکاری، ترجیح منافع شخصی بر منافع جمعی، ترس از اظهارنظر به خاطر سرکویشدن پیدا کرد. در این تحقیق مشخص شد در کشورهای با اعتماد بالا مردم به ثروتمندان بیشتر از فقرا اعتماد دارند. به تحصیل کرده­ها بیشتر از دیگران اعتماد دارند. ولی در کشورهای با اعتماد پایین مردم به انسان­های با درآمد پایین بیشتر اعتماد دارند تا با در آمد بالا. در این تحقیق او ادعا کرد که بی اعتمادی در ترکیه ریشه در مسائل اقتصادی دارد ئو مردم احساس می­ کنند که دیگران هر نوع کاری برای جلو زدن آن­ها می­توانند انجام دهند. علاوه بر این دلایل، تحقیقات نشان داد که میزان بالای بی­اعنمادی در ترکیه تا اندازه ای ناشی از تحصیلات کم جامعه، جوان بودن جامعه و نیز افسرده بودن آن می­باشد.
پال زاک و استیفن ناک (۱۹۹۸) با ارائه یم مدل کلبی رشد متعادل به بررسی رابطه اعتماد و رشد اقتصادی پرداختند. این مدل را در منلطق با اعتماد پایین بین سرمایه گذاران مختلف و واسطه های معاملات بازرگانی آزمودند. منطقه مورد بررسی آنها کشور از کشورهای OECD بود. نتیجه تحقیقات نشان داد که اعتماد به طور قابل ملاحظه ای با رشد دذر ارتباط است. آن­ها گزارش نمودند که اعتماد در کشورهایی که تضاد بین مردم کمتر است (که این تضاد بر اساس درآمد یا تقسیم زمین یا تبعیض نژادی است) اعتماد در سطح بالاتر قرار دارد.
لتکی و ایوانس (۲۰۰۱) با مراجعه به آراء عمومی در ۱۱ کشور اروپایی مرکزی شرقی به بررسی اثر اعتماد اجتماعی بر روی تغییرات سیاسی و اقتصادی این کشورها پرداختند. آن­ها ادعا کردند که برای این بررسی بایستی به سازمان­های غیردولتی و جامعه مدنی و تأثیر آن­ها بر جامعه و پیدایش دموکراسی فکر کنند. تحقیق آن­ها نشان داد که افراد در کشورهایی با میزان اعتماد اجتماعی بیشتر دارند مثل استونی، بلاروس یا اکراین سیستم های سیاسی خود را تضعیف می­دانند. درحالی که رومانی و چک که دارای پایین­ترین نمرات در شاخص اعتماد اجتماعی هستند مردم خشنود و راضی دارند که در کشورهای ECE سطوح اعتماد پایین نمی ­باشد. ولی با این وجود مردم در این منطقه خود را نسبتاً در مورد اصلاحات سیاسی و اقتصادی فریب خورده می­دانند. در بخش دیگری از نتایج خود آورده­اند که اعتماد نتیجه یک استقرار سازمانی است ولی سازمان منبع اعتماد نیست. به عبارتی اعتماد به طرز قابل قبولی ناشی از پذیرش افراد بوده که با استقرار سازمان موافق باشند نه این که قدرت پذیرش آن­ها را از قبل معین سازیم.
۲-۳۰-۲- پیشینه­ی پژوهش سرمایه اجتماعی در ایران
در ایران تحقیقات نسبتاً زیادی در ارتباط مستقیم و غیرمستقیم در خصوص بررسی و ارزیابی سرمایه اجتماعی انجام پذیرفته است. براساس جستجوهای کتابخانه­ای و فرا تحلیل انجام یافته، اولین تحقیق مرتبط با موضوع سرمایه اجتماعی و اعتماد اجتماعی در ایران مرتبط به پژوهشی است که توسط دکتر اسدی با عنوان گرایش­های فرهنگی و نگرش های اجتماعی در ایران در سال­های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۶ انجام یافته است. متأسفانه در دهه ۶۰ تحقیق زیادی با محوریت این موضوع یافت نشد. در دهه ۷۰ تحقیقات اندکی در این زمینه به دست آمد و اکثر پژوهش­های انجام دراین باره مربوط به دهه ۸۰ می­باشد. در زیر به بررسی اجمالی مهمترین پژوهش هایی که ارتباط بیشتری با موضوع دارند.، می­پردازیم. مقاله ای که توسط آقایان ازکیا و غفاری و با عنوان « بررسی رابطه اعتماد و مشارکت اجتماعی در نواحی روستایی شهر کاشان» در مورد چگونگی پیوند بین اعتماد اجتماعی و مشارکت اجتماعی بررسی و تحلیل شده است، آمده است که هدف این بررسی بیان خواستگاه فکری و نظری این دو مفهوم و نیز سنجش عملی آن­ها و در نهایت آزمون تجربی ارتباط بین آن دو در حوزه مورد مطالعه است.
- این تحقیق در مناطق روستایی شهر کاشان طبق سرشماری ۱۳۷۵ انجام شده است. حجم نمونه شامل ۱۷۰ خانوار است، که از روش پیمایشی و با استفاده تکنیک محاسبه حضوری مستقیم داده ­های تحقیق جمع­آوری شده است یافته­های تحقیق نشان می­دهد که ۷/۱۴ درصد از میان پاسخ­گویان میزان اعتماد اجتماعی را کم، ۵/۲۳ درصد هم اعتماد اجتماعی را در حد زیاد و ۸/۶۱ درصد این میزان را در حد متوسط ارزیابی کرده اند که در مجموع ارزیابی از میان اعتماداجتماعی در بین روستاییان دلالت بر میزان اعتماد اجتماعی در سطح متوسطه به بالا دارد (ازکیا و غفاری، ۱۳۸۰).
در تحقیقی که با عنوان « بررسی اعتماد اجتماعی بین شاخصی در بین روستاییان نمونه روستای شهرستان شهریار» در بین ۲۱۰ آزمودنی شهرستان شهریار با روش نمونه گیری اندوگرام یا خوشه نگار به انجام زسیده است، نتایج زیر حاصل شده است.
- سرمایه اجتماعی فرزندان با سرمایه اجتماعی رابطه معنی داری دارد.
- پیگیری اوضاع اجتماعی فرزندان با سرمایه اجتماعی رابطه معنی داری دارد.
- مراجعه به مدرسه و صحبت کردن با معلمان با اعتماد اجتماعی بین افراد رابطه دارد.
- فرضیه دوم تحقیق مبنی بر رابطه مقبولیت اجتماعی با اعتماد اجتماعی، تأیید گردید.
- احساس ارزشمند بودن در جامعه با اعتماد اجتماعی بین شخصی رابطه دارد.
- احساس مفید بودن در جامعه با اعتماد اجتماعی بین شخصی رابطه دارد (انعام، ۱۳۸۱).
پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان « بررسی ریشه ­های اعتمادی در فضای ایران (مطالعه موردی کارفرمایان صنایع تولیدی در اصفهان)» که توسط وحید ارشدی انجام گرفته بر مبنای شاخص­ های مورد نظر و با بهره گرفتن از تحقیق پیمایشی در میان کارفرمایان بخش صنعت شهر اصفهان (به عنوان نمونه) اعتماد در فضای اقتصادی ایران سنجیده شده است و پس از آن با بهره گرفتن از آزمون­های آماری به شناسایی عوامل مؤثر بر بی اعتمادی در این فضا پرداخته، و راه کارهای اعتمادسازی در اقتصاد ایران ارائه گردیده است. شاخص هایی که برای سنجش اعتماد در نظر گرفته شده عبارتند از: میزان رعایت حقوق مالکیت بخش خصوصی میزان هزینه به دست­آوردن اطلاعات میزان ریسک در فعالیت­های اقتصادی، میزان اطمینان عاملان اقتصادی به درست بودن تصمیم­های اقتصادی خود، تعداد نهادها و قوانین اقتصادی در داخل محیط اقتصادی و میزان هزینه­ های مبادلاتی در اقتصاد می­باشد.
از طرفی، عواملی که می­توانند بر بالا بردن اعتماد در فضای اقتصادی تأثیرگذار باشند، عبارتند از: شایسته سالاری، عدالت اقتصادی، حدود مکانیسم­های اعتماد­ساز مالی، وجود نهادهای رسمی اعتماد ساز مانند نیروی انتظامی و نهادهای قضایی، مکانیسم­های درونی اعتمادساز، ثبات اقتصادی و ثبات اجتماعی می­باشد (ارشدی، ۱۳۸۲).
«تغییرات بازار کار، توسعه آموزش عالی و سرمایه اجتماعی» عنوان پژوهشی است که به بررسی دو دیدگاه نظریه سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی برای توصیف و تبیین چشم اندازهای ایجاد
مهارت­ های پایه در کشور ایران بر اساس مفروضات نظریه سرمایه انسانی است. اما ظهور اقتصاد مبتنی بر توانایی والزامات اجتماعی – اقتصادی و حرکت در جهت جامعه دانش محور طلب می­ کند تا مفاهیم نظری دیگری از جمله نظریه سرمایه اجتماعی نیز برای تحلیل شکل­ گیری مهارت­ های پایه و توسعه آموزش عالی و محتوای آن مورد توجه قرار گیرد. به عبارت دیگر در این پژوهش ضرورت نگریستن به مهارت­ های پایه مبتنی بر مفروضات سرمایه اجتماعی برای برنامه­ ریزی توسعه آموزش عالی مورد بررسی قرار گرفته است (مهر علیزاده و صالحی، ۱۳۸۳).
«آموزش عالی کانون توسعه سرمایه اجتماعی» عنوان تحقیقی است که به بررسی وضعیت دانشگاه­ها و نظام آموزش عالی در ارتباط با میزان سرمایه اجتماعی و اعتماد اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه­ها پرداخته شده و یافته­های این تحقیق از تحقیق انجام گرفته در بین ۱۱۵۵ نفر از دانشجویان دانشگاه­ های تهران، امیرکبیر و الزهرا استخراج شده است. بر اساس نتایج کلی ملاحظه شد، اعتماد اجتماعی در بین دانشجویان در وضعیت نامطلوبی است، یافته­های این پژوهش نشنا می­دهد که صرفاً ۶/۱۱ درصد از دانشجویان دارای اعتماد اجتماعی در حد بالای بسیار بالا می­باشند و ۴/۸۸ درصد دانشجویان اعتماد اجتماعی را در حد متوسط به پایین اریابی کرده ­اند (مرجانی، ۱۳۸۳).
- همچنین رساله پایان نامه دوره دکتری با نام (بررسی تحولات سرمایه اجتماعی و پیامدهای اقتصادی در ایران) که توسط خانم رزیتا موید­فر با راهنمایی آقای دکتر رنانی انجام گرفته، کوشیده تا برای نخستین بار، ضمن روند برآورد تغییرات سرمایه اجتماعی در ایران، سرمایه اجتماعی را در ادبیات توسعه اقتصادی ایران وارد نماید. از این رو، شناسایی عوامل مؤثر بر تحولات سرمایه اجتماعی که از یک طرف به وسیله اجزایی مانند پیوندهای اجتماعی، هنجارها، شبکه ها و مبادلات اجتماعی به وجود آمده است و از طرف دیگر عاملی اثرگذار در نحوه عملکرد فعالیت­های مختلف اقتصادی – اجتماعی بوده است – یکی از اهدافی است که این پژوهش دنبال نموده است. همچنین سنجش اثر سرمایه اجتماعی بر روی رشد اقتصادی در ایران – با بهره گرفتن از نتایج حاصل از تخمین کمی روند تغییرات سرمایه اجتماعی، به منظور آزمون تجربی نظریه رابطه سرمایه اجتماعی و رشد اقتصادی، از دیگر این پژوهش به شمار می­رود. در این راستا، مطالعه حاضر، با بهره گرفتن از ترکیب روش­های توصیفی و تحلیل علی، به آزمون فرضیه های پژوهش مبنی بر نزولی بودن روند تغییرات سرمایه اجتماعی در ایران طی دوره (۱۳۶۸ - ۱۳۸۳) و مثبت بودن اثر سرمایه اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران، طی همان دوره، پرداخته است و نتایج حاصل را به عنوان یکی از نخستین گام­ها در ورود سرمایه اجتماعی به ادبیات اقتصادی ایران چه به لحاظ نظری و چه به لحاظ تجربی ارائه نموده است.
همچنین الکوی نظری ارتباط بین رشد اقتصادی و سرمایه اجتماعی نشان داد، نه تنها متغیر سرمایه اجتماعی، عاملی تعیین­کننده در رشد اقتصادی می­باشد بلکه در مقایسه از شدت اثر بزرگتری نسبت به عامل سرمایه انسانی برخوردار است. تخمین رابطه مذکور برای جامعه ایران به خوبی ضریب معنی دار و قوی­تر سرمایه اجتماعی را در تعیین نوسانات رشد اقتصادی ایران در مقایسه با ضریب متغیرهای سرمایه انسانی و سرمایه اقتصادی نشان داده است. همچنین نتایج تخمین ضرایب همبستگی جزئی بین نرخ رشد اقتصادی و نرخ رشد سرمایه های اقتصادی، انسانی و اجتماعی نیز نشان داد، رابطه بین نرخ رشد اقتصادی و نرخ رشد سرمایه اجتماعی مستقیم و نسبت به همبستگی خطی نرخ رشد سرمایه انسانی، شدیدتر است. از این رو نادیده انگاشتن متغیر سرمایه اجتماعی در برنامه ­های رشد اقتصادی، خطای بزرگی خواهد بود (مؤیدفر، ۱۳۸۵).
- (بررسی شاخص­ های توسعه اجتماعی و سطح بندی آن در شهرستان­های استان اصفهان) عنوان پایان نامه دوره دکتری آقای رضا اسماعیلی با راهنمایی آقایان دکتر ربانی و کلانتری می­باشد. در این پژوهش برای سنجش توسعه اجتماعی مؤلفه های سرمایه اجتماعی و رفاه اجتماعی شاخص­سازی شده ­اند. هدف اصلی پژوهش کنونی سنجش توسعه یافتگی اجتماعی شهرستان استان اصفهان بوده است. روش پیمایش و تحلیل ثانویه زپروش های اصلی بررسی موضوع بوده است. سرمایه اجتماعی با بهره گرفتن از ۱۲ معرف شاخص­سازی شده است. برای سنجش سرمایه اجتماعی و رتبه بندی آن در شهرستان استان ۲۵۳۶ نفر به عنوان جمعیت نمونه مورد مطالعه قرار گرفتند. نوع نمونه گیری استفاده شده سهمیه­ای متناسب با سن و جنس بوده است. ساکنین ۱۶ سال و بالاتر شهرستان­های استان اصفهان جامعه آماری این پژوهش بوده ­اند. برای سنجش مؤلفه رفاه به اطلاعات و اسناد سازمان­ها و مؤسسات مراجعه شده است. مؤلفه رفاه اجتماعی از ۶ معرف و ۴۳ متغیر شاخص شده است.
یافته­های این مطالعه حاکی از آن است که رتبه شهرستان­های مورد مطالعه، در شاخص توسعه اجتماعی به ترتیب: ۱ - اصفـهان ۲ - کاشان ۳ – نـائین ۴ - زرین­شهر ۵ - شاهین شهر ۶ - شهرضا ۷ - خمینی­شهر ۸- گلپایگان ۹ - داران ۱۰ - سمیرم بوده است. یافته دیگر مهم این مطالعه آن است که بین سرمایه اجتماعی و رفاه اجتماعی به عنوان مؤلفه­ های توسعه اجتماعی در شهرستان­های استان اصفهان همبستگی معکوس وجود دارد. به طوری که شهرستان اصفهان با کسب رتبه اول در رفاه اجتماعی، رتبه آخر سرمایه اجتماعی را کسب کرده است. یافته­های پژوهش نشانگر آن است که توسعه اجتماعی در شهرستان­های استان اصفهان مردم محور نبوده و فاقد صفت توازن است. در فرایند توسعه اجتماعی، شهرستان­های استان ازز عدالت توزیعی در بهره­مندی از خدمات و امکانات رفاهی برخوردار نبوده­اند. در فرایند توسعه اجتماعی سرمایه اجتماعی سنتی جامعه تخریب شده و سرمایه اجتماعی جدید جایگزین نشده است. سطح توسعه اجتماعی در استان اصفهان از طریق طراحی سیاست­ها و برنامه اجتماعی و یا بازنگری در آن­ها قابل افزایش است. سیاست­های اجتماعی موردنظر باید بر اصولی چون عدالت توزیعی، حفظ و تقویت سرمایه ­های اجتماعی مشارکت همه جانبه و برابر در فرایند توسعه، وحدت و انسجام اجتماعی، تأمین اجتماعی، عدالت اجتماعی، شهروند مداری، واقع نگری و آرمان­گرایی بنا شود (اسماعیلی، ۱۳۸۵).
- پژوهش اسنادی منتشر نشده ای توسط حسین میرزایی در سال ۱۳۸۲ به انجام رسیده است. در این بررسی به مفاهیم عمده سرمایه اجتماعی از نظرگاه های مختلف اشاره شده است. این پژوهش حاوی مطالعات انجام گرفته در خصوص سرمایه اجتماعی است. سرمایه اجتماعی از مفاهیم نسبتاً جدیدی است که توانسته است در مدت زمان کوتاهی جایگزین مناسب در ساخت توسعه پیدا نموده و سهم بسزایی در تبیین مسائل توسعه کسب نماید. از مهمرتین صاحب نظران سرمایه اجتمـاعی می­توان: جیمز کلمن، رابرتپانتام و کلاوس اوفه اشاره نمود که در کتب و مقاله­ها متعدد به پرورانـدن این مبحـث مبـادرت ورزیده و در دستگاه­های تئوریک خود از آن بهره جسته­اند (میرزایی، ۱۳۸۲).
۲-۳۱- پیشینه­ی پژوهش رضایت شغلی
۲-۳۱-۱- تحقیقات خارجی پیرامون رضایت شغلی
مطالعات هرزبرگ
شاید بتوان تحقیقات فردریک هرزبرگ را در سال ۱۹۶۶ که روی دویست نفر از مهندسان و حسابداران سازمان های صنعتی و بازرگانی شهر پترزبورگ در ایالات فیلادلفیلای آمریکا انجام داد از اولین تحقیقات در این زمینه دانست. وی پس از این مطالعه نتیجه گرفت که رضایت شغلی به پنج عامل درجه موفقیت شغلی، شناسایی شغل، جذابیت شغل، مسئولیت شغلی و پیشرفت شغلی بستگی دارد و عدم رضایت شغلی کارکنان به عواملی چون:
مقررات، خط مشی ها و آئین نامه های اداری سازمانی
نظارت و کنترل صحیح
حقوق و دستمزد