۱-تاریخچه، ادبیات موضوع وخلاصه فعالیتهای انجام شده
۱-۱-مقدمه و معرفی موضوع
امروزه استفاده از انرژی های نو وتجدید پذیر به طور گسترده ای مورد توجه قرار گرفته است. در این میان انرژی خورشیدی به دلیل مزایای زیادی که دارد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از جمله این مزایا به دسترسی دائمی ، پاک بودن و رایگان بودن میتوان اشاره کرد. از روش های متفاوت استفاده از این منبع انرژی، به بررسی سلولهای خورشیدی می پردازیم. یکی از مسائل مهمی که تا کنون پیش رو بوده ، هزینه نسبتا بالای تولید تجهیزات فتوولتاییک است که خوشبختانه در سالهای اخیر کاهش چشمگیری داشته است، به طوریکه کمپانی First Solar، بزرگترین تولید کننده محصولات فتوولتاییک ، مدعی شده که تا سال ۲۰۱۲ ، کشورهای آفتابی میتوانند با بهره گرفتن از pv به ارزانی نیروگاههای موجود برق تولید کنند.
تا کنون فوتو ولتاییک بیشتر در نقاط دور از شبکه، به صورت تنها استفاده شده است. این کاربرد ها شامل سیستمهای مخابراتی ، روشنایی ، خانگی ، تاسیسات نفتی وشناور ها بوده است. البته کاربرد به صورت متصل به شبکه نیز موجود است. همچنین ترکیب pv و باد ، در کشورهایی با شرایط آب وهوایی مشابه ایران ، میتوانند مکملهای بسیار خوبی برای تولید برق پاک در فصول مختلف سال باشند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

دریکی از مقالاتی که در همین زمینه انتخاب شده است ، برروی یکی از مسائل مهم در طراحی و بهره برداری سیستمهای pv ، که تعیین اندازه دقیق پارامترهای سلولها و شبیه سازی بر اساس این پارامترها می باشد، کار شده که در ادامه کار و مرحله شبیه سازی(فصل ۵) ، روی این مهم تمرکز کرده ایم. این مسئله مخصوصا برای سیستمهای stand-alone که دسترسی به شبکه ندارند، از لحاظ توانایی تامین بار و همچنین مسائل اقتصادی ، بسیار حائز اهمیت است. ارتباط این مسئله با ماکزیمم کردن توان قابل حصول از pv نیز مورد بررسی قرار میگیرد.
۱-۲-بررسی ادبیات موضوع
سلولهای فتوولتاییک(photovoltaic) یا به اختصار pv ، به سیستمی اطلاق می شود که مستقیما انرژی فوتونهای نورخورشید را طی فرایند جذب نور(light absorption) به انرژی الکتریکی تبدیل می کند. به همین دلیل آنها را سلول خورشیدی نیز می نامند. علی رغم هزینه نسبتا بالایی که تولید این سیستم دارد، مزایای بسیاری دارد که باعث شده امروزه کاربردهای وسیعی از آن را شاهد باشیم. منبع انرژی نامحدود و وسیع، بدون احتراق یا اثر تشعشعی، بدون آلودگی هوا، بدون اجزای متحرک و استهلاک، کار در دمای محیط بدون نیاز به دمای بالا، قابلیت اطمینان بالای تجهیزات، قابلیت نصب و راه اندازی سریع، قابل استفاده در ساختمانها به طور مجزا(در نزدیکی محل مصرف) و ایمنی بالا از جمله این مزایا است.
این سلولها اغلب از مواد نیمه هادی(semiconductor) ساخته می شوند و اغلب آنها شامل یک پیوند pn می باشند.(pn junction). در حال حاضر ،از دو نوع تکنولوژی و ماده برای ساخت سلولهای خورشیدی استفاده می شود .
Silicon crystalline technology شامل mono crystalline و multi crystalline
Thin film technology شامل amorphous silicon(مواد بی شکل) وpolycrystalline (none silicon based)
از نظر توانایی تولید انرژی توسط خورشید و میزان آن، می توان حدود ۱ کیلووات بر متر مربع در آفتاب ظهر(ماکزیمم تابش) انرژی استحصال کرد که البته بدلیل بازدهی نسبتا پایین سلولهای خورشیدی حدود ۹۰ درصد این انرژی تلف می شود. ارائه آمار به این شکل در pv مرسوم است وآن رابا kWp (peak) نشان می دهند. هم اکنون هزینه تولید انرژی الکتریکی بر اساس این واحد، حدود ۴$ بر kWp است.
مصرف انرژی از طریق pv در ۲۰ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۲۰ تا ۲۵%‌‌‌‌ افزایش داشته است. هم چنین در تولید سلولهای خورشیدی سالیانه ۳۰% افزایش وجود داشته است. هم اکنون بزرگترین نیروگاه pv دنیا را اسپانیا در اختیار دارد که ظرفیت آن ۶۰ مگاوات می باشد.
امروزه تحقیقات گسترده ای در زمینه استفاده از مواد جدید برای ساخت pv، مانند کادمیم سولفید و گالیم ارسنید و فیلم های نازک در حال انجام است.
۱-۳-آمار و خلاصه فعالیتهای انجام شده
سیستم‌های PV که در اصل برای کاربردهای فضایی ابداع و تکمیل شده بودند انرژی نور را مستقیما˝ به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کنند. اصل مقدماتی در این تکنولوژی “اثر فتوالکتریک” است که اولین بار توسط اینشتین توضیح بیان شد. از اتصال سلول‌های PV به یکدیگر ماژول بوجود می‌آید. ماژول‌هایی که در روی یک صفحه نصب می‌شوند پانل نامیده می‌شود.
به طور خلاصه اهم کارهایی که از زمان کشف خاصیت فتو الکتریک(فتوولتاییک) تا کنون در پیشبرد تکنولوژی pv موثر بوده است عبارتند از:
۱۸۳۹ کشف خاصیت فوتوولتاییک
۱۸۸۰ ساخت اولین سلول خورشیدی توسط Charles Fritts
۱۹۲۳ کشف تئوری فوتوالکتریک توسط انیشتین
۱۹۵۴ اولین کاربرد pv : ماهواره
۱۹۷۳ مطرح شدن به عنوان جایگزینی برای سوخت های فسیلی(بحران نفت)
۱۹۹۶ رسیدن هزینه به سطح قابل رقابت با سایر منابع[۷]
درست بعد از اثبات اولین سلول‌های سیلیکون با بازدهی قابل‌قبول در ۱۹۵۴ ، اولین واحد سیلیکون که برای استفاده در فضای آزاد طراحی شده بود در سال ۱۹۵۵ ساخته شد. این واحد برای استفاده در سیستم‌های مخابرات طراحی شده بود و شامل ۴۸ واحد فرعی بود که مساحت هرکدام Cm² ۱۰ و شامل ۹ سلول به طول تقریبی Cm 3 بودند. این واحد در یک روز روشن W 10 تولید داشت و بازدهی آن حدود %۲ بود. اما تلاش برای استفاده تجاری از این واحد بی‌نتیجه ماند.
تکنولوژی فتوولتاییک به شدت مورد توجه شرکت Sharp قرار گرفت به طوری که این شرکت در سال ۱۹۶۴ یک خط کوچک در نیروگاه Nara تأسیس کرد. این خط با تولید W 225 قوی‌ترین تولیدکننده توان از خورشید بود که به منظور روشنایی از آن استفاده می‌شد. در اروپا نیز شرکت فرانسوی RTC که تابع شرکت Philips بود طرفدار اصلی استفاده تجاری از این سلول‌ها بود و فعالیت‌هایی نیز در این زمینه انجام داد. در ایالات متحده بحران توان در اوایل دهه ۱۹۷۰ عاملی برای شکل‌گیری فتوولتاییک شد که نتیجه آن ساخت یک واحد کوچک W 1.5-1.25 با بازدهی %۶-۵ بود. فتوولتاییک در اواسط دهه ۱۹۷۰ با توجه به برنامه‌های دولت در آمریکا وعلاقه روزافزون به استفاده از فتوولتاییک برای استفاده در مخابرات مناطق دورافتاده به خصوص در استرالیا وارد مرحله جدیدی شد و باعث پیشرفت سریع این صنعت و دست یافتن به ماژول‌هایی با قابلیت اطمینان بالاتر گردید. در ۷۶-۱۹۷۵ واحدی با تولید kW 54 و بازدهی %۶.۵-۴.۸ در آمریکا ساخته شد. این روند ادامه پیدا کرد و واحدهایی با بازدهی بالاتر و قابلیت اطمینان بیشتر ساخته شدند. در شکل(۱-۱) خلاصه‌ای از این پیشرفت‌ها به نمایش گذاشته شده است.[۷]
شکل ۱-۱ روند پیشرفت بازدهی سیستم های [۷]pv
۱-۴-مقایسه با منابع دیگر
در شکل زیر وضعیت منبع انرژی pv را در مقایسه با سایر منابع انرژی مرسوم مشاهده می کنید. هم اکنون هم چنان سوخت های فسیلی عمده مصرف انرژی در جهان وحتی کشورهای توسعه یافته مثل آمریکا را تشکیل می دهد . سهم pv هم اکنون کمتر از ۱ درصد است.(شکل ۱-۲)[۹]
منبع اصلی تمامی انواع انرژی موجود انرژی خورشید است. سیستم های فتوولتاییک راهکاری مناسب برای تبدیل مستقیم این انرژی به انرژی الکتریکی را به ما می دهد. اما استفاده از هر منبع دیگر ، که خود واسطه ای بین انرژی خورشید و انرژی الکتریکی می شود، قطعا مسیر دسترسی بشر به منبع اصلی یعنی خورشید را طولانی تر می کند. علاوه بر این مسائل زیست محیطی که در منابع دیگر با آن درگیر هستیم و هزینه ها ی زیاد و تکنولوژی پیچیده ای که برای استحصال مواد اولیه آنها که عموما همه جا در دسترس نیستند صرف می شود( مانند انرژی هسته ای یا بیوماس)، انگیزه دو چندانی برای استفاده ازPv ایجادکرده است. البته تاکنون هنوز به سیستم هایی پر بازده و کم هزینه در pv نسبت به سایر منابع انرژی دست نیافته ایم . به عنوان نمونه در جدول۱-۱نتایج مقایسه با انرژی هسته ای آورده شده است.
۱-۵-پتانسیل سنجی ها:
در مورد وضعیت آینده سیستم های pv سازمانهای جهانی مرتبط مانند EIA آمار ها و پیش بینی های روشنی اعلام کرده اند که برای نمونه به برخی از این نتایج اشاره می کنیم:
هزینه روبه کاهش پیش بینی می شود با ادامه پیشرفتهای صورت گرفته و ادامه این روند کاهش هزینه ، تا سال ۲۰۲۰ ، نیروگاه های pv جایگزین ۷۵ نیروگاه زغال سنگ خواهند شد.
افزایش استفاده(رشد ۲۵% سالیانه) کشورهای توسعه یافته از PV(مخصوصا آمریکا) وافزایش سرمایه گذاری تا ۷۵ میلیارددلار در سال
پیش بینی افزایش چشمگیر استفاده از pv طی ۲۰ سال آینده و همچنین ۲۶ % کل انرژی جهان تا سال۲۰۴۰
استفاده از تکنولوژی های هیبرید (hybrid) ترکیب pv با باد که مکمل های خوبی برای همدیگر در فصول مختلف سال می باشند و ترکیب باهیدروژن ،به عنوان منبع الکتریکی نسبتا رایگان برای الکترولیز آب و رفورم کردن گاز برای تولید هیدروژن مورد نیاز نیروگاههای هیدروژنی، ترکیب pv با انرژی حرارتی خورشید(solar thermal) و pv thermal وترکیب solar active و solar passive

هرگاه نوشته ای فاقد یکی از آن سه شرط باشد آن نوشته درصورتی که دارای مهر یا امضاء طرف باشد عادی محسوب می شود.
تنظیم سند رسمی دارای تشریفاتی است بشرح ذیل :
۱-۳ تشریفاتی که عدم رعایت آن سند را از رسمیت می اندازد مانند ضرورت امضاء سند توسط مأمور رسمی یا عدم الحاق تراشیدن و خراشیدن مفاد آن که همگی مستند به قوانین موضوعه بوده و عدم رعایت هر یک از آنها سند را از اعتبار مقرر قانونی خارج می سازد.
۲-۳ تشریفاتی که عدم رعایت آن موجب عدم اعتبار رسمی سند نمی باشد. این تشریفات جزء ارکان اساسی سند نبوده و عدم رعایت آن ممکن است تخلف اداری محسوب گردد، یا حتی در برخی موارد اصلاح و انطباق سند با قانون قابل تدارک است مانند تمبر سند که عدم الصاق آن موجب عدم اعتبار سند نبوده و الصاق بعدی آن ممکن و میسور است .
در مقابل اسناد عادی که درعموماً به هنگام معاملات عادی اشخاص تنظیم می گردند از این اصل (اصل صحت) بهره مند نبوده و به محض انکار یا تردید طرف دعوی ، بار اثبات صحت و ارائه دلایل در این خصوص بر عهده ارائه کننده سند بوده و عدم توان اثبات آنرا از عداد دلایل وی خارج می کند بدین وصف در حقیقت سند عادی را نمی توان همسنگ سند رسمی از دلایل اثبات دعوی دانسته بلکه این دلایل به مشابه سایر دلایل از قبیل قسم و… ، محتاج به بررسی ، تأیید و اقناع وجدانی قاضی دارند در حالیکه سند رسمی به محض ارائه قابل انکار و…نبود. و از ادلۀ اثباتی قوی به شمار آمده و دادرس نیز نمی تواند از اعتبار دادن به آن در شرایط عادی خودداری نماید.
لازم به ذکر است علیرغم اظهار صریح قانونگذار با اینکه در مقابل سند رسمی تنها ادعاء جعل قابل پذیرش است ادعاء اشتباه مأمور در تنظیم اسناد رسمی چه بر اساس اشتباه خود چه بر اساس اعلامات اشتباه افراد پذیرفته شده و نمی توان تصور نمود مأمور دولت مرتکب اشتباه نخواهد گردید و این فرض کاملاً مغایر با منطق بوده و رویۀ معمول در دادرسی نیز مؤید پذیرش این ادعاء می باشد البته قانونگذار رفع این اشتباهات را عموماً درصلاحیت هیات های ثبتی قرار داده و بدلیل سادگی و سهولت تشخیص و رفع آن ارجاع امر به محاکم عمومی احتراز می نماید. از این مورد که بگذریم تنها دعاوی قابل پذیرش جهت تخدیش اعتبار اسناد رسمی و عادی به جزء شهادت شهود که به موجب نظریه شورای نگهبان پذیرفته گردیده ادعاء جعل معنوی و مادی در اسناد است و به علت مغایرت عمل با نظم عمومی در تمامی سیستم های حقوقی این عمل (جعل) جرم انگاری شده موجب اعتبار سند مجازات هایی برای این عمل در نظر گرفته می شود. ورود به بحث مستلزم شناخت این عمل و تعیین حدود و نفوذ آنهاست.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

آیا چک و سفته سند عادی به شمار می آیند یا رسمی و اصولاً نوشتن اسناد در سربرگ یا به صورت تایپی تأثیری در رسمی بودن آنها دارد ؟
چک و سفته از جمله اسناد عادی اند زیرا تنظیم آنها توسط اشخاصی صورت می گیرد که مأمور رسمی نیستند و صرف چاپی بودن یک نوشته یا تایپ آن در سربرگ های آرم دار مانند آنچه که توسط بنگاه ها، آژانس های املاک یا فروش اتومبیل صورت می گیرد موجب رسمی شدن یک سند نمی شود. البته باید توجه داشت که چک و سفته چنانچه با رعایت مقررات قانون تنظیم شوند دارای مزایایی اند که سایر اسناد عادی از آن برخوردار نیستند. برای مثال دارنده چک می تواند برای مطالبه وجه چک به جای آن که به دادگاه مراجعه کند با رجوع به اداره ثبت اسناد و املاک همانند اسناد رسمی از مزایای آن بهره مند شود و بدون حکم دادگاه آن را به اجرا بگذارد ولی با این همه ماهیت چک تغییر نمی کند و یک سند عادی به شمار می آید.
ب - اسناد عادی
قانون مدنی ایران از سند عادی تعریفی به عمل نیاورده است و به تعریف و بیان شرایط اسناد رسمی پرداخته است. سند عادی هر نوشتۀ معمولی است که به نحوی می تواند بر وقوع امری دلالت کند که با اثبات آن، حقانیت کسی که به آن استناد نموده ثابت می گردد^[۱۱].
بنابراین می‌توان گفت همه اسناد، عادی است مگر اینکه مشمول تعریف ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی باشد اسناد عادی تابع تشریفات خاصی نمی‌باشند مگر آنکه در موارد محدود و معینی قانون صورت خاصی برای آن مقرر داشته باشند مانند وصیت نامه خود نوشت که به دستور ماده ۱۲۸۷ قانون امور حسبی در صورتی معتبر است که تمام به خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ ، روز ، ماه و سال به خط موصی بوده و به امضاء او رسیده باشد.
قانون مدنی اسناد عادی را به دو دسته تقسیم نمود :
اسناد تجاری
نامه های خصوصی
در دو حال اسناد عادی اعتبار اسناد رسمی را پیدا می کنند:
شخصی که سند عادی علیه او اقامه شده صدور آن را از جانب تأیید کند.
در دادگاه ثابت شود که سند عادی که مورد انکار قرار گرفته از سوی شخص منکر قبلاً به امضاء و مهر رسیده است
ج – مزایای سند رسمی
سند رسمی نسبت به سند عادی مزایایی دارد :
سند رسمی نسبت به سند عادی قدرت اجرایی بیشتری دارد
تاریخ اسناد رسمی علاوه بر اصحاب دعوی نسبت به اشخاص ثالث نیز معتبر است در صورتی که تاریخ سند عادی نسبت به اشخاص ثالث مؤثر نیست
نسبت به اسناد رسمی نمی توان ادعای انکار و تردید کرد و فقط ادعای جعل پذیرفته خواهد شد در صورتی که سند عادی هم در معرض ادعای جعل و هم انکار و تردید خواهد بود
عدم شمول مرور زمان در اسناد رسمی نسبت به سند عادی
گفتار چهارم - اسناد هویتی
بند اول - هویت و تعریف آن
یکی از عناصر مهم در تعریف و درک هویت در مباحث اجتماعی ، دیگران هستند ، یعنی متمایز ساختن فرد از دیگر افراد ، یک ملت از دیگر ملل ، یک فرهنگ از دیگر فرهنگ ها و به عبارت دیگر ، هویت عاملی است که وسیله شناسایی فرد و تمیز او از دیگران است^[۱۲].
الف ) تعریف لغوی هویت : هویت کلمه ای است عربی که در زبان فارسی به جای واژه انگلیسی ( Identity ) بکار می‌رود . عبارت هویت ، معانی از قبیل ذات باری تعالی یا آنچه موجب شناسایی می‌شود را به ذهن متبادر می نماید .
در لغت نامه دهخدا ، هویت عبارت از تشخیص که همین معنی میان حکیمان و متکلّمان مشهور است، بیان گردیده است^[۱۳].
در فرهنگ بزرگ سخن ، هویت مساوی با آنچه شخصی با آن شناخته می شود مانند نام، نام خانوادگی، نام پدر و دیگر ویژگی های مندرج در شناسنامه و گذرنامه^[۱۴].
در فرهنگ عمید به حقیقت شیء یا شخص که مشتمل بر صفات جوهری او باشد ، شخصیت ذات هستی و وجود ، منسوب به هو ، ( ورقه هویت ، شناسنامه ) تعبیر شده است^[۱۵].
ب ) تعریف اصطلاحی هویت : در اصطلاح عمومی‌ آنچه موجب شناسایی شخص، ایل، قوم یا ملتی شود هویت می‌نامند .به عبارتت دیگر چیزی که وسیله شناسایی فرد باشد یعنی مجموعه فضایل فردی و خصوصیات رفتاری که از روی آن فرد به عنوان عضو یک گروه اجتماعی شناخته می‌شود.
ج ) تعریف حقوقی هویت : از ماده ۹۹۶ قانون مدنی می‌توان تعریف هویت را به شرح ذیل استنتاج نمود :
هویت عبارت از این است که اشاره کردن به او مبین هویت است که با نام و نام خانوادگی، نام پدر، نام مادر و محل تولد آن را مشخص می‌کنند که سند سجلی و شناسنامه را از جهت اشتمال بر موارد مذکور ورقه هویت می‌گویند^[۱۶].
گفتار پنجم - اسناد سجلی
بند اول - تعریف اسناد سجلی
در ابتداء تصویب نامه بقیۀ نظام نامۀ ادارۀ کل احصائیه و سجل احوال مورخ ۱۲/۶/۱۳۱۴ سند سجلی را مضمون ثبت یک واقعه در دفاتر رسمی ثبت احوال می دانست. پس از آن ماده ۱ قانون راجع به متخلفین از اجرای تکالیف مقرره در قانون ثبت احوال مصوب ۲/۱۲/۱۳۱۵ با اندکی تغییر مقرر می دارد : (سند ثبت احوال عبارت از مضمون ثبت یک واقعه در جداول مخصوص ثبت وقایع و در دفاتر و اوراق مربوطه است). لیکن در قوانین جاری تعریفی از اسناد سجلی و اسناد ثبت احوال ارائه نشده است و بر اساس ماده ۱ آیین نامه ثبت احوال مصوب ۱۳۱۹ (سند سجلی عبارت از سندی است که مطابق مقررات قانون ثبت احوال به ثبت رسیده و مندرجات آن رسمی و معتبر است) با اینکه آیین نامه مذکور امروزه قدرت اجرائی ندارد اما تعریف سند سجلی آنگونکه که در ماده ۱ آیین نامه آمده کماکان معتبر است.
اسناد مربوط به احوال شخصیه که برابر مقررات قانون مدنی و ثبت احوال به وسیله مأمورین رسمی تنظیم می شود، را اسناد سجلی یا اسناد ثبت احول گویند مهمترین وقایع و احوال شخصیه که بر طبق قانون باید به ثبت برسند و سند رسمی برای آنها تنظیم گردد عبارتند از ولادت ، ازدواج ، طلاق ، فوت (وقایع اربعه) و نام خانوادگی در دفاتر و اوراق و اسناد مربوط است^[۱۷].
به نظر می رسد که باید بین اسناد ثبت احوال با اسناد سجلی قائل به تفکیک شد زیرا اسناد ثبت احوال مفهومی عام تر از اسناد سجلی دارد اسناد سجلی دفاتری است که در جداول آن صرفاً وقایع چهارگانه (ولادت و فوت و ازدواج و طلاق و بذل مدت) در ادارات ثبت احوال درج می شود که شامل دفتر ثبت کل وقایع و دفتر ثبت وفات است اما اسناد ثبت احوال سندی است که مطابق مقررات قانون ثبت احوال به ثبت رسیده باشد و مندرجات آن رسمی و معتبر است که ممکن است علاوه بر وقایع مذکور، اسنادی را که از تعویض شناسنامه یا تغییر نام خانوادگی و یا جمع آوری و تهیه آمار انسانی، کارت شناسایی ملی و غیره ایجاد می شود، در بر بگیرد. مسلم است که شناسنامه از اسناد رسمی بوده و منعکس کننده اطلاعات اسناد سجلی است نه اسناد ثبت احوال. بنابراین بین اسناد سجلی و اسناد ثبت احوال منطقاً رابطه عموم و خصوص مطلق جاری است چون هر سند سجلی ، از اسناد ثبت احوال محسوب شده اما برخی از اسناد ثبت احوال ممکن است از اسناد سجلی بوده و برخی هم نباشند.
بند دوم - وجوه افتراق اسناد سجلی با اسناد هویتی
همانطور که در تعریف اسناد سجلی ذکر شد اسناد سجلی عبارت از اسنادی است که مطابق مقررات ثبت احوال به ثبت رسیده و مندرجات آن رسمی ‌و معتبر است و علاوه بر شناسنامه شامل دفاتر گوناگون ثبت احوال نیز است که احوال افراد در این دفاتر درج شده و در ادارۀ ثبت احوال نگهداری می‌شود . دفاتری مانند : ثبت کل وقایع – ثبت وفات – نام و نام خانوادگی – گواهی ولادت – اعلامیه ازدواج – اعلامیه طلاق را شامل می‌شود . ( وقایع چهارگانه )
اما در مقابل، اسناد هویتی اسنادی هستند که برای شناسایی فرد در جامعه مورد استفاده قرار می‌گیرند اسنادی که در مجموعه اسناد هویتی بوده و علاوه بر کارکردهای ویژه ، به عنوان مدرک شناسایی نیز مورد استفاده هستند می‌توان به اسناد زیر توجه داشت :
گذرنامه
گواهینامه رانندگی
پایان خدمت وظیفه عمومی‌
مدارک شناسایی صنفی
لذا می‌توان گفت اسناد سجلی مدارکی می‌باشند که برای تعیین هویت افراد در جامعه بکار می‌روند اسناد سجلی هم در گروه اسناد هویتی است و برای شناسایی افراد در جامعه مورد استفاده می‌باشد و هم احوال شخصیه هر فرد آن گونه که در دفاتر سجل احوال ثبت می‌باشد بر آن نوشته خواهد شد از آنجا که اسناد سجلی مبین نام، نام خانوادگی و … افراد و در نهایت سبب تشخیص فرد از دیگران می‌شوند می‌توان نتیجه گرفت که اسناد سجلی در ردیف مهم ترین اسناد هویتی است و به عنوان مبنایی برای صدور سایر اسناد هویتی نیز محسوب می‌گردد.

تصویر۴-۳) جنین ۲ سلولی(۲۰۰×)
تصویر ۵-۳) جنین در مراحل مختلف تقسیم(۴۰۰×).a : جنین در مرحله چهار سلولی، b : جنین در مرحله مورولا
c : جنین در مرحله بلاستوسیست، d : گامت های لقاح نیافته
تصویر ۶-۳) جنین­هایی با کیفیت عالی(۴۰۰×)
۴-۳) نتایج بخش هیستوشیمیایی
در تحقیق حاضر در گروه کنترل ساختار بافتی بیضه، مجاری منی­ساز و اپی­تلیوم زایای آن کاملاً منظم و طبیعی بود و تغییرات آتروفیک و دژنراتیو چندانی مشاهده نگردید. در گروه سیکلوسپورین­آ ساختار بافتی و سلولی بیضه دچار بی نظمی و تغییرات دژنراتیو گسترده شده بود و تغییراتی شامل آتروفی و بهم ریختگی مجاری منی­ساز، بی­نظمی در غشاء پایه مجاری همراه با جدا شدگی سلول­های اسپرماتوگونی از آن قابل مشاهده بود . هم چنین در اپی­تلیوم منی­ساز با وجود ظاهر مطبق، طبقات سلولی دارای آرایشی نامنظم بوده و در بعضی از مجاری توده­های هیالینی حاوی هسته­های متعدد و کوچک در لومن قابل مشاهده بود. سلول های سرتولی نیز در اپی­تلیوم زایا به تعداد کم تر و اکثراً با موقعیت قاعده­ای و نزدیک غشاء پایه قابل تشخیص بودند. گاهی مجاری منی­ساز در حیوانات تحت درمان با سیکلوسپورین­آ فاقد لومن مرکزی بودند که احتمالاً به دلیل غیر فعال شدن سلول­های سرتولی می­ باشد. بافت هم بند بینابینی بیضه در گروه تحت درمان با سیکلوسپورین­آ تقریباً همانند گروه ­های دیگر حاوی تمام اجزاء و سلول­ها بود ولی از تراکم و یک نواختی آن­ها کاسته شده و حالت فیبروز و ادم قابل مشاهده بود. کپسول بیضه (تونیکا آلبوژینه آ) در این گروه ظاهری شبیه گروه ­های کنترل داشته ولی افزایشی در تراکم رشت­ های کلاژن نسبت به سلول­ها قابل مشاهده بود. بافت بیضه حیوانات گروه ­های دریافت­کننده عصاره هسته انگور و عصاره زالزالک از لحاظ ساختار هیستومورفولوژیکی تا حدود زیادی شبیه گروه ­های کنترل بود. بررسی­های بافت­شناسی بیضه حیوانات در گروه تحت درمان با سیکلوسپورین + عصاره هسته انگور و سیکلوسپورین + عصاره زالزالک نشان داد که اکثر تغییرات تخریبی و بی­نظمی­های ایجاد شده توسط داروی سیکلوسپورین­آ با تجویز عصاره هسته انگور و عصاره زالزالک برگشت و تعدیل یافته بود. به طوری که مجاری منی­ساز نمایی طبیعی داشته و اپی تلیوم زایا نیز تا حدود زیادی سازمان یافتگی و حالت مطبق خود را بازیافته بود و بهم ریختگی کاهش یافته بود. غشاء پایه نیز تقریباً به وضعیت طبیعی خود نزدیک شده بود. بافت هم بند بینابینی بیضه نیز در گروه تحت درمان با سیکلوسپورین + عصاره هسته انگور و سیکلوسپورین + عصاره زالزالک از لحاظ ساختار شبیه گروه ­های کنترل بوده و سلول­ها، رشته­ها و عروق خونی از یک تراکم و نظم نسبتاً طبیعی برخوردار بودند.
۱-۴-۳) نتایج مربوط به رنگ آمیزی PAS:
این رنگ آمیزی جهت مشخص نمودن ذخایر کربوهیدرات­ها در رده سلول­های اسپرماتوژنز صورت گرفته است، نتایج حاصله مشخص کرد که میزان ذخایر کربوهیدرات­ها در گروه ­های دریافت کننده سیکلوسپورین روزهای ۲۵ و ۴۵ در ردیف­های اولیه سلول­های اسپرم ساز کاهش یافته و این کاهش در روز ۴۵ بخصوص در لوله های اسپرم­ساز آسیب دیده و نزدیک به کپسول بیضه بسیار مشهود می­باشد. اما در گروه سیکلوسپورین ₊ هسته انگور یک افزایش در ذخایر کربوهیدرات در رده­های اولیه سلول­های اسپرماتوژنز (۳ الی ۴ ردیف اول رده اسپرماتوژنز) دیده می­ شود. همچنین در گروه دریافت­کننده عصاره زالزالک نیز ذخایر کربوهیدراتی افزایش در ردیف های اول رده اسپرماتوژنز را نشان می­ دهند اما مطالعات ما مشخص نمود که این افزایش در ذخایر کربوهیدراتی در گروه دریافت کننده عصاره هسته انگور بخصوص در روز ۴۵ افزایش چشم­گیری را نشان می­دهد. اما در این مطالعه مشخص گردید که در لوله­های اسپرماتوژنز در ۳ الی ۴ ردیف به بعد ذخایر کربوهیدراتی در گروه رت­های دریافت کننده سیکلوسپورین افزایش یافته و این ذخایر در گروه سیکلوسپورین+ عصاره زالزالک و عصاره هسته انگور کاهش یافته است.

تصویر ۷–۳ ) رنگ آمیزی PAS : تصویرراست گروه سیکلوسپورین -عصاره هسته انگور روز ۴۵
تصویر وسط گروه کنترل، تصویرچپ گروه سیکلوسپورین روز ۴۵
۲-۴-۳) نتایج مربوط به رنگ آمیزی Sudan Black :
در بررسی­های ما مشخص شد که در گروه سیکلوسپورین روزهای ۲۵ و۴۵ در ردیف­های اول ذخایر چربی در سلول­های رده اسپرماتوژنز نسبت به نسبت به گروه کنترل بالا رفته است و این افزایش در روز ۴۵ بیشتر از روز ۲۵ می­باشد. بخصوص نتایج حاصله مشخص کرد که این افزایش در ذخایر چربی در لوله­های اسپرم ساز نزدیک به کپسول بیضه مشهودتر می­باشد. اما در گروه ­های سیکلوسپورین + عصاره هسته انگور و سیکلوسپورین + عصاره زالزالک میزان ذخایر چربی در ردیف­های اول نسبت به گروه سیکلوسپورین کاهش یافته و در ردیف­های بالاتر (اسپرماتوسیت اولیه به بعد) بالا رفته است. در گروه سیکلوسپورین+ عصاره هسته انگور افزایش ذخائر چربی در ردیف های بالاتر افزایش چشم­گیری داشته است. بنابراین نتایج هیستوشیمیایی نشان می­دهد که این دارو که به عنوان یک داروی تضعیف­کننده سیستم ایمنی است می ­تواند یک سری تغییرات متابولیکی در لوله­های اسپرم­ساز ایجاد نماید که عصاره زالزالک و عصاره هسته انگور تا حدود زیادی اثر محافظتی در جلوگیری از تغییرات متابولیکی این لوله­های اسپرم­ساز دارد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تصویر ۸ -۳) رنگ آمیزی Sudan black : تصویرراست گروه سیکلوسپورین - عصاره هسته انگور روز ۴۵
تصویر وسط گروه کنترل، تصویرچپ گروه سیکلوسپورین روز ۴۵
۳-۴-۳) بررسی آلکالین فسفاتاز بافتی:
این آنزیم در بافت­ها و سلول­های آسیب دیده تولید شده و افزایش پیدا می­ کند. در مطالعه ما مشخص گردید که میزان اندکی از این آنزیم در سلول­های رده اسپرماتوژنز در لوله­های سمینیفر گروه کنترل وجود دارد که در گروه سیکلوسپورین روز ۲۵ و ۴۵ افزایش چشمگیری در میزان آلکالین فسفاتاز بافتی در تمامی رده­های سلول­های اسپرماتوژنز دیده می­ شود اما یک کاهش جزئی در گروه ­های تحت درمان با عصاره­های زالزالک و عصاره هسته انگور دیده می­ شود اما این کاهش در حد گروه کنترل نیست و این نشان دهنده اثر محافظتی متوسطی از عصاره­های مذکور بوده ولی مطالعات بعدی و طولانی مدت در زمان های بیشتر از ۴۵ روز جهت بررسی دقیق این آنزیم در رده­های سلول­های اسپرماتوژنز لازم و ضروری است که آیا میزان آنزیم در طولانی مدت در گروه ­های تحت درمان با عصاره­های مذکور چه تغییراتی پیدا خواهد کرد.

شکل ۹ -۳) رنگ آمیزی آلکالین فسفاتاز : تصویرA گروه کنترل ، تصویر B گروه سیکلوسپورین- عصاره هسته انگور روز ۴۵ ، تصویرC گروه سیکلوسپورین روز ۴۵ ، تصویرD دو لوله اسپرم ساز TDI negativ
۵-۳) نتایج حاصل از هیستومورفومتری بیضه
۱-۵-۳) نتایج حاصل از اندازه گیری قطرلوله­های سمینیفر(STsD) و ضخامت اپی تلیوم لوله­های سمینیفر(GEH)
طبق نمودار­های (۱۶-۳) و(۱۷-۳) میانگین مقادیر قطر مجاری منی­ساز و ضخامت اپی­تلیوم مجاری منی­ساز در گروه سیکلوسپورین کاهش معنی داری نسبت به گروه کنترل پیدا کرده است (p<0.05). درمان با عصاره هسته انگور و عصاره زالزالک تا حد زیادی از کاهش قطر لوله­های سمینیفر جلوگیری کرد اما در پایان روز ۴۵ هنوز بین گروه ­های دریافت کننده دریافت کننده عصاره زالزالک و عصاره هسته انگورنسبت به گروه کنترل اختلاف آماری معنی­داری در سطح p<0.05 وجود داشت. همچنین ضخامت اپی­تلیوم در گروه ­های دریافت کننده عصاره هسته انگور در روز ۴۵ با گروه کنترل در سطح p<0.05 اختلاف آماری معنی­داری مشاهده نشد، اما بین گروه دریافت کننده عصاره زالزالک و کنترل همچنان اختلاف آماری معنی­دار وجود داشت.
نمودار۱۶-۳: مقایسه میانگین قطر لوله­های منی ساز در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
نمودار۱۷-۳: مقایسه میانگین ضخامت اپی­تلیوم مجاری منی­ساز در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
۲-۵-۳) نتایج حاصل از اندازه گیری تعداد سلول های لیدیگ بیضه(LCN)
طبق نمودار( ۱۸-۳) میانگین تعداد سلول های لیدیگ بیضه در گروه سیکلوسپورین­آ (روز های ۲۵و ۴۵) نسبت گروه کنترل کاهش معنی­داری در سطح p<0.05 پیدا می­ کند. در صورتی که در گروه ­های تحت درمان هم زمان با سیکلوسپورین­آ و عصاره هسته انگور از لحاظ آماری تفاوت معنی داری در پارامترهای فوق با گروه کنترل مشاهده نگردید(P>0.05). این پارامتر در گروه دریافت کننده عصاره زالزالک همراه با داروی سیکلوسپورین نسبت به گروه کنترل افزایش معنی­داری پیدا نکرده و از لحاظ آماری(p<0.05 ) بین آنها تفاوت معنی­دار وجود دارد.
نمودار۱۸-۳: مقایسه میانگین تعداد سلول­های لیدیگ در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
۳-۵-۳) نتایج حاصل از اندازه ­گیری تعداد سلول­های لنفاوی تک­هسته­ای
طبق نمودار (۱۹-۳) در گروه ­های تیمار شده با سیکلوسپورین­آ در روزهای ۲۵ و ۴۵ تعداد سلول­های لنفاوی تک هسته­ای نسبت به گروه کنترل در سطح p<0.05 کاهش می­یابد. با مصرف عصاره زالزالک و عصاره هسته­انگور این پارامتر بهبود یافت طوری که در روزهای ۲۵ و ۴۵ بین گروه هایی که همراه با سیکلوسپورین عصاره زالزالک و عصاره هسته انگور را دریافت کردند با گروه کنترل اختلاف آماری معنی­داری مشاهده نشد(P>0.05).
نمودار۱۹-۳: مقایسه میانگین تعداد سلول­های لنفاوی تک­هسته­ای در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
۶-۳) نتایج حاصل از ارزیابی های اسپرماتوژنز در بافت بیضه
بررسی­های آماری جهت مقایسه شاخص­ های اسپرماتوژنز در گروه ­های مختلف آزمایشی آشکار ساخت که تجویز داروی سیکلوسپورین­آ منجر به حذف سلول­های زایا در روند اسپرماتوژنز می­گردد که این امر کاهش معنی­داری (p<0.05) را در ضریب تمایز لوله­ای، ضریب باز­سازی لوله­های منی­ساز، ضریب میوزی و ضریب سلول سرتولی در مقایسه با گروه کنترل در پی­دارد.
۱-۶-۳) نتایج حاصل ازاندازه گیری ضریب میوزی (MI) و ضریب بازسازی (RI)
طبق نمودارهای (۲۱-۳) و (۲۰-۳) ضریب میوزی و ضریب بازسازی در گروه ­های دریافت کننده سیکلوسپورین نسبت به گروه کنترل کاهش معنی­داری را در سطح p<0.05 نشان می­ دهند. ضریب میوزی در گروه ­های دریافت کننده عصاره زالزالک و عصاره هسته انگور، تنها در روز ۴۵ هیچ گونه اختلاف آماری معنی­داری با کنترل نشان نداد(P>0.05). ضریب بازسازی در گروه­هایی که علاوه بر سیکلوسپورین­آ، عصاره زالزالک را دریافت کردند(روز ۴۵) نسبت به گروه ­های سیکلوسپورین­آ افزایش و در مقایسه با گروه کنترل دارای اختلاف آماری معنی­داری نبود (p<0.05) و در گروه­هایی که عصاره هسته انگور(روز ۴۵) دریافت کردند تاحدی بهبود یافت و دارای اختلاف آماری معنی­دار با گروه کنترل نمی­باشند(P>0.05).
نمودار۲۰-۳: مقایسه میانگین درصد ضریب بازسازی در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
نمودار۲۱-۳: مقایسه میانگین درصد ضریب میوزی در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
۲-۶-۳)نتایج حاصل ازاندازه گیری ضریب تمایز لوله­ای(TDI)
طبق نمودار(۲۲-۳) ضریب تمایز لوله­ای در گروه CsA (روزهای ۲۵و ۴۵) در مقایسه با گروه کنترل کاهش معنی­داری­ را در سطح p<0.05 نشان می­دهد. تجویز هم زمان عصاره هسته انگور و عصاره زالزالک با سیکلوسپورین­آ از کاهش ضریب تمایز لوله­ای جلوگیری کرده و حتی به طور معنی داری باعث افزایش آن­ها در گروه ­های روز ۴۵ می­گردد (p<0.05).
­
نمودار۲۲-۳: مقایسه میانگین ضریب تمایز لوله­ای در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
۳-۶-۳) نتایج حاصل از اندازه گیری ضریب سلول­های سرتولی (SCI)
طبق نمودار(۲۳-۳) میانگین ضریب سلول­های سرتولی در گروه سیکلوسپورین­آ (روز های ۲۵و ۴۵) نسبت گروه کنترل کاهش معنی­داری را در سطح p<0.05 نشان می­دهد. درصورتی که این پارامتر در گروه ­های تحت درمان هم زمان با سیکلوسپورین­آ و عصاره هسته انگور نسبت به گروه دریافت کننده سیکلوسپورین­آ افزایش یافت و تفاوت معنی­داری از لحاظ آماری در سطح p<0.05 بین گروه ­های سیکلوسپورین + عصاره هسته انگور و با گروه کنترل مشاهده نشد (P>0.05) ولی این پارامتردر گروه دریافت کننده عصاره زالزالک همراه با داروی سیکلوسپورین نسبت به گروه کنترل افزایش معنی­داری در سطح p<0.05 پیدا نکرده و از لحاظ آماری بین آن­ها تفاوت معنی­دار مشاهده شد.
نمودار۲۳-۳: مقایسه ضریب سلول­های سرتولی در گروه ­های تحت تیمار
حروف غیریکسان نشان دهنده اختلاف آماری معنی­دار در سطح p<0.05 است.
فصل چهارم
بحث و نتیجه ­گیری
در این مطالعه اثر عصاره هسته انگور سیاه و عصاره زالزالک بر روی تغییرات هیستوشیمی بیضه، وتوان باروری (IVF) در موش رت نر که با داروی سانتیمون(سیکلوسپورین) درمان شده ­اند بررسی شد.
مواجه شدن اسپرم با مقادیر بالای ROS آسیب به DNA اسپرم را در پی دارد که این آسیب می ­تواند به صورت تغییر در ساختار بازهای DNA، ایجاد جایگاه های بدون باز در DNA، حذف و تغییر چارچوب باز­های DNA، ایجاد اتصال­های غیر طبیعی بین دو رشته DNA و بازآرایی­های کروموزومی نمود پیدا کند (Kemal Duru et al., 2000). افزایش میزان ROS همچنین می ­تواند موجب اشکال گوناگونی از جهش­های ژنی مانند جهش­های نقطه­ای و چند شکلی­های ژنتیکی گردد که به کاهش کیفیت اسپرم منجر خواهد شد ((Spiropoulos et al., 2002.در مطالعه حاضر نیز مشخص شد که درصد اسپرم­های با کروماتین آسیب دیده و اسپرم های نابالغ در گروه ­های تیمار شده با سیکلوسپورین آ نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری را در سطحP<0.05 نشان داد. اگر میزان آسیب به DNA اسپرم ناچیز باشد، خود اسپرم و یا حتی اووسیت قادر به ترمیم DNA آسیب دیده اسپرم خواهند بود (Agarwal et al., 2007). در صورت گسترده بودن آسیب­ها، آپوپتوز و قطعه قطعه شدن جنین امری محتمل خواهد بود. کاهش میزان باروری و کیفیت جنین با میزان فراوانی DNA های آسیب دیده ارتباط مستقیم دارد (Sakkas et al., 1998). اسپرم سلولی است که غشاء آن دارای مقادیر بالایی از اسیدهای چرب غیر اشباع می­باشد و اسپرم­ها در طی اسپرمیوژنز بخش عمده­ای از سیتوپلاسم خود را که حاوی آنتی­اکسیدانت­ها است از دست می­دهد بنابراین این سلول­ها نسبت به پراکسیداسیون چربی به وسیله O₂ و H₂O₂ حساسند (Storey, 1997). حضور اسیدهای چرب غیر­اشباع با زنجیره بلند در ساختار لیپیدی اسپرم نیاز به سیستم آنتی­اکسیدانتی کارآمد دارد تا در آسیب­های پراکسیداتیو که در ارتباط با اختلال در عملکرد اسپرم هست محافظت نماید ((Aitken, 1995.
اسپرم پستانداران به غیر از خرگوش ، که اسپرم آن دارای میزان بالایی کاتالاز است و اسپرم را در برابر H₂O₂ محافظت می­ کند در سایر گونه­ ها دارای میزان پایینی از کاتالاز است. در شرایط جفت­گیری طبیعی اسپرم در معرض شرایط بی­هوازی قرار گرفته و در نتیجه آسیب­های بالقوه رادیکال­های آزاد اکسیژن کاهش می­یابد. علاوه بر این مایعات اویداکت حاوی مقادیر بالایی از آنتی­اکسیدانت ها نظیر تائورین هست (۱۹۸۷ Miller & Shultz,) که یک مکانیسم محافظتی مهم در رادیکال­های آزاد اکسیژن می­باشد. ولی هنگامی که اسپرم برای برنامه IVF مورد استفاده قرار می­گیرد و یا در هنگام تلقیح مصنوعی حیوانات در طول پروسه، اسپرم در معرض اکسیژن و نور در سیستم هوازی قرار می­گیرد می ­تواند سبب تولید رادیکال­های

براساس نظریه های بعد از کینز نتایج زیادی در ارتباط با تحلیل های اقتصاد کلان به دست می آید که مهم ترین آن عبارت است از اثر ثروت یا اثر پیگو^[۵۰]؛ اثر کاهش قیمت ها در افزایش قدرت خرید دارایی های مالی و به ویژه پول و ثروت حقیقی که سبب افزایش مصرف می شود، اصطلاحا به اثر پیگو یا اثر ثروت مشهور است. در نظریه سیکل زندگی، به طور صریح و در نظریه درآمد دائمی به طور ضمنی، ثروت به عنوان یکی از عوامل تعیین کننده سطح مصرف مورد اشاره قرار گرفت.به عبارت دیگر مصرف،علاوه بر درآمد تابعی از ثروت حقیقی است.
بنابراین امروزه نه تنها توسعه بلکه ادامه زندگی نیز نیازمند انرژی می باشد.با توجه به رشد و توسعه اقتصادی و افزایش مصرف انرژی به موازات رشد در جوامع بشری، سهم گاز در تامین انرژی بخشهای خانگی، صنعتی، تجاری و … روز به روز بیشتر شده و گاز سهم عمده ای از سبد انرژی را به خود اختصاص می دهد. خانوارها نیز به عنوان کوچکترین اجتماعی که انسانها تشکیل می دهند دارای ویژگی های خاصی می باشد. که بر مبنای همین ویژگی ها مصرف او از کالاهای مختلف شکل می گیرد. در سالهای اخیر مصرف گاز در سبد انرژی خانوار به عنوان عمده مصرف کننده گاز طبیعی روند رو به رشدی را داشته است و این امر به دلیل ویژگی ذاتی و سازگاری بیشتر گاز طبیعی با محیط زیست می باشد. با توجه به پیش بینی ها در دهه های آینده تقاضا برای مصرف گاز طبیعی در میان سایر حامل های انرژی افزایش چشمگیری خواهد داشت. حال با توجه به نظریه های عنوان شده می توان ادعا کرد که درآمد خانوارها به عنوان یک عامل مهم در میزان مصرف گاز طبیعی و به طبع یک عامل مهم در پرداخت گاز بهای مصرفی توسط خانوارها می باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲-۲-۲ نقش فرهنگ^[۵۱] جامعه بر روی الگوی مصرف خانوار

مصرف یکی از اصلی ترین بخش های اقتصادی و مصرف کننده یکی از تعیین کننده ترین فعالان اقتصادی است.مصرف به معنای به کار بردن کالاها و خدمات برای اجابت خواست های انسانی یا به دیگر سخن، از میان بردن مطلوبیت است. در نگاهی کلانگر، مصرف کل مخارجی است که در یک دوره معین و کوتاه مدت(معمولا یکساله)صرف کالاها و خدمات می شود. بدین ترتیب این مخارج نه تنها کالاها و خدمات مصرفی بلکه مواد خام و ماشین آلات مصرف شده در فرایند تولید را نیز در بر می گیرد.
اقتصاددانان معتقدند که مصرف در عین اینکه هدف نهایی تولید و توزیع بوده ، از عوامل موثر بر آن نیز است.علاوه بر وجود یک رابطه علت و معلولی بین مصرف و تولید، همواره مصرف ابزار مهمی در توجیه سه سوال اساسی اقتصاد(چه چیز،برای چه کسی و چگونه) به شمار می رود. زنجیره اقتصاد ، دارای حلقه های مختلفی است که اختلال در هر یک از آنها ، موجب انتقال ناکارایی مذکور به حلقه های بعدی شده و در نتیجه کل اقتصاد را با مشکل و ناکارایی مواجه می سازد.اگر اقتصاد را در پنج حلقه تخصیص، تولید، مبادله، توزیع و مصرف در نظر بگیریم این نکته تعبیر می شود که مصرف تنها در آخرین حلقه اقتصادمطرح است؛زیرا مصرف به معنای عام به مفهوم استفاده از کالاها و خدمات برای بهره مندی از نتایج این استفاده است.
ولی مصرف تنها در مرحله نهایی اقتصاد نیست بلکه از طریق ایجاد بازار برای محصولات مختلف،تجهیزات و منابع سرمایه ای را به آن سمت سوق می دهد و از سوی دیگر مصرف کالاها مواد اولیه و واسطه ای و منابع مالی آنها انواع مختلف مصرف را شکل می دهد.بنابراین در مرحله تخصیص عوامل تولید، چگونگی استفاده از منابع در تولید کالاهای مختلف، صرف عواید در مراحل توزیع و … بهره برداری بهینه و مناسب از منابع در قالب الگوی مصرف مناسب مطرح است.
هر چند موضوع مصرف ، پدیده ای اقتصادی است ولی بخشی از عوامل ایجاد کننده آن در بخش فرهنگ نهفته است و با توجه به نهادینه شدن آن در جامعه یکی از راه های اصلی برون رفت از آن نیز توجه به موضوعات فرهنگی است. قبل از هر چیز رفتار مصرف کننده نوعی رفتار انسانی است. نخستین و شاید مهم ترین نکته این است که رفتار(( مصرف کننده)) در حالت کلی زیر مجموعه ای از رفتار انسانی است.فرآیندهای پایه ای که رفتار را در حوزه خرید شکل می دهند،همان فرآیندهایی هستند که رفتارها را در حوزه فعالیت های کاری،مذهبی، سیاسی و یا هر نوع رفتار انسانی دیگری شکل می دهند.
رابرت باکاک^[۵۲] (۱۳۸۱) ، در کتاب خود با عنوان ((مصرف))، پیشینه مطالعات مصرف به عنوان مقوله ای جامعه شناختی را به اواخر قرن ۱۹ میلادی و آغاز قرن بیستم نسبت می دهد. به گفته باکاک پیش از آن مصرف، مقوله ای صرفا اقتصادی شمرده می شد و فقط از همین منظر مورد توجه قرار می گرفت. در این دوره است که برای نخستین بار مصرف، یا به عبارت دقیق تر شیوه مصرف کردن ،به منزله پدیده ای مرتبط با فرهنگ و جهان بینی خاص از سوی ماکس وبر^[۵۳] مورد توجه قرار می گیرد.با پایان یافتن جنگ دوم جهانی است که اهمیت مصرف به طور ناگهانی به چشم می آید و جامعه شناسان،فرهنگ شناسان،مردم شناسان و حتی فلاسفه در توجه به این پدیده، گوی سبقت را از اقتصاددانان می ربایند.
مصرف گرایی،همانطور که از عنوان آن پیداست،در وهله نخست مقوله ای است آسیب شناختی که پیوند تنگاتنگی با مفاهیمی چون تجمل گرایی و افراط در خرید کالاها و استفاده از خدمات مصرفی دارد.مصرف به معنای عام و صرف نظر از بعد آسیب شناختی آن،تابعی است از متغیرهای اجتماعی چون نظام ارزشی،پایگاه طبقاتی و منزلت اجتماعی که بی شک این گره خوردگی، بی ارتباط با نوسانات و فراز و نشیب های این متغیرها نخواهد بود.
با تغییر نظام ارزشی و نیز تحولاتی که در لایه های مختلف طبقاتی به وجود می آید، مصرف به عنوان یکی از عناصر مهمی که نشان دهنده منزلت اجتماعی است؛ از جهت کمی و کیفی دچار تغییرات محسوسی خواهد شد.
تحولات اقتصادی و اجتماعی جامعه ایران در دو دهه گذشته و به تبع آن دگردیسی نظام ارزشی آن، فرهنگ مصرف جامعه را به شدت تحت تاثیر گذاشته و باعث حرکت جامعه به سوی مصرف گرایی شدید شده که در این راستا موارد زیر کاملا محسوس است.
۱- افزایش مستمر شاخص کلان هزینه های مصرفی کشور
۲- افزایش فزاینده مصرف حامل های انرژی(بنزین،گاز مایع و نفت گاز،نفت سفید و نفت کوره و ..)
۳- افزایش شدت مصرف انرژی(انرژی مصرفی هر واحد تولیدی)
۴- نامطلوب بودن مصرف انرژی در پالایشگاهها
۵- تخصیص غیر بهینه اعتبارات طرح های عمرانی
۶- الگوی ناصحیح مصرف آب
۷- الگوی ناصحیح تولید و مصرف آرد و نان
۸- سطح بالای ضایعات در تولید بخش صنعتی و کشاورزی
۹- الگوی ناصحیح مصرف برق خانگی،کشاورزی،صنعتی و روشنایی عمومی
۱۰- اتلاف بالای برق در خطوط انتقال نیرو
مصرف گرایی پس از جنگ در جامعه ایران تشدید شده است. توسعه صنعت،فرهنگ ،ارتباطات، تبلیغات و تغییر در سلسله مراتب نظام ارزشی از وضعیت مذهب معنوی به غلبه عناصر مادی، رشد مصرف،اسراف و تجمل گرایی را افزایش داده است. تغییر در رویکرد اقتصادی دولت در دهه ۷۰ به رشد طبقه متوسط، منزلت مجدد طبقه مرفه، افزایش شکاف طبقاتی ثروتمندان و فقرا و نیز گسترش مصرف گرایی مدرن کمک کرده است.پیامدهای مصرف گرایی تنش در نظم اجتماعی،تهدید نظم سیاسی، وابستگی اقتصادی، تشدید عوارض زیست محیطی، شیوع احساس محرومیت جمعی، سرخوردگی و افزایش سطح توقعات در کشور است.
جوامعی که با یک فرهنگ پویا مواجه هستند دستخوش دگرگونی های سریعی می شوند که جامعه را با پدیده فرهنگ پذیری مواجه می سازد. این پدیده، فرآیندی است که بدان وسیله افراد یا گروه های یک فرهنگ انگاره های رفتار و تفکر فرهنگ دیگری را اقتباس می کنند. مصرف نیز نوعی هنجار اجتماعی است که شدیداً تحت تاثیر فرهنگ های دیگر است.در صورتی که عوامل فرهنگی تاثیر منفی بر الگوی مصرف بگذارند،مصرف از حالت طبیعی خارج و به مصرف آشکار یا همان مصرف تظاهر آمیز تبدیل می شود. این نوع مصرف ، استفاده اسرافکارانه و بی رویه کالا و خدمات است که با هدف متشخص جلوه دادن یا احراز موقعیت خاص صورت می گیرد. مصرف مسرفانه در فضایی صورت می گیرد که فاصله طبقاتی وجود دارد؛ طبقه ای مسرف که به نوعی تعیین کننده سطح و کیفیت الگوی مصرف هستند و برخی از افراد جامعه تلاش می کنند خود را به سطح آنان برسانند.

۲-۲-۲-۱ عوامل فرهنگی موثر بر نوع و میزان مصرف

۲-۲-۲-۱-۱جهانی شدن

همانطور که به طور متعدد اشاره شده جامعه همواره در معرض پدیده فرهنگ پذیری است؛یعنی انگاره های رفتاری و تفکر فرهنگی را از دیگران برداشت می کند. به همین دلیل است که فرهنگ به صورت جدی از پدیده جهانی شدن متاثر می شود. در این شرایط رفتار اقتصادی،سیاسی و فرهنگی جامعه به سمت فرهنگ قالب سوق پیدا می کند. در شرایطی که قدرت اقتصادی ترسیم گر روند جهانی شدن باشد و لابی های سیاسی و اقتصادی خطوط رسانه ها را ترسیم کنند و بر آرا و افکار مردم تاثیر داشته باشند، طبیعی است که فرهنگ قالب مصرفی در دنیا،فرهنگ مبتنی بر دیدگاه مادی و اقتصاد سرمایه داری و بر پایه منافع شخصی خواهد بود. هر چند این روند با توجه به تضاد با ذات انسانی جامعه قطعاً با مشکلاتی مواجه خواهد بود.

۲-۲-۲-۱-۲ مصرف تفاخری

مصرف کالا با هدف خودنمایی و تحت تاثیر دیگران،مصرف نمایشی را شکل می دهد.بدین ترتیب رضایت حاصل از چنین مصرفی نه از مطلوبیت ذاتی خود کالا بلکه از تاثیر آن بر مردم نشات می گیرد. یا این عامل موثر بر مصرف،اثر تفاخر می گویند.

۲-۲-۲-۱-۳ مصرف چشم و هم چشمی

این عبارت برای نخستین بار توسط اقتصاددان آمریکایی وبلن^[۵۴] (۱۹۲۹-۱۸۵۷) مطرح شد و به مصرفی اطلاق می شود که نیاز روانی فرد را که به تقلید از دیگران ایجاد شده برطرف می سازد. به عبارت دیگر کالا خریداری می شود نه بدان دلیل که عملا مورد استفاده قرار گیرد بلکه به این دلیل خریداری می شود که مصرف کننده از افراد آشنا عقب نیفتد. به هر حال این نوع کالا مستلزم تقبل هزینه است که از نظر روانی مطلوبیت زیادی برای مصرف کننده ایجاد کند، هر چند دوره زمانی ایجاد رضایت خاطر روانی آن ممکن است محدود باشد.

۲-۲-۲-۱-۴ مد اجتماعی

شامل رفتار جمعی نوظهوری است که به صورت رسم اجتماعی تثبیت نشده باشد. مد نیز بخشی از عرف است با این حال کنشی برخلاف رسم تلقی می شود که دوام و دیرپایی ویژگی آن است.مد رفتاری زودگذر است برای مثال آرایش شخصی یا طرز گفتار و بسیاری دیگر از رفتارها مد محسوب می شوند و افراد را به سمت همگونگی سوق می دهند.مد اجتماعی، فرهنگ بخش عمده ای از جامعه و به خصوص جوانان را به خود مشغول کرده و آنها را از پرداختن به امور مولد و پویا باز می دارد و با سوء استفاده از القای این فرهنگ غلط در جامعه منافع اقتصادی و بعضاً سیاسی عده ای سودجو را تامین می کند.تشدید تقّید جامعه به مد این فرهنگ مصرفی را به یک فخر فروشی اجتماعی تبدیل کرده و تاثیر منفی بسیاری بر الگوی مصرف جامعه می گذارد.

۲-۲-۲-۱-۵ تبلیغات بازرگانی

در بازاریابی برای افزایش فروش از روش های مختلفی استفاده می شود که یکی از مهم ترین این روشها، استفاده از تبلیغات بازرگانی است. وقتی تبلیغات بازرگانی به عنوان یکی از اصلی ترین و نخستین ابزارهای تشویق افراد جامعه برای خرید تلقی شود، اختیار مصرف خانوار به تبلیغات بازرگانی سپرده می شود و حتی منجر به ارائه تبلیعات کالاهای خارجی در کشور و ایجاد نیاز و ورود رسمی و غیر رسمی کالا برای تامین این نیاز می شود.غالب بنگاههای تولیدی امروز بر پایه سیاستهای مصرفی و تبلیغات روی مصرف و نهادینه کردن فرهنگ مصرف گرایی بین جوامع استوار هستند. رسانه ها در دوران کنونی بخشی جدایی ناپذیر از زندگی مخاطبان شده اند. این مخاطبان در دنیای اطلاعاتی و ارتباطی امروز، بخش عظیم فرهنگ،ارزش ها و هنجارهای جامعه خود و دیگر جوامع را از رسانه ها دریافت می کنند. به عبارتی در دوران معاصر که به عصر اطلاعات و جامعه اطلاعاتی و ارتباطی معروف است،بخش عظیمی از جامعه پذیری مخاطبان از طریق رسانه ها انجام می شود و نفوذ و تاثیر رسانه ها تا جایی است که برخی از نظریه پردازان ارتباطی بر این باورند که رسانه ها اولویت ذهنی و حتی رفتاری ما را تعیین می کنند و اگر چگونه فکر کردن را به ما یاد ندهند، اینکه به چه چیزی فکر کنیم را به ما می آموزند.

۲-۲-۲-۲ رویکرد دین اسلام در رابطه با مصرف

اسلام به عنوان آخرین دین بشری که توجه لازم به تمام نیازهای بشری را داشته ، از اهمیت موضوع غافل نبوده و سیاستهای لازم برای کارکرد مصرف در جامعه اسلامی را فراهم کرده است.این موضوع را می توان در پیوند آن با سیاستهای اقتصادی دین اسلام با ویژگی های مصرف در اقتصاد اسلامی مشاهده کرد.اصلاح الگوی مصرف که به معنی نهادینه کردن روش صحیح استفاده از منابع کشور است،سبب ارتقای شاخصهای زندگی و کاهش هزینه ها شده و زمینه ای برای گسترش عدالت و بهبود توزیع درآمدها را فراهم می آورد. از طرفی الزام مصرف بهینه باعث می شود تا توزیع مناسب منابع و به تبع آن پیشرفت در دیگر بخشهایی که کمتر مورد توجه بوده اند نیز فراهم شود. سیاستهای دین اسلام ضمن توجه ویژه به اصلاح الگوی مصرف محدودیتهایی را در رابطه با مصارف و مطلوبیتهای معنوی و عبادی به پیروان خود توصیه می کند.دین اسلام با کلیه عواملی که به نوعی باعث اسراف در مصرف می شود مخالفت کرده و بیان می کند در جامعه ای که روحیه اسراف کالاها و خدمات نهادینه شده است کالاها و خدمات به جای تامین نیازهای واقعی ، صرف زیاده خواهی در اقتصاد خواهد شد.
با توجه به عوامل فرهنگی موثر در مصرف و دیدگاه دین اسلام در رابطه با مصرف کالاها و خدمات می توان فرهنگ جامعه را به عنوان یکی از نهاده های مورد نیاز به منظور سنجش میزان ارزیابی وصول مطالبات بخشهای تابعه شرکت گاز استان دانست. لزوم توجه به شاخص فرهنگ و مولفه های آن از آن جهت مورد تاکید است که در جامعه ای با فرهنگ اسلامی و ایرانی که با فرهنگ تجمل گرایی و مد گرایی و اسراف در تضاد است، مصرف بیش از اندازه باعث افزایش هزینه های مصرفی خانوارها شده و با توجه به سطح درآمدی خانوار وصول مطالبات شرکت به تاخیر می افتد.

۲-۲-۳ نقش دمای هوا^[۵۵] بر مصرف انرژی^[۵۶]

موضوع مصرف انرژی مخصوصاً گاز طبیعی و رابطه آن با شاخص های مختلف اقتصادی،زیست محیطی و اجتماعی از موضوعات مورد توجه بسیاری از اندیشمندان حوزه مدیریت انرژی است(بلومی^۳،۲۰۰۹). بدین ترتیب توجه به عوامل موثر بر مصرف گاز طبیعی در کشور و همچنین اندازه گیری میزان تاثیر گذاری آن ها بر مصرف گاز در بخش های مختلف حائز اهمیت می باشد که یکی از عوامل موثر بر مصرف گاز طبیعی درجه ی حرارت است. باید توجه داشت که چالش های زیست محیطی جهان در سالیان اخیر سبب تغییرات نامشخص دما شده است. بطوریکه در برخی مواقع شاهد زمستان هایی بسیار سرد و تابستان هایی بسیار گرم و از سوی دیگر شاهد موارد خلاف آن هستیم. تغییرات دمایی اثرات غیر قابل انکاری بر تغییرات مصرف مواد اولیه تامین کننده انرژی های گرمایی و سرمایی بخشهای مختلف جامعه خصوصاً مصرف گاز طبیعی دارد.
در کشوری به وسعت ایران با دارا بودن مناطق کاملا متفاوت از لحاظ آب و هوایی سبب شده است که شهرهای مختلف نیازهای متغیری برای مصرف گاز داشته باشند.همچنین مصرف گاز خود دارای بخشهای متفاوتی همچون مصرف خانگی، مصرف صنعتی ، مصرف بخش کشاورزی ، مصرف بخش حمل و نقل ، مصارف نیروگاه ها و صنایع عمده می باشد. لذا رابطه بین دما و مصرف گاز در هر یک از بخشهای مذکور به وضوح نمایان می شود.
اقلیم بندی مناطق مختلف کشور و محاسبه گاز بهای مصرفی براساس قیمت های تعیین شده با توجه به اقلیم بندی منطقه یکی از سیاستهای شرکت ملی گاز به منظور تعدیل قیمت گاز مصرفی بعد از هدفمند کردن یارانه ها خود دلیلی قاطع به منظور وجود رابطه بین دما و مصرف گاز طبیعی می باشد.بنا به گفته مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران به منظور تعدیل قیمت گاز مصرفی در شهرهای مختلف پایه قیمت های پلکانی گاز به صورت استانی مشخص نمی شود بلکه به صورت شهرستانی و متناسب با شرایط آب و هوایی آن شهرستان تعیین خواهد شد.این امر نشان دهنده عزم جدی مدیران ارشد شرکت ملی گاز ایران به منظور تعدیل قیمت تمام شده گاز برای مصرف کننده براساس شرایط دمایی منطقه می باشد.بدین ترتیب بعد از هدفمندسازی یارانه ها پایه پلکانی قیمت گاز براساس شرایط آب و هوایی تعیین شد و مناطقی که جزء مناطق سردسیر می باشند از قیمت پایه کمتری نسبت به مناطقی که جزء مناطق گرمسیر می باشند،برخوردار شدند. در تحقیق حاضر نیز مناطقی که سردسیر هستند به تبع دارای مصرف گاز بیشتری خواهند بود و بحث وصول مطالبات در این مناطق از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. لذا دمای هوا به عنوان یکی از موثرترین ورودی های مدل تحقیق حاضر می باشد.

۲-۳ مبانی تئوری تحقیق

۲-۳-۱ پیشینه تحقیقات داخل کشور:

با توجه به اهمیت بخش وصول مطالبات در شرکتهای گاز و برق و آب و لزوم استفاده از روش های کارا در وصول مطالبات وبا توجه به اجرای طرح هدفمندی یارانه ها در دو سال اخیر در کشورمان و افزایش قیمت حامل های انرژی تحقیقاتی در زمینه وصول مطالبات انجام گرفته که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
سید محمد رسولی(۱۳۷۴) درمقاله خود به بررسی علل عدم وصول قسمتی از مطالبات شرکت برق منطقه ای تهران پرداخته و عوامل فرهنگی ,اجتماعی,اقتصادی,ناهماهنگی واحدهای زیربط,عدم وجود فیدبک در سیستم,عدم کفایت پرسنل مربوطه,سهولت استفاده از برق غیر مجاز و انعطاف شرکت در مورد بدهکاران را از عوامل موثر در عدم وصول مطالبات شرکت برق منطقه ای تهران معرفی می کند.همچنین وی افزایش کارایی واحدهای قطع و وصل مناطق را منوط به بررسی و تامین نیازها و کمبودهای اجرایی و پرسنلی و رفع نیازمندیها و توزیع صحیح و منطقی امکانات موجود دانست. ایجاد و یا تشدید احساس مسئولیت و تعهد بیشتر در مسئولین شرکت در رده های مختلف در امر وصول مطالبات نیز یکی دیگر از پیشنهادها به منظور افزایش کارایی وصول مطالبات می باشد.
بهروز پیا (۱۳۸۱) در پایان نامه خود به بررسی علل تاخیر در پرداخت بهای قبوض برق در شرکت توزیع برق استان قزوین با هدف کاهش هزینه ها و خسارتهای ناشی از تاخیر در وصول مطالبات پرداخته و سوال اصلی پژوهش را با عنوان شناسایی علل تاخیر در پرداخت بهای قبوض معرفی می کند. و پس از بررسی های اولیه ۲۳ فرضیه فرعی در این مورد طراحی گردید. فرضیه اول این تحقیق این است که اغلب مشترکین ، بهای برق خود را با تاخیر پرداخت می نمایند. فرضیه دوم تحقیق مربوط به علل تاخیر در پرداخت بهای برق می باشد که عبارتند از ضعف سیستم خدمات قطع و وصل، عدم اعتماد کافی به محاسبات صورتحسابها، عدم دسترسی به دفاتر مرکزی ، تعداد مالکین یا شرکاء و یا مصرف کنندگان انشعاب برق، کمبود مهلت ۱۵ روزه مندرج در قبوض، تاخیر در ابلاغ اعتبارات (مشترکین دولتی) ، عدم اعمال جریمه عادلانه، عدم پرداخت پاداش به تعجیل در پرداخت، فصلی بودن درآمدها (مشترکین کشاورزی) ، اخذ مهلت از کارکنان شرکت برق با اصرار، عدم اطلاع رسانی کافی ، دخالت مقامات محلی و استانی، عدم نصب سیستم های هوشمند مثل کنتورهای کارتی، تاخیر در توزیع صورتحسابها توسط شرکت توزیع ، عدم نمایش یارانه بهای برق در قبوض ، خود داری بانکها از دریافت وجه قبوض پس از مهلت ، نوسان در مبالغ صورتحسابهای صادره ، افزایش سالانه بهای برق ، عدم توزیع قبوض در اوایل هر ماه ، قطع برق به جای جریمه ، و ضعف اطلاع رسانی را از فرضیه های تحقیق معرفی می کند. همچنین فصلی بودن درآمدهای مشترکین کشاورزی که اغلب با فروش محصولات در فصل پائیز مصادف می باشد در روند پرداخت قبل و بعد از فصل پائیز این دسته از مشترکین ایجاد خلل می نماید. پس از انجام پژوهش از ۱۱۰ فقره از بدهکاران و پخش پرسشنامه بین بدهکاران و تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون های فرضیه نتایجی بدست آمد که نشان می دهد اغلب مشترکین بهای برق خود را با تاخیر پرداخت می کنند، مشترکین بدهکار در صورت تاخیر در پرداخت بهای برق نگران قطع برق می شوند و عملکرد سیستم قطع و وصل مشترکین بدهکار مطلوب می باشد، اعتماد کافی به محاسبات صورتحسابها در بین مشترکین وجود دارد،تعدد مالکین تعدادی از انشعابات مانع از پرداخت به موقع بهای برق می باشد زیرا بهای برق بایستی از اشخاص متعددی جمع آوری و سپس پرداخت شود. در این تحقیق صدور و توزیع قبض بنحویکه در اوایل هر ماه بدست مشتری برسد یکی از روشهایی شناخته شده که می تواند موجب وصول به موقع بهای برق شود.
محمد رضا سروش(۱۳۸۲) در پایان نامه خود به بررسی مشکلات مدیریت در وصول مطالبات مصرف برق و ارائه راهکارهای بهبود آن پرداخته و بخش عمده عدم وصول مطالبات شرکت را به دلیل عدم پرداخت به موقع آن از سوی مشترکین (بخش مشترکین دولتی و ارگان های نظامی و انتظامی) دانسته و همین امر موجب وقفه های طولانی مدت در امر وصول مطالبات شده است. تکرار مداوم پیگیری وصول مطالبات را باعث کاهش کارایی و اثر بخشی این معرفی کرده و این مسئله را اصلی عامل بوجود آمدن اثرات منفی در روحیه پرسنل و انگیزش آنها برشمرده است. در این پژوهش سعی شده است مشکلات اساسی از دیدگاه مدیریت سازمان در رابطه با وصول مطالبات ، به صورت سوالهای پژوهشی مطرح شود که این مشکلات عبارتند از : روش فعلی قرائت کنتور مشترکین، نحوه عملکرد بانک در وصول هزینه ها، وسعت استان و پراکندگی جمعیت و مشکلات وصول از ارگانهای دولتی و نظامی و مصارف صنعتی سنگین. براساس این سوالات پژوهشی، پرسشنامه ای تنظیم شده و در بین ۴۰ نفر از مدیران سازمان توزیع و نقطه نظرات ۳۵ نفر آنان جمع آوری گردید. با تجزیه و تحلیل نتایج نظرسنجی ، این نتیجه حاصل شد که ، عملکرد بانک در وصول هزینه ها مشکل چندانی را ایجاد نکرده ولی سه مورد دیگر، از عمده مشکلات مدیریت در وصول هزینه ها می باشد. در پایان پژوهش راه حلی ارائه شد که در صورت اجرا تمامی موارد مشکل زای مطروحه حل شده ، به نحوی که شرکت برق می تواند هزینه فروش انرژی را مانند تمام کالاهایی که به طور معمول به فروش می رسند ، قبل از مصرف آن دریافت نماید. بنابراین روش استفاده از کنتورهایی که از کارت اعتباری استفاده می کنند، برای این منظور پیشنهاد شد.

- معیارهای عینی
- اطلاعات به شکل آماده موجود است
- ویژگی‌های فیزیکی نام تجاری
- ابعاد گسترده
- نشان می‌دهد اثر ویژگی‌ها و قیمت محصول
- نتایج تحقیق و توسعه آشکار و مشخص است

- توجه به خواسته و نیازهای مشتری
- ویژگی‌های ادراکی
- معیارهای ذهنی
- باید تحقیقات بازاریابی انجام داد
- موقعیت‌های ادراکی نام تجاری
- ابعاد محدود
- نشان می‌دهد اثر ویژگی‌های محصول و ارتباطات
- نتایج و یافته‌های تحقیق و توسعه را می‌یابد تفسیر نمود

Lucchetti, 1996.
اما چارلز بلنکسون و همکاران(۲۰۱۱) در “اثر استراتژی های موقعیت یابی بر عملکرد شرکت های خدماتی” عنوان می کنند که علامت تجاری، خدمت، ارزش پول، پایایی، و جذابیت مهمترین استراتژی های موقعیت یابی می باشند. آنها اشاره می کنند که موقعیت یابی مسئله ای بسیار مهم است و مکانیزمی برای ایجاد ارزش افزوده می باشد. هولی، مولر، و برودریک پیشنهاد می دهند که برای درک ارتباط بین ارزش افزوده و موقعیت یابی، تعدادی از ابعاد موقعیت یابی نظیر موقعیت یابی قیمت، موقعیت یابی کیفیت فنی، موقعیت یابی خدمت، و موقعیت یابی نوآوری را می توان دنبال کرد تا ارزش افزوده برای مشتریان ایجاد گردد و در نهایت بتوان به موقعیت های مطلوب بازار دست یافت.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در “پایه گذاری برنامه ریزی بازاریابی برای شرکت نودر با بهره گرفتن از روش تاکسونومی"، محمد مهدی لطیفی و همکاران (۲۰۱۰) عنوان می کنند که برنامه ریزی بازاریابی پایه ای برای دستیابی به موقعیت برتر استراتژیک شرکت ها است. آن ها استدلال می کنند که برنامه بازاریابی برای دستیابی به اهداف شرکت ها بسیار مهم هستند و برای برقراری ارتباط موثر و بهینه بین بخش بازاریابی و فروش، و همچنین بین شرکت و مشتریان حائظ اهمیت می باشد. محمد مهدی لطیفی و همکاران (۲۰۱۰) چهار مانع عمده بر سر راه دستیابی به این ارتباط بهینه را شناسایی کرده اند که عبارتند از: نحوه عملکرد مدیر پروژه محصولات، نوع و نحوه ی بازاریابی محصولات توسط شرکت، میزان دریافتی بازاریابان، و نوع قرارداد بین شرکت و افراد نصب کننده ی محصولات در محل مورد نظر. در نهایت بر اساس نتایج مشخص گردید که شرکت نودر برای دستیابی به موقعیت برتر در بازار بایستی بر روی مواردی از جمله شاخص رشد بازار، شاخص پیاده سازی قرارداد، و حاشیه سود کار کند تا با دستیابی به رشد مناسب در بازار بتواند حاشیه سود دریافتی از فروش محصولات خود را افزایش دهد و از این طریق بتواند گامی در جهت دستیابی به موقعیت برتر استراتژیک بردارد.
در “کسب دانش، صرفه جویی در هزینه، و موقعیت یابی استراتژیک: اثرات بر عملکرد IJV آمریکایی- چینی” استیون اکس سی و همکاران(۲۰۰۵) عنوان می کنند که پایه گذاری یک سرمایه گذاری مشترک داخلی (IJV) توسط سه گروه انگیزشی کسب دانش، صرفه جویی در هزینه های مبادله، و رفتار استراتژیک ایجاد می شود.آنها عنوان می کنند که موقعیت یابی استراتژیک و عوامل مؤثر بر آن می تواند انگیزه ای برای ایجاد سازمان ها باشد. بدلیل اینکه محیط سازمانی اقتصادهای نوظهور با محیط سازمانی اقتصادهای بازارهای رشد یافته بسیار متفاوت است و می توان انتظار داشت که شرکت های درون بازارهای نوظهور دارای تفاوت های استراتژیک هستند، استیون اکس سی و همکاران(۲۰۰۵) عامل “موقعیت یابی رقابتی” را بعنوان عاملی جدید در دستیابی به موقعیت برتر استراتژیک معرفی می کنند و معتقدند که این عامل می تواند منجر به عملکرد بالای شرکت ها شود. آنها استدلال می کنند که سازمان های منطقه ای بر استراتژی کسب و کارهای آن منطقه تاثیر خواهند گذاشت.

۶-۲) استراتژی بازاریابی

۱-۶-۲) تمایز: کلید ترجیح مشتری و مزیت رقابتی
چرا مشتریان یک محصول را بر محصول دیگری ترجیح می‌دهند؟ در بازارهای بسیار رقابتی امروز، مصرف‌کنندگان انتخاب‌های زیادی دارند. آنها می‌توانند یک کامپیوتر شخصی از دل، اپل، کمپک یا یکی دیگر از سازندگان کامپیوتر خریداری کنند. آنها می‌توانند از میان ده‌ها کتاب داستان برتر دنیا، یکی را خریداری و در طول تعطیلات خود مطالعه کنند. آنها می‌توانند کتاب داستان مورد نظر خود را به شکل‌های مختلف تهیه و خریداری کنند؛ مثلاً از طریق اینترنت و با مراجعه وب‌سایت کتاب فروشی اینترنتی آمازون، از فروشگاه‌های بزرگ و زنجیره‌ای کتاب همچون بارنز و نوبل خریداری کنند، از کلوپ‌های کتاب آن را تهیه کنند، به کتاب فروشی محل بروند و آن را خریداری نمایند یا در مواردی به سوپرمارکت محل خود مراجعه و آن را تهیه کنند. آنها حتی می‌توانند آن کتاب را از کتابخانه محل خود قرض بگیرند و اصلاً آن را نخرند! خریداران تقریباً هر روز و در مورد هر آنچه که می‌خواهند بخرند یا تهیه کنند، چه آن چیز کالا باشد چه خدمت، دست به انتخاب می‌زنند. در بیش‌تر موارد، مصرف‌کنندگان یا مشتریان سازمانی آنچه را که می‌خرند به یکی از این دو دلیل خریداری یا تهیه می‌کنند: آنچه که انتخاب می‌کنند بهتر است، یا در برخی موارد، ارزان‌تر است. در هر حالت، کالا یا خدمتی که انتخابش می‌کنند به گونه‌ای متفاوت از چیزهای دیگری است که انتخابشان نکرده‌اند.
تمایز موضوعی است تعیین‌کننده در طرّاحی استراتژی‌های تجاری، همچنین عنصری است تعیین‌کننده در بازاریابی. همان‌طور که مایکل پورتر می‌گوید: «یک شرکت تنها زمانی می‌تواند رقبایش را مغلوب کند که بتواند تمایزی را ایجاد کند که قادر به حفظش باشد. این شرکت می‌باید ارزش بیش‌تری برای مشتریان خلق کند یا باید ارزشی قابل رقابت با ارزش ارائه شده توسط رقبا ولی با هزینه‌ای کم‌تر خلق کند، یا باید ارزشی بیش‌تر با قیمتی کم‌تر ارائه دهد.» بیش‌تر اوقات، تمایز تنها دلیل خرید چیزی توسط مردم است. آنها آخرین رمان جان گریشم^[۳۶] را می‌خرند چون می‌دانند داستانی بسیار جذاب و جالب خواهد بود، متفاوت از کتاب قبلی او. آنها آن کتاب را از کتاب فروشی اینترنتی آمازون. کام می‌خرند زیرا می‌دانند تنوع عناوین کتاب این کتاب فروشی اینترنتی بی‌شمار است و این که می‌توانند تنها ظرف یک دقیقه و تنها با یک کلیک ماوس آن را سفارش بدهند. یا ممکن است آن را از کتاب فروشی بزرگ محل خود خریداری کنند چون دوست دارند میان آن همه کتاب موجود در آن جا به جست و جوی کتاب مورد نظر خود بپردازند، یا ممکن است این کتاب را از کتاب فروشی محله خود خریداری کنند زیرا دوست دارند از آن حمایت کنند. آنها آن را از سوپرمارکت خریداری می‌کنند چون خرید از آن جا راحت است. تمام این استراتژی‌های فروش کتاب متفاوت‌اند و هر یک برای مشتریان خاصی جذاب می‌باشند (یعنی برای بخش‌های بازار مختلفی). اگر این استراتژی‌ها متفاوت نبودند، مشتریان دلیلی برای استفاده از برخی از آنها نداشتند، و از هر کجا که راحت‌تر یا ارزان‌تر می‌توانستند کتاب را خریداری کنند از همان جا تهیه می‌کردند.

۲-۶-۲) تمایز در استراتژی‌های تجاری

کتاب کلاسیک مایکل پورتر درباره مزّیت رقابتی، سه استراتژی کلی را شناسایی کرده است. ۱- استراتژی پیشگامی هزینه‌ها، ۲- استراتژی تمایز و ۳- استراتژی تمرکز (نمایش ۱-۸). این استراتژی‌ها از حیث قلمروی بازار هدف و نیازهای بازار هدف (قلمروی رقابتی گسترده یا محدود) متفاوت می‌باشند و بسته به این که آنها از طریق کاهش هزینه‌ها به دنبال کسب مزیت رقابتی باشند (قیمت‌های پایین‌تر به مشتری برای محصولات مشابه) یا از طریق تمایز (به محصولاتی که از برخی جهات برترند)، نمایانگر روش‌های مختلف و خاصی‌اند که شرکت‌ها با بهره گرفتن از آنها می‌توانند فکر و پول مشتریان را در بازارهای هدف، از آن خود کنند. پورتر مدعی است که بدترین استراتژی، «در شکل‌گیر کردن» است، یعنی نه متمایز از رقبا بودن و نه هزینه‌های پایین‌تری از رقبا داشتن. شرکت‌هایی که در چنین وضعیتی قرار دارند نمی‌توانند مشتریان خود را راضی کنند. اما مشتریان استراتژی‌ها را نمی‌خرند. آنها کالاها و خدماتی خاص را خریداری می‌کنند و دوست دارند نیازهایشان به نحوی مؤثر تأمین شود: تحویل به موقع، نصب صحیح، خدمات مشتری پاسخگو و غیره. بنابراین، استراتژی در سطح بازار- محصول اجرا می‌شود، یعنی جایی که تمایز مبنای موقعیت‌یابی قرار می‌گیرد.

۳-۶-۲) تمایز میان کالاها و خدمات

مشتریان در یک بخش بازار خواسته‌ها و نیازهایی دارند که این خواسته‌ها و نیازها به گونه‌ای با خواسته‌ها و نیازهای مشتریان دیگر بخش‌ها فرق دارند. موقعیت‌یابی به شرکت امکان می‌دهد تا از چنین تفاوت‌هایی به نفع خود بهره گیرد و به آنها پاسخ بدهد، و برخی کالاها و خدمات را طوری موقعیت‌یابی کند که نیازهای مشتریان را در یک یا چند تا از این بخش‌ها تأمین کند. این تفاوت‌ها اغلب فیزیکی‌اند. کامپیوترهای دل دقیقاً همان ویژگی‌هایی را دارند که مشتریان می‌خواهند. کتانی‌های ساقه بلند نایک، یک تفاوت فیزیکی بودند. اما تفاوت‌ها می‌توانند مفهومی نیز باشند مثل محصولات بعدی نایک که جان‌مک‌انرو، تنیس‌ باز معروف، و مایکل جردن و دیگر قهرمانان مشهور ورزشی پشت آنها را امضا کرده بودند. در واقع هدف از موقعیت‌یابی مؤثر، خلق تفاوت‌های فیزیکی و مفهومی با بهره‌گیری از تمام عناصر آمیخته بازاریابی- قیمت، محصول، پیشبرد و تصمیم‌های توزیع- است.
در “بررسی تاثیر موقعیت یابی استراتژیک بر عملکرد شرکت در بافت تجارت الکترونیک"، یونگ جیم کین و همکاران (۲۰۰۸) عوامل محیطی و عوامل سازمانی را به عنوان عوامل تاثیر گذار بر موقعیت یابی استراتژیک می دانند. آن ها مدلشان را با بهره گرفتن از ۱۳۳ گزارش شرکت های مختلف مورد آزمایش قرار دادند. آن ها در این مطالعه مفهوم تعیین جایگاه استراتژیک مبتنی بر عوا مل محیطی و منابع بر شرکت ها را مورد بررسی قرار دادند. همچنین آن ها نقش موقعیت یابی استراتژیک در تشریح عملکرد شرکت را به صورت عملی مورد آزمایش قرار دادند. با تعریف رابطه بین عملکرد و موقعیت یابی استراتژیک می توان از ترکیب استراتژی های چند گانه به یک فرم خاص صحبت به عمل آورد. پورتر (۱۹۷۹) استراتژی را به عنوان ساختن دفاع در مقابل نیروهای رقابتی یا یافتن جایگاه هایی در قسمت هایی از صنعت که این نیروها ضعیف هستند، تعریف کرد. او همچنین موقعیت یابی را به عنوان فعالیتی تعریف کرد که به شرکت اجازه می دهد که بهترین دفاع را در مقابل نیروهای رقابتی فراهم آورد. از این دیدگاه می توان موقعیت یابی استراتژیک را به عنوان یک فعالیت استراتژیک برای یافتن بهترین ترکیب استراتژی های لازم برای دفاع کردن از یک شرکت در مقابل نیروهای رقابتی در صنعت تعریف کرد. دیدگاه استراتژی رقابتی و دیدگاه مبتنی بر منبع دو دیدگاه عمده در جایگاه استراتژیک و عملکرد شرکت می باشند. دیدگاه استراتژی رقابتی که ریشه در نوشتجات سازمان صنعتی دارد از دیدگاه خارج- داخل حمایت می کنند. یعنی جایی که عملکرد شرکت مقدمتا توسط عوامل محیطی نظیر ساختار و صنعت تعیین می گردد. اما دیدگاه مبتنی بر منبع که جدیدتر است استدلال می کند که منابع و قابلیت های خاص شرکت عواملی هستند که عملکرد شرکت را تعیین می نمایند. از دیدگاه پورتر (۱۹۸۵ و ۱۹۸۰) شناسایی وضعیت رقابتی شرکت در صنعت بسیار مهم و حیاتی است. وضعیت رقابت را می توان به صورت پنج نیرو تعریف کرد. ۱- رقبای کنونی، ۲- تهدید وارد شونده های جدید، ۳- قدرت چانه زنی تامین کننده ها و فروشنده ها ، ۴- قدرت چانه زنی مشتریان ، و۵- تهدید کالاهای جانشین. شرکت ها باید جایگاه استراتژیک خودشان را از طریق یافتن بهترین موقعیت دفاعی در مقابل نیروهای رقابتی از طریق بر هم زدن توازن نیروها و جایگاه شرکت و از طریق انتخاب استراتژی مناسب برای توازن رقابتی قبل از حرکت رقبا تنظیم کنند. ارتقا از این دیدگاه موقعیت یابی استراتژیک یک شرکت منعکس کننده ی توانایی شرکت برای ایجاد مزیت رقابتی می باشد.
بنابراین موقعیت یابی استراتژیک، برونداد درک ساختار بازار و وضعیت هایی است که عملکرد شرکت را تعیین می کنند. در این مطالعه، یانگ جیم کین و همکاران شدت رقابت، تلاطم فنی، و پیچیدگی را بعنوان عوامل محیطی در نظر گرفته اند. آن ها اثربخشی ارتباطات، منابع ذهنی، و منابع تکنولوژیک را بعنوان منابع و قابلیت های شرکت در نظر گرفته اند. این عوامل در نگاره ۲-۲ نمایش داده شده اند. در مطالعه ی آن ها جایگاه استراتژیک بعنوان ترکیبی از سه استراتژی عمومی (رهبری هزینه، تمرکز، و تمایز) شناخته می شود که این سه استراتژی به ایجاد مزیت رقابتی مبتنی بر درک عوامل محیطی و منابع کمک می کند.
یافته های این مطالعه از این فرضیه که تفاوت در درک عوامل محیطی و منابع شرکت منجر به موقعیت یابی استراتژیک متفاوت در شرکت ها میشود پشتیبانی می کند. نتیجه ی دیگر این است که موقعیت یابی استراتژیک متفاوت منجر به عملکرد های کاملا متفاوت می شود.

نگاره ۲-۲: مدل ادراکی موقعیت یابی استراتژیک (Yong Jin Kim et al, 2008, p. 205)

۷-۲) راه‌های تقویت جایگاه یک محصول نزد مشتریان

مشتریان یا مشتریان بالقوه تفاوت‌های فیزیکی و دیگر تفاوت‌های موجود میان کالاها یا خدمات موجود در یک دسته محصول را درک می‌کنند. تصمیم‌گیران بازاریابی‌ای که به دنبال ارتقای جایگاه محصولات خود در ذهن مشتریان‌اند، سعی می‌کنند ویژگی‌های محصولات خود را بهتر و بیش‌تر کنند، که اقدامات آنها را می‌شود به شرح زیر خلاصه و طبقه‌بندی نمود:
۱-۷-۲) ویژگی‌های فیزیکی ساده: این دسته از ویژگی‌ها مستقیماً به یک بعد فیزیکی مثل قیمت، کیفیّت، قدرت یا اندازه مربوط می‌شوند. در حالی که ارتباط و تشابه مستقیمی بین بعد فیزیکی و ویژگی ادراکی یک محصول وجود دارد، بررسی و تجزیه و تحلیل نظر مصرف‌کنندگان درباره محصولات از حیث این ویژگی‌ها می‌تواند مسایل مورد نظر یک استراتژی بازاریابی را آشکار سازد. مثلاً ممکن است مشتری تفاوتی بین خودرویی که در هر ۲/۲۳ مایل یک گالن بنزین مصرف می‌کند با خودرویی که در هر ۸-۲۵ مایل یک گالن بنزین مصرف می‌کند، قائل نشود و آن دو را از این حیث مشابه بداند.
۲-۷-۲) ویژگی‌های فیزیکی پیچیده: به دلیل آن که تعداد ویژگی‌های فیزیکی محصولات بسیار زیاد است، ممکن است مشتریان برای ارزیابی آن محصولات از ویژگی‌های کلی استفاده کنند. مشتریان معمولاً به شکل ذهنی چنین شاخص‌هایی را درست استفاده می‌کنند زیرا برای هر ویژگی‌، اهمیت نسبی متفاوت و خاصی قایلند. از جمله این ویژگی‌ها یا شاخص‌های کلی به موارد زیر می‌توان اشاره کرد: سرعت یک کامپیوتر، جادار بودن یک خودرو و ارائه دوستانه یک خدمت.
۳-۷-۲) ویژگی‌های اساساً انتزاعی: اگر چه این ویژگی‌های ادراکی تحت تأثیر ویژگی‌های فیزیکی قرار دارند، اما همیشه مستقیماً تابع آنها نیستند. مثال‌هایی که می‌توان آورد عبارت‌اند از: کیفیت یک نوشابه، پرستیژ یک خودرو. تمام این ویژگی‌ها به شدت ذهنی‌اند و به راحتی نمی‌توان آنها را به مشخصات فیزیکی مرتبط دانست مگر آن که آنها را معلول تجربه افراد بدانیم. میزان اهمیّت ویژگی‌های ادراکی و درصد ذهنی بودن آنها میان طبقات محصول مختلف و نزد هر یک از مشتریان متفاوت می‌باشد. بنابراین می‌شود چنین ادعا کرد که مصرف‌کنندگانی که با یک طبقه محصول خاص آشنا هستند، در مقایسه با مصرف‌کنندگانی که آشنایی کم‌تری با آن طبقه محصول دارند، بیش‌تر ترجیح می‌دهند تا بر ویژگی‌های فیزیکی اتّکا کنند و برای ارزیابی محصولات مورد نظر خود کم‌تر به ویژگی‌های ادراکی توجه می‌کنند. هم‌چنین می‌توان ادعا نمود که درست است که موقعیت‌یابی یا مقایسه ادراکی محصول برای کالاهای مصرفی بی‌دوام ضروری است، اما در مورد کالاهای مصرفی بادوام و بسیاری از کالاهای صنعتی چنین نیست. حتی اگر چنین ادعاهایی کاملاً درست باشند؛ باز هم در مورد بسیاری از محصولات، موقعیت‌یابی ادراکی ضروری است. یک دلیل این ضرورت آن است که شباهت‌های میان ویژگی‌های فیزیکی محصولات بیش‌تر و بیش‌تری دارد افزایش می‌یابد. این مسئله اهمیت دیگر ابعاد عمدتاً ذهنی را بیش‌تر می‌کند. مثلاً به نظر شما آیا اگر مایکل جردن پشت کفش‌های ورزشی بسکتبال ایرجردن^[۳۷] شرکت نایک را امضا نکرده بود، این کفش‌ها به این خوبی فروش می‌رفت؟
در “موقعیت یابی استراتژیک: یک فرایند تصمیم گیری یکپارچه برای تولیدکنندگان” تیم باینز و همکاران(۲۰۰۵) تحقیقی را تشریح می کنند که منجر به ایجاد یک فرایند رسمی و عقلانی می گردد و تولیدکنندگان را برای گرفتن تصمیم در مورد موقعیت یابی استراتژیک راهنمایی می کند. یک تصمیم استراتژیک کلیدی برای تولیدکنندگان، تصمیم گیری در مورد آن فعالیت های تولیدی است که سازمان باید به صورت داخلی انجام دهد و همچنین تصمیم گیری در مورد آن فعالیت های تولیدی که باید به صورت خارجی باقی بمانند. یک فعالیت تولیدی درای چهار ناحیه است که در این ناحیه ها مبادلات در شبکه های زنجیره های عرضه ی وسیع تری رخ می دهند. این ها دارای سطح مشترک با مشتریان، تامین کنندگان، محدوده ی محصول، و زیرساخت های سازمانی می باشند. بیشتر نوشتجات حاضر تصمیم موقعیت یابی استراتژیک را از طریق تجزیه و تحلیل فرصت ها و تهدید ها هدایت می کنند. در نگاره ۳-۲ تصمیمات موقعیت یابی استراتژیک را مشاهده می کنید که با چهار ناحیه ی گفته شده ی فوق در ارتباط می باشند:

نگاره ۳-۲: تصمیم های موقعیت یابی استراتژیک برای نواحی کلیدی کسب و کار (Tim Baines et al, 2005, P. 181)
جایگاه استراتژیکی که توسط یک شرکت تولید کننده اختیار می شود برای رقابت دارای اهمیت زیادی می باشد. این جایگاه در انگلستان یک عنصر کلیدی از استراتژی دولت برای شرکت های تولید کننده را تشکیل می دهد. دولت انگلستان عنوان می کند که استراتژی ما کمک به شرکت های تولید کننده برای بالا آمدن از زنجیره ی ارزش و کسب مزایای فعالیت های تولیدی دانش محور و حرفه ای می باشد. نگاره ۳-۲ تصویری از فضای رقابتی برای یک دامنه ی محصول در یک شرکت تولید کننده ی نمونه را نشان می دهد. مفهوم این نگاره این است که تمام تولید کنندگان درون یک منظره از فعالیت هایی حضور دارند که از راه هایی مربوط به تولید دامنه ی محصول می شوند. همانطور که در نگاره مشاهده می شود، برخی از این فعالیت ها داخلی و برخی دیگر خارجی هستند. یک مرز خیالی بین این دو نوع فعالیت وجود دارد که دلالت کننده بر فضای رقابتی سازمان ها می باشد. بیشتر سازمان ها دارای یک فضای رقابتی منحصر به فرد خواهند بود که نمایش دهنده ی جایگاه استراتژیک آن ها در شبکه های زنجیره ی ارزششان می باشد.

نگاره ۴-۲: فضای رقابتی خانواده ی محصول در یک شرکت تولید کننده ی نمونه (Tim Baines et al, 2005, P. 183)

۸-۲) نقشه ارزش

هدف اقتصاد و کسب و کار بنگاه‌های اقتصادی باید ایجاد بازار و جلب مشتری باشد. دستیابی به این هدف با خلق و انتقال ارزش اقتصادی امکان‌پذیر می‌شود. بنگاه‌های اقتصادی کشور بازوی حضور در بازارهای منطقه و جلب مشتری قلمداد می‌شوند. پایداری این بنگاه‌ها در عرصه رقابت منوط به کسب موفقیت در سهمی از این ارزش در قالب سود است. سودآوری‌ بنگاه‌ها به دو عامل بستگی دارد: شرایط اقتصادی بازار و موفقیت بنگاه در خلق ارزش بیش از رقبا. مقدار ارزشی که بنگاه در مقایسه با رقبای خود خلق می‌کند به موقعیت هزینه‌ای و منفعتی‌اش نسبت به رقبا بستگی دارد. کسب و کارهای موفق در ایجاد ارزش بیشتر نسبت به رقبا، به موقعیتی مزیت‌دار نسبت به رقبا در بازار وابسته است.
نقشه ارزش، ابزار تاکتیکی دست‌یابی به موقعیت برتر استراتژیک است. این نقشه، موقعیتهای قیمت- کیفیت بنگاه‌ها را در بازار نشان می‌دهد. نگاره ۵-۲ نمونه‌ای از نقطه ارزش است. خط توپُر در این نگاره، منحنی بی‌تفاوتی است. این منحنی ترکیباتی از قیمت- کیفیت است که در آن، مازاد مصرف کنندگان برابر است. موقعیت‌های قیمت- کیفیت در زیر منحنی بی‌تفاوتی، نشانگر مازاد مصرف کننده است. این نقاط نشانگر مازادی هستند که ناشی از نقاط روی منحنی است. موقعیت‌های قیمت- کیفیت که بالاتر از منحنی بی‌تفاوتی است، مازاد مصرف کننده‌ای را ایجاد کرده که کمتر از نقاط و ترکیبات واقع روی منحنی بی‌تفاوتی است. زمانی که بعضی از ترکیب‌ها و موقعیت‌ها روی یک منحنی بی‌تفاوتی خاص قرار می‌گیرد و بعضی خارج از آن، مصرف کننده به سوی بنگاه‌هایی سوق پیدا می‌کند که مازاد بالای مصرف کننده عرضه می‌دارند. فروشنده باید صرف نظر از اینکه مشتریان حقیقی یا حقوقی باشند، مازاد مصرف کننده بوجود آورد تا رقابت موفقیت‌آمیز داشته باشد. زمانی که موقعیت‌های قیمت- کیفیت بنگاه، خطی تراز با همان منحنی بی‌تفاوتی باشد، بنگاه مازاد مصرف کننده یکسانی را به مصرف کننده پیشنهاد کرده و به برابری مازاد مصرف کننده رسیده است. اگر بنگاه‌ها به برابری مازاد مصرف کننده در بازاری برسند که در آن مصرف کنندگان ترجیحات یکسان دارند، در این صورت مصرف کننده در داخل آن بازار انگیزه جا به جا کردن خرید خود را از یک فروشنده به دیگری نخواهد داشت، لذا سهم‌های بازار پایدار خواهد ماند. اگر بنگاه‌های درون بازار کالای با کیفیت یکسانی عرضه کنند براساس این برابری مازاد مصرف کننده بنگاه‌ها، قیمت یکسانی را از خریداران مطالبه می‌کنند. هنگام از دست دادن برابری مازاد مصرف کننده توسط بنگاهی، فروش سهم بازار بنگاه کاهش می‌یابند.

نگاره ۵-۲: نقشه ی ارزش )حمیدی زاده، محمد رضا ،۱۳۸۹)
شیب تند منحنی بی‌تفاوتی نشانگر مبادله و رابطه میان قیمت و کیفیت برای مصرف کننده‌ای است که می‌خواهد این دو عامل را با یکدیگر مبادله کند. تغییر قیمت در طول یک منحنی بی‌تفاوتی مشخص متناظر با تغییر منفعت  است که از طریق تغییر  در کیفیت کالای تحویل داده شده ایجاد می‌شود. منحنی بی‌تفاوتی با شیب تند، نشانگر این است که مصرف کننده خواهان پرداخت مبلغی بیشتر برای کیفیت افزون‌تر است در حالی که منحنی بی‌تفاوتی کم عمق و کم شیب نشانه ارزش چندانی نداشتن کیفیت بالاتر برای مصرف کننده است (نگاره ۵-۲).

نگاره ۶-۲: نقشه ی تطبیقی ارزش (حمیدی ‌زاده، ۱۳۸۶؛ ۲۰۰۵، McGuigan et al؛ ۱۹۹۱، McGahan and Porter)

۹-۲) خلق ارزش و مزیت رقابتی

اگر چه B-C مثبت، برای زنده ماندن اقتصادی هر محصول ضروری است اما ضمانتی برای داشتن سود اقتصادی مثبت نیست. در بازاری با ورود آسان که تمام بنگاه‌ها ارزش اقتصادی یکسانی ایجاد می‌کنند، رقابت میان بنگاه، سودآوری را پراکنده خواهد کرد. بنگاه‌های موجود و وارد شده‌های جدید با پایین کشیدن پیشنهادهای قیمتی به نقطه‌ای که تمام تولیدکنندگان سود اقتصادی صفر کسب کنند، با یکدیگر بر سر مصرف کنندگان رقابت خواهند کرد. در چنین بازارهایی مصرف کنندگان تمام ارزش اقتصادی کالا را نصیب خود می‌کنند. به تبع این وضعیت برای تصاحب سود اقتصادی، بنگاه‌ها باید ارزش اقتصادی بیش از رقبا ایجاد کنند. لذا بنگاه باید سطحی B-C، را ایجاد کند که رقبایش نتوانند به آن پاسخ دهند.
خلق اقتصادی همیشه در حوزه مصرف کنندگان خاص اتفاق می‌افتد. از آنجا که مشتریان مختلف معمولاً مبادله‌های متفاوتی میان قیمت و خصوصیات کالایی دارند که B را تشکیل می‌دهد، ممکن است در بازار خاصی، بنگاه B-C بالاتری میان یک بخش از مصرف کنندگان خلق کند در حالی که بنگاه دیگری B-C بالاتری در بخش دیگری از بازار به دست آورد.
کل زنجیره عمودی می‌تواند رقابت بر سر خلق ارزش اقتصادی تصور شود. کالاها در طول زنجیره‌ای عمودی معمولاً از مواد اولیه و ساخت بخش‌های جزیی تا توزیع و خرده فروشی جریان می‌یابند. مراحل اولیه در زنجیره عمودی در روند تولید «بالادستی» (Up Stream) و مراحل بعدی «پایین دستی» (Down Stream) هستند. مثلاً، در تولید کاغذ، الوار و چوب، بالادستی و کارگاه چوب‌بری، پایین دستی قلمداد می‌شوند.