SSCP
S-SAP
AFLP
SNP
SAMPL
شکل۲-۱ انواع نشانگر(نقوی و قره‌ریاضی،۱۳۸۸)
۲-۲-۹ نشانگرهای ریخت‌شناسی^[۱۵]
نشانگرهای ریخت‌شناسی اولین نشانگرهایی بودند که برای ارزیابی تنوع ژنتیکی مورد استفاده قرار گرفتند این نشانگرها در واقع نتیجه جهش‌های قابل رویت در ریخت ظاهری موجود هستند. ودر صورتی می‌توانند به عنوان نشانگر ژنتیکی مورد استفاده قرار گیرند که بیان آنها در طیف وسیعی از محیط‌های مختلف تکرارپذیر باشد. اگه چه تنوع ریخت‌شانسی به راحتی قابل مشاهده بوده و کمک زیادی به تحقیقات پایه‌ای می‌کند، ولی به دلیل کم بودن تعداد آنها، وابسته بودن آنها به سن و مرحله رشدی گیاه و وابسته بودن آنها به محیط، استفاده از آنها با محدودیت زیادی همراه است. همچنین عواملی نظیر اثرات غالبیت، اپیستازی و پلیوتروپی بروز این تنوع را تحت تاثیر قرار می‌دهند و استفاده از آن را مشکل می‌سازد. به همین خاطر دستیابی به نشانگرهای کاراتر توجه بیشتر محققین را به خود جلب کرده است(نقوی و قره‌ریاضی،۱۳۸۸). امروزه به خوبی مشخص شده است که استفاده از نشانگرهای تکمیلی مانند نشانگرهای مولکولی و سیتوژنتیکی در کنار نشانگرهای ریخت‌شناسی ارزیابی بسیار جامع‌تر و دقیق‌تری از تنوع گیاهی را به دست می‌دهد(کومار و هیروچیکا، ۲۰۰۱).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۲-۹ نشانگرهای مولکولی
نشانگرهای مولکولی از ابزارهای بسیار مهمی برای مدیریت نمونه‌های ژرم‌پلاسم در بانک ژن، ارزیابی روابط خویشاوندی ژنتیکی، انتخاب گیاهان برتر و بررسی شباهت یا تفاوت بین نمونه‌های مختلف می‌باشد، که برای دستیابی به این اهداف از نشانگرهای مولکولی متعددی استفاده می‌شود(پورساربانی و همکاران، ۱۳۸۴). نشانگرهای مولکولی دارای مزایای متعددی است. این مزایا شامل، صرفه جویی در زمان، استفاده از فضایی آزمایشگاه و قابلیت اطمینان بیشتر به نتایج حاصله می‌باشد(چوکان و واربورتون^[۱۶]، ۲۰۰۶). استفاده از اطلاعات مولکولی در مقایسه با خصوصیات مورفولوژیکی برای بررسی روابط فلیوژنی، از چندین مزیت برخوردار است. به عنوان مثال الف) هیچ گونه ارزیابی شخص در تعیین وضعیت صفات دخیل نیست. ب) به دلیل اینکه ساختمان DNA در تمام موجودات زنده از چهار باز نوکلئوتید تشکیل شده است. بنابراین امکان مطالعه مستقیم متنوع‌ترین اشکال حیات وجود دارد. ج) میزان اطلاعات حاصله بسیار زیاده بوده و بدست آوردن این اطلاعات برای گونه‌های مورد نظر در آزمایشگاه، نسبتا ساده است(کومار و هیروچیکا، ۲۰۰۱). نشانگرهای مولکولی به طور فزاینده در تجزیه و تحلیل ژنتیکی گیاه استفاده می‌شود، با توجه به مزایای آشکار خود بر نشانگرهای مورفولوژیک به عنوان مثال چتدشکلی بالا، تعداد باند بیشتر، با ثبات بودن در سرتاسر مراحل رشد گیاه، و حداقل تأثیر محیط بر آنها به عنوان فاکتور موثر برای بررسی تنوع ژنتیکی استفاده می‌شوند(ویجاتان،^[۱۷] ۲۰۰۵). این نشانگرها مبتنی بر PCR بوده و تنها به مقادیر کمی DNA نیاز دارند و سنجش آنها نسبتا سریع است. تکنیک‌های مولکولی امکان بررسی ژنتیکی دقیق و بررسی عوامل محیطی تنوع را امکان پذیر می‌سازد و سبب دقت بیشتر در اندازه‌گیری و ارزیابی تنوع ژنتیکی می‌گردد(رضوی‌زاده و احسان‌پور، ۱۳۹۱). علاوه بر این قدرت تبعیض عالی در میان ژنوتیپ‌های مشابه و توانایی گروه‌بندی، گروه‌های هتروتیک^[۱۸] بر اساس فاصله ژنتیکی دلیلی دیگر برای استفاده از نشانگرهای مولکولی می‌باشد علاوه بر این تکنولوژی نشانگر مولکولی نقش حیاتی در زیست شناسی گیاهی، از جمله انگشت نگاری DNA، نقشه برداری ژنتیکی، روابط فیلوژنتیک و اصلاح مولکولی دارد( بایر^[۱۹]، ۲۰۰۵ و چوکان و واربورتون، ۲۰۰۶). نشانگرهای مولکولی را به دو دسته نشانگرهای پروتئینی و نشانگرهای حاصل از DNA تقسم‌بندی می‌کنند(عبدمیشانی و شاه‌نجات بوشهری،۱۳۸۶).
۲-۹-۲-۱ نشانگرهای پروتئینی
مطالعه اولیه مولکولی با اهدف طبقه‌بندی با بهره گرفتن از نشانگرهای پروتئینی انجام می‌شد. نشانگرهای پروتئینی فرآورده نهایی ژن‌های ساختاری بوده که در واقع بیانگر تنوع موجود در سطح توالی نوکلئوتیدی ژنوم هستند اما از آنجا که محصولات ژن از روی قسمتی از توالی‌های DNA ساخته می‌شوند در برگیرنده همه تغییرات موجود در سطح DNA نیستند و نمی‌توانند نمایند کل‌ ژنوم باشد. یکی از نشانگرهای پروتئینی معمول نشانگرهای آیزوزایمی هستند که چندین دهه است از ‌آنها استفاده می‌شود. آیزوزایم‌های شکل‌های مختلف یک آنزیم‌اند که اغلب تحریک الکتروفورزی متفاوتی دارند که با بسترهای نشاسته‌ای یا پلی‌اکریلامیدی از یکدیگر جدا می‌شوند(چاولا^[۲۰]، ۲۰۰۲).
۲-۹-۲-۲ نشانگرهای مولکولیDNA
تاکنون انواع مختلف نشانگرهای DNA با تفاوت‌های زیاد از نظر تکنیکی و روش تولید، نحوه کابرد، امیتازبندی، تجزیه و تحلیل و تفسیر نتایج به سرعت ابداع و معرفی گردیده‌اند. بدون ترید ابداع و معرفی واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز یا PCR، بیشترین نقش را در توسعه و تکامل نشانگرهای DNA داشته است(گوپتا و همکاران ۱۹۹۹). نشانگرهای مولکولی DNA را در سه گروه، مبتنی بر دورگ‌گیری، مبتی بر PCR و مبتنی بر توالی‌یابی تقسیم‌بندی کرده‌اند. تکنولوژی‌های متعدد نشانگری مبتنی بر DNA برای شناسایی چندشکلی‌ها و سنجش زیر مجموعه‌ای از مقدار کل DNA ژنومی توسعه یافته است(کومار و هیروچیا، ۲۰۰۱).
۲-۹-۲-۲-۱ نشانگرهای DNA مبتنی بر دورگ‌گیری
در این گروه انگشت‌نگاری الیگونوکئوتیدی،RFLP، RLGS، VNTRS، Minisatellite قرار می‌گیرد.
۲-۹-۲-۲-۲ نشانگرهای مبتنی بر توالی‌یابی
در این گروه نشانگرهایی مانندEST و SNPقرار می‌گیرد.
۲-۹-۲-۲-۳ نشانگرهای DNA مبتنی بر واکنش زنجیره‌ای پلیمراز
واکنش زنجیره‌ای پلیمراز از زمان شروع، در بسیاری از روش‌های استاندار زیست‌شناسی مولکولی و بیوتکنولوژی انقلاب ایجاد کرده و باعث تولید نشانگرهای مختلفی شده، این نشانگرها که مبتنی بر واکنشPCR^[21] هستند، شامل:ISSR^[22] ، RAPD^[23]، SSR^[24]، ,SNP^[25]،AFLP^[26]، ^[۲۷]RFLP و غیره می‌باشند(بایر و همکاران۲۰۰۵، چوکان و واربرتون، ۲۰۰۶ و نقوی و قره‌ریاضی، ۱۳۸۸).
از نظر کاربردی نشانگرهای بارز برای استفاده در مطالعات تنوع‌ژنتیکی، همسانه‌سازی مکانی و اشباع سریع نقشه‌های ژنتیکی مناسب‌اند و در مقابل، نشانگرهای هم‌بارز جهت تهیه و افزایش دقت نقشه‌های عمومی برای یک گونه، نقشه‌یابی مقایسه‌ای بین گونه‌ها، نقشه‌یابی جایگاه‌های صفات کمی(QTLS)، تهیه نقشه‌های ژنی و مطالعه ژنتیک جمعیت کاربرد بیشتری دارند(وین^[۲۸]،۲۰۰۳). هر کدام از انواع نشانگر‌هایDNA مجموعه‌ای از مزایا و معایب را در وراثت، تکرارپذیری، میزان اطلاعات بدست‌ آمده، میزان پیچیدگی روش و همچنین جنبه‌های اقتصادی از قبیل هزینه و زمان مورد نیاز تا حصول نتیجه‌ نهایی را دارا هستند(روکاسزی و بولیبوک^[۲۹]، ۲۰۰۴). از آن رو لازم است که قبل از کاربرد هر کدام سودمندی و کارایی نشانگر سنجیده و ارزیابی شود(کومار و هیروچیکا، ۲۰۰۱). یک نشانگر مناسب بایستی قابل دسترس بوده و تفسیر نتایج آسانی داشته، از تکرارپذیری بالایی برخوردار بوده و به فراوانی مناسب در ژنوم باشد(وین، ۲۰۰۳).
نشانگر RAPD: در این روش از یک آغازگر به طول تقریبی ۱۰ نوکلئوتید برای مطالعات ژنتیکی استفاده می‌شود. این روش معمولا برای برآورد تنوع ژنتیکی بین اعضاء جمعیت‌ها یا گونه‌های بسیار نزدیک به هم استفاده می‌شود. چندشکلی در RAPD بر این اصل استوار است که اگر جایگاه اتصال و هیبرید شدن یک آغازگر در یک ژنوم، حتی یک نوکلئوتید تفاوت داشته یاشد، این تغییر می‌تواند منجر به حذف یک باند و ایجاد چندشکلی شود باندهای بدست آمده به عنوان صفات مستقل و البته با ارزش یکسان در نظر گرفته می‌شود. چندشکلی باندها را می‌توان در قالب سیستم جفتی نمره‌دهی کرد. تکرارپذیر بودن یا نبودن نکته مهم استفاده از این روش است ولی با این وجود RAPD به طور گسترده برای تفکیک گونه‌های نزدیک به هم استفاده شده است(ویلیلمز و همکاران، ۱۹۹۰).
نشانگر:AFLP این تکنیک یکی از محبوب‌ترین و سودمندترین روش‌های انگشت‌نگاری ژنتیکی است. AFLP نیز یک روش تکثیر تصادفی می‌باشد. و نیازی به داشتن اطلاعات از توالی موجود مورد بررسی ندارد. AFLP تعداد باندهای بیشتری نسبت به RAPD تولید می‌کند. این روش شیوه‌ای مطمئن و قوی می‌باشد که چندان تحت تاثیرمتغیرهای موجود در واکنش PCR قرار ندارد اما در عین حال روشی پرهزینه است. تکنیک AFLP باعث پیشترفت زیادی در انگشت‌نگاری DNA شده است(فارسی و ذوالعلی، ۱۳۸۴).
نشانگرRFLP: اولین نشانگری که چندشکلی در سطح توالی‌های DNA را مشخص کرده نشانگر RFLP بود. در این هضم مولکول DNA با یک آنزیم برشی خاص منجر به تولید قطعاتی با طول معین و متفاوت خواهد شد. جهش نقطه‌ای درون یم مکان آنزیم برشی منجر به تغییر الگوی برش و تفاوت در طول قطعات و تعداد آنها خواهد شد. بنابراین یک چندشکلی قابل تظاهر بین ژنوتیپ‌های مختلف ایجاد خواهد شد(باقری و همکاران، ۱۳۹۱).
نشانگرهای ریزماهواره‌ها: ریزماهواره‌ها (SSRS)، توالی‌های ساده تکراری هستند که در ژنوم تمام یوکاریوت‌ها یافت می‌شود و از ۶-۱ توالی نوکلئوتیدی مثل AAG که به صورت پشت سرهم چندبار تکرار می‌شود، تشکیل شده‌اند. و ریزماهواره‌ها هم در نواحی کدکننده و هم نواحی غیر کدکننده وجود دارند. و با ایجاد چندشکلی در طول قطعات قابل شناسایی هستند. با وجود اینکه مکانیسم تکامل ریزماهواره‌ها هنوز به درستی مشخص نیست، اما به صورت گسترده به عنوان نشانگری قوی در ژنتیک جمعیت استفاده می‌شود(رضوی‌زاده و احسان‌پور،۱۳۹۱ و نقوی و قره‌ریاضی، ۱۳۸۸).
۲-۱۰ تخمین فاصله ژنتیکی
آگاهی از میزان تنوع ذخایر توارثی بین افراد یکی از اهداف ارزشمند اصلاح گونه‌های گیاهی است. تاکنون چندین راهکار برای تجزیه و تحلیل تنوع ژنتیکی در ارقام، لاین‌های اصلاحی و جمعیت‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. فاصله ژنتیکی یعنی تفاوت بین موجودات که می‌تواند به صورت اختلاف فنوتیپی یا آللی توضیح داده شود. تعریف جامع دیگری از فاصله ژنتیکی عبارتند از: هر نوع تفاوت ژنتیکی قابل اندازه‌گیری در سطح توالی ژن‌ها یا فراوانی‌ها آللی که بین اعضاء، جمعییت‌ها یا گونه‌ها قابل تشخیص باشد(پراسانا و محمدی^[۳۰]، ۲۰۰۳).
برای درک فاصله ژنتیکی می‌توان به صورت مجازی آن را به سه دسته فاصله ژنتیکی مطلق^[۳۱]، فاصله ژنتیکی نسبی^[۳۲]و فاصله ژنتیکی عملکردی^[۳۳] تقسیم کرد. فاصله ژنتیکی مطلق بر مبنای مقایسه تفاوت‌ها و شباهت‌های ژنومی بین دو فرد است که به صورت مکان ژنی صورت می‌گیرد و می‌تواند بازتاب کاملی از رابطه بین افراد باشد. در عوض فاصله ژنتیکی نسبی رابطه را بر مبنای داده‌های استفاده شده برای محاسبه فاصله در اختیار می‌گذارد. فاصله ژنتیکی عملکردی به صورت اثر تجمعی نشانگرهای مولکولی ژنومی که نقشه آن تهیه شده برای یک مقدار معنی‌دار از تفاوت‌های مشاهده شده برای یک صفت تعریف می‌شود. در عمل فقط فواصل ژنتیکی نسبی را می‌توان اندازه گیری کرد. در مجموع چندین عامل، تخمین روابط ژنتیکی بین اعضاء را تحت تاثیر قرار می‌دهد که عبارتنداز تعداد نشانگر مورد استفاده، توزیع نشانگرها در سطح ژنوم و طبیعت مکانیزم‌های تکاملی که در واقع زیربنای تنوع محاسبه شده است(پاول^[۳۴]و همکاران، ۱۹۹۶).
۲-۱۱ روش‌های آماری تجزیه تحلیل تنوع ژنتیکی
به منظور مطالعه تنوع، عموما از ضریب تغییرات فنوتیپی^[۳۵](PCV) و تغییرات ژنتیکی^[۳۶](GCV) استفاده می‌شود. مطالعه تنوع ژنتیکی فرایندی است که تفاوت بین افراد، جمعیت‌ها و یا گروه‌ها را با بهره گرفتن از روش‌های آماری خاص براساس داده‌های حاصل از ارزیابی صفات مختلف بررسی می‌شود. تنوع ژنتیکی می‌تواند براساس صفات مورفولوژیک(کیفی و کمی)، شجره افراد و یا خصوصیات مولکولی افراد بیان شود(پاول و همکاران، ۱۹۹۶ و لامکی و لی^[۳۷]،۱۹۹۳). با افزایش اندازه نمونه، تعیین شباهت‌ها و تفاوت‌های بین افراد مشکل‌تر می‌شود. یکی از بهترین راهکارهای طبقه‌بندی ذخایر توارثی و تجزیه تحلیل چند متغیره از تجزیه هم‌زمان چندین متغیر برای بررسی روابط بین افراد استفاده می‌شود. این تکنیک‌ها امروزه به طور گسترده‌ای برای تجزیه و تحلیل تنوع ژنتیکی داده‌های مختلف از قبیل داده‌های مورفولوژیکی، بیوشمیایی یا نشانگرهای مولکولی برای بررسی روابط افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد. از بین این الگوریتم‌ها تجزیه خوشه‌ای^[۳۸]و تجزیه به مولفه‌های اصلی^[۳۹]‌(PCA) بیشتر از بقیه کاربرد دارند(کالدرینی^[۴۰] و همکاران، ۱۹۹۷).
۲-۱۲ تجزیه خوشه‌ای
تجزیه خوشه‌ای به گروهی از روش‌های چند متغیره که هدف اولیه آنها گروه‌بندی افراد می‌باشد اطلاق می‌گردد. از طریق این روش اعضاء مشابه از نظر صفات مورد بررسی در یک خوشه واحد کنار هم قرار می‌گیرند. در نتیجه این دسته‌بندی اعضاءی که در یک خوشه قرار می‌گیرند دارای شباهت زیاد و اعضاءی که در خوشه‌های جداگانه قرار می‌گیرند تفاوت‌های زیادی با هم دارند. بنابراین اگر طبقه‌بندی بصورت صحیحی انجام گیرد اعضاءی که در یک خوشه قرار دارند در نمایش هندسی در کنار هم قرار گرفته و اعضاءی که در خوشه‌های جداگانه قرار دارند از یکدیگر دورتر هستند .در بین روش‌های تجزیه خوشه‌ای بیشتر الگوریتم‌های مبتنی بر فاصله در تجزیه تنوع ژنتیکی استفاده می‌شود. در روش‌های مبتنی بر فاصله، ماتریس فاصله به عنوان ورودی مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد و خروجی آن به صورت گرافیک( درختی یا دندروگرام ) قابل ارائه است(دویلن و گلدستین^[۴۱]، ۱۹۸۴).
روش‌های مبتنی بر فاصله به دو گروه تقسیم می‌شوند که عبارتنداز: سلسله مراتبی^[۴۲]و غیر مراتبی^[۴۳]. روش‌های سلسله مراتبی به دو قسمت تقسیم می‌شود که این روش کاربرد بیشتری در تجزیه تحلیل تنوع ژنتیکی گونه‌های گیاهی دارد. در روش سلسله مراتبی ترکیبی^[۴۴]، ابتدا هر عضو به عنوان یک خوشه در نظر گرفته می‌شود. بنابراین در فاصله ژنتیکی صفر تعداد خوشه‌ها با تعداد اعضاء برابر است. سپس اعضاء یا گروه‌هایی که بیشترین شباهت را با یکدیگر دارند با هم ادغام شده و در یک خوشه فرار می‌گیرند. لذا ترکیب گروه‌ها بر اساس میزان تشابهات صورت می‌گیرد و در نهایت تمام ژنوتیپ‌ها به یک خوشه منتسب می‌گردد(وارد،^[۴۵] ۱۹۹۷). در روش سلسه مراتب تقسیمی^[۴۶]، ابتدا تمام اعضاء در یک گروه قرار می گیرند. سپس اعضاء درون گروه برا اساس شباهت به زیر گروه‌های متفاوت تقسیم می‌شوند و همین تقسیم‌بندی ادامه می‌یابد تا به عضو برسد. در بین تمام روش‌های سلسله مراتب ترکیبی روش UPGMA^[47]و روش واریانس حداقل وارد^[۴۸] بیشترین کاربرد را برای تجزیه خوشه‌ای دارند. سایر روش‌ها نیز مانند نزدیک‌ترین همسایه^[۴۹]و دورترین همسایه^[۵۰]توسط برخی از محققین برای تجزیه و تحلیل تنوع ژنتیکی به کار برده می‌شوند. در مرحله بعد شباهت یا فاصله هر عضو یا اعضاء درون یک خوشه به صورت میانگین فاصله یا شباهت آن عضو از اعضاء خوشه در نظر گرفته می‌شود(پارسانا و محمدی، ۲۰۰۳).
۲-۱۳ تجزیه به مختصات اصلی^[۵۱]
تجزیه به مولفه‌های اصلی نیز یکی دیگر از روش‌های چند متغیره است که دارای کاربرد زیادی است. این روش را می‌توان برای نمایش دوبعدی پراکنش اعضاء بکار برد. تجمع اعضاء در یک ناحیه از پلات نشان دهنده تشابه ژنتیکی آنها می‌باشد. تجزیه به مختصات اصلی به عنوان روشی برای کاستن حجم داده‌ها به منظور روشن ساختن روابط بین دو یا چند متغیر و توجیه تغییرات کل داده‌های اصلی و اولیه بوسیله تعداد محدودی از متغیرهای جدید مستقل به نام مختصات اصلی است. این نوع دسته‌بندی اجازه نمایان شدن تفاوت بین اعضاء را داده و امکان مشاهده همه گروه‌ها را میسر می‌کند. کاسته شدن از حجم داده‌ها بوسیله تبدیل خطی داده‌های اصلی به متغیرهای مستقل جدیدی که به عنوان مختصات اصلی شناخته می‌شودند انجام می‌گیرد. به طوری که اولین مولفه بیشترین مقدار تغییرات داده‌های اولیه را توجیه می‌کند و مولفه دوم بیشترین مقدار تغییرات باقیمانده را بعد از مولفه اول توجیه می‌کند و الی آخر. لازم به ذکر است که هر مولفه تغییراتی را توجیه می‌کند که توسط مولفه‌های قبلی بیان نشده باشد(پارسانا و محمدی، ۲۰۰۳).
۲-۱۴ نشانگرهای ISSR
از بین روش‌های مختلف مبتنی بر PCR نشانگر ISSR یکی از ساده‌ترین آنها می‌‌باشد که به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. نشانگرهای ISSR توالی بین تکراری ساده، تکرارهای دو، سه، چهار یا پنج نوکلئوتیدی مبتنی ‏بر PCR می‏باشند، و اولین بار در سال ۱۹۹۴ میلادی توسط زیتکی ویز مطرح شد. و طول آغازگرها ۲۵-۱۶ نوکلئوتید می‌باشد. در این روش، SSRs بعنوان پرایمرهایی برای تکثیر بیشتر مناطق میان SSR استفاده می‌شوند. SSRs یا میکروستلایت‌ها تکرارهای پشت سرهم کوتاه(STRs) یا تعداد متنوعی از تکرارهای پشت سرهم (VNTRs)، یک یا چهار باز حاضر در تمام مناطق ژنوم‌های یوکاریوتی هستند. آنها در سراسر ژنوم گسترده شده و از نظر تعداد واحدهای تکراری متفاوت هستند(زیتکی‌ویز و روفالسکی، ۱۹۹۴ و ردی^[۵۲] و همکاران، ۲۰۰۲). این نشانگر برخی مزایای نشانگر‏های SSR و AFLP را دارا بوده و فاقد معایبی همچون تکرارپذیری کمRAPD ، هزینه بالای AFLP و نیاز به شناخت توالی‌های پیرامونی برای توسعه پرایمرهای اختصاصی گونه‌ها برای نشانگرSSR می‏باشد(ردی و همکاران، ۲۰۰۲ و بورنت و برانچارد^[۵۳]، ۲۰۰۱). روش ISSR نسبت بهRAPD قابل اعتمادتر است و آغازگرهای آن پلی‌مرفیسم بیشتری تولید می‌کند، چرا را که نواحی متغیر در ژنوم را مورد هدف قرار می‌دهد(هانتولا^[۵۴]، ۱۹۹۶). ISSRs عمدتا به عنوان نشانگرهای غالب، تابع توارث‌پذیری ساده مندلی شناخته می‌شوند. اما، آنها همچنین در برخی موارد به‌ عنوان نشانگرهای هم‌بارز شناخته شده‌اند(وجود لنگر طولانی در ׳۵ انتهایی باعث می‌شود که این نشانگر به صورت هم‌بارز عمل کند) چرا که قادر به تمایز میان هموزیگوت‌ها و هتروزیگوت‌ها بوده‌اند. از نشانگر ISSR به شدت در مطالعات تنوع ژنتیکی، نژادهای جانوری یا گیاهی، برچسب‌گذاری ژن، نقشه‌برداری ژنوم و زیست‌شناسی تکاملی استفاده می‌شود(ردی و همکاران، ۲۰۰۲ و مگرگورو همکاران^[۵۵]، ۲۰۰۰). تکرارپذیری بالای ISSRs احتمالا به سبب استفاده از پرایمرهای طولانی‌تر (۱۶–۲۵ mers)در مقایسه با پرایمرهای کوتاهتر رپید (۱۰ mers) می‌باشد که این امر امکان استفاده از دمای بالای اتصال( ۴۵ الی ۶۰ درجه سانتیگراد) را فراهم می‌کند که منجر به افزایش احتمال اتصال پرایمر به نقاط مشخصی از DNA (تکرارپذیری بیشتر) می‌شود و در نتیجه این نشانگر به دلیل فراوانی مناطق تکرار شونده در ژنوم، چندشکلی بیشتری را نسبت به نشانگرهای RAPD نشان داده و باندهای حاصل اطلاعات بیشتری را از ژنوم می‌دهد(اسلامن و همکاران، ۱۹۹۹، امینی و همکاران، ۱۳۹۱). از این نشانگر برای انگشت‌نگاری ژن بدون اینکه نیاز به دانستن توالی ژن باشد استفاده می‌شود(حسن‌نژاد و همکاران، ۱۳۸۴ و ویجتان و ۲۰۰۵). همچنین اگر این نشانگرها باRFLP وRAPD استفاده شوند در تجزیه تحلیل؛ سطح جندشکلی بالاتری را نشان می‌دهد(حسن‌نژاد و همکاران، ۱۳۸۴). از این نشانگر برای شناسایی ارقام سیب ژمینی(بورنت و برانچارد، ۲۰۰۱) ، تهیه نقشه ژنتیکی گیاهان، انگشت‌نگاری ژن، تجزیه و تحلیل روابط فلیوژنتیک، تجزیه و تحلیل ساختار جمعیت، شناسایی واریته و لاین، نقشه‌برداری ژنتیکی، انتخاب به کمک نشانگر^[۵۶] و غیره استفاده شده(ویجتان، ۲۰۰۵).
۲-۱۴-۱ نحوه عمل نشانگر ISSR
در این نشانگر‏ها از تکرار‏های دو و سه‏تایی، استفاده شده که در یکی از انتها‏ها با یک یا چند نوکلئوتید قلاب (لنگر) شد‏ه‏اند، و به ‏عنوان نشانگر‏های تکی PCR استفاده می‏شود. ناحیه قلاب ‏شده (انتهایʹ۳ یا انتهایʹ۵) نشانگر، اجازه اتصال محکم‏تر نشانگر به جایگاه هدف در نمونه الگو را فراهم می‌کند. بنابراین احتمال سر‏خوردن نشانگر بسیار کم خواهد شد. ‏استفاده از نشانگر‏هایSSR قلاب‏شده در انتهایʹ۳ و ʹ۵ به ‏منظور تکثیر DNA بین‏ دو SSR استفاده می‌شود. در حقیقت فقط آغازگرهای قلاب شده در انتهای ʹ۵ قادر به شناسایی تنوع آللی در داخل SSR هدف هستند. آغازگرهای قلاب شده در انتهای׳۵ در مرز بالادست SSR هدف قرار می‌گیرند و به سمت پایین دست حرکت می‌کنند. بنابراین محصولات به دست آمده از آغازگرهای قلاب شده در انتهای׳۵ چندشکلی‌های بیشتری را نشان خواهند داد. توسعه چندشکلی همچنین بنابر طبیعت پرایمر(پرایمر آزاد و یا پرایمر متصل به نوکلئوتید در انتهای ʹ۳ و یا ׳۵) و توالی تکرارها در پرایمر مورد استفاده تغییر می‌کند. وقتی پرایمرهای غیرمتصل، بعبارت دیگر تنها SSRs، بعنوان پرایمر مورد استفاده قرار می‌گیرند، پرایمر تمایل به لغزش در درون واحدهای تکراری در طی تکثیر دارد که منجر به تولید اسمیر، بجای باندهای شفاف، می‌شود. اتصال یک تا چهار نوکلئوتید به انتهای ʹ۳ و یا ׳۵ پرایمر (پرایمر متصل به نوکلئوتید)، این اطمینان را می‌دهد که پرایمر فقط با انتهاهای ریزماهواره در DNA الگو اتصال می‌یابد و بنابراین از پرایمینگ درونی و تشکیل اسمیر ممانعت می‌شود. همچنین، اتصال نوکلئوتید سبب می‌شود که تنها یک زیر مجموعه از میکروستلایت‌ها، بعنوان محل‌های پرایمینگ مورد استفاده قرار بگیرند. وقتی پرایمرهای متصل به نوکلئوتید در انتهای ׳۵ استفاده می‌شوند، محصولات تکثیر شده شامل توالی‌های ریز ماهواره و انواع طولی آنها در طول یک ژنوم هستند بنابراین تعداد بیشتری باند و درجه بالاتری از چندشکلی را ارائه می‌کنند. معمولا پرایمرهای با تکرارهای دو نوکلئوتیدی و متصل به نوکلئوتید در انتهایʹ۳ و یا ׳۵، چندشکلی بالایی را نشان می‌دهند(بلایر و همکاران، ۱۹۹۹ و جویشی و همکاران، ۲۰۰۰). پرایمرهای متصل به نوکلئوتید در انتهای ʹ۳، الگوی بانددهی واضح‌تری را در مقایسه با پرایمرهای متصل به نوکلئوتید در انتهای ׳۵ نشان می‌دهند. از آنجا که پرایمر یک موتیف SSR است تناوب و توزیع موتیف‌های ریزماهواره، موتیف‌ها را در گونه‌های مختلف تکرار می‌کند، همچنین بر تولید باندها تاثیر می‌گذارد. میان توالی‌های DNA اندامک‌ها و هسته از نظر فراوانی SSRs تفاوت وجود دارد تنها محدودیتی که این روش دارد این است که چند شکلی فقط مربوط به جایگاه‌های ژنی SSRهای است که با فاصله مناسب در دو جهت معکوس قرار گرفته باشد. استفاده از این نشانگر بسیار سریع و آسان است و به نظر می‌رسد که به دلیل طویل بودن نشانگر‌ها؛ قابلیت تکثیر نشانگر SSR را نیز داشته باشد(امینی و همکاران، ۱۳۹۱، ردی و همکاران، ۲۰۰۲ و زیتکی‌ویز و رافالسکی، ۱۹۹۴).
شکل ۲-۲ISSR-PCR ، نمایش اتصال پرایمر(AG)8 به DNA الف)غیر قلاب شده ب) قلاب شده در انتهایʹ۳ ج) قلاب شده در انتهای ׳۵٫ هدف در DNA الگو تکثیر بین دو SSR با تکرار(TC)n است. الف) پرایمر(AG)n غیر قلاب شده که به هر ناحیه تکرار(TC)n بر روی DNA الگو قرار گیرد سر می خورد و سرانجام تولید باند اسمیر می‌کند ب) پرایمر AG)n) قلاب شده با دو باز NN در انتهای ʹ۳، که به نواحی ویژه‌ای بر روی DNA الگو متصل می شود و تولید باندهای واضحی می‌کند ج) پرایمرAG)n) قلاب شده با دو باز NN در انتهای ׳۵ که به نواحی ویژه ای بر روی DNA الگو متصل می شود و تولید باندهای واضحی می‌کند( ردی و همکاران۱۹۹۴).
این روش یک روش سریع، کارامد، ساده، کم هزینه، قابلیت خودکار شدن و قابل تکرار است که اکثر فواید و مزایای SSRS و AFLP را با عمومیت RAPD در بر دارد(جدول۲-۳). این روش نیازی به استفاده از مواد رادیواکتیو و خطرناک ندارد. آغازگرها نیز اختصاصی نبوده و می‌تواند به راحتی طراحی و ساخته شوند(گوپتا و همکاران، ۱۹۹۹ و وانگ^[۵۷] و همکاران، ۱۹۹۷).
جدول ۲-۳ مقایسه نشانگرهای مولکولی استفاده شده در اصلاح گیاهان

انعطاف پذیری تولید و ساخت : انعطاف پذیری ساخت ، سیستم ساخت و تولید را برای پاسخگویی به تغییر تقاضا، طراحی محصول، فرایند تکنولوژی، تامین مواد و غیره توانا می سازد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سوافورد در مطالعات خود،انعطاف پذیری ساخت و تولید را، دامنه انتخابات متفاوت در دسترس و توانایی فرایند ساخت و تولید جهت اجرای موثر آنها که منجر به تولید محصولات با کیفیت در پاسخگویی به تغییرات ویژگی های محصول، تامین مواد و تقاضا و یا افزایش به کارگیری فرایندهای دارای تکنولوژی تعریف می کند.
انعطاف پذیری لجستیک : از نظر سوافورد، انعطاف پذیری لجستیک، دسترسی به دامنه ای از انتخابات و توانایی جهت اجرای موثر آنها جهت انطباق فرایند کنترل جریان و ذخیره مواد، کالای نهایی، خدمات و اطلاعات مرتبط از مبدا تا مقصد در پاسخ به شرایط محیط بازار در حال تغییر است.
اگر سازمانی انعطاف پذیری لجستیک بالایی داشته باشد، از طریق توجه به تحویل کالا می تواند در سطح بهتری در برابر نیازهای مشتری پاسخگو باشد.
انعطاف پذیری فناوری اطلاعات : سوافورد در مقاله خود انعطاف پذیری فناوری اطلاعات را توانایی سیستم فناوری اطلاعات جامع یک سازمان جهت انطباق پیدا کردن و حمایت از نیازمندیهای متغیر کسب وکار نسبت به ابعاد انعطاف پذیر شامل توسعه محصول، تدارکات، ساخت وتولید و لجستیک به خوبی سایر اهداف استراتژیک، بیان می کند.
انعطاف پذیری تدارکات : انعطاف پذیری تدارکات ، توانایی تغییر تصمیمات تدارکات در جهت بهینه سازی اثرات تغییر مورد نیاز را اندازه گیری می کند.هم چنین به پاسخگویی سریع در شرایط نا مطمئن کمک کرده و آن را تسهیل می بخشد.بنابراین انعطاف پذیری تدارکات تاثیر مثبتی بر انعطاف پذیری ساخت خواهد داشت.(گوتا و سامرز^[۴۷]،۱۹۹۲)
سوافورد انعطاف پذیری تدارکات را در دسترس بودن طیف وسیعی از گزینه ها و توانایی فرایند خرید در بهره برداری به موقع و به طریق اثربخش در هزینه نسبت به تغییرات ونیازمندیهای مواد اولیه می داند که نتیجه آن بهبود پاسخگویی و افزایش رضایت مشتری است.
سطح سوم: شامل زیر معیارهای مربوط به معیارهای کلی است که از طریق مطالعات کتابخانه ای و با بهره گرفتن از پرسشنامه الف و آزمون One sample-Test در نرم افزار Spss معیارهای مورد نظر استخراج و مورد بررسی قرار گرفتند.این زیر معیارها عبارتند از:
توانایی کاهش زمان چرخه توسعه محصول
توانایی طراحی محصولات متعدد
درصد دارایی ها با امکان استفاده مجدد
توانایی تغییر ترکیب محصول
سرعت در تولید محصولات جدید
تعداد روش های موجود در جهت افزایش ظرفیت
تعداد تامین کنندگان توانا برای هر ماده و در هر دوره
نفوذ پذیری بر عملکرد تامین کننده
سرعت آغاز همکاری با یک تامین کننده جدید
درصد زنجیره تامین که مستقیما توسط IT حمایت می شود
توانایی ITجهت انطباق در حمایت از کانال های توزیع
تعداد روش های موجود در سیستمهای IT جهت تجزیه و تحلیل محیط رقابتی و کشف تغییرات
توانایی در اضافه یا حذف نمودن کانال های تحویل
توانایی تغییر ظرفیت کلی شبکه لجستیک
تعداد انبارهای موجود برای ذخیره
سطح چهارم: انتخاب موثرترین استراتژی پیاده سازی زنجیره تامین چابک در سطح چهارم درخت تصمیم قرار می گیرد.این استراتژی ها عبارتند از:
یکپارچه سازی در فرایند : یکپارچه سازی در فرایند شامل برنامه ریزی مشارکتی، دسترسی به اطلاعات و دانش از طریق اینترنت و اطلاعات برای همگان در هر زمانی به روز شود، داده های مرتبط با فروش لحظه ای، پاسخگویی کارا به مشتری، قابلیت‌های داده کاوی، اعتقادات و اهداف مشترک، میزان هماهنگی بالا، تاکید بر برون سپاری، تبادلات بدون استفاده از کاغذ، نسل جدید نرم افزارهای تحت شبکه است.
به عنوان مبنای زنجیره تامین، یکپارچگی فرایند به معنای آن است که زنجیره تامین اتحادی از اعضای بهم مرتبط در یک شبکه است.
یکپارچه سازی شبکه : یکپارچه سازی شبکه شامل تعهد مدیریت ارشد به اقدامات چابک، تصمیم گیری غیر متمرکز، تاکید بر شایستگی های اصلی، اهداف و معیارهای مبتنی بر اعتماد، روابط مبتنی بر اعتماد
مدیریت روابط مشارکتی : این استراتژی زنجیره تامین جهت جذب خریداران و تامین کنندگان برای کار به صورت مشارکتی، توسعه محصول به طور مشارکتی و تسهیم اطلاعات است.
یکپارچه سازی اطلاعات : به عنوان زیر ساختی از زنجیره تامین، شامل توانایی جهت استفاده تکنولوژی اطلاعاتی در تسهیم داده ها بین خریداران و تامین کنندگان است.بنابراین به طور موثر یک زنجیره تامین مجازی ایجاد می کند.
ارتقاء مشتری و بازار : به عنوان استراتژی زنجیره تامین، ارتقاء مشتری و بازار شامل توانایی جهت شناسایی و پاسخگویی سریع به نیازمندیهای واقعی مشتری می باشد.هم چنین جهت ماهر شدن در تغییر و عدم اطمینان است. معرفی سریع محصول جدید، پاسخگویی به تقاضای واقعی، تقاضا برای محصولات سفارشی، حفظ و افزایش سطح روابط مشتری، معیارهای مشتری محوری، بهبود کیفیت، کاهش هزینه ها، افزایش فراوانی، بهبود محصول از عوامل موثر در ارتقا بازار و مشتری هستند.
با توجه به معیارهای مدل تحقیق بر اساس مدل سوافورد، در اختیار خبرگان قرار گرفت و اهمیت معیارها طی پرسشنامه پیوست ۱ مورد ارزیابی قرار گرفت. پس از اینکه عوامل موثر بر زنجیره تامین چابک شناسایی شدند، با دسته بندی آنها در گروه معیارها و زیر معیارها، درخت تصمیم ترسیم گردید و در نهایت با بهره گرفتن از درخت تصمیم نهایی، پرسشنامه مقایسات زوجی تهیه شد. برای محاسبه وزن نهایی هر یک از زیر شاخص ها، که نشان دهنده اهمیت هر زیر شاخص بر اساس نظر خبرگان است، از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی(FAHP) استفاده شده است.

۳-۵- روش تجزیه وتحلیل

روش تصمیم گیری با شاخص های چندگانه در مواقعی کاربرد دارد که گزینه ها از قبل تعیین شده باشند و هدف انتخاب یکی از گزینه های موجود از طریق مقایسه آنها در حضور شاخص های متعدد تاثیر گذار بر ارجحیت گزینه ها باشد.در بین روش های گوناگونی که در حوزه تصمیم گیری با شاخص های چندگانه وجود دارد، روش AHP فازی برای این تحقیق انتخاب شد. این روش توسط ساعتی^[۴۸] معرفی شد. این روش به عنوان یکی از روش های تصمیم گیری چندمعیاره به صورت گسترده در بسیاری از فرایندهای تصمیم گیری بکار رفته است.
در این پایان نامه موثر بودن شاخص ها و زیرشاخص های مدل تحقیق از روش آزمون T-student اثبات و سپس شاخص ها و پنج استراتژی پیاده سازی زنجیره تامین چابک با بهره گرفتن از AHP فازی رتبه بندی گردید.در این مطالعه به طور کلی روش تجزیه و تحلیل داده ها را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد:
استفاده از روش آزمون استنباطی T-Student جهت تعیین و شناسایی عوامل و شاخص های موثر با بهره گرفتن از ابزار نرم افزاری Spss
استفاده از روش FAHP برای ارزیابی و اولویت بندی شاخص های مرتبط با موضوع مورد نظر و هم چنین اولویت بندی استراتژیهای پیاده سازی زنجیره تامین چابک

۳-۶- مراحل اجرایی تحقیق

مراحل اجرایی این تحقیق به اختصار در شکل ۳-۱ نشان داده شده و سپس در مراحل مختلف و به تفصیل توضیح داده شده است.
شکل ۳-۱ نمودار اجرایی تحقیق
شناسایی معیارهای مهم با بهره گرفتن از روش کتابخانه ای و جمع آوری نظرات خبرگان با کمک پرسشنامه لیکرت:
در این مرحله پس از شناسایی شاخص ها معیارها و زیرمعیارهای موثر بر مساله اولویت بندی استراتژ های پیاده سازی زنجیره تامین چابک در قالب پنج معیار، پانزده زیرمعیار و پنج گزینه، که از بررسی و مرور ادبیات و نیز نظرات خبرگان آگاه در این مسئله بدست آمده پرسشنامه شماره ۱ به خبرگان ارائه گردید و از خبرگان خواسته شد تا نظر خود را در مورد عوامل ارائه دهند.
آزمون نظرات خبرگان به روش آزمون T-Student و تایید معیارها
آزمون فرضیات با بهره گرفتن از نظرات خبرگان در پرسشنامه شماره ۱ و براساس آزمون آماری T-Student ، انجام گرفت که نتایج حاصل پنج معیار اصلی و پانزده زیرمعیار را در بر داشتند و در پنج گزینه که استراتژی های مورد نظر می باشد، مورد بررسی قرار گرفت.
تهیه سطوح سلسله مراتب معیارها و زیر معیارها و گزینه ها به همراه کدگذاری
بعد از یافتن معیارها، زیر معیارها و گزینه های موثر سطوح سلسله مراتبی بدست آمده و کدگذاری می گردند که در جدول ۳-۱ نشان داده شده است.
جدول ۳-۱جدول شناسایی معیارها، زیر معیارها و گزینه ها

برای درک جایگاه علم روش شناسی در مباحث مربوط به حقوق بین الملل ابتدا باید با سه حیطه آشنا شد تا تفاوتهای هر کدام و حوزه شمول هر کدام آشکار شود. ۱. فلسفه حقوق؛ ۲. معرفت حقوقی؛ ۳. نظریه حقوقی. صاحبنظران بین این سه اصطلاح تفاوتهایی قایل هستند. از نظر آنها موضوعات مورد بررسی در معرفت حقوقی گسترده تر و فراتر از مباحث مورد بررسی در فلسفه حقوق است و نظریه های حقوقی خاص تر ازمعرفت حقوقی وفلسفه اخلاق است . موضوعات و مباحث مورد بررسی در «فلسفه حقوق» به دو دسته تقسیم می شوند: ۱. موضوعات درونیِ حقوق؛ ۲. موضوعات بیرونیِ حقوق. منظور از بحثهای درونی حقوق، بحثهایی است که به خودِ حقوق، بعنوان یک دانش مستقل می پردازد و به عبارتی بنیاد حقوق بعنوان یک دانش مستقل در این شاخه مورد بررسی واقع می شود^[۶۰]. اما در رویکرد بیرونی، فلسفه حقوق به رابطه حقوق با سایر دانشهای علوم انسانی پرداخته می شود. بعنوان مثال وقتی از ماهیّت قاعده حقوقی یا یک اصل حقوقی صحبت می شود این یک بحث درون حقوقی است . لذا اگر دانش حقوق را در وسط این دو طیف قرار دهیم، پاره ای مسایل ماقبل حقوق قرار می گیرد و پاره ای مابعد حقوق. بعنوان مثال اگر بخواهیم رابطه حقوق با اقتصاد یا روش شناسی را بررسی کنیم می بینیم که مباحث «روش شناسی» ماقبل حقوق و مباحث اقتصادی مابعد حقوق جای می گیرند. پس می توان گفت رابطه فلسفه حقوق بین الملل با روش شناسی آن علم عموم و خصوص است . .

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

پوزیتیویستها به خود حقوق می پردازند و به ما قبل و ما بعد آن کاری ندارند. اما طرفداران مکتب حقوق طبیعی هم به مباحث ماقبل و هم مباحث مابعد حقوق علاقه مندند.^[۶۱] به مفاهیمی که ماقبل حقوق قرار می گیرند مبانی حقوق گفته می شود. لذا مبانی حقوقی آن قواعد و ارزشهایی است که حقوق از آنها ناشی می شود و با تسامح می توان ، روش شناسی حقوق بین الملل را جزئی از مبانی حقوق بین الملل دانست .
ارزشهای اجتماعی، سنتها، هنجارهای اجتماعی، قواعد اخلاقی، ریشه ها و مبانی حقوق هستندو مفهوم نزدیک به مبانی، منابع است و منابع همان قواعد دارای ضمانت اجرا می باشد.^[۶۲] یک نظام حقوقی کارآمد نظامی حقوقی است که فاصله بین مبانی و منابع آن کم باشد. یعنی هر چه قواعد دارای ضمانت اجرا از ارزشهای اجتماعی و هنجارهای عمیق تر نشات گرفته باشد، کارآمدی آن برای نظام اجتماعی بیشتر خواهد بود ولی هر چه فاصله بین مبانی و منابع بیشتر باشد گسست بین این دو بیشتر خواهد بود و خروجی آن برای نظام حقوقی نامطلوب تر است. نقطه اتّصال میان مبانی و منابع را «اصول» گویند.لازم به ذکر است که اصول کلّی حقوق بین الملل همان اصول کلی حقوق است که از آن جمله می توان به اصل وفای به عهد، اصل جبران خسارت ناروا، اصل احترام به حقوق مکتسبه و… را نام برد. ^[۶۳] «اصول» ، مابعد «مبانی» و ماقبل «منابع» واقع می شوند لذا هر اصلی که در یک نظام حقوقی بکار می رود ریشه در ارزشها و هنجارهای اجتماعی و اخلاقی دارد. لذا اصول حقوقی ایجاد کننده قواعد حقوقی هستند. جنس «اصول» از جنس «مبانی» است و در عین حال ممکن است در «منابع» نیز ذکر شوند.
۱-۳-موضوعات درونی حقوق
مباحث و موضوعات درونی حقوق عبارتند از^[۶۴]:
۱. ماهیت قاعده حقوقی، منشاء قاعده حقوقی، تفاوتهای قاعده حقوقی با مفهوم خط و مشی. مثلا در قانون اساسی ایران تعیین سیاستهای کلّی نظام را از اختیارات رهبر دانسته اند، حال سوال این است که ماهیت این سیاستهای کلّی چیست؟ آیا اینها خط و مشی هستند؟ قاعده حقوقی هستند یاچیز دیگری؟

2. 2. بحث از خود نظام حقوقی، چگونگی شکل گیری یک نظام حقوقی، عناصر متمایز کننده یک نظام حقوقی مانند نظریه حقوقی محض هانس

کلسن یا رویکرد پوزیتیویستها به حقوق در همین راستا قابل تحلیل است.
۳. استدلال حقوقی، منطق حقوقی مانند مساله د ادرسی در دادگاهها.
۴. تفسیر حقوقی که جزو مباحث بیرونی حقوق است.
۵. بحث حقهای قانونی وحقهای اخلاقی.
۶. کارکردهای حقوق،مواردی چون نظم بخشی وتامین قسط و عدل از مباحث کارکردی و درونی حقوق است.
۷. مداخله دولت درحیات سیاسی و اجتماعی مردم
۲-۳- موضوعات بیرونی حقوق^[۶۵]:
۱. ماهیت تکلیف حقوقی
۲. رابط حقوق واقتصاد و توجهی اقتصادی قاعده حقوقی؛
۳. بحثهای فمینیستی که بیانگر تاثیر قاعده ی حقوقی است.
در فلسفه حقوق دو مکتب حقوقی وجود دارد^[۶۶]:
۱. مکتب حقوق طبیعی فطری؛
۲. مکتب حقوق تحققی (موضوعه).
مکتب حقوق طبیعی به لحاظ تاریخی مقدّم بر مکتب حقوق موضوعه است و دارای سه شاخه می باشد:
الف: الهی (فطری)، تومس آکویناس.
ب: کیهانی(طبیعی)، هوگو گروسیوس هلندی.
ج: حقوق طبیعی با مفهوم انسانی، امانوئل کانت آلمانی.
از منظر حقوق طبیعی گرایان قواعد حقوقی ریشه در ارزشهای ما قبل حقوقی دارد و محاط در ارزشهای ما قبل حقوقی است و حقوق محصول ارزشهاست و بطور کلی مفاهیم مورد بحث در حقوق طبیعی بیشتر ما قبل حقوقی هستند، در حالیکه در حقوق موضوعه این حقوق است که ارزشها را ایجاد می کند. (حقوق خلق ارزشهاست) مباجث مطرح در حقوق طبیعی به قرار ذیل است:
۱.نظریه های حق (فلسفه حق)
۲. نظریه های اخلاق(فلسفه اخلاق): الف. نسبی گرایی اخلاقی. ب. اخلاق الهی یا نظریه فرمان الهی. ج. اخلاق فضیلت مدار. د. اخلاق سود مدار یا فایده گرایی. ه. اخلاق حق مدار
۳. نظریه های عدالت(فلسفه عدالت) الف: عدالت به معنای انصاف. ب: نظریه عدالت هایک.
حقوق موضوعه: در این مکتب آرای اندیشمندانی همچون جان آستین، هارت، هانس کلسن، همراه با نظریه های دولت(ملی – مدرن)، حکومت قانون و مکاتب پراگماتیسم،رئالیسم، فیمینیسم و.. قابل مطالعه وملاحظه است.
امروزه حوزه های جدیدی از فلسفه حقوق قابل طرح است: حقوق اداری بین المللی و توجه به حوزه اداره سازمان های بین لمللی، اصل قانونی بودن، اصل انتظارات مشروع، اصل ثبات، اصل پاسخگویی، الزام به ارائه دلایل، دادرسی منصفانه و …
متدولوژی حقوق بین الملل مربوط به حوزه علم حقوق بین الملل می شود ونه به حقوق بین الملل موضوعه . علم حقوق بین الملل رامعمولاً یک علم هنجاری یا دستوری^[۶۷] قلمداد می کنند حال آنکه در واقع چنین نیست. حقوق به طور کلی و به خودی خود جنبه دستوری دارد زیرا آنچه را که بایدوجود داشته باشد توصیف می کند اما«علم حقوق» به دنبال تحصیل دانش است. موضوع «علم حقوق» به طورکلی مطالعه و بررسی قواعد وپدیدارهای حقوقی است اما یک «علم دستوری یا هنجاری» نیست.^[۶۸]
بخش دوم
روش شناسی حقوق بین الملل
درساحت هستی شناسی و معرفت شناسی
فصل اول
هستی شناسی حقوق بین الملل
بند اول - کلیّات
چنانکه در بخش پیش نیزگفته شد ابتدا باید وجود موضوعی را اثبات کرد وسپس مدّعی معرفت و روش های معرفت شناسی آن شد؛ به بیان دقیق تر برای رفتن به سراغ معرفت شناسی آن علم ابتدا باید از هستی شناسی^[۶۹] آن علم گذر کرد^[۷۰]. چنانکه برخی «علم کلام» را فاقد وجاهت علم بودن می دانند چرا که استدلالات آن عقلی نیست و مبتنی بر حسن و قبح است؛ به نظر نگارنده همین مشکل در خصوص «روانشناسی» غربی نیز مصداق دارد که انسان را همچون دستگاهی می داند که شرطی می شود و در برابر محرّکی خاص، واکنشی خاص نشان می دهد؛ حال آنکه اگر انسان را «روح» بدانیم هر انسانی حکم خاص خود را دارد و قواعدی که روانشناسان غربی برای تیپ های مختلف شخصیّتی تعریف کرده اند درهم می ریزد.
تفکیک بحث هستی شناسی و معرفت شناسی در رشته ی حقوق بین الملل، بسیار مشکل است چرا که وقتی در بحث «معرفت شناسیِ» حقوق بین الملل، مکاتب فلسفی این علم را تحلیل می کنیم ناگزیر بحث ها به جاهایی کشیده می شود که گویی «هستی شناسی» حقوق بین الملل است. برخی مکاتب تفاسیری از حقوق بین الملل دارندکه گویی آن را نفی یا آن را از معنا تهی می سازد؛ چنانکه رئالیسم ویا بهتر بگوییم برخی از نظریه پردازان آن مکتب، حرف هایشان بیشترسیاسی است تا حقوقی . البته دراین فصل سعی می شود بیشتربحث های کلّی در غالب چند نظر، از مهمترین نظریه پردازان را بیان شود تا از زبان مکاتب؛ تا خلط مبحث با بحث معرفت شناسی پیش نیاید.
به هرحال درمورد رشته ی حقوق بین الملل نیز این شکّ وشبهه وجود دارد. با وقوع جنگها وبحران های منطقه ای وجهانی و به طور کلی تجاوزهای متعدّدی که به مقرّرات حقوق بین الملل وارد گردیده موجب شدتا نسبت به ماهیّت این رشته ی حقوقی به مثابه ی مجموعه ی قواعدلازم الاجرا به دیده ی تردیدبنگرندوحتّی تا بدانجا پیش روندکه این پرسش را مطرح سازند:آیا حقوق بین الملل اساساً یک حقوق واقعی است یا یک سری دستورات ساده ی اخلاقی فاقد ارزش اجرایی؟ پاسخ به این پرسش ، نخست مستلزم بیان نظریاتی است که در نفی حقوق بین الملل ابراز شده وسپس رد استدلالی آنها و اثبات وجود حقوق بین الملل.
بند دوم - اِنکارکنندگان حقوق بین الملل
انکارکنندگان وجودحقوق بین الملل به مکتب های مختلفی بستگی دارند. بررسی درست یانادرست بودن اصول فلسفی ، که بسیاری از دانشمندان را به انکارحقوق بین الملل کشانیده، خارج از قلمروحقوق است. این ایرادات اکثراً ناشی ازیک فرضیّه و استدلال غلط می باشدوآن مقایسه ی جامعه بین المللی با جامعه ی داخلی دولت ها وسنجش ارزش حقوق بین الملل ، درمقایسه آن با حقوق داخلی است.
هابز^[۷۱] و اسپینوزا^[۷۲] از «فیلسوفانی» بودند که وجود حقوق بین الملل را انکار کردند. از میان «حقوقدانان» پوفندروف^[۷۳] وجان آستین^[۷۴] از همه معروف ترند؛ جان آستین حقوق بین الملل را حتی شایسته ی نام «حقوق» نمی داند و آن را جزئی از اخلاق یا نزاکت بین المللی قلمداد می کند.^[۷۵] هگل هرچندحقوق بین الملل را به منزله ی یک رشته ی حقوقی قبول دارد، ولی آن را تا سطح یک «حقوق عمومی خارجی» تنزّل می دهد؛ وی معتقد است که در صورت بروز اختلاف میان کشورها و عدم حصول توافق بین آنها، جنگ تنها راه حل تلّقی می گردد.^[۷۶] در دوره ی معاصرنام «مارتین کاسکه نیمی^[۷۷]»استاد دانشگاه هلسینکی برسر زبان ها افتاده؛ برخی می گویند او با نظریاتش آتشی که برموجودیت حقوق بین الملل می افکند چیزی از پرسش های هستی سوز «نیچه» که بر پیکر مدرنیته افکند، کم ندارد . ^[۷۸]
ایراداتِ رایج را به ترتیب اهمیّت و کلیّت، می توان در قالب مسایل ذیل مطرح کرده و پاسخ گفت:
۱-آیا جامعه بین المللی وجود دارد؟
۲-آیا در روابط بین المللی قواعد حقوقی حکمفرماست؟
۳- مسأله وجود یا عدم دستگاه دادگستری
۴- عدم وجود یا عدم ضمانت «اجرا» ی بین المللی

این بار آن‌ها به جای ساده‌سازی برنامه‌ریزی خطی، کران‌های پایین را با حل مسئله‌ی کوتاه‌ترین مسیر به دست آوردند. این الگوریتم انشعاب و تحدید جدید به صورت یکپارچه‌ای از الگوریتم انشعاب و تحدید بر پایه‌ی برنامه‌ریزی خطی Ernst and Krishnamoorthy (1998a) بهتر عمل می‌کند تا جایی که مسائل را با سرعت ۵۰۰ برابر سریع‌تر و با حافظه‌ی مورد نیاز کمتری حل می‌کند. با این الگوریتم جدید آن‌ها قادر بودند تا جواب‌های دقیقی برای مسائل بزرگی که تا آن تاریخ در مرور ادبیات مطرح شده بود، به دست بیاورند. آن‌ها حتی توانستند تا برای مسائلی با بیش از ۲۰۰ گره و بیش از ۳ محور در مدت زمان ۶۳۲ ثانیه به جواب دست یابند. با این وجود آن‌ها هنوز هم قادر به حل مسائل AP با بیش از ۱۰۰ گره و بیش از ۵ محور و همچنین ۱۰۰ گره و بیش از ۳ محور در مدت زمان معقولی نبودند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

Pirkul and Schilling (1998) یک روش ساده‌سازی لاگرانژی کارآمد را توسعه داده‌اند که کران‌های پایین و بالای فشرده‌تری در CPU time معقولی تولید می‌کند. آن‌ها از بهینه‌سازی زیر گرادیان بر روی ساده‌سازی لاگرانژی مدل استفاده کرده و نیز محدودیتی برشی برای یکی از زیر مسائل مهیا کرده‌اند. آن‌ها در آزمایش‌های محاسباتی بر روی مجموعه داده‌های CAB ادعا کرده‌اند که متوسط شکاف این روش ابتکاری ۰۴۸/۰ درصد است و حتی حداکثر شکاف زیر ۱ درصد است (فشرده‌ترین کران‌ تمامی روش‌های ابتکاری تا به امروز).
در مقاله‌ی متعاقب Sohn and Park (1998) با ارائه‌ مدلی جدید برای مسائل تخصیص ساده تعداد متغیرها و محدودیت‌ها را در حالتی که هزینه‌ی واحد جریان برابر است و به مسافت گره‌ها ارتباط دارد، هر چه بیشتر کاهش دادند. آن‌ها روش‌هایی جهت یافتن جواب‌های بهینه برای مسائل تخصیص با مکان‌های محور ثابت ارائه کرده‌اند. آن‌ها یک مدل عدد صحیح مختلط برای مدلی با مکان‌های محور ثابت که هزینه‌های ثابت راه‌اندازی اتصال‌ها نیز در نظر گرفته‌شده‌اند، ارائه کرده‌اند.
چندین مقاله به بررسی مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور پرداخته‌اند. Abdinnour-Helm and Venkataramanan (1998) یک مدل عدد صحیح درجه دوم جدیدی بر اساس ایده‌ی جریان چند محصولی در شبکه پیشنهاد کرده‌اند. آن‌ها سپس این مدل را با یک روش انشعاب و تحدید که از ساختار اصولی شبکه‌ی مسئله جهت دستیابی به کران‌های پایین استفاده می‌کند، حل نموده‌اند. از آنجایی که روش انشعاب و تحدید به زمان قابل‌توجهی نیاز دارد، برای دستیابی سریع و اثربخش به جواب یک الگوریتم ژن شناختی ابتکاری نیز ارائه کرده‌اند.
Abdinnour-Helm (1998) یک روش ابتکاری جدید بر اساس ترکیب الگوریتم‌های ژن شناختی و جستجوی ممنوعه ابداع کرده ‌است. ابتدا از الگوریتم ژن شناختی جهت تعیین تعداد و مکان محورها استفاده شده و سپس هر نقطه‌ی تقاضا به نزدیک‌ترین محور خود اختصاص یافته تا جواب آغازینی برای روش ابتکاری جستجوی ممنوعه که تخصیص‌های بهینه را پیدا می‌کند، شکل بگیرد. او نتایجش را با الگوریتم ژن شناختی Abdinnour-Helm and Venkataramanan (1998) بر روی مجموعه داده‌های CAB مقایسه کرد و دریافت که استفاده از ترکیب همزمان جستجوی ممنوعه و الگوریتم ژن شناختی جواب‌های خیلی بهتری نسبت به الگوریتم ژن شناختی به دست می‌دهد.
O’Kelly and Bryan (1998) در مقاله‌ی خود اظهار داشته‌اند که فرض مستقل بودن هزینه‌های جریان نه تنها باعث اشتباه در محاسبه‌ی هزینه‌های کلی شبکه می‌شود، بلکه ممکن است موجب انتخاب ناصحیح مکان‌یابی و اختصاص محورها شود. آن‌ها یک تابع هزینه‌ی غیرخطی را پیشنهاد کرده‌اند که اجازه می‌دهد تا همگام با افزایش جریان‌ها، هزینه‌ها با سرعت کاهشی افزایش یابند. سپس این تابع هزینه‌ی غیرخطی را به وسیله‌ی یک تابع مقعّر پاره‌ای خطی تقریب زده و آن را با مدل تخصیص چندگانه‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی محور ترکیب کرده‌اند.
آن‌ها با ارائه‌ یک مثال گویا نشان داده‌اند که جواب بهینه با بهره گرفتن از این تابع هزینه‌ی جدید تغییر می‌کند. Bryan (1998) اندکی تغییر و توسعه در مدل O’Kelly and Bryan (1998) ایجاد کرده است. او ظرفیت‌ها و حداقل جریان‌هایی برای اتصال بین محورها و هزینه‌های وابسته‌ی جریان در سراسر اتصال‌های شبکه در نظر گرفته است.
Sasaki et al. (1999) مورد خاصی از مسئله تخصیص چندگانه‌ی مکان‌یابی p-محور میانه را در نظر گرفته‌اند که در آن هر مسیر در شبکه مجاز به استفاده از تنها یک محور است. آن‌ها این روش را مسئله‌ی ۱-stop تخصیص چندگانه‌ی مکان‌یابی p-محور میانه نامیدند. آن‌ها یک مدل عدد صحیح مختلط ارائه کرده‌اند که می‌توان بیشتر به مسئله‌ی p-میانه تغییر شکل داد. آن‌ها یک الگوریتم انشعاب و تحدید و یک روش ابتکاری حریصانه پیشنهاد کرده‌اند و عملکرد الگوریتمشان را بر روی مجموعه داده‌های CAB آزمایش کرده‌اند.
Ernst and Krishnamoorthy (1999) دو مدل جدید برای تخصیص ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور پیشنهاد داده‌اند. مدل آن‌ها نسخه‌ی توسعه‌یافته‌ی مدل عدد صحیح مختلط قبلی است که برای مسئله‌ی p-محور میانه توسعه داده شده بود. آن‌ها دو روش ابتکاری ارائه کردند. اولی بر اساس شبیه‌سازی تبرید و دیگری بر اساس نزول تصادفی است. آن‌ها جواب‌های بهینه را با بهره گرفتن از روش انشعاب و تحدید بر پایه‌ی برنامه‌ریزی خطی با کران بالای اولیه‌ی تولید کردند. آن‌ها همچنین برخی گام‌های پیش‌پردازش را جهت بهبود عملکرد الگوریتم انشعاب و تحدید ارائه کردند و الگوریتم پیشنهادی را بر مجموعه داده‌های CAB و AP که شامل هزینه‌های ثابت و محدودیت نمی‌شوند آزمایش کردند.
در Sohn and Park (2000) تمرکز بر روی مسئله‌ی تخصیص ساده با شبکه‌ای شامل ۳ محور و مکان‌های محور ثابت صورت گرفته است. آن‌ها یک مدل برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط را ارائه و ویژگی‌های چند سطحی آن را بررسی کرده‌‌اند. اگر چه مسئله‌ی تخصیص ساده در سیستم دو محوری الگوریتم زمان چند سطحی دارد، نویسندگان این مقاله نشان داده‌اند که به محض اینکه تعداد محورها به ۳ افزایش یابد، مسئله به حالت NP-hard تبدیل می‌شود.
Ebery et al. (2000) حالت تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌‌یابی محور را بررسی کرده‌اند. مدل آن‌ها شبیه مدل Ernst and Krishnamoorthy (1998a) است فقط با این تفاوت که در این مدل هیچ محدودیتی در انتخاب محورهای بهینه وجود ندارد. آن‌ها یک الگوریتم ابتکاری کارآمد بر پایه‌ی کوتاه‌ترین مسیرها ارائه کرده‌اند و کران بالای به دست آمده از این روش ابتکاری را با یک روش حل انشعاب و تحدید تلفیق کرده‌اند.
تابع هزینه‌ی غیرخطی دیگری توسط Horner and O’Kelly (2001) پیشنهاد شده است. آن‌ها اذعان داشته‌اند که ضریب‌های کاهشی را می‌توان در کنار هر قسمتی از مسیر که حجم مناسبی دارد، به دست آورد. بنابراین همانند Bryan (1998) آن‌ها این تابع هزینه‌ی مقعر غیرخطی را که صرفه‌جویی اقتصادی را جبران می‌کند، در تمامی اتصال‌های شبکه در یک محیط نرم‌افزار سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)^[12] به کار برده‌اند و جواب‌های فرضیات متفاوت هزینه‌های شبکه را مقایسه کرده‌اند.
Ebery (2001) یک مدل برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط را برای تخصیص ساده‌ی p-محور ارائه کرده که مکان‌های محور ثابت هستند و برای حل نیاز به () متغیر و () محدودیت دارد. تعداد متغیرها و محدودیت‌های این مدل از تمامی مدل‌های ارائه‌شده در مرور ادبیات کمتر است اما چون مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه از نوع مسائل NP-hard است، در عمل مدل او در زمان محاسباتی بیشتری به جواب می‌رسید. نتایج محاسباتی او نشان می‌دهد که به ازای ۲ و ۳ محور این مدل جدید نسبت به مدل‌های ارائه‌شده در Sohn and Park (1997, 2000) و نسبت به روش کوتاه‌ترین مسیر ارائه‌شده در Ernst and Krishnamoorthy (1998b) اثربخش‌تر است.
روش ابتکاری شبیه‌سازی تبرید دیگری برای مدل تخصیص ساده‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه توسط Abdinnour-Helm (2001) پیشنهاد شده است. با این وجود Ernst and Krishnamoorthy (1996) به نتایج بهتری نسبت به Abdinnour-Helm (2001) دست‌یافته‌اند.
Nickel et al. (2001) در مقاله‌ی خود امکان‌پذیری چندمنظوره‌ی مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور را آزمایش کرده‌اند که این مدل کاربردهای فراوانی در زمینه‌ی حمل‌و‌نقل هوایی مسافران و محموله‌های ترافیکی هوایی، خدمات پیام‌رسانی و ارتباطات دارد.
Klincewicz (2002) نشان داد که برای یک مجموعه محور ثابت، مدل هزینه‌ی مقعر ارائه‌شده در O’Kelly and Bryan (1998) را می‌توان به مسئله‌ی کلاسیک ظرفیت نامحدود مکان‌یابی تسهیلات تبدیل کرد. او یک رویه‌ی شمارشی و تعدادی روش ابتکاری بر اساس جستجوی ممنوعه و روش جستجوی حریصانه تصادفی تطبیقی پیشنهاد کرد. او این الگوریتم را بر روی مجموعه داده‌های CAB امتحان کرد و نشان داد که مجموعه‌ی بهینه‌ی محورها به ازای توابع هزینه‌ی مختلف، تغییری نمی‌کنند.
Mayer and Wagner (2002) یک روش ابتکاری انشعاب و تحدید جدیدی تحت عنوان HubLocator (یابنده‌ی مکان) مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور توسعه داده‌اند. مزیت اصلی HubLocator در دستیابی به کران‌های پایین است. کران‌های پایین فشرده‌تر هستند و از شدّت دشواری محاسباتی مورد نیاز در الگوریتم انشعاب و تحدید برای دستیابی به جواب بهینه می‌کاهند.
آن‌ها HubLocator را با الگوریتم ارائه‌شده در Klincewicz (1996) و با CPLEX بر روی مجموعه داده‌های CAB و AP مقایسه کرده‌اند. برای مقایسه‌ی الگوریتمشان با CPLEX از یک مدل ریاضی بر اساس روش مدل‌سازی جریان چند محصولی که توسط Ernst and Krishnamoorthy (1998a) برای مسئله‌ی p-محور میانه ارائه شده بود، استفاده کرده‌اند. با وجود اینکه الگوریتم آن‌ها نسبت به روشی که در Klincewicz (1996) معرفی شده بود دارای برتری بود اما در مواردی نمی‌توانست از CPLEX عمل کند.
Sasaki and Fukushima (2003) مدلی را برای تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور ۱-stop ارائه کرده‌اند. مدل آن‌ها شامل محدودیت‌های ظرفیت بر روی هر دوی محورها و یال‌ها است. آن‌ها سپس این مدل را توسط یک الگوریتم انشعاب و تحدید با استراتژی تحدید ساده‌سازی لاگرانژی حل نموده و عملکرد آن را بر مجموعه داده‌های CAB آزمایش کرده‌اند.
Boland et al. (2004) در مقاله‌ی خود به این نکته اشاره‌ کرده‌اند که با وجود اینکه الگوریتم ابتکاری Ernst and Krishnamoorthy (1998a) به مراتب در مدت زمان و حافظه‌ی کمتری مسائل را حل می‌کند اما باز هم نسبت به قضیه‌ی کران‌های پایین ضعیف عمل می‌کند. به منظور غلبه بر این کاستی، آن‌ها برخی ویژگی‌های جواب بهینه‌ را جهت توسعه‌ی فن‌های پیش‌پردازش و محدودیت‌های فشرده‌تر تعیین نمودند. زمانی که آن‌ها این توسعه‌ها را بر مدل تخصیص چندگانه‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه اجرا کردند، نتایج نشان می‌داد که محدودیت‌های فشردگی نتایج بهینه‌ی بهتری را در برخی موارد ارائه می‌کند.
Hamacher et al. (2004) تحقیقی چند سطحی را در مورد مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور ارائه کرده‌اند. آن‌ها یک نقش عمومی در ارتباط با برداشتن سطوح از مسئله‌ی مکان‌یابی تسهیلات ظرفیت نامحدود به مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور توسعه داده‌اند. آن‌ها یک مدل جدید را ارائه کرده‌اند که در آن تمام سطوح تعریف‌ شده‌اند.
برای مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور، Labbé and Yaman (2004) به خانواده‌ای از نامساوی‌های معتبر دست‌یافته‌اند که سطح تعریف نامساوی‌ها را تعمیم می‌دهد و آن را می‌توان به زمان چندجمله‌ای تفکیک کرد.
Boland et al. (2004) برخی ویژگی‌های راه‌ حل ‌های بهینه‌ی هر دوی مدل‌های ظرفیت محدود و ظرفیت نامحدود تخصیص چندگانه‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی محور را خلاصه‌شده بررسی کرده‌اند. بر اساس این نتایج آن‌ها پیش‌پردازش رویه‌ها و محدودیت‌های فشردگی‌ جهت بهبود ساده‌سازی‌های برنامه‌ریزی خطی را برای مدل‌های برنامه‌ریزی خطی عدد صحیح مختلط توسعه داده‌اند. آن‌ها همچنین محدودیت‌های پوشش-جریان را برای حالت ظرفیت محدود جهت بهبود زمان‌های محاسباتی به کار گرفته‌اند. این مدل‌ها منجر به یک کاهش کلی در زمان CPU مورد نیاز استفاده‌شده در CPLEX در قیاس با مدل‌های موجود شده است.
Elhedhli and Hu (2005) ازدحام محورها را در نظر گرفته و یک تابع هزینه‌ی غیر‌خطی محدّب را برای تابع هدف مدل تخصیص ساده‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه پیشنهاد داده‌اند. آن‌ها این مدل را با بهره گرفتن از توابع خطی پاره‌ای خطی سازی کرده و سپس ساده‌سازی لاگرانژی را به کار برده‌اند. از طریق مقایسه با مسئله‌ی غیر ازدحامی بر روی مجموعه داده‌های CAB، نویسندگان این مقاله ادعا کرده‌اند که نتایج مدل ازدحامی دارای توزیع تعادلی جریان بیشتری در محورها است.
Topcuoglu et al. (2005) الگوریتم ژن شناختی دیگری را برای تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور پیشنهاد داده‌اند. روش ابتکاری آن‌ها بر مجموعه داده‌های AP و CAB آزمایش شد و جواب‌های به دست آمده نسبت به روش ترکیبی Abdinnour-Helm (1998) در زمان محاسباتی کم‌تر و باکیفیت بهتری حاصل شدند.
Marin (2005a) یک مدل جدید برای حالت تخصیص چندگانه بر اساس همان ایده‌ای که در Ebery et al. (2000) وجود داشت، ارائه کرده‌اند اما از برخی ایده‌ها در مقاله‌ی Marin (2006) جهت کاهش اندازه‌ی مسائل بهره برده است. Marín (2005b) تعدادی سطوح معرف نامساوی‌های معتبر را برای مسئله‌ی ظرفیت نامحدود مکان‌یابی محور با هزینه‌های برآورده‌کننده‌ی نامساوی مثلثی ارائه کرده‌ است. او مسئله را الگوریتم تخفیف و برش حل نموده است.
Labbé et al. (2005) مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور را در نظر گرفته‌اند که در آن هر محور ظرفیتی ثابت بر حسب ترافیکی که از آن عبور می‌کند، بررسی کرده‌اند. آن‌ها برخی خصوصیات چند سطحی این مسئله را بررسی کرده و الگوریتم انشعاب و تحدید را بر اساس این نتایج توسعه داده‌اند.
Kimms (2005) نیز فرض کرده است که صرفه‌جویی اقتصادی نه تنها در اتصال بین محورها بلکه می‌تواند در تمامی انواع اتصال‌ها اتفاق بیفتد. او مدلی را با تابع هزینه‌ی خطی پاره‌ای پیشنهاد داده است که متحمل هزینه‌ی ثابت استفاده از اتصال می‌شود. در مقاله‌ی Wagner (2004b) نویسنده را یک تابع کمیتی وابسته‌ی غیر افزایشی ‌در مدل‌های تخصیص ساده‌ی پوششی محور تعریف کرده است.
Racunicam and Wynter (2005) یک مدل مکان‌یابی محور ظرفیت نامحدود برای تعیین مکان بهینه‌ی محورهای باربری چند وظیفه‌ای ارائه کرده‌اند. آن‌ها از یک تابع هزینه‌ی مقعّر غیرخطی برای نمایش صرفه‌جویی اقتصادی تولیدی در هر دوی اتصال‌های بین محوری و محور به مقصد استفاده کرده‌اند. تابع آن‌ها چنان است که هزینه‌های بین محوری بیشتر از هزینه‌های خطی سرحد مقدار آستانه و از آن به بعد کمتر است.
هنگامی‌که آن‌ها مدل خود را با تابع غیرخطی O’Kelly (1998) مقایسه کردند، اقدامات آن‌ها به صورت مستقیم بر روی جریان اتصال بود درحالی‌که اقدامات O’Kelly (1998) بر روی نسبت جریان اتصال بین محوری به جریان کلی شبکه انجام گرفته بود. آن‌ها این تابع را با یک تابع خطی پاره‌ای تقریب زده‌اند و تعدادی از ویژگی‌های چند سطحی مدل خطی جدید را ارائه کرده‌اند. همچنین دو روش ابتکاری متغیر-کاهش را توسعه داده و یک مورد مطالعه‌ای بر روی شبکه‌ی باربری Alpine تهیه ‌کرده‌اند.
Marín et al. (2006) یک مدل جدید پیشنهاد کرده‌اند که تعمیمی از مدل قبلی مسئله‌ی ظرفیت نامحدود مکان‌یابی محور با هزینه‌های برآورده‌کننده‌ی نامساوی مثلثی است و فرض داشتن ساختار هزینه برآورده‌کننده‌ی نامساوی مثلثی را تخفیف می‌دهد. مدل آن‌ها دارای محدودیت‌های کمتری بود و نسبت به همه‌ی مدل‌های قبل از خود دارای برتری بود.
Kratica et al. (2007) از دو الگوریتم ژن شناختی برای حل مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه استفاده کرده‌اند. آن‌ها با بهره گرفتن از این دو الگوریتم ابتکاری خود توانسته‌اند مسائلی با ۲۰۰ گره و ۲۰ محور را به صورت بهینه در زمان محاسباتی معقولی حل نمایند.
در مقاله‌ی Tan and Kara (2007)، نویسندگان آن بر روی سیستم‌های تحویل بار تمرکز کرده‌اند. آن‌ها با تجزیه و تحلیل شرکت‌های فعال ترکیه در این زمینه، محدودیت‌ها، التزامات و معیارهای مسئله‌ی تخصیص ساده‌ی مکان‌یابی محور را در ارتباط با سیستم‌های تحویل بار تعیین کرده‌اند.
Cunha and Silva (2007) بدون اطلاع از کار Topcuoglu et al. (2005) الگوریتم ژن شناختی دیگری را برای تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور ارائه کردند که با روش ابتکاری شبیه‌سازی تبرید تلفیق شده بود. این روش ترکیبی جدید از هر دوی الگوریتم‌های ژن شناختی Abdinnour-Helm (1998) and Abdinnour-Helm and Venkataramanan (1998) عمل می‌کرد.
Cunha and Silva (2007) مسئله‌ی پیکر‌بندی شبکه‌ی محور را برای یک شرکت حمل‌و‌نقل کمتر از گنجایش یک کامیون در برزیل در نظر گرفته‌اند. آن‌ها در مدل‌شان به جای ثابت در نظر گرفتن ضریب کاهشی محور به محور، ضریب کاهشی را بر طبق میزان کل باربری بین محورها متغیر فرض کرده‌اند.
روش ابتکاری دیگری که برای تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور پیشنهاد شده است، Chen (2007) است. روش ابتکاری ترکیبی او بر اساس روش شبیه‌سازی تبرید، جستجوی ممنوعه و روندهای بهبود‌یافته است. این روش ابتکاری هم از نظر کیفیت جواب‌ها و هم از دیدگاه زمان محاسباتی از روش ارائه‌شده در Topcuoglu et al. (2005) نیز بهتر عمل می‌کند.
Canovas et al. (2007) دوباره یک روش ابتکاری را برای تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور بر اساس فن صعود دوتایی ارائه کردند. آن‌ها سپس این روش ابتکاری را در الگوریتم انشعاب و تحدید اجرا کردند. با توجه به نتایج به دست آمده از اجرای این روش بر روی مجموعه داده‌های CAB و AP آن‌ها قادر به حل مثال‌هایی با ۱۲۰ گره نیز بودند.
Costa et al. (2007) یک روش متفاوت را برای مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور پیشنهاد کرده‌اند. به جای استفاده از محدودیت‌های ظرفیت بر روی میزان جریان پردازش‌شده در محورها نویسندگان یک تابع هدف دوم برای مدل ریاضی‌شان معرفی کرده‌اند که مدت زمان پردازش جریان‌ها را حداقل می‌کند. آن‌ها دو مسئله‌ی دو معیاره‌ی متفاوت را در نظر گرفته‌اند. علاوه بر حداقل کردن هزینه‌ی کل در هر دوی مسائل، در اولی آن‌ها مدت زمان کل پردازش جریان را در محورها حداقل کرده‌اند و در دومین مسئله حداکثر زمان سرویس‌دهی محورها را کمینه کرده‌اند. آن‌ها یک روش تکراری را پیشنهاد داده‌اند که برای محاسبه‌ی جواب‌های غیر غالب شده از آن استفاده شده است.
Stanimirović (۲۰۰۸) با ارائه‌ روش ابتکاری جدیدی بر پایه‌ی الگوریتم ژن شناختی، مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه را حل کرده ‌است. Randall (2008) از ۴ روش فوق ابتکاری مختلف مبتنی بر الگوریتم‌ کلونی مورچه‌ها برای حل مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور استفاده کرده است. de Camargo et al. (2008) مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور را با ارائه‌ الگوریتم‌های تجزیه‌ی بِندر^[۱۳] حل نموده‌اند.
Iwasa et al. (2009) برای مدل تخصیص ساده‌ی شبکه‌ی محور و میله از یک الگوریتم ۳-تقریبی قطعی ساده و یک الگوریتم ۲-تقریبی تصادفی بر پایه‌ی مسئله‌ی ساده‌سازی خطی و روند گرد کردن تصادفی استفاده کرده‌اند.de Camargo et al. (2009) مدل تخصیص چندگانه‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی محور تحت ازدحام را با بهره گرفتن از روش تجزیه‌ی بندِر برای نمونه‌های واقعی تا مرز ۸۱ گره به خوبی توسط مدل پیشنهادی خود حل نموده‌اند. Silva and Cunha (2009) برای حل مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور سه نوع روش ابتکاری ساده و کارای جستجوی ممنوعه‌ با آغازهای چندگانه و نیز یک روش ابتکاری جستجوی ممنوعه‌ی جامع دو مرحله‌ای پیشنهاد کرده‌اند.
Alumur et al. (2009) با ارائه‌ چارچوبی یکنواخت در ارتباط با مدل‌سازی مسائل تخصیص ساده‌ی مکان‌یابی محور انواع مختلف این مسائل را در حالتی که طراحی شبکه محور به صورت ناقص است، حل نموده‌اند. آن‌ها از داده‌های هواپیمایی آمریکا و ترکیه برای این کار استفاده کرده‌اند.
در مقاله‌ی Ilić et al. (2010) یک روش متغیر عمومی جدید جستجوی همسایگی برای مسئله‌ی تخصیص ساده‌ی p-محور میانه در شبکه‌ها با احداث محورهایی جهت کاهش ترافیک در بین هر زوج مبدأ/مقصد ارائه شده است. آن‌ها با آزمایش این روش ابتکاری بر روی مجموعه داده‌های AP و دیگر مجموعه داده‌های موجود، ادعا کرده‌اند که روش جدیدشان نسبت به دیگر روش‌های ابتکاری موجود جواب‌های بهینه‌ی باکیفیت‌تری تولید می‌کند.
در مقاله‌ی Stanimirović (۲۰۱۰) یک الگوریتم ژن شناختی برای مسئله‌ی تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود p-محور میانه ارائه شده است که این قابلیت را دارد مسائلی با تعداد حداکثر ۵۰ گره را به سرعت حل کند و جواب بهینه را به دست آورد، همچنین این روش را برای مسائلی با تعداد ۲۰۰ گره در مدت زمان بیشتری نیز می‌توان به کار برد.
Correia et al. (2010) مدل کلاسیک تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور را توسعه داده‌اند که در آن اندازه‌ی محورها به عنوان بخشی از فرایند تصمیم‌گیری مطرح است.Correia et al. (2010) مدل کلاسیک و مشهور تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور را دوباره بررسی کرده‌اند و ابراز داشته‌اند که این مدل در حل بعضی از مسائل به خوبی عمل نمی‌کند و دارای کاستی‌ها و نواقصی است، بنابراین محدودیت جدیدی به مدل اضافه کرده و نتایج به دست آمده را تجزیه و تحلیل کرده‌اند.
در مقاله‌ی de Camargo et al. (2011)، یک روش کارآمد برای مواجهه‌ با تخصیص ساده‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی محور تحت ازدحام ارائه شده است. در این روش به صورت همزمان از برش‌های تجزیه‌ی بندِر و تقریب خارجی^[۱۴] استفاده می‌شود و مسائلی با حدود ۲۰۰ گره را در زمان‌های منطقی و معقول حل می‌کند.
در مقاله‌ی Correia et al. (2011) توسعه‌ی جدیدی از مدل تخصیص ساده‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور پیشنهاد شده است که در آن ظرفیت محورها بخشی از فرایند تصمیم‌گیری است و ملزومات تعادل به شبکه تحمیل شده است.Puerto et al. (2011) بیان ریاضی جدیدی از مدل تخصیص ساده‌ی ترتیبی مسئله‌ی مکان‌یابی محور میانه با الگوهای توزیع جدید که از نقش‌های متفاوت کاربران درون شبکه‌ی زنجیره تأمین نشأت می‌گیرد، ارائه کرده‌اند.
در مقاله‌ی de Camargo and Miranda (2012) مدل تخصیص ساده‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی محور تحت ازدحام بررسی شده است. این برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط غیر‌خطی که در مقالات پیشین نیز به آن ارجاعات زیادی داده شده، دارای کاربردهای واقعی زیادی است. دو چشم‌انداز مختلف طراحی شبکه پیشنهاد شده: (۱) شبکه‌ی دارنده و (۲) شبکه‌ی کاربر. این مدل با بهره گرفتن از روش تجزیه‌ی بِندر تعمیم‌یافته حل شده و حل مسائل پیچیده در مدت زمان‌های منطقی را محقق ساخته است.
LI et al. (2013) محورهای عملیاتی را به عنوان یک شبکه‌ی صف GI/G/1 مدل‌سازی کرده‌اند و مدل صف محور عملیاتی و مدل مکان‌یابی-تخصیص را باهم ادغام کرده و در پایان یک مدل مکان‌یابی میله و محور چندمنظوره با لحاظ محدودیت ظرفیت را پیشنهاد کرده و نتایج آن را بررسی کرده‌اند.
Kratica (2013) مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه را با بهره گرفتن از الگوریتم ابتکاری خود با نام شبه الکترومغناطیسم حل نموده‌ است. Sender and Clausen (2013) مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت محدود مسئله‌ی مکان‌یابی محور را با بهره گرفتن از داده‌های ترافیک واگن‌های باری آلمان حل نموده‌اند و با بهره گرفتن از نرم‌افزار CPLEX به تجزیه و تحلیل نتایج حاصل پرداخته‌اند.
García et al. (2013) مدل تخصیص چندگانه‌ی ظرفیت نامحدود مسئله‌ی مکان‌یابی p-محور میانه را با بهره گرفتن از روش انشعاب و تحدید بررسی نموده‌اند. در مقاله‌ی Puerto et al. (2013) بیان ریاضی جدیدی برای تخصیص ساده‌ی ترتیبی مسئله‌ی مکان‌یابی محور میانه ارائه‌شده و از الگوریتم‌های انشعاب و تحدید و برش جهت حل مسائلی با اندازه‌ی کوچک و متوسط استفاده شده است. آن‌ها روش جدید خود را بر روی داده‌های AP نیز آزمایش کرده‌اند.
۲-۲-۲٫ مدل‌های غیر‌قطعی تخصیص ساده و چندگانه‌ی مسئله‌ی مکان‌یابی محور

ساعات آفتابی (ساعت)

۹/۲۴۹

۱/۱۷۷

۸/۱۳۲

۹/۱۸۴

۲/۱۹۶

۸/۱۷۴

۰/۲۲۶

۳/۱۶۵

۴/۲۸۶

۶/۳۶۰

۹/۳۳۳

۵/۳۱۵

۳-۲- خصوصیات طرح آزمایشی و عملیات زراعی
این آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل سایهاندازی در مراحل مختلف رشد (مرحله رویشی، مرحله زایشی وکل دوره) و مقادیر سایهاندازی (بدون سایهاندازی، ۲۵، ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد) بود.
۳-۳- مراحل اجرای آزمایش
مراحل اجرای آزمایش به ترتیب شامل آماده سازی زمین، کشت، اعمال سایهاندازی، کنترل علفهای هرز و آفات و نهایتاً برداشت بود.
۳-۳-۱- آماده سازی زمین
مزرعه انتخابی برای اجرای آزمایش در تاریخ ۱۲/۰۸/۱۳۹۱ با بهره گرفتن از گاوآهن برگرداندار شخم زده شد و پس از آن شیارهایی با فاصله ۲۵ سانتیمتر جهت کشت ایجاد گردید، سپس مزرعه بلوکبندی و کرتبندی شد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۳-۲- کاشت
در این تحقیق از نخود رقم ILC482 استفاده شد.کشت پاییزه نخود در تاریخ ۱۲ آبان ماه ۱۳۹۱ صورت گرفت. طول هر کرت ۵/۲ متر و عرض آنها ۲ متر بود.کشت بذور به صورت ردیفی با فاصله بین ردیف ۲۵ سانتیمتر و روی ردیف ۱۰ سانتیمتر ( تراکم ۴۰ بوته در متر مربع) با عمق کشت ۵-۴ سانتیمتر صورت گرفت.
۳-۳-۳- اعمال سایهاندازی
سایهاندازی توسط تسمهی بستهبندی با عرض ۱ سانتیمتر و نصب آنها به نسبتهای ۲۵، ۵۰ و ۷۵ درصد بر چهار چوبهای چوبی و سپس قرار دادن این چهار چوبها بر روی هر کرت انجام شد. برای تیمار ۱۰۰ درصد سایهاندازی از بنر و نصب آن بر همان چهار چوبها استفاده شد. برای اندازه گیری میزان نور موجود در زیر سایهانداز از دستگاه Sun Scan (مدل SS1-UM-2.0 ساخت شرکت Delta-T Devices انگلستان) با فاصله زمانی هر ۱۴ روز یک بار و یک ساعت قبل از بعدازظهر خورشیدی (حدود ساعت ۱۳-۱۲) استفاده شد.
جدول ۳-۳- میزان نفوذ نور در زیر سایهانداز در طول دوره رشد گیاه نخود (میکرومول بر مترمربع بر ثانیه) با بهره گرفتن از دستگاه سان اسکن

شدت
سایهاندازی

تاریخهای اندازه گیری

۲۲/۱۲/۱۳۹۱

۰۵/۰۱/۱۳۹۲

۱۸/۰۱/۱۳۹۲

۳۱/۰۱/۱۳۹۲

۱۴/۰۲/۱۳۹۲

۲۷/۰۲/۱۳۹۲

۱۰/۰۳/۱۳۹۲

۱۰۰ درصد

۶/۱۲۹

۶/۷۲

۸/۶۱

۷/۱۵۵

۱/۱۴۹