۹۲۷/۲

۷۸۵۶۳۷

۴/۸۳

۰۰۱۳۹/۰

۰۰۱۵۹/۰

۲۹۹/۰

۱/۳۳۶۱

انحراف معیار

نرم­افزار و کدنویسی
برای شبیه­سازی و برآورد رسوب باید قبل از هر جیز کد یا برنامه مربوطه نوشته شود. در تحقیق حاضر در جهت تسهیل محاسبات و حصول نتایج برای مدل موردنظر ، روند پیش ­بینی و بهینه­سازی مسأله به صورت کد متلب درآمده است. متلب یک محیط نرم‌افزاری برای انجام محاسبات عددی و یک زبان برنامه‌نویسی نسل چهارم است. واژه متلب هم به معنی محیط محاسبات رقمی و هم به معنی خود زبان برنامه‌نویسی مربوطه است که از ترکیب دو واژه MATrix (ماتریس) وLABoratory (آزمایشگاه) ایجاد شده ‌است. این نام حاکی از رویکرد ماتریس محور برنامه است، که در آن حتی اعداد منفرد هم به عنوان ماتریس در نظر گرفته می‌شوند. کار کردن با ماتریس‌ها در متلب بسیار ساده است. در حقیقت تمام داده‌ها در متلب به شکل یک ماتریس ذخیره می‌شوند. برای مثال یک عدد (اسکالر) به شکل یک ماتریس ۱×۱ ذخیره می‌شود. یک رشته مانند «Whale is the biggest animal» به شکل ماتریسی با یک سطر و چندین ستون (که تعداد ستون‌ها به تعداد کاراکترهاست) ذخیره می‌شود. فایل‌های صوتی نیز در متلب به شکل ماتریس‌های تک ستون (بردارهای ستونی) ذخیره می‌شوند. بنابراین جای تعجب نیست که متلب مخفف عبارت آزمایشگاه ماتریس باشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

برای نوشتن بدنه اصلی برنامه از جعبه ابزار LSSVMlab کمک گرفته شده است. این جعبه ابزار برای استفاده با بسته تجاری برنامه متلب در نظر گرفته شده است. این جعبه ابزار ابتدا گردآوری و سپس برای معماری­های مختلف کامپیوتری از قبیل ویندوز و لیناکس^[۴۹] آزمایش شده است. بسیاری از توابع این جعبه ابزار می ­تواند در حدود ۲۰۰۰۰ نقطه داده و یا بیشتر را در خود جای دهد. ارتباط LSSVMlab با متلب حاوی یک نسخه ابتدایی برای مبتدیان و یک نسخه پیشرفته­تر همراه با برنامه­هایی برای تکنیک­های رمزگذاری چند کلاسه می­باشد. تعدادی از توابع منحصر به روش LSSVM بوده ( که دارای پسوند lssvm در اسم توابع می­باشد از قبیل توابع؛ initlssvm، trainlssvm، simlssvm و ….) و مابقی را به طور کلی می­توان استفاده کرد. تعدادی از نمونه­های نمایشی^[۵۰] نیز طریقه استفاده از ترکیبات مختلف جعبه ابزار را نشان می­دهد. توابع متلب موجود به دو شیوه اصلی سازمان­دهی شده است: بسته به انتخاب کاربر هم می ­تواند به طور مستقیم و از راه تابعی، و هم می ­تواند به صورت ساختار هدفمند^[۵۱] (با اشاره به عنوان model) فراخوانده شود. با کمک گرفتن از این جعبه ابزار در نهایت کد نهایی نوشته و متناسب با هدف مورد نظر اصلاح و مورد استفاده واقع شده است.
پس از کدنویسی داده ­ها از طریق متلب فراخوانی شدند و از میان آنها ۶۰ درصد برای آموزش، حدود ۲۰ درصد برای صحت­سنجی مدل و مابقی به عنوان داده ­های آزمون برای رویکرد نخست، یعنی مدل حداقل مربعات ماشین بردار پشتیبان، در نظر گرفته شد. مدل بارها و بارها اجرا شد و نتایج مطلوبی حاصل شد که در ادامه در مورد آنها بحث می­ شود. مدل حداقل مربعات ماشین بردار پشتیبان دارای دو پارامتر از پیش تعیین شده بوده و باید در حین مدل­سازی واسنجی شوند. این پارامترها عبارتند از: یا پارامتر تنظیم و پارامتر مربوط به تابع کرنل که بسته به نوع کرنل متفاوت است. در ابتدا بر روی داده ­ها عمل پیش­پردازش صورت گرفته و داده ­ها نیز نرمالیزه شدند. با بهره گرفتن از داده ­های آموزشی عملیات یادگیری بر روی مدل صورت گرفته و با بهره گرفتن از داده ­های صحت­سنجی پارامترهای مدل واسنجی شده و پس از آن از طریق داده ­های آزمون میزان یادگیری مدل بررسی شده است. در رویکرد ثانویه، بهینه­یابی اجتماع ذرات بر روی داده ­ها پیاده­سازی شد که در ادامه به بحث در مورد آن پرداخته می­ شود.
بحث و نتایج
رویکرد نخست، حداقل مربعات ماشین بردار پشتیبان
در مدل­سازی اولیه مربوط به رویکرد پیشنهادی نخست، سعی شده که پارامترهای کالیبره مدل LSSVR با الگوریتم بهینه­سازی اجتماع ذرات واسنجی شود. بدین ترتیب که در ابتدا مقادیر مختلفی را به صورت تصادفی در یک فضای جست­وجوی وسیع به پارامترهای مدل حداقل مربعات ماشین بردار پشتیبان اختصاص داده که این مقادیر برای الگوریتم اجتماع ذرات نقش موقعیت ذرات را خواهد داشت. تک­تک این موقعیت­ها به طور جداگانه وارد مدل حداقل مربعات رگرسیون بردار پشتیبان شده و شبیه­سازی رسوب انجام می­گیرد. مقادیر شبیه­سازی با مقادیر اندازه ­گیری شده مقایسه شده و میزان خطای شبیه­سازی محاسبه می­ شود. از بین ذرات مختلف ذره­ای که موقعیت آن موجب کمینه خطا در مدل می­ شود، به عنوان “بهترین عمومی” در نظر گرفته می­ شود. از طرفی دیگر بهترین موقعیتی که هر ذره در طول تکرارهای مختلف داشته به عنوان “بهترین فردی” شناخته می­ شود. از طریق “بهترین عمومی” و “بهترین فردی"، سرعت و موقعیت کلیه ذرات به­روز شده و برای تکرار بعدی به کار برده می­شوند. همین روند ادامه یافته تا همه ذرات به سمت یک ذره که دارای موقعیت بهینه است، همگرا شوند. بعضی اوقات ممکن است مدل همگرا نشود برای همین تعداد تکرارها معلوم فرض می­شوند. موقعیت بهینه در واقع همان مقادیر واسنجی شده پارامترهای تنظیم و کرنل هستند. در شکل (۵-۱) فلوچارتی از این روند ارائه شده است. با بررسی توابع کرنل مختلف ملاحظه گردید که تابع پایه
Start
Enter training data
Generate initial particles together with their velocities
Update particle velocities and positions
Update the best particles

Evaluate according RMSE of each particle and set the best particle
End
Select the best particle
Termination condition satisfied?

شکل ‑: فلوچارت مدل ترکیبی الگوریتم PSO و LSSVM
YES
NO
Conversion of constrained optimization problem to its Lagragian version
Conversion to LP

Derivative of Lagragian function subject to
Finding the values of  and e by above equation in terms of Lagrange multipliers and then substitution in Lagranian function
Using a kernel function such as RBF
شعاعی قابلیت تعمیم بهتری نسبت به سایر توابع کرنل دیگر داشته و از این تابع برای مدل­سازی استفاده شد. مقادیر پارامتر تنظیم و پارامتر کرنل RBF با بهره گرفتن از الگوریتم PSO واسنجی شدند که به ترتیب برابر با ۷۱۵۸/۷۱ و ۵۳۸۵/۱۶ هستند. نتایج مربوط به داده ­های آموزشی و آزمون از قبیل همگرایی پارامترهای تنظیم و کرنل، نمودار پراکندگی و هیستوگرام خطاها را می­توان در شکل­های (۵-۲) تا (۵-۷) مشاهده نمود.
شکل ‏۵‑۲: همگرایی پارامتر تنظیم (  )
شکل ‏۵‑۳: همگرایی پارامتر مربوط به تابع کرنل RBF (  )
شکل ‏۵‑۴: هیستوگرام خطای آزمون مدل نخست LSSVM

شکل ‏۵‑۵: نمودار پراکندگی داده ­های آموزشی (مدل نخست LSSVM)

Ranjan et al. (2009)

پوسته برنج خام

آرسنیک

۱۴۷/۰

Ye et al. (2010-a)

پوسته برنج خام

کروم

۹۶/۷۳

Ye et al. (2010-b)

پوسته برنج اصلاح شده

کروم

۹۴/۱۲۵

۲-۲-۱-۲- کربن فعال
کربن فعال از مواد حاوی کربن مانند ضایعات کشاورزی و باقیمانده میوه ها و مواد غذایی، پوست بادام، نارگیل، فندق و گردو، هسته زردآلو و هلو و خرما، چوب، زغال سنگ و غیره تولید می شود. از آنجا که این ماده به عنوان یکی از موثر ترین جاذب ها به کار گرفته شده است، در زیر به پاره ای از تحقیقاتی که در این زمینه انجام گرفته است اشاره می شود.
در سال ۲۰۰۳ تحقیقی انجام شد که در آن از پوست بادام، دو نوع کربن فعال اصلاح شده تولید شده و برای حذف نیکل مورد استفاده قرار گرفت. جهت کربونیزه شدن کربن فعال نوع اول از کوره ای با دماهای مختلف از ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد و تحت فشار اتمسفر نیتروژنی به مدت ۱ ساعت استفاده شده و سپس فعالسازی به مدت ۱ ساعت و توسط گاز دی اکسید کربن بر روی آن انجام گرفت. کربن نوع دوم به روش شیمیایی فعالسازی شد به این طریق که به مدت ۶ ساعت و بوسیله ۱۰% H₂SO₄ شستشو شده و سپس به مدت ۱ ساعت در دماهای مختلف و در محیط نیتروژنی کربونیزه گردید. بر اساس نتایج بدست آمده از این تحقیق کربن فعال نوع دوم برای حذف نیکل موثرتر است (Hasar, 2003).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

Kikuchi و همکارانش در سال ۲۰۰۶ تحقیقی انجام دادند که در آن اثر بارگذاری اکسید منگنز بر روی کربن فعال برای جذب سرب از محلولهای آبی مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت این جاذب با کربن فعال اکسید شده و ذرات اکسید منگنز مقایسه گردید. نتایج این آزمایش نشان دادند که بارگذاری توط هر دو اکسید منگنز و کربن فعال اکسید شده فرایند جذب فلزات سنگین را بهبود می بخشد. اکسید منگنز بارگذاری شده بر روی کربن فعال برای جذب سرب موثر تر بود و این در حالی است که تنها بخشی از گروه های فعال سطحی موجود در ذرات اکسید منگنز و کربن فعال اکسید شده در فرایند جذب موثر بوده اند (Kikuchi et al., 2006).
Fierro و همکارانش در سال ۲۰۰۹ جهت افزایش مقدار آهن بارگذاری شده بر روی کربن فعال از هیدرولیز تحت فشار کلرید فریک استفاده نمودند. در این راستا، مقدار آهن به صورت خطی با افزایش زمان هیدرولیز افزایش یافت و پس از ۲۴ ساعت کربن فعالی با ۴/۹% وزنی آهن بدست آمد. بر اساس نتایج بدست آمده، افزایش مقدار آهن موجب بهبود پارامترهای بافتی جاذب نشده است. کربن فعال معمولی تنها ۱۴% از آرسنیک موجود در آب زیر زمینی را حذف می کند و این در حالی است که درصد حذف برای کربنی که تحت ۶ ساعت هیدرولیز تحت فشار کلرید فریک قرار گرفته بود، ۹۴% بود. قرار دادن کربن ها تحت هیدرولیز در مدت زمان طولانی، موجب تشکیل توده هایی از نانو ذرات آهن بر روی سطح شده و بازدهی را کاهش می دهد (Fierro et al., 2009).
۲-۲-۱-۳- پوسته گردو
بیات در سال ۱۳۸۵ تحقیقی انجام داد که در آن از کربن های تهیه شده از پوست گردو و بادام برای حذف یون کادمیوم از محلول های آبی استفاده گردید. بر اساس نتایج بدست آمده، pH بهینه جهت حذف بیشترین مقدار کادمیوم به میزان ۹۱% برابر ۷-۵/۶ گزارش شده است (بیات، ۱۳۸۵).
در سال ۱۳۸۷ تحقیقی انجام شد و موثر بودن کربن پوسته گردو و پوسته برنج در دو مرحله پیوسته و ناپیوسته برای حذف نیکل و روی از فاضلاب های مصنوعی و واقعی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس آزمایش های ناپیوسته، غلظت اولیه برابر ۱۰ میلی گرم و زمان تماس بهینه برای هر دو جاذب برابر ۶۰ دقیقه بوده است. همچنین pH اولیه بهینه برای حذف نیکل کربن پوست گردو و پوست برنج به ترتیب برابر ۴/۵ و ۴۵/۳ و برای فلز روی برابر ۵ و ۳ بوده است. بر اساس نتایج بدست آمده از این آزمایش با افزایش زمان تماس، غلظت اولیه جاذب و pH راندمان جذب افزایش و با افزایش دما راندمان کاهش می یابد. همچنین بیشترین راندمان جذب روی توسط پوسته گردو و پوسته برنج به ترتیب ۵۶/۹۳% و ۹۹% و برای فلز نیکل برابر ۸/۶۰% و ۳۸/۹۸% می باشد (چمانچی، ۱۳۸۷).
۲-۲-۱-۴- خاک اره
در تحقیقی که در سال ۲۰۰۵ توسط Shukla و همکارانش بر روی جذب فلز نیکل از محلول های آبی بر روی خاک اره چوب افرا انجام شد، غلظت اولیه یون فلزی، مقدار جاذب و pH محلول به عنوان مهمترین پارامترهای تاثیر گذار بر جذب معرفی گردیدند. در این تحقیق بیشترین درصد حذف فلز پس از گذشت مدت زمان تقریبا ۱ ساعت و در pH برابر ۹ بدست آمده و تعویض یونی به عنوان مکانیزم غالب جذب معرفی گردیده است. این در حالی است که این آزمایش با ۱، ۳، ۵ و ۱۰ میلی گرم در لیتر نیکل و ۵۰-۱۰ گرم در لیتر جاذب انجام شده است (Shukla et al., 2005).
Taty-Costodesو همکارانش در سال ۲۰۰۵ آزمایشهایی پیوسته به منظور بررسی جذب فلز سرب بر روی خاک اره انجام دادند که در این آزمایشها از ستونی به قطر ۱۰ و ارتفاع ۱۰۰ سانتی متر استفاده نمودند. همچنین این آزمایشها در دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد (دمای آزمایشگاه) و pH5/5 انجام شدند. نتایج این آزمایشها نشان دادند که این سیستم توانایی جذب سرب به مقدار ۲ گرم در ۱ کیلوگرم جاذب را با بازدهی ۹۹% دارا می باشد (Taty-Costodes et al., 2005).
پروین نیا (۱۳۸۷) کارایی خاک اره و براده آهن صفر ظرفیتی را بعنوان لایه های نفوذپذیر فعال، برای استفاده در تصفیه سیلابهای شهری آلوده به فلزات سنگین که شامل فلز آهن با محدوده غلظت کل ۶/۹-۱/۰ میلی گرم در لیتر و روی با محدوده غلظت کل ۷/۲-۰۰۱/۰ میلی گرم در لیتر بود، مورد بررسی قرار داد. او در این تحقیق نشان داد که این لایه ها قادرند با بهره گرفتن از جذب سطحی فیزیکی، ترسیب شیمیایی و تعویض یونی فلزات سنگین را از سیلابهای شهری حذف نمایند (پروین نیا، ۱۳۸۷).
۲-۲-۱-۵- نانو ذرات کربنی
Li و همکارانش در سال ۲۰۰۵ ترمودینامیک و سینتتیک جذب Pb²⁺ بر روی نانو لوله های کربنی را به منظور تعیین پارامترهای ترمودینامیکی و دستیابی به معادله سرعت جذب و ارزیابی ظرفیت استفاده مجدد از نانو لوله های کربنی در تصفیه فاضلاب مورد بررسی قرار دادند. با توجه به نتایج بدست آمده، ظرفیت جذب Pb²⁺ با افزایش دما افزایش می یابد. همچنین بازدهی جداسازی این یونها از جاذب با کاهش pH محلول توسط اسید نیتریک یا اسید هیدروکلریک، به مقدار چشمگیری افزایش می یابد به طوری که در pH 2 تقریبا به ۱۰۰ درصد رسید (Li et al., 2005).
سعادت (۱۳۹۱) کارایی شلتوک برنج و پوست گردوی طبیعی و اصلاح شده به روش های مختلف برای حذف یونهای فلزی سرب و نیکل را مورد مقایسه قرار داد. سپس با انتخاب جاذب بهینه از بین جاذب های مطالعه شده و ترکیب آن با نانو ذرات کربنی تک دیواره، نانو جاذب ترکیبی جدیدی به دست آورد. این جاذب جدید نسبت به سایر جاذب ها قابلیت بیشتری برای حذف یونهای سرب و نیکل از خود نشان داد. بیشترین ظرفیت جذب این جاذب برای یونهای سرب و نیکل به ترتیب ۱۸/۱۸۵ و ۱۹/۴۲ میلی گرم در گرم جاذب بدست آمد (سعادت، ۱۳۹۱).
۲-۲-۱-۶- سایر جاذب ها
Ajmal و همکارانش (۲۰۰۰) از پوست پرتقال برای حذف نیکل از فاضلاب آبکاری فلزی الکتریکی استفاده کردند. نتایج بدست آمده نشان داد که مقدار جاذب، غلظت اولیه فلز، pH و دما بر فرایند جذب تاثیرگذارند. بیشترین راندمان جذب در غلظت اولیه ۵۰ میلی گرم در لیتر، دمای ۵۰ درجه سانتیگراد و pH 6 برابر ۹۶% بوده است (Bhatnagar & Sillanpaa, 2010).
Ahluwalia و Goyal (2005) تفاله های برگ چای را برای حذف سرب، آهن، روی و نیکل از آب به کار بردند. ترتیب جذب برای محلولهای حاوی ۵ تا ۱۰۰ میلی گرم در لیتر یون فلزی Pb>Fe>Zn>Ni گزارش شده است (Bhatnagar & Sillanpaa, 2010).
Salamatinia و همکارانش (۲۰۰۸) تحقیقی انجام دادند و در آن مدلسازی فرایند جذب پیوسته مس و روی در یک ستون با بستر ثابت حاوی روغن اصلاح شده برگ نخل را مورد مطالعه قرار دادند. آزمایش های پیوسته در این تحقیق با دبی های مختلف معادل با در نظر گرفتن زمان های تماس ۶، ۱۲ و ۱۸ دقیقه انجام شد. داده های آزمایشگاهی بدست آمده از این تحقیق با مدل های مختلفی مثل Adam-Bohart، Wolborska، توماس و Yoon & Nelson تطابق داده شد و بر اساس نتایج بهترین تطابق با مدل Adam-Bohart حاصل شده است (Salamatinia et al., 2008).
۲-۲-۲- انجام آزمایشات با بهره گرفتن از سیستم ستون
نتایج ناشی از تحقیقی که توسط Chiang و همکارانش در سال ۲۰۰۲ بر روی جذب با بهره گرفتن از کربن فعال دانه ای و با بهره گرفتن از سیستم ستون انجام شد، نشان داد که ضریب موثر انتشار از ^۶-۱۰ * ۶۵/۰ تا ^۶-۱۰*۴/۷ سانتی متر مربع بر ثانیه برای H₂S در غلظت های ppmv 300-20 در ۲۳ درجه سانتی گراد برای هر دو کربن فعال خالص (FAC) و کربن فعال اشباع شده قابل احیا (IRAC) می باشد. قابلیت انتشار موثر کربن فعال اشباع شده قابل احیا تقریبا ۲ برابر بیشتر از کربن فعال خالص بود. از منحنی سینتیک کربن فعال دانه ای و یک روش تبدیل با مقیاس زمانی برای پیش بینی منحنی شکست^[۱] و ظرفیت جذب در سیستم ستون استفاده شد. بر اساس نتایج بدست آمده، سیسم جذب در کربن فعال دانه ای منحنی موفقیت را به صورت موثرتری نسبت به سیستم ستون اندازه گیری کرد (Chiang et al., 2002).
در سال ۲۰۰۳ تحقیقی انجام شد که در آن ظرفیت و عملکرد ستون کوچک مقیاس، شامل ذرات بزرگ لجن هیدروکسید فلز با بهره گرفتن از mg/l 30 محلول C.I. Reactive Red ارزیابی شد. عمق بستر مورد مطالعه ۵/۲ تا ۲۰ سانتی متر و نرخ جریان ۱/۱، ۲/۲ و ۳/۳ میلی لیتر بر دقیقه بر سانتی متر مربع بوده است. در نقطه شکست، حجم شکست با افزایش عمق بستر یا کاهش نرخ جریان بر اساس یک افزایش در زمان تماس بستر خالی، افزایش یافت (Netpradit et al., 2003).
Quek و همکارانش (۲۰۰۷) تحقیقی انجام دادند که در آن میزان موثر بودن سیستم ستون که در آن از نوعی الیاف سخت و زبر که محصول فرعی صنعت نارگیل است، به عنوان جاذب برای حذف Pb²⁺ و Cu²⁺ از محلول های آبی مورد بررسی قرار گرفت. متغیر ها در این سیستم شامل غلظت محلول فلزی، دبی و ارتفاع جاذب بود. همچنین از مدل two resistance film-pore diffusion (FPD) برای پیش بینی پروفایل های غلظت اعمال شد. با توجه به نتایج آزمایش این مدل برای پیش بینی سینتیک های ستون می تواند مورد استفاده قرار گیرد. ستون تحت تحقیق می تواند توسط یک ضریب انتشار موثر (D_eff) در طول محدوده دبی و غلظت اولیه فلز تشریح گردد. مقادیر D_eff برای ستون های الیاف/Pb و الیاف/Cu به ترتیب برابر ^۵-۱۰*(۳۶/۰+۳/۱) و ^۶-۱۰*(۰۳/۱+۲۴/۸) سانتی متر مربع بر ثانیه بوده است (Quek et al., 2007).
در تحقیقی که توسط Lua و همکارش در سال ۲۰۰۹ انجام شد رفتار جذب و دفع SO₂ بر روی کربن فعال که از پوسته پسته ساخته شده به صورت تئوری و آزمایشگاهی در یک سیستم ستون بررسی شد. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که زمان شکست ^[۲]ستون با افزایش غلظت اولیه، دبی و دما کاهش می یابد (Lua et al., 2009).
در سال ۲۰۱۱ آزمایش ستون با بهره گرفتن از ساقه ذرت اصلاح شده به عنوان ماده جاذب برای حذف کروم ۴ ظرفیتی از محلول های آبی انجام شد که در آن اثر پارامترهای مختلف مثل عمق بستر، نرخ جریان، غلظت کروم اولیه و pH اولیه محلول بررسی شد. زمان فرسودگی با افزایش عمق بستر، کاهش نرخ جریان و کاهش غلظت اولیه افزایش یافت (Chen et al., 2011).
در سال ۲۰۱۲، Albadarin و همکارانش تحقیقی انجام دادند که در آن بررسی کاملتری بر روی جذب کروم ۴ ظرفیتی از سیستم های آبی بر روی لیگنین فعال اصلاح شده با اسید فسفریک با بهره گرفتن از میکروستونهایی که تحت شرایط مختلف عمل می کنند، انجام شد. اثرات pH محلول (۸-۲)، غلظت اولیه فلز (۹۸۱/۱-۴۸۳/۰ میلی مول بر لیتر)، دبی (۱/۳-۱ سانتیمتر مکعب بر دقیقه)، نیروی یونی (۳/۰-۰۱/۰ میلی مول بر لیتر) و جرم جاذب (۴۶۵/۰-۱۱/۰ گرم) بر روی جذب کروم ۴ ظرفیتی با اعمال منحنی شکست ستون ها مورد تحقیق قرار گرفت. بر اساس نتایج آزمایشها، ظرفیت جذب با غلظت اولیه کروم افزایش می یابد. دبی های خطی بالا، مقادیر pH و نیروی یونی منجر به موفقیت سریعتر ستون در حذف کروم می شود (Albadarin et al., 2012).
۲-۲-۳- استفاده از روش پاسخ سطح (RSM) در مدلسازی آزمایش
در سال ۲۰۰۸ ظرفیت جذب یون مس از یک محلول آبی بر روی کربن فعال شده توسط H₃PO₄ با بهره گرفتن از خاک اره چوب در یک سیستم غیر پیوسته بررسی شد. در این آزمایش از روش RSM برای بهینه یابی شرایط آزمایش استفاده شد و از این طریق غلظت اولیه مس برابر mg/l 35، دمای ۲۶ درجه سانتی گراد، بار کربن ۴۵/۰ گرم در ۱۰۰ میلی لیتر، زمان جذب ۲۰۸ دقیقه و pH برابر ۵/۶ به عنوان شرایط بهینه آزمایش معرفی شدند که در این شرایط بیشترین مقدار حذف یون مس ۶/۵ میلی گرم در گرم محلول بوده است (Kalavathy M. et al., 2009).
در سال ۲۰۱۱ یافتن شرایط بهینه برای کربن فعالی که پایه آن پوسته خرما است با بهره گرفتن از ترکیبی از فعال سازی شیمیایی و فیزیکی برای جذب متان مورد تحقیق قرار گرفت. در این تحقیق از روش RSM به شیوه Central Composite Design برای بهینه کردن پارامترهای بهره برداری مراحل تولید استفاده شد. دمای فعال سازی فیزیکی، نسبت اشباع شیمیایی و زمان فعال سازی فیزیکی به عنوان متغیر های اصلی انتخاب شدند. شرایط بهینه پاسخ به این صورت بود که: دمای فعال سازی فیزیکی ۸۵۵ درجه سانتی گراد، نسبت اشباع H₃PO₄ ۴۲/۹ گرم فسفر در گرم پوسته خرما و زمان فعال سازی فیزیکی ۱۳۵ دقیقه بوده است که نتایج افزایش قابل توجهی را در جذب متان بعد از فعالیت فیزیکی-شیمیایی نشان می دهد (Arami-Niya et al., 2011).
Thespesla populnea درخت بزرگی است که در مناطق گرمسیری و جنگلهای هند یافت می شود. در تحقیقی که توسط Arulkumar و همکارانش در سال ۲۰۱۱ انجام شد، از غلاف این درخت به عنوان ماده خام برای آماده سازی کربن فعال استفاده گردید. کربن فعال آماده شده به عنوان ماده جاذب برای حذف مواد رنگی Orange G. در سیستم های آبی استفاده شد. در این تحقیق اثر پارامترهای مختلف مثل زمان تحریک، غلظت اولیه ماده رنگی و دز ماده جاذب با بهره گرفتن از روش پاسخ سطح مورد مطالعه واقع شد. نتایج این تحلیل نشان داد که ۵۴/۰ گرم کربن فعال برای بیشترین مقدار جذب ماده رنگی برابر ۶/۱۷ میلی گرم بر لیتر در مدت زمان ۰۳/۴ ساعت می باشد (Arulkumar et al., 2011).
در تحقیقی که توسط Liu و همکارانش در سال ۲۰۱۲ انجام شد cationic methylene blue (MB) از محلول های آبی توسط الیاف ابریشمی درخت پنبه که با سدیم کلریت (NaClO₂) اصلاح شده، حذف گردید. در طول مراحل تصفیه از روش پاسخ سطح به شیوه Box-Behnken Design استفاده گردید. اثرات ۳ متغیر شامل سدیم کلریت (۲/۱-۳/۰ گرم)، استیک اسید (۹/۱-۱/۰ میلی لیتر) و عکس العمل دما (۹۰-۶۰ درجه سانتی گراد) بر ظرفیت جذب (MB) مورد آزمایش قرار گرفت. با توجه به نتایج آنالیزهای آماری، ۹۳/۰ گرم سدیم کلریت، ۴۲/۱ میلی لیتر استیک اسید و دمایی برابر با ۹۰ درجه سانتی گراد به عنوان شرایط بهینه آزمایش معرفی گردید (Liu et al., 2012).
۲-۲-۴- انجام آزمایشات با بهره گرفتن از سیستم ستون و مدلسازی توسط روش RSM
در سال ۲۰۰۹، Hasan و همکارانش تحقیقی انجام دادند که در آن از بایومس آزاد و ثابت Aeromonas Hydrophila برای حذف سرب از محلول های آبی استفاده کردند. نتایج مدلسازی با RSM در ترکیب با CCD نشان داد که در بستری به ارتفاع ۱۹ سانتی متر و نرخ جریان ۲میلی لیتر بر دقیقه، ۲۷/۸۸% از سرب حذف میشده است. در این آزمایش بستر بعد از ۳۳ چرخه کاملا فرسوده می شود (Hasan et al., 2009).
۲-۳- تئوری تحقیق
۲-۳-۱- روش سطح پاسخ (RSM^[3])

سرفصل های جرایم نظامی
برابر ماده ۲ قانون مجازات اسلامی، هر فعل یا ترک فعلی که قانون برای آن مجازات تعیین کرده است، جرم محسوب می­ شود و جرایم نظامی نیز از این قاعده کلی مستثنی نیستند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جرایم نظامی فقط و فقط در قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، پیش بینی شده و مشتمل بر پنج فصل می باشند.
فصل اول: جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی همچون جرم براندازی و جاسوسی
فصل دوم: جرایم برخلاف تکالیف نظامی همچون جرایم ناشی از عدم اجرای اوامر فرماندهان و جرایم ناشی از تیراندازی های غیرقانونی
فصل سوم: فرار از خدمت
فصل چهارم: جرایم مالی همچون سرقت، ارتشاء و اختلاس
فصل پنجم: سایر جرایم نظامی همچون استفاده غیر قانونی از البسه رسمی یا علایم و نشان های نظامی و یا جرایم ناشی از تخلفات رایانه ای
جرایم نیروهای مسلح^[۲۷]
همان طور که می دانیم، نیروهای مسلح یک سازمان محسوب می شوند و مشخصات یک سازمان را دارند. از نظر گالبرایت، قدرت نظامی از سه رکن اصلی سلاح، سازمان و نیرو تشکیل می شود. سازمان های نظامی در جوامع معاصر، از سه منبع اصلی: قدرت دو منبع مالکیت و سازمان را کاملاً در اختیار دارند و عنصر شخصیت کمرنگ شده است. در واقع قدرت نظامی، سه بعد عقلانی، احساسی وبدنی دارد که بعد عقلانی، موجب می شود که اندیشه جنگیدن تقویت شود. بعد احساسی، موجب می شود جسارت جنگیدن زیاد شود و بعد بدنی، نیروهای جسمانی لازم را برای آن فراهم سازد. اهمیت نیروهای فردی و انسجام اجتماعی آنان، همراه با انگیزه های درونی در پیکره قدرت نظامی، مسأله ای نیست که با متراک شدن، پیچیدگی شدید سازمان و تکامل سلاح های جنگی، به فراموشی سپرده شود. در واقع، هنوز ایمان و دلبستگی نیروها به سازمان خود و اعتقاد به جنگیدن، مهمترین رکن در نیروهای مسلح محسوب می شود که اگر این روحیه دچار آسیب شود، کارایی ارتش ها کاهش می یابد.
به نظر هانتیگتون، ارتش امروز، دارای چهار ویژگی است:۱ـ تخصص در مدیریت سلاح، ۲ـ وابستگی به دولت ۳ـ به هم پیوستگی در درون، ۴ـ ایدئولوژی روح نظامی که منجر به تبعیت فرد از خواست های گروهی و نیز برقراری نظم و انضباط می شود.
همان طور که اشاره شد، کارایی یک ارتش ارتباط مستقیم با روحیه افراد و نگرش آن ها نسبت به سازمان دارد. در صورتی که نیروها از نگرش مثبتی برخوردار باشند، رفتارهایشان بهنجار خواهد بود و از هنجارهای سازمان نیز تبعیت خواهند کرد اما اگر نگرش منفی داشته باشند، این نگرش تأثیر مستقیمی بر رفتار آن ها خواهد گذاشت و در نتیجه، مرتکب رفتارهای نامعقولی مانند ارتکاب جرم خواهند شد و این امر، ارکان نیروهای مسلح را تزلزل خواهد کرد. برای رفع این آسیب، باید در درجه اول، نگرش های افراد نسبت به سازمان مثبت باشد و در درجه دوم، شرایط خدمتی و محیط خدمت برای افراد خوشایند باشد.
انواع جرایم درنیروهای مسلح
جرایم در نیروهای مسلح به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:^[۲۸]
۱ـ جرایم عمومی: کلیه رفتارهایی هستند که در جامعه و نیروهای مسلح به طور مشترک جرم محسوب می شوند، به عنوان مثال: سرقت، اختلاس، جعل و غیره.
۲ـ جرایم خاص: جرایمی هستند که تنها در نیروهای مسلح جرم محسوب می شوند و خارج از نیروهای مسلح، جرم تلقی نمی شوند، جرایمی مانند: فرار از خدمت: لغو دستور، ترک پست و… این گونه جرایم در جامعه، جرم محسوب نمی شوند و اما چرا قانونگذار، رفتارهایی مانند ترک پست، خوابیدن سرپست و لغو دستور را به عنوان جرم تلقی می نماید؟ باید علت آن را در اهمیت نیروهای مسلح و اقتدار آن را دانست. یک نیروی نظامی، باید از قدرت و کارایی بالایی برخوردار باشد تا هر زمان که احساس نیاز شد، امکان اعمال قدرت در سلسله مراتب وجود داشته باشد. اما جرایم و تخلفات، منجر به کاهش اقتدار نظامی و در نهایت عدم کارایی نیروهای مسلح می شوند.
در واقع می توان گفت، ارتشی کاراتر است که در زمان لازم، قدرت مانور بهتری را داشته باشد و این امر محقق نمی شود، مگر این که نابهنجاری ها به حداقل ممکن برسد.
گزارش خلاف واقع
در رابطه با گزارش خلاف واقع با امعان نظر به قانون م. ن. م. و اصول حقوقی به نظر می رسد که گزارش خلاف واقع عبارت است از : افرادی که به مناسبت انجام وظایف عهدار انجام وظایفی در یگانهای نظامی و انتظامی شده اند در صورت وقوع هر گونه حادثه و اتفاقی در محدودۀ وظایف محوله باید مراتب را بطور واقعی و همان طور که اتفاق افتاده است گزارش نمایند و اگر خلاف واقعیت و به دروغ اقدام به تهیه و تنظیم گزارش نموده و آن را تقدیم مقامات ما فوق نمایند ، اصطلاحاً گفته می شود که فرد تهیه کننده گزارش مرتکب جرم گزارش خلاف واقع یا گزارش بر خلاف حقیقت گردیده است .
همچنین در این رابطه ماده ۷۸ ق م ن م مقرر می دارد : ( هر نظامی به مناسبت انجام وظیفه عملاً گزارش بر خلاف واقع به فرماندهان ….. )از ماده ۷۸ قانون فوق الذکر مطالب زیر مستفاد می گردد.
الف . عمدی بودن ارائه گزارش
شخصی می بایست نظامی باشد و این شخص نظامی در حیطه انجام وظیفه خود به صورت عمدی یعنی عالماًو عامداً گزارشی را که در حقیقت بر خلاف واقع است به فرمانده یا دیگر مقامات مسئول گزارش دهد. در همین رابطه سوالی که از معاونت محترم قضائی و حقوقی سازمان قضائی نیروی های مسلح مورخه ۱۳۸۱ به عمل آمده است به شرح ذیل می باشد :
آیا یگانی که در منطقه مانور ، عملیات مانوری انجام داده و بعداً از اتمام مانور گزارش تهیه نموده مبنی بر اینکه منطقه کاملاً پاکسازی شده است و بعدکودکی در همان منطقه در اثر بر خورد با مواد منفجره مجروح گردد است ارشاد فرمائید گزارش خلاف واقع صورت گرفته است یا خیر ؟ چنین بیان شده است در صورتی که اکیپ پاکسازی پس از انجام مانور منطقه را کاملاً پاکسازی نکرده و برخلاف واقع صورت جلسه کرده اند که منطقه پاکسازی شده است گزارش خلاف واقع بوده است.
نکته :
در رابطه با پرسش فوق ذکر سوالی به ذهن متبادر می شود این است که در این رابطه :
۱- آیا گزارش خلاف واقع عمدی بوده یا خیر ؟
۲- مجازات آن به چه صورت خواهد بود ؟
در پاسخ به سوال اول باید گفت: با توجه به اینکه مقنن از لفظ ( عمد ) استفاده کرده و عمد در فعل یا ترک فعل در واقع همان سوء نیت یا عنصر روانی و درونی است فلذا در سوال ذکرشده به نظر می رسد که اکیپ پاکسازی چنین نیت سوء ای را نداشته و صرف تنها عنوان مجرمانه آنها در ارائه گزارش خلاف واقع را می توان در تقصیر جزائی عنوان کرد ضمناً در حقوق جزا یکی از اصولی که در قوانین جزائی همه ی کشورها پذیرفته شده اصل تفسیر مضیق به نفع متهم می باشد که با توجه به این اصل به نظر می رسد که گزارش فوق الذکر از شمول عمدی بودن خارج است .
همچنین در پاسخ به سوال دوم می توان گفت ، از آنجائی که مجازات این عمل از شمول ماده ۷۸ ق م ن م خارج است فلذا در این رابطه می بایست الزاماً به قانون مجازات اسلامی محسوب ۱۳۷۰ مبحث دیات رجوع کنیم .
ب : کتمان حقیقت
تعریفی که از کتمان حقیقت می توان ارائه داد عبارت است از : هر گاه افراد نظامی در محدودۀ وظایف محوله شاهد و ناظر واقعه ای باشند که حسب وظیفه و برابر رویۀ جاری باید آن را گزارش نمایند در این صورت اگر اقدام به مخفی کاری و پنهان کاری و کتمان کردن موضوع نمایند مرتکب جرم کتمان حقیقت شده اند . به عنوان مثال اگر افسر نگهبان کلانتری برابر اعلام مال باخته در جریان وقوع سرقت خودرو قرار گرفته باشد و از ذکرآن درگزارش روزانه ی خود به مقامات ذی ربط امتناع کند مرتکب جرمی تحت عنوان کتمان حقیقت شده است.
ج : تقدیم گزارش ناقص
یکی دیگر از مواردی را که ماده ۷۸ به عنوان مصادیق گزارش خلاف واقع بیان نموده تغییر دائم، اعم از جزئی و کلی ماهیت گزارش می باشد به عنوان مثال : « در نزاعی که میان پرسنل نیروهای نظامی در یک یگان خدمتی به عمل آمده که نتجیتاً منجر به ایراد ضرب و جرح شده است مسئول نگهبان صرفاً درگیری لفظی را میان آن دو نفر را اعلام ،و ضرب و جرح واقع شده را مکتوم ( پنهان ) نماید در این حالت عمل ارتکابی مسئول نگهبان یکی از مصادیق بارز تغییر ماهیت گزارش خلاف واقع است .
د : تغییر ماهیت گزارش
یکی دیگر از موارد گزارش خلاف واقع تغییر دادن ماهیت گزارش تنظیمی است . و این عمل زمانی واقع می شود که شخص بر حسب وظیفه ماهیت و محتوای گزارش را در ارائه به مقام ما فوق خود تغییر دهد : به عنوان مثال : مسئول نگهبانی سرقت فشنگهای موجود در انبار مهمات را برای جلوگیری از بالارفتن آمارسرقت مفقودیت اعلام می کند . در این مثال گزارش را که از طرف مقام مسئول ارائه شده است در حقیقت چیزی غیر از آنچه که اتفاق افتاده است بوده از نظر ماهیت فلذا جرم گزارش خلاف واقع در این حالت وفق ماده ۷۸ محرز است .
هـ : عدم گزارش جرائم ارتکابی کارکنان تحت امر
آخرین مورد از موارد گزارش خلاف واقع آن است که مقام مسئول عمداً جرائم ارتکابی کارکنان تحت امر خود را به مقامات ذی صلاح گزارش ندهد و یا از گزارش دادن آن جلوگیری نماید. تمامی موارد ذکر شده از مصادیق گزارش خلاف واقع می باشد .
فرار از خدمت
یکی از جرائمی که صرفاً مختص به نظامیان اعم از ( پایور – پیمانی – وظیفه ) می باشد فرار از خدمت می باشد . این جرم معمولاً در میان اعضاء وظیفه شایعتر است این امر می تواند معلول عوامل متعددی باشد که از جملۀ آنها می توان به مشکلات مالی خود افراد اعم از ( اقتصادی و معیشتی ) و همچنین مشکلات روحی و روانی افراد اشاره کرد.
به هر حال به توجه به ق م ن م - این جرم در دو حالت واقع می گردد . یکی در زمان صلح و دیگری در زمان جنگ و درگیریهای مسلحانه .
الف . فرار از خدمت در زمان صلح
منظور از زمان صلح زمانی است که کشور در حالت جنگ و درگیرهای مسلحانه نباشد . در این رابطه ماده ۵۶ ق م ن م مقرر می دارد :
اعضاثابت نیروهای مسلح هرگاه درزمان صلح بیش از ۱۵ روزمتوالی غیبت کرده وعذرموجهی نداشته باشند قراری محسوب وحسب مورد به مجازاتهای ذیل محکوم میشوند و….
با توجه به این ماده می توان گفت شرایط و ارکان جرم فرار از خدمت برای اعضا ثابت ( پایور – پیمانی ) عبارتند از : غیبت افراد مذکور بیشتر از ۱۵ روز متوالی باشد منظور از متوالی پشت سرهم بودن و بدون وقفه و فاصله است . اگر در این فرایند زمانی بیش از ۱۵ روز شخص در محل خدمت حاضر شود و بعد از چند روز مجدداً مرتکب غیبت غیرموجه شود ، غیبت اولیه او به دلیل تناوب و فاصله ای که در میان بوجود آمده ۱۵ روز متوالی محسوب نمی شود .
۲ – شخص غایب در طول مدت مذکور عذر موجهی که در ماده ۷۶ ق م ن م در بندهای چهارگانه و تبصره آن بیان شده است نداشته باشد به عنوان مثال می توان به یکی از مصادیق های غذرهای موجه مانند فوت همسر – پدر – مادر – برادر و خواهر اشاره کرد .
علاوه بر موارد مذکور در ماده ۷۶ قانونگذار تحت شرایطی موارد دیگری را به عنوان معاذیر قانونی معاف کننده بیان کرده است که نمونه بارز آن ماده ۵۸ ق م ن م است ، این ماده مقرر می دارد ( افرادی که فراری محسوب شده هرگاه در زمان جنگ ) یا بسیج یا فراخوان عمومی یا هنگامی که یگان مربوط در آماده باش رزمی می باشد چنانچه ظرف مدت یک ماه از تاریخ شروع جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا اعلام آماده باش رزمی ، خود را معرفی کنند از تعقیب و کیفر معاف خواهند بود .
آنچه که تاکنون راجع به فرار از خدمت در زمان صلح ذکر گردید مربوط به اعضاء ثابت اعم از پایور و پیمانی بوداکنون به جرم فرار از خدمت کارکنان وظیفه در زمان صلح می پردازیم .
همانطور که ماده ۵۹ بیان می دارد اگر کارکنان وظیفه نیروهای مسلح در زمان صلح مازاد بر ۱۵ روز غیبت متوالی مرتکب غیبت شود و در خصوص غیبت خود هیچ گونه عذر موجهی که در ماده (۷۶) بیان شده را نداشته باشد فراری محسوب می گردند. و حسب مورد به ۳ ماه تا یک سال حبس یا به ۳ ماه تا یکسال اضافه خدمت محکوم خواهندشد.
همچنین در رابطه با فرار از خدمت کارکنان وظیفه ماده ۶۰ مقرر می دارد : کارکنان وظیفه فراری در زمان صلح …. )

حق طبع و نشر و مالکیت نتایج

شماره:
تاریخ:

۱- حق چاپ و تکثیر این پایان‌نامه متعلق به نویسنده آن می‌باشد. هرگونه کپی برداری بصورت کل پایان‌نامه یا بخشی از آن تنها با موافقت نویسنده یا کتابخانه دانشکده …………………………………….. دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی مجاز می‌باشد.
ضمناً متن این صفحه نیز باید در نسخه تکثیر شده وجود داشته باشد.
۲- کلیه حقوق معنوی این اثر متعلق به دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی می‌باشد و بدون اجازه کتبی دانشگاه به شخص ثالث قابل واگذاری نیست.
همچنین استفاده از اطلاعات و نتایج موجود در پایان نامه بدون ذکر مراجع مجاز نمی‌باشد.
* توجه:
این فرم می‌بایست پس از تکمیل، در نسخ تکثیر شده قرار داده شود.

در آغاز از استاد عزیزم جناب آقای دکتر مهران میرشمس که مرا در تدوین این پایان نامه و نیز سیر مراحل آن یاری کرده و مشاوری ارزشمند بودند ، متشکرم . ایشان که مرا در آغاز مراحل تحصیلاتم بسیار یاری فرمودند و بنده را در رسیدن به بلوغ فکری بین دانشجویان فنی مهندسی یاری کردند .
چکیده
.
.
.
.
لغات کلیدی
شبیه ساز میدان مغناطیسی، مگنتورکر ،تجهیزات تست آزمایشگاهی ،حلقه های هلمهولتز ،گشتاور دوقطبی مغناطیسی ،زیرسیستم تعیین و کنترل وضعیت ،شبیه ساز میدان مغناطیسی فضایی ، کنترل اتوماتیک شبیه ساز میدان مغناطیسی
۱- مقدمه ۱۷
۲- مروری بر مدلهای ژئومغناطیسی ۱۹
۳- معرفی مدل مغناطیسی جهانی آمریکایی/انگلیسی برای سال ۲۰۰۵-۲۰۱۰ (WMM) 21

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۱-۱ تکنیک مدلسازی ۲۱
۱-۲ اطلاعات بدست آمده از داده ها و کنترل کیفیت ۲۸
۱-۲-۱- داده های ماهواره ۲۸
۳-۱-۱- Orsted 30
۳-۱-۱-۱- مغناطیس سنج ها ۳۱
۳-۱-۱-۲- ابزار جمع آوری داده ها 31
۳-۱-۲- CHAMP 32
۳-۱-۲-۱- مغناطیس سنج ها ۳۲
۳-۱-۲-۲- وسایل جمع آوری داده ها ۳۲
۳-۱-۳- SAC-C 34
۳-۲ داده های پایش ۳۴
۳-۳ تامین تجهیزات ۳۵
۳-۴ جمع آوری داده ها و کنترل کیفیت ۳۶
۳-۵ انتخاب داده برای WMM2005 38
۳-۶ انتخاب و پیش پردازش برای مدل ها ۴۰
۳-۷ انتخاب برای توانایی پیشگویی پیشرو تا ۲۰۱۰ ۴۰
۳-۸ روش های مدلسازی ۴۱
۳-۹ پیشبینی تغییرات ارضی ۴۱
۳-۱۰ تکنیکهای وزندهی به داده ها ۴۱
۳-۱۱ قطب مغناطیسی و محل دوقطبی خارج از مرکز ۴۲
۳-۱۲ پارامتریسازی مدل ۴۳
۳-۱۳ ضرایب مدل ۴۶
۱- معادلات به کار گرفته شده ۵۲

«إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِیَغْفِرَ لَنَا خَطَایَانَا وَمَا أَکْرَهْتَنَا عَلَیْهِ مِنَ السِّحْر» ^[۳۴]
«ما به پروردگارمان ایمان آوردیم، تا گناهان ما و آن سحرى که ما را بدان واداشتى بر ما ببخشاید.»
تعبیر اکراه در این آیه با این که ساحران با فرعون هم عقیده بودند و به میل خود و برای گرفتن جایزه آماده ی مقابله با موسی _{(علیه السلام )}شدند ^[۳۵]، برای آن بود که با توجه به قدرت و سلطه ی فرعون، ساحران ملزم به پذیرش بودند:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

«فَأَجْمِعُوا کَیْدَکُمْ ثُمَّ ائْتُوا صَفًّا »^[۳۶]
«پس نیرنگ خود را گرد آورید و به صف پیش آیید.»
۲-۲-۳. مواردی از کاربرد اکراه در روایات
فقهای امامیه در بحث اکراه و مبانی و مستندات شرعی آن روایاتی برشمرده اند. مشهورترین این روایات حدیث رفع است که به موجب آن اعمالی که انجام آن ها مقترن به یکی از اوصاف نه گانه ی مذکور در روایات – از جمله اکراه – است مؤاخذه و مجازاتی نخواهد داشت.
الف) رفع مسئولیت از مُکره
روایت مورد بحث را شیخ صدوق در کتاب خصال به این شرح ذکر کرده است :
قال رسول الله (ص): « رُفع عن امّتی تسعه : الخطا و النسیان و ما اکرهوا علیه و ما لا یعلمون و ما لا یطیقون و ما اضطرّوا الیه و الحسد و الطیره و التفکر فی الوسوسه فی الخلق ما لم ینطق بشفه.»^[۳۷]
از این امت نه چیز برداشته شده است، خطا و فراموشی و آن چه بر آن اکراه شوند و آن چه نمی‌دانند و آن چه تاب آن را ندارند و آن چه بدان مضطرند، و حسد و فال بد و وسوسه در آفرینش تا به زبان نیاورده اند.»
اصولیون امامیه مراد از رفع را رفع مؤاخذه و عقاب دانسته اند، نه رفع امور نه گانه ی مذکور در روایت. پس مراد رفع آثار ظاهر است چرا که امور نه گانه فی الواقع مرتفع نیستند و اکراه و اضطرار به عنوان مثال در عالم خارج وجود دارند . بر این اساس آن دسته از تصرفات و اقداماتی که شخص در حین اتصاف به وصف اکراه و در نتیجه ی بحران روانی حاصل ازآن انجام داد،مؤاخذه و مکافاتی به دنبال نخواهد داشت ومستحق عقاب و کیفر نخواهد بود.^[۳۸]
ب) پرهیز از اکراه در امور حکومتی
حضرت امیرالمومنین (ع) بارها در زمینه ی بیعت مردم با خود سخن گفته و اشاره کرده است که مردم بدون اکراه و اجبار و اعمال فشار با وی بیعت کرده و در این راه آزاد بوده اند.
«با یَعَنی النّاسُ غیرُ مُستکرِهینَ و لا مُجبرینَ، بل طائعینَ المُخیَّرینَ» ^[۳۹]
«مردم در بیعت با من اکراه و جبری نداشته اند بلکه آزاد و با اختیار این کار را کرده اند.»
علی (ع) که به تصریح خودش قدرت و حکومت را جز برای رفع باطل و اقامه ی حق نمی‌خواست و ارزش آن را از کفش کهنه و پاره ای که هیچ نمی ارزد کمتر می دانست هیچ گاه از قدرت خویش سوء استفاده نکرد و در تمام دوره ی خلافت خویش، حتی یک مورد نیز وجود ندارد که از زور برای رسیدن به قدرت یا حفظ آن بهره گرفته باشد؛ چنان که می فرماید:
«بنده جز خدا مباش زیرا خداوند تو را آزاد آفریده است.»
به همین دلیل است که امام علی _{(علیه السلام )} عزت و افتخار خویش را در عبودیت برای خدا می بیند و می فرماید:
«الهی کفی بی عزِاً أن أکون لکً عبداً و کفی بی فخراً أن تکون لی ربّاً »^[۴۰]
«خدایا مرا این بزرگواری بس است که بنده ی توام و این افتخار مرا بس که تو پروردگار منی.»
ج) حیات آزادمنشانه
از جنبه های مربوط به رشد و تعالی و سیر در خط تکامل این است که انسان فردی آزادمنش و بلند اندیش باشد. از مرزها و محدوده های کوته بینانه خود را دور سازد و گردن زیر بار تحمیل های بی حساب ندهد و نیز به دیگران تحمیلی روا ندارد.
امام صادق (ع) می فرماید: «آزاد مرد اگر اسیر شود ستم نبیند و اگر آسایش او به سختی مبدل گردد باز هم آزاد است.» ^[۴۱]
آدمی در عرصه ی وجود باید دارای سعه ی صدر، جرأت، شجاعت و شهامت باشد و خود را از تسلیم شدن ناحق دور بدارد. هم چنین باید دارای تفکر آزاد، اندیشه ای متین، احساس مسئولیت جدانی و فداکاری و دلیری باشد که این ها همه زاییده ی آزادی های اندیشیده و جهت دار است. سرانجام در خط رشد و تعالی از بند شهوت آزاد است. چنان چه حضرت علی (ع ) فرمودند:
«مَن ترک الشّهوات کانَ حُرِاً »^[۴۲]«کسی که ترک کند شهوات را براستی او آزادمی باشد»
در چنین وضعیتی جاه و مال و موقعیّت او را به اسارت خویش در نمی آورد. زمام امور خویش را در دست می گیرد و از امکانات و توانمندی های خود برای رسیدن به کمال بهره می گیرد.
۲-۳. مفهوم اختیار و کاربرد قرآنی و روایی آن:
۲-۳-۱. مفهوم اختیار در لغت و اصطلاح
اختیار در لغت به معنای «برگزیدن، انتخاب کردن و…»^[۴۳] به کار می رود یا به معنای خواستن و اختیار کردن چیز بهتر است وقتی انسان مخیر شود میان دو کاری یکی را برگزیند. بنابراین اگر کسی توان ترک و انجام چیزی را داشته باشد به او می توان لفظ مختار را صادق دانست.کلمه اختیار در عرف دینی به چند صورت و در چند مورد بکار می رود:
الف) در مقابل اضطرار: مثلا در فقه می‌گوییم اگر کسی از روی اختیار بخواهد.
گوشت مردار بخورد جایز نیست اما از روی اضطرار، اشکال ندارد; یعنی اگر نخورد جانش به خطر می‌افتد یا ضرری بسیار شدید به او روی خواهد آورد: «إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَهَ وَالْدَّمَ وَلَحْمَ الْخَنزِیرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَیْرِ اللّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» ^[۴۴] « جز این نیست که [خدا] مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را که نام غیر خدا بر آن برده شده حرام گردانیده است. [با این همه،] هر کس که [به خوردن آنها] ناگزیر شود، و سرکش و زیاده‏خواه نباشد، قطعاً خدا آمرزنده مهربان است.»
ب) در مقابل اکراه: این مورد، بیشتر در امور حقوقی کاربرد دارد مثلا می‌گوییم: «بیعُ مُکرَه» باطل است (اگر قائل به بطلان بیع مکره باشیم) می‌گوییم یکی از شرایط بیع آن است که با اختیار انجام شود. اکراه آن است که شخص، تهدید به ضرر شود و به خاطر تهدید غیر، کار را انجام دهد و اگر تهدید در کار نبود، انجام نمی‌داد و اختیار نمی‌کرد.
فرق اضطرار و اکراه این است که در اضطرار، تهدید غیر، در کار نیست و شخص در اثر شرایط خاص و استثنایی، خود ناگزیر است کاری را انجام دهد.
ج) به معنای قصد و گزینش: در فلسفه، فاعل فعل را به اقسامی تقسیم کرده‌اند که یکی از آن اقسام، «فاعل بالقصد» نام دارد و او، کسی است که راه های مختلف و متعددی پیش روی دارد، همه را می‌سنجد و یکی را انتخاب می‌کند. این قصد و گزینش، گاهی به نام اراده و اختیار نامیده می‌شود و اختصاص دارد به فاعلهایی که می‌بایست کار خودشان را قبلاً تصور کرده باشند و نسبت به آن شوقی پیدا کنند و آنگاه تصمیم به انجام آن بگیرند، هر چند این گزینش به دنبال تهدید غیر یا در شرایط استثنایی اتخاذ شود.
د) در مقابل جبر: اختیار به این اعتبار آن است که کاری از فاعل، تنها از روی میل و رغبت خودش، صادر شود بی آنکه از سوی عامل دیگری تحت فشار قرار گیرد. این معنا، از معانی دیگر اختیار و حتی از «فاعل بالقصد» اعم است زیرا در اینجا شرطی در بین نیست که یک مقایسه ی ذهنی انجام گیرد و بعد از آن شوقی برای اختیار یک عمل، به وجود آید و تأکید پیدا کند و به دنبال آن تصمیم بگیرد و عزم کند و اراده نماید بر انجام کاری خواه این عزم و اراده، کیف نفسانی یا فعل نفسانی باشد . شرط تنها این است که کار از روی رضایت و رغبت فاعل، انجام شود.
اینکه آیا اراده و مشیت و قضا و قدر الهی و یا عوامل جبری و نظام علت و معلولی طبیعت، انسان را آزاد گذاشته و یا مجبور کرده است، مسأله الهی و یا طبیعی است، و چون به هر حال مسأله‌ای انسانی است و با سرنوشت انسان سر و کار دارد، شاید انسانی یافت نشود که اندک مایه تفکر علمی و فلسفی در او باشد و این مسأله برایش طرح نشده باشد، همچنانکه جامعه‌ای یافت نمی‌شود که وارد مرحله‌ای از مراحل تفکر شده باشد و این مسأله را برای خود طرح نکرده باشد.» بنا براین مسأله جبر و اختیار تنها دغدغه‌ای نیست که دینداران با آن سر و کار داشته باشند، بلکه این بحث برای هر انسانی مطرح است چه مادی بیندیشد چه، الهی، زیرا آن که خداوند را قبول ندارد به جای خداوند طبیعت یا عوامل دیگری را می‌گذارد اعم از آنکه این عوامل از درون انسان سرچشمه گیرد مانند فعل و انفعالات شیمیایی بدن، و یا از بیرون بر انسان تحمیل گردد.
در علم کلام چون تصمیم گیرنده و اداره گر هستی خداوند است بحث از علم خداوند و تأثیر آن بر ما مطرح می‌گردد، آنها که علم خداوند را به عنوان علت تامه فرض نموده‌اند، به تبع آن به مجبور بودن انسان رأی داده‌اند.
۲-۳-۲. کاربرد اختیار در آیات قرآن
آیاتی داریم که با دلالت مطابقه و با صراحت، دلالت بر اختیار انسان می‌کند:
« قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ شاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْیَکْفُرْ ^[۴۵] «و بگو: «حق از پروردگارتان [رسیده‏] است. پس هر که بخواهد بگرود و هر که بخواهد انکار کند»
کلامی صریح‌تر از این آیه، در مورد اختیار نمی‌توان یافت. زیرا خدا حجت را بر مردم تمام کرده، راه ها را به آنان نشان داده و پیامبران را فرستاده است:
«لِئَلاَّ یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّهٌ بَعْدَ الرُّسُلِ» ^[۴۶] «تا براى مردم، پس از [فرستادن‏] پیامبران، در مقابل خدا [بهانه و] حجّتى نباشد».
و اینک نوبت مردم است که: «فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفر».
و نیز می فرماید: « لِیَهْلِکَ مَنْ هَلَکَ عَنْ بَیِّنَهٍ وَ یَحْیى مَنْ حَیَّ عَنْ بَیِّنَهٍ » ^[۴۷] «تا کسى که [باید] هلاک شود، با دلیلى روشن هلاک گردد، و کسى که [باید] زنده شود».
نتیجه بحث:
از نظر تکوین، در ماهیت دین اکراه و اجبار راه ندارد; یعنی در جهان خارج خداوند به انسان قدرت انتخاب داده و او را مختار آفریده است و در کنار این قدرت اختیار، عقل به او عطا کرده لذا انسان قدرت انتخاب هر دینی را دارد ولی از نظر تشریع، انسانها مکلف به پذیرش دین اسلام هستند و غیر از دین اسلام، دین دیگری از آنان پذیرفته نیست.
قرآن کریم در این مورد می فرماید: «ومَن یَبتَغِ غَیرَ الاسًِلامِ دینًا فَلَن یُقبَلَ مِنهُ وهُوَ فِی الأخِرَهِ مِنَ الخـَسِرین». «هر کس جز اسلام، دینی دیگر جوید، هرگز از وی پذیرفته نشود و وی در آخرت از زیانکاران است».
فصل سوم
۳-۱. انگیزه های دین گرایی
فلسفه دین هدایت انسان به سوی کمال واقعی است. از این رو، انسان ها همواره به دین نیاز داشته و خواهند داشت . انسان برای شناخت خود، شناخت هدف نهایی خود و همچنین شناخت مسیر و برنامه ای که بر اساس آن بتوان به هدف نهایی رسید، هیچ چاره ای ندارد جزء این که دست به دامن دین شود و از آن طریق به این شناختها دست پیدا کند. چنان چه قرآن می فرماید:
«کِتابٌ اَنزَلنَاهُ إلَیکَ لِتُخرِجَ النَّاس مِنَ الظُّلُماتِ إلَی النُّور»^[۴۸]